RSK DEERLENDRMES VE YNETM Kim Yk Mh TURGAY

RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE YÖNETİMİ Kim. Yük. Müh. TURGAY BODUROĞLU İŞ GÜVENLİĞİ UZM. EĞİTMEN EMEKLİ BAŞMÜFETTİŞi turgayboduroglu@gmail. com

İÇERİK - GİRİŞ - Amaç - Risk değerlendirmesinde en çok kullanılan kavramların tanımı - Risk değerlendirme gerekliliğinin açıklanması - RİSK DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ - Çeklist analizi (Checklist Analysis-CA) - Risk Değerlendirme Karar Matrisi (Risk Assessment Decision Matrix, L matrix) - Kinney Metodu - UYGULAMALAR

AMAÇ Bu eğitimin amacı; risk değerlendirmenin önemini, yasal gerekliliğini ve risk değerlendirme yöntemlerinden en çok kullanılanları, teorik ve uygulamalı örneklerle, öğrenilmesini sağlamaktır.

? r i d e r? i d n e k i l Teh e n k n r a Z ris Ka ne bul dir ed ? ilir i Ris ne k yö dir ne tim ? i Ris De k ne ğer dir len ? di i d e ir? l u ed b Ka k n ris k RİSK DEĞERLENDİRMESİNDE EN ÇOK KULANILAN KAVRAMLAR VE ANLAMLARI ez lm rm es s i R ? r i ed

KAVRAMLAR Zarar: Fiziksel yaralanma, ölüm, hastalık, mal mülk ya da ekipman hasarı ve bunlardan kaynaklanan her türlü kayıp olarak tanımlanır.

KAVRAMLAR Tehlike: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelini ifade eder. Kısaca; HASAR, KAYIP veya ZARAR verme potansiyeli olan her şey. . .

Tehlike ve Risk Kavramları Bu durumda Köpek balığı; Tehlike midir ? Risk midir? 7

Tehlike ve Risk Kavramları Ø Bu durum için köpek balığı sadece bir TEHLİKEDİR. ØSuya girerseniz köpek balığı bir RİSK olur. RESİMDE BAŞKA TEHLİKE VAR MIDIR ? 8

Tehlike ve Risk Kavramları Diğer tehlikeler nelerdir? § Hava Durumu § Güneş § Yağmur § Rüzgar § Deniz § Ağaç § Mevsim § Korsanlar § Gel-git 9

KAVRAMLAR Risk: Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimalini ifade eder. Genellikle; Risk = O x D olarak ifade edilir. O : Olasılık D: Zararın derecesi

KAVRAMLAR Ramak kala olay: İşyerinde meydana gelen; çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olayı ifade eder.

KAVRAMLAR Kabul Edilebilir Risk: Tahammül edebileceği düzeye indirilmiş risk.

KAVRAMLAR Dikkate Değer Risk: Tahammül edemeyeceğimiz ve kısa vadede önlem alınması gereken risk.

KAVRAMLAR Kabul Edilemez Risk: Hemen/acil önlem alınması gereken risk (gerektiğinde faaliyet tamamen durdurulur).

İŞYERLERİNDE RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ YASAL GEREKÇESİ

RİSK DEĞERLENDİRME GEREKLİLİĞİ İş Sağlığı ve Güvenliğinin Sağlanması Yasal Nedenler Kamu Hukuku Gerekliliği Diğer Hukuki Gerekler Etik Nedenler İşçilerin İşverenin Sorumluluğunda Görülmesi Finansal Nedenler Hizmette Aksamalar Tazminatlar Üretim Kayıpları “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası…. . Madde 17 – Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. ”

RİSK DEĞERLENDİRME GEREKLİLİĞİ (YÖNETMELİKLER) ØKanserojen ve Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik ØPatlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik ØKimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik ØBiyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik ØEkranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik ØGürültü Yönetmeliği ØTitreşim Yönetmeliği ØYeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ØAsbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İşverenin genel yükümlülüğü MADDE 4 – (1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede; a)…. . c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır. …………

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu -Risk değerlendirmesi hususlar dikkate alınır: yapılırken aşağıdaki a) Belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu. b) Kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi. c) İşyerinin tertip ve düzeni. ç) Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İşveren, iş yönünden sağlığı ve güvenliği çalışma ortamında çalışanların maruz kaldığı risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaların yapılmasını sağlar.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ RİSK DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği RİSK DEĞERLENDİRMELERİ TEK BAŞINA DEĞİL İŞVERENCE OLUŞTURULUCAK RİSK DEĞERLENDİRMESİ EKİBİ İLE YAPILIR. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 22

RİSK DEĞERLENDİRMESİ EKİBİ Risk değerlendirmesi, işverenin oluşturduğu bir ekip tarafından gerçekleştirilir. Risk değerlendirmesi ekibi aşağıdaki kişilerden oluşur; a) İşveren veya işveren vekili. b) İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri. c) İşyerindeki çalışan temsilcileri. ç) İşyerindeki destek elemanları. d) İşyerindeki bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen ve işyerinde yürütülen çalışmalar, mevcut veya muhtemel tehlike kaynakları ile riskler konusunda bilgi sahibi çalışanlar. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 23

RİSK DEĞERLENDİRMESİ EKİBİNE İŞVEREN DESTEĞİ üİşveren, ihtiyaç duyulduğunda bu ekibe destek olmak üzere işyeri dışındaki kişi ve kuruluşlardan hizmet alabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 24

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği RİSK DEĞERLENDİRMESİ AŞAMALARI İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 25

Risk Değerlendirmesi Aşamaları 1 -Tehlikeleri tanımlama, 2 -Riskleri belirleme ve analiz etme, 3 -Risk kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması, 4 -Dokümantasyon, 5 -Yapılan çalışmaların güncellenmesi ve gerektiğinde yenileme aşamaları izlenerek gerçekleştirilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 26

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği 1 - TEHLİKELERİN TANIMLANMASI İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 27

Tehlikelerin tanımlanması Tehlikeler tanımlanırken çalışma ortamı, çalışanlar ve işyerine ilişkin ilgisine göre asgari olarak aşağıda belirtilen bilgiler toplanır. 1) İşyeri bina ve eklentileri. 2) İşyerinde yürütülen faaliyetler ile iş ve işlemler. 3) Üretim süreç ve teknikleri. 4) İş ekipmanları. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 28

Tehlikelerin tanımlanması 5) Kullanılan maddeler. 6) Artık ve atıklarla ilgili işlemler. 7) Organizasyon ve hiyerarşik yapı, görev, yetki ve sorumluluklar. 8) Çalışanların tecrübe ve düşünceleri. 9) İşe başlamadan önce ilgili mevzuat gereği alınacak çalışma izin belgeleri. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 29

Tehlikelerin tanımlanması 10) Çalışanların eğitim, yaş, cinsiyet ve benzeri özellikleri ile sağlık gözetimi kayıtları. 11) Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu. 12) İşyerinin teftiş sonuçları. 13) Meslek hastalığı kayıtları. 14) İş kazası kayıtları. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 30

Tehlikelerin tanımlanması 15) Yaralanma veya ölüme neden olmadığı halde işyeri ya da iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan olaylara ilişkin kayıtlar. 16) Ramak kala olay kayıtları. 17) Malzeme güvenlik bilgi formları. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 31

Tehlikelerin tanımlanması 18) Ortam ve kişisel maruziyet düzeyi ölçüm sonuçları. 19) Varsa daha önce yapılmış risk değerlendirmesi çalışmaları. 20) Acil durum planları. 21) Sağlık ve güvenlik planı ve patlamadan korunma dokümanı gibi belirli işyerlerinde hazırlanması gereken dokümanlar. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 32

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği 2 - RİSKLERİN BELİRLENMESİ VE ANALİZİ İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 33

Risklerin Belirlenmesi Ve Analizi Risklerin; ü Hangi Sıklıkta Oluşabileceği, ü Bu Risklerden Kimlerin, Ne Şekilde Ve ü Hangi Şiddette Zarar Görebileceği Belirlenir. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 34

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği 4 - Dokümantasyon İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 35

Dokümantasyon Risk değerlendirmesi asgarî aşağıdaki hususları kapsayacak şekilde dokümante edilir. ü İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı. ü Gerçekleştiren kişilerin isim ve unvanları ile bunlardan iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olanların Bakanlıkça verilmiş belge bilgileri. ü Gerçekleştirildiği tarih ve geçerlilik tarihi. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 36

Dokümantasyon ü Risk değerlendirmesi işyerindeki farklı bölümler için ayrı yapılmışsa her birinin adı. ü Belirlenen tehlike kaynakları ile tehlikeler. ü Tespit edilen riskler. ü Risk analizinde kullanılan yöntem İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 37

Dokümantasyon üTespit edilen risklerin önem ve öncelik sırasını da içeren liste, üDüzeltici ve önleyici kontrol tedbirleri, gerçekleştirilme tarihleri ve sonrasında tespit edilen risk seviyesi. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 38

Dokümantasyon Risk değerlendirmesi dokümanının sayfaları numaralandırılarak; gerçekleştiren kişiler tarafından her sayfası paraflanıp, son sayfası imzalanır ve işyerinde saklanır. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 39

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği 5 - RİSK DEĞERLENDİRMESİNİN YENİLENMESİ İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 40

Risk Değerlendirmesinin Yenilenmesi Tehlike sınıfına göre çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 41

Risk Değerlendirmesinin Yenilenmesi 1 -İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması. 2 -İşyerinde uygulanan teknoloji, kullanılan madde ve ekipmanlarda değişiklikler meydana gelmesi. 3 -Üretim olması. yönteminde değişiklikler İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 42

Risk Değerlendirmesinin Yenilenmesi 4 -İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesi. 5 -Çalışma ortamına ait sınır değerlere ilişkin bir mevzuat değişikliği olması. 6 -Çalışma ortamı ölçümü ve sağlık gözetim sonuçlarına göre gerekli görülmesi. 7 -İşyeri dışından kaynaklanan ve işyerini etkileyebilecek yeni bir tehlikenin ortaya çıkması. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 43

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması durumunda, Yürütülen işler için diğer işverenlerin yürüttüğü işler de göz önünde bulundurularak ayrı risk değerlendirmesi gerçekleştirilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 44

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Asıl İşveren Ve Alt İşveren İlişkisinin Bulunduğu İşyerlerinde Risk Değerlendirmesi İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 45

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Bir işyerinde bir veya daha fazla alt işveren bulunması halinde: Her alt işveren yürüttükleri işlerle ilgili olarak, bu Yönetmelik hükümleri uyarınca gerekli risk değerlendirmesi çalışmalarını yapar veya yaptırır. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 46

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Alt işverenler hazırladıkları risk değerlendirmesinin bir nüshasını asıl işverene verir. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Yönetimi Eğitim ve Danışmanlık Mühendislik 47

RİSK DEĞERLENDİRMESİ Risk değerlendirmesinde üç temel soru: 1 - Tehlike kaynağı var mı? 2 -Kim (veya ne) zarar görebilir? 3 -Tehlike nasıl gerçekleşir?

RİSK DEĞERLENDİRMESİ İŞ YERİNDE TEHLİKE KAYNAKLARI NELER OLABİLİR?

TEHLİKE KAYNAKLARI Mekanik (Fiziksel) ØTitreşim ØGürültü ØBasınç ØMakineler Øİş makineleri, forklift vb. ØKullanılan ekipmanlar Kimyasal Kanserojenler Alerjenler Aşındırıcı maddeler Çevreye zararlılar Zehirli maddeler Tahriş ediciler Asitler Çözücüler Toksikler Biyolojik Mikroorganizma lar ve bakteriler Virüsler Alerjenler Tahriş ediciler Prionlar

TEHLİKE KAYNAKLARI Radyasyon Termal ØKızılötesi dalgalar ØMorötesi dalgalar ØLazer ışınları ØElektro manyetik alan ØYüksek frekans Yüksek sıcaklıklı malzemeler Düşük sıvaklıklı malzemeler Elektrik Yüksek gerilim Bozuk elektrik hattı Statik yük Kısadevre

TEHLİKE KAYNAKLARI Yangın ve Patlama ØYanıcı maddeler ØParlayıcı maddeler ØFiziksel patlama ØKimyasal patlama Çalışma Ortamları Kapalı ve dar alanlar Yüksekte çalışma Suda çalışma Kaygan zeminde çalışma Çok sıcak ortam Çok soğuk ortam Gece çalışma Yetersiz aydınlatma Son Olarak Genel Tehlikeler: Atıklar, yapı ve bina kaynaklı ve diğer tehlikeler… İnsan Kaynaklı Sağlıksız duruş ya da aşırı vücut gerilmesi Kurallara uymadan çalışma Zihinsel baskı ve stres İnsan anatomisine uyumlulukta yetersizlik(el/kol/, ayak/bacak) Dalgınllık ve hayal kurmak Kendine aşırı güven Güvenlik donanımını kullanmamak (KKD) Yorgun ve hasta olmak

RİSK ANALİZİ İŞLEM BASAMAKLARI; - iş yerinde yürütülen faaliyetleri listele. - Tehlikeleri belirle. - Riskleri derecelendir. - Alınması gereken önlemleri belirle. - Önlemlerin alınmasında sorumlu personeli ve tamamlanma tarihini belirle. - Çalışmayı dokümante et.

RİSK DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ

RİSK DEĞERLENDİRMESİ Risk değerlendirme yöntemleri 1 - Çeklist analizi (Checklist Analysis-CA) 2 - Risk Değerlendirme Karar Matrisi (Risk Assessment Decision Matrix, L matrix 5 x 5) 3 - Kinney Metodu 4 - JSA (Jop Safety Analysis)

ÇEK-LİST ANALİZ YÖNTEMİ (Checklist Analysis-CA)

ÇEK-LİST ANALİZ YÖNTEMİ (CHECKLİST ANALYSİS-CA) Çeklist analizleri, amaç ve prosedür adımları yazılarak mevcut işletmenin durumunun kontrol edilmesi için kullanılır.

Tehlike kaynakları değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ 1 (SİSTEMATİK OLMAYAN)

CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ 1 (SİSTEMATİK OLMAYAN)

CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ 1 (SİSTEMATİK OLMAYAN)

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-2 (İŞ YERİNDE GENEL TEHLİKELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ)

CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-2 (RİSKLERİN AZALTILMASINDA KULLANILABİLECEK ÖNLEYİCİ TEDBİRLERE ÖRNEKLER )

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-3 (TAŞIMA ARAÇLARI)

CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-3 (RİSKLERİN AZALTILMASINDA KULLANILABİLECEK ÖNLEYİCİ TEDBİRLERE ÖRNEKLER )

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-4 (MAKİNALARIN HAREKET EDEN PARÇALARI)

CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-4 (RİSKLERİN AZALTILMASINDA KULLANILABİLECEK ÖNLEYİCİ TEDBİRLERE ÖRNEKLER )

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-5 (ELEKTRİK TESİSATI VE EKİPMANI)

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-6 (YANGIN)

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-7 (PATLAMA)

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-8 (KİMYASAL MADDELER)

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-9 (GÜRÜLTÜ)

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-10 (TİTREŞİM)

Tehlike kaynakları sistematik değerlendirilir. CA- UYGULAMA ÖRNEĞİ-11 (AYDINLATMA)

RİSK DEĞERLENDİRME KARAR MATRİSİ (Risk Assessment Decision Matrix)

RİSK DEĞERLENDİRME KARAR MATRİSİ (RISK ASSESSMENT DECISION MATRIX Matris diyagramları iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi analiz etmekte ve kullanılan yöntemdir.

L TİPİ RİSK MATRİSİ (5 x 5 Matrix) OLASILIK Risk= Olasılık(İhtimal) x Zararın Şiddeti SK İ R ŞİDDET

L TİPİ RİSK MATRİSİ (5 x 5 Matrix) Olayın gerçekleşme ihtimali İhtimal Ortaya Çıkma Olasılığı İçin Derecelendirme Basamakları Olayın Gerçekleşme Derecesi ÇOK KÜÇÜK Hemen hiç 1 KÜÇÜK Çok az ( yılda bir kez ), sadece anormal durumlarda 2 ORTA Az ( yılda bir kaç kez ) 3 YÜKSEK Sıklıkla ( ayda bir ) 4 ÇOK YÜKSEK Çok sıklıkla ( haftada bir, her gün ), normal çalışma şartlarında 5

L TİPİ RİSK MATRİSİ (5 x 5 Matrix) Olayın gerçekleştiği taktirde şiddeti Sonuç Derecelendirme Şiddeti ÇOK HAFİF Önemsiz (Yaralanma yok, düşük mali kayıp) 1 HAFİF Düşük (İlk yardım tedavisini ve bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılmayı gerektirir, orta düzeyde mali kayıp) 2 ORTA CİDDİ ÇOK CİDDİ Orta (Tıbbi müdahaleyi ve dışarıdan yardımla bulunduğu yerden uzaklaştırmayı gerektirir, yüksek düzeyde mali kayıp) Yüksek (Ağır yaralanma, üretim yeteneğinin kaybı, zarar verilmeksizin bulunduğu yerden uzaklaştırmayı gerektirir, yüksek düzeyde mali kayıp) Çok yüksek (Ölüm, bulunduğu yerden uzaklaştırmayı gerektirir, çok yüksek düzeyde mali kayıp) 3 4 5

RİSK DÜZEYİ VEYA RİSK SKORU

RİSK SKORUNA GÖRE YAKLAŞIM Dikkate Değer Risk (8 -9 -10 -12) En Kısa Zamanda Tedbir Alınmalı Acil Tedbir Gerekmeyebilir Kabul Edilebilir Risk (1 -2 -3 -4 -5 -6) Kabul Edilemez Risk (15 -16 -20 -25) Hemen Önlem Alınmalı, Gerekirse Çalışma Durdurulmalı Risk düzeyinin ne anlama geldiğini yorumlamak gerekir.

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1 DİKKATE DEĞER RİSK, EN KISA ZAMANDA TEDBİR ALINMALI

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-1 KABUL EDİLEBİLİR RİSK

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4 DİKKATE DEĞER RİSK, EN KISA ZAMANDA TEDBİR ALINMALI

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4

L TİPİ RİSK MATRİSİ-UYGULAMA ÖRNEĞİ-4 KABUL EDİLEBİLİR RİSK

KİNNEY METODU

KİNNEY METODU Kinney yöntemi de matris risk değerlendirme yöntemine benzemektedir. • Düzenli kayıt sistemine sahip firmalar tarafından tercih edilmektedir. Zira işyeri istatistiklerinin kullanımına imkan sağlar.

KİNNEY METODU Risk Değeri: İhtimal x Frekans x Şiddet formülü ile hesaplanır. İ= İhtimal, zararın gerçekleşme olasılığı, (0, 2 -10 arası bir değer) F= Frekans tehlikeye zaman içinde maruz kalma tekrarı(0, 510 arası bir değer) Ş= Şiddet tehlikeli durumun gerçekleştiğinde oluşturacağı etkinin derecesi (1 - 00 arası bir değer)

KİNNY METODU

KİNNY METODU İhtimal

KİNNEY METODU

KİNNEY METODU İhtimal X Frekans

KİNNEY METODU

KİNNEY METODU İhtimal x Frekans x Şiddet

KİNNEY METODU Risk Değeri: İhtimal x Frekans x Şiddet

KİNNEY METODU

KİNNEY METODU İş yeri faaliyetleri: - Kompresör çalıştırılması Elektrik kullanımı Malzeme taşınması ve depolanması Kaynak işlemleri (oksijen, elektrik, gaz altı-argon) …

KİNNEY METODU Örnek-1

KİNNEY METODU Örnek-1

KİNNEY METODU Örnek-1

KİNNEY METODU Örnek-1

KİNNEY METODU Örnek-1 Mümkün fakat düşük

KİNNEY METODU Örnek-1 Mümkün fakat düşük Sık (bir veya birkaç defa)

KİNNEY METODU Örnek-1 Mümkün fakat düşük Sık (bir veya birkaç defa) Öldürücü kaza

KİNNEY METODU Örnek-1 Esaslı risk (kısa dönemde iyileştirilmelidir. )

KİNNEY METODU Örnek-1 Alınması gereken önlemleri belirle!

KİNNEY METODU Örnek-1

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ (Job Safety Analysis-JSA)

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ (Job Safety Analysis-JSA) Kişi veya gruplar tarafından gerçekleştirilen iş görevleri üzerinde yoğunlaşır. Bir işletme veya fabrikada işler ve görevler iyi tanımlanmışsa bu metodoloji uygundur. Analiz, bir iş görevinden kaynaklanan tehlikelerin doğasını direkt olarak irdeler. İş Güvenlik Analizi dört aşamadan oluşur: 1 -Yapı 2 -Tehlikelerin tanımlanması 3 - Risklere değer biçilmesi 4 - Güvenlik ölçüsü analizi

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ (Job Safety Analysis-JSA) Çalışma ortamında yeterli güvelik önlemlerinin alınıp alınmadığı değerlendirmesi için önemlidir. Diğer bir ifade ile olası risklerin kontrolündeki ilk adım olarak potansiyel tehlikelerin sistematik olarak tanımlanmasıdır. Kuşkusuz güvenlik analizi ilk tehlike değerlendirilmesinde kullanılan tekniktir. Bu teknik proses teknik değerlendirmesinde, tasarım değerlendirmesinde ya da kayıp önlemenin incelenmesi referans olarak alınabilir ve prosesin herhangi bir çalışma evresinde kullanılabilir.

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ (Job Safety Analysis-JSA) Bu kapsamda aşağıdaki değerlendirmeler yapılabilinir: üProses tehlikelerinden, işletmedeki çalışanları korumak amaçlı değerlendirme. üGerekli revizyonlar için işletme prosedürlerini değerlendirmek. üProses ya da donanım değiştiğinde yeni tehlikelerin değerlendirilmesi. üAcil güvenlik sistemleri, makine koruyucu sistemleri ve temel kontrol tasarım sistemlerini değerlendirmek. üMevcut tehlikeler için yeni teknolojik uygulamaların değerlendirilmesi.

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ (Job Safety Analysis-JSA) üBakım ve güvenlik denetiminin yeterliliğinin değerlendirmek. Güvenlik analizini tamamlayabilmek için örneğin görsel rutin denetimler, proses güvenlik çalışmaları ve ilaveten teknik analizler örneğin; Çeklist ve What-If analizlerinden de faydalanılabilinir. Bu yöntemin en belirgin özelliği ise; iş adımlarından giderek tehlikelerin belirlenerek risklerin saplanmasıdır.

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ (Job Safety Analysis-JSA) İş güvenlik analizinde kısaca üç adım; Øİş adımlarını tanımla ØTehlikeleri tanımla ØKontrol önlemlerini tanımla

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ İŞ: Forklift Kullanımı İŞ ADIMLARI: 1 -Operatörün işe başlamadan önce forklifti kontrol etmesi (Lastik havası, fren, far vb. ) 2 -Forkliftin Kullanımı 3 -Frokliftle malzeme taşınması ve depolanması 4 -Forkliftin park edilmesi

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ ADIM I

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ KABUL EDİLEM EZHEMEN MÜDA HAL EDİLME E Lİ

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ R RİSK İ L İ B E L İ D KABUL E

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ ADIM II

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ ADIM III

İŞ GÜVENLİK ANALİZİ UYLAMA ÖRNEĞİ ADIM IV

HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZLERİ YÖNTEMİ (Failure Modes And Effects Analysis. FMEA)

HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZLERİ YÖNTEMİ (Failure Modes And Effects Analysis-FMEA) Bu yöntem, tasarım, proses, sistem ve hizmet ile ilgili bilinen ve/veya olası hataları, yanlışları ve problemleri müşteriye ulaşmadan belirlemeyi tanımlamayı ve ortadan kaldırmayı amaçlayan mühendislik tekniğidir. Proses güvenliğini iyileştirmek ve güvenli donanım kullanımını artırmak için önerilmektedir. Kısaca, FMEA genellikle parça ve ekipmanların analizine dayanır. İnsanların, makinaların, malzemelerin, yöntemlerin ve benzeri ürün veya hizmet faktörlerinin istenen performans ve özellikleri sağlayamamasından dolayı çıktılarda meydana gelen istenmeyen değişmelere hata denilmektedir.

FMEA Bir HTEA’nin uygulanmasını gerektiren durumlar: - Emniyet, güvenlik ile ilgili parça ve fonksiyonlar söz konusu olduğunda, - Ağır ve yüksek maliyet ile sonuçlanabilecek hata durumlarında, - Yeni ürün veya proses geliştirmelerinde, - Yeni teknoloji, malzeme ve proseslerde, - Önemli tasarım ve proses değişikliklerinde, - Mevcut ürünlerin yeni uygulama alanlarında, Kalite açısından yüksek risk beklentisi olan problemli parça ve proseslerde uygulanmaktadır.

FMEA HTEA ilk olarak A. B. D. ordusunda uçuş kontrol sistemlerinin geliştirilmesinde kullanılmıştır. Bu amaçla 1949‟da ilk olarak “Hata Türleri, Etkileri ve Kritiği Analiz Etmek İçin Prosedürler” el kitabı yayınlanmış, sistem ve ekipman arızalarının etkilerini belirleyecek güvenirlilik analiz tekniği olarak geliştirilmiştir. 1960‟lı yıllarda A. B. D. havacılık sanayinde kullanılmaya başlanmıştır. İşletmelerde ise ilk Ford otomobil işletmesince kullanılmıştır.

FMEA AMACI HTEA tekniğinin amaçlarını şöyle sıralamak mümkündür: -Ürün veya proseste oluşabilecek hata türlerini, etkilerini ve kritiklerini kararlaştırmak -Ürün veya proseste oluşabilecek potansiyel hataları önceden belirleyerek bu hataların oluşmasını engellemek - Nihai ürünün müşteri ihtiyaç ve beklentilerini karşıladığından emin olmak için, planlanan imalat ve montaj prosesleriyle bağlantılı olarak bir ürünün tasarım karakteristiklerini analiz etmek

FMEA AMACI - Potansiyel hata türleri belirlendiğinde, onları ortadan kaldırmak için düzeltici önlemleri almak veya sürekli bir şekilde onların oluşma potansiyellerini azaltmak ve böylece ürünün geliştirilmesini sağlamak - Montaj veya imalat prosesi için sistemin dayandığı neden ve ilkeleri de dokümante etmek - Titizlikle uygulandığı durumlarda, bir HTEA proses geliştirilmesinde mühendislerin düşüncelerini (deneyim ve geçmişteki problemlere dayanarak mantık örgüsü içinde yanlış gidebilecek her birimin analizini içeren) özetlemek.

Hata Türü ve Etkileri Analizi’nin Türleri En yaygın kullanılanları: 1. Sistem Hata Türü ve Etkileri Analizi (Sistem HTEA): Global sistem fonksiyonlarına odaklanır. Özellikle sistemin, alt sistemle olan etkileşimlerini inceler. Çalışmalar Sistem Mühendisliği liderliğinde yürütülür. Konsept tasarım aşamasında uygulanır ve alt sistem/bileşenlerin Tasarım Hata Türü ve Etkileri Analizi’ne girdi sağlar. 2. Tasarım Hata Türü ve Etkileri Analizi (Tasarım HTEA): Alt sistem ve bileşenlerin tasarım fonksiyonlarına odaklanır. Belirlenmiş olan tasarımı detaylı olarak inceler. Çalışmalar Tasarım Mühendisliği liderliğinde yürütülür. Proses Hata Türü ve Etkileri Analizi’ne girdi sağlar.

Hata Türü ve Etkileri Analizi’nin Türleri 3. Proses Hata Türü ve Etkileri Analizi (Proses HTEA): Alt sistem ve bileşenlerin üretim fonksiyonlarına odaklanır. Belirlenmiş olan prosesi detaylı olarak inceler. Çalışmalar Üretim Mühendisliği liderliğinde yürütülür. 4. Hizmet Hata Türü ve Etkileri Analizi (Hizmet HTEA): Hizmet fonksiyonları üzerine odaklanır. 5. Yazılım Hata Türü ve Etkileri Analizi (Yazılım HTEA): Bilgisayar yazılımlarının fonksiyonları üzerine odaklanır.

Hata Türü ve Etkileri Analizi’nin Türleri 6. Ekipman Hata Türü ve Etkileri Analizi (Ekipman HTEA): Proseste kullanılan ekipmanlar üzerine odaklanır. Özellikle “ 7 Büyük Kayıp” incelenir; büyük arızalar, küçük arıza ve durmalar, makine ayarları, kapasite düşümü, başlangıç kayıpları, hatalı parçalar ve takımlandırma. Proses Hata Türü ve Etkileri Analizi’ni desteklemek amacı ile kullanılır. 7. Çevre Hata Türü ve Etkileri Analizi (Çevre HTEA) – Ford firmasına özel: Ürün, proses ve ekipmanların çevresel etkileri üzerine odaklanır. Hammadde üretiminden, ürünün kullanım ömrü sonuna kadar geçen tüm yasam çevrimi incelenir.

FMEA Sonuç; FMEA hem hata önlem tekniği hem de sürekli iyileştirmeyi ve gelişimi sağlayan bir tekniktir.

FMEA STANDARDI TS EN 60812 SİSTEM GÜVENİRLİĞİ İÇİN ANALİZ TEKNİKLERİ - BAŞARISIZLIK MODU VE ETKİLERİN ANALİZİ İÇİN İŞLEM

FMEA PROSÜDÜRÜ Her bir proses veya sistem bileşeninin etiketleyin Her bileşenin fonksiyonlarını listeleyin Potansiyel hata türlerini listeleyin Hatanın etkilerini tanımlayın Hatanın şiddetini tanımlayın Hatanın olasılığını tanımlayın Hatayı yakalama(bulma) oranını tanımlayın Risk değerini belirleyin (olasılık x şiddetx bulma oranı) En yüksek riskten başlayarak azaltmak için harekete geçin

FMEA Etki Şiddetin Açıklanması Şiddetin Derecesi 10 Tehlike Uyarısı Olmadan Yasal düzenlemelere uygun değil, felakete yol açabilecek etkiye sahip ve uyarısız gelen hata Tehlike Uyarısı Yasal düzenlemelere uygun değil, yüksek hasara ve toplu ölümlere yol açabilecek etkiye sahip hata 9 Çok yüksek Sistemin tamamen hasar görmesini sağlayan yıkıcı etkiye sahip ağır yaralanma, 3. derece yanık, ölüm vb. etkiye sahip hata 8 Yüksek Ekipmanın tamamen hasar görmesi, zehirlenme, 3. derece yanık, ölüm vb. etkiye sahip hata 7 Orta Sistemin performansını etkileyen, uzuv ve organ kaybı, kanser vb. yol açan hata 6 Düşük Kırık, iş görmezlik, 2. derece yanık vb. etkiye sahip hata 5 Çok Düşük Hafif yaralanmalar ile kısa süreli rahatsızlıklara neden olan hata 4 Küçük Sistemin çalışmasını yavaşlatan hata 3 Çok Küçük Sistemin çalışmasında kargaşaya yol açan hata 2 Hiçbiri Kayda değer hiçbir etkisi yok 1

FMEA Şiddet derecesi 9 ve 10 olduğu zaman çalışmayı durdur. GÜVENLİK ÖNLEMLERİNİ KONTROL ET!

FMEA Hatanın Olasılığı Çok yüksek, hata sürekli Yüksek, hata sık Orta, hata ara sıra Düşük, hata az sayıda Olası değil, hata olası değil Olasılığın Açıklanması Derecesi 1000 araç /ürün başına 100 tanesinden daha fazlasında hata 10 1000 araç /ürün başına 50 sinde hata 9 1000 araç /ürün başına 20 sinde hata 8 1000 araç /ürün başına 10 unda hata 7 1000 araç /ürün başına 5 inde hata 6 1000 araç /ürün başına 2 sinde hata 5 1000 araç /ürün başına 1 inde hata 4 1000 araç /ürün başına 0, 5 inde hata 3 1000 araç /ürün başına 0, 1 inde hata 2 0. 01 1000 araç /ürün başına 0, 01 inden daha az hata 1

FMEA Hatanın Yakalanması Açıklanma Derecesi Hemen hemen kesin Tasarımda, hatanın potansiyel nedeni, bir sonraki hata modunda kesin yakalanacaktır 1 Çok Yüksek Tasarımda, hatanın potansiyel nedeni, bir sonraki hata modunda yakalanması çok yüksek 2 Yüksek Hatanın yakalanması yüksek 3 Orta Yüksek Hatanın yakalanması orta yükseklikte 4 Orta Hatanın yakalanması orta şansta 5 Düşük Hatanın yakalanması düşük şans 6 Çok Düşük Hatanın yakalanması çok düşük şans 7 Uzak Hatanın yakalanması şansı uzak 8 Çok Uzak Hatanın yakalanması şansı çok uzak 9 Hemen hemen belirsiz Hata tespit edilemez, veya hata yok 10

FMEA Hatanın türü Hatanın etkisi Hatanın sonucu

FMEA • Şiddet 1 = Ciddi değil, 10 = Çok ciddi • Olasılık 1 = Olası değil, 10 = Olasılığı yüksek • Yakalama(Hatayı bulma, keşfedilebilirlik) 1 = Bulma olası, Şiddet X Olasılık 10 = Bulma olası değil X Keşfedilebilirlik = Risk Değeri(RÖG) (Risk Öncelik Göstergesi (RÖG), belirlenen Şiddeti (Ş), ortaya çıkma olasılığı (O), ve keşfedilebilirlik (K) değerlerinin çarpılması sonucu elde edilen bir değerdir.

Hata Türü ve Etkileri Analizi’nin Türleri - RÖG < 40 ise önlem almaya gerek yoktur. - 40 ≤ RÖG ≤ 100 önlem alınmasında fayda vardır. - RÖG > 100 ise mutlaka önlem alınması gerekir. Genel yapılan uygulamalarda ise RÖG > 100 olan hatalar düzeltici önlem alınması gereken risk taşıyan hatalardır. 100’ün üzerindeki en büyük değer en fazla risk taşıyacağından öncelikle ele alınacak hatayı verir.

Hata Türü ve Etkileri Analizi’nin Türleri Uygulamalarda RÖG ile ilgili rastlanan durumlardan biri de farklı hataların aynı RÖG değerine sahip olmasıdır. Aynı RÖG değerine sahip iki veya daha fazla hata varsa, öncelikle şiddeti ve sonra da keşfedilebilirlik değeri yüksek olan ele alınmalıdır. Ağırlığı yüksek olan hata önceliklidir, çünkü bu değer hatanın etkisini göstermektedir. Keşfedilebilirlik, ortaya çıkma değerinden daha önemlidir çünkü burada söz konusu olan hatanın müşteriye ulaşmasıdır. Ayrıca şiddet değeri 9 -10 olan tüm hata türleri için RÖG değerine bakılmaksızın önlem alınması önerilmektedir. Ayrıca şiddet değeri 5 -8 arası olup, olasılık değeri 4 ve üzerindeyse aynı şekilde bu hatalara da özel ilgi gösterilmesi önerilmektedir.

TASARIM FMEA ANALİZ FORMU ÖRNEĞİ

FMEA Diamonyumfosfat üretim hattında yer alan valf ile ilgili FMEA örneği. VALF

FMEA

FMEA

FMEA

FMEA

FMEA KABUL EDİLEMEZ, HEMEN ÖNLEM ALINMALI

FMEA

FMEA

FMEA

FMEA ÖRNEĞİ (Hizmet Kalitesine Yönelik)

FMEA ÖRNEĞİ (Hizmet Kalitesine Yönelik)

TEHLİKE VE İŞLETİLEBİLME ÇALIŞMASI ANALİZİ (Hazard and Operability studies. HAZOP)

TEHLİKE VE İŞLETİLEBİLME ÇALIŞMASI ANALİZİ (Hazard and Operability studies-HAZOP) HA ZO P Tehlike ve işletilebilme çalışması, kişisel ve donanım risklerini temsil edecek şekilde problemlerin tanımlanması ve değerlendirmesi için proses ve işletmede bir plan doğrultusunda düzenli ve sistematik olarak açıklanmasıdır.

TEHLİKE VE İŞLETİLEBİLME ÇALIŞMASI ANALİZİ (Hazard and Operability studies-HAZOP) HAZOP tekniği ilk kimya proses sistemleri için geliştirildi. Fakat daha sonra diğer tür sistemlerde de aynı zamanda kompleks yazılım ve işletmelerde de geniş kullanım alanı buldu. Kantitatif bir teknik olup, multi disipliner bir ekip tarafından, kaza odaklarının saptanması, analizleri ve ortadan kaldırılmaları için uygulanır.

TEHLİKE VE İŞLETİLEBİLME ÇALIŞMASI ANALİZİ (HAZOP) Belirli anahtar ve kılavuz kelimeler kullanarak yapılan sistemli bir beyin fırtınası çalışmasıdır. Çalışmaya katılanlara, belli bir yapıda sorular sorulup, bu olayların olması veya olmaması halinde ne gibi sonuçların ortaya çıkacağı sorulur. Bu tarz çalışmalarda örneğin; çeklist, what-if, olay ağacı ve hata ağacı analizleri kullanılarak daha detaylı çalışmaya ihtiyaç olabilir. Kompleks bir çalışma sistemi olmadığından diğer uygun tekniklerle birleştirilerek kullanılır.

TEHLİKE VE İŞLETİLEBİLME ÇALIŞMASI ANALİZİ (HAZOP) Proses denetimine yardımcı olmak maksadıyla, tehlikeli sapmaları normal değerlerle karşılaştırmak için anahtar kelimeler kullanılır; bu grup “fazla”, “az”, “hiç”, gibi kelimeleri içerir. Bu anahtar kelimeler basınç, sıcaklık, akış gibi parametrelerin (kılavuz kelimeler) durumlarını nitelemek için kullanılır. Her bir durumda analist; sebepler, sonuçlar, belirleme metotları ve düzeltici hareketler ile tanımlama yapar.

HAZOP PRENSİBİ NEDEN SAPMA (Standart koşul ve amaçtan ) SONUÇLAR (önemsiz, önemli felaket) -tehlike -işletme zorluklar *Sistemde her bir bölüm (parça) kelimelerle incelenir : Akış oranı, akış miktarı, sıcaklık, viskozite, bileşenler, vb.

HAZOP TEMEL REHBER KELİME VE ANLAMI ANAHTAR KELİMELER ANLAMI FAZLA (MORE) Kantitatif Çoğalma AZ (LESS) Kantitatif Azalma HİÇ (NONE) Mevcut Değil Ters (Reverce) Öngörülen Yönün Aksine PARÇASI (PART OF) Sistemin Bir Bölümü Gerekenden Farklı . . . Kadar İyi (As Well As) Aynı Derecede . . . DAN BAŞKA (OTHER THAN) Tamamen Farklı Olması

HAZOP KILAVUZ KELİMELER • Akış • Basınç • Sıcaklık • Viskozite • Seviye, Kompozisyon veya Durum • Reaksiyon • Zaman • Sıra

HAZOP takımı, öncelikle prosesin veya operasyon adımının bir değişkenini seçer, anahtar kelimeleri kullanarak anlamlı tehlikeli sapmayı belirler. Tanımlanan sapma için neden araştırması ve paralel olarak sonuç araştırması yapılır. PROSESİN VEYA OPERASYONUN BİR BÖLÜMÜNÜ FİZİKSEL PARAMETRELER KİMYASAL PARAMETRELER HAZOP SAPMA MATRİKSİ (ANAHTAR KELİMELER + KLAVUZ KELİMELER) TEHLİKELİ SAPMA NEDEN ARAŞTIRMASI SONUÇ ARAŞTIRMASI

HAZOP SAPMA HİPOTEZİ FİZİKSEL PARAMETRELER ANAHTAR + KILAVUZ KELİME KİMYASAL PARAMETRELER è KILAVUZ KONU

HAZOP ÖRNEK ANAHTAR KELİMELER o o o ÖRNEK KILAVUZ KELİMELER HİÇ (None) o FAZLA (More) o AZ (Less) o PARÇASI (Part of) o GERİ (Back) o …DAN BAŞKA (Other than)o AKIŞ BASINÇ SICAKLIK VİSKOZİTE AĞIRLIK KONSANTRASYON

HAZOP Kullanılan Deyim Anlamı Hata Tipi hiç az çok geri …den başka parçası mevcut değil kantitatif azalma kantitatif çoğalma öngörülen yönün aksine tamamen farklı sistemin bir bölümü olması gerekenden farklı sıvı borudan hiç akmıyor sıvının hızı veya basıncı çok az sıvının hızı veya basıncı çok fazla sıvının akış yönü ters istenilen sonuçtanfarklı bazı komponentler eksik

HAZOP ÇALIŞMA PROSEDÜRÜ

HAZOP ÇALIŞMA PROSEDÜRÜ

HAZOP UYGULAMA REHBERİ CEI IEC 61882 Hazard and operability studies (HAZOP studies)-Application Guide”, 2001

HAZOP ÖRNEK UYGULAMA Hidrojenasyon proses örneği

HAZOP ÖRNEK UYGULAMA Hidrojenasyon proses örneği (sadeleştirilmiş hali)

HAZOP ÖRNEK UYGULAMA Hidrojenasyon prosesinde sıvı yağ hidrojenle doyurularak katılaştırılması sağlanmaktadır. Katalizör olarak nikel kullanılmaktadır. Tehlikeli madde olarak hidrojen görülmektedir. Yanıcı/parlayıcı/patlayıcı özelliklere sahiptir. Rehber kelimeler değerlendirilmiştir. kullanılarak hidrojen

HAZOP ÖRNEK UYGULAMA

HAZOP ÖRNEK UYGULAMA

HAZOP ÖRNEK UYGULAMA

HAZOP ÖRNEK UYGULAMA

HAZOP ÖRNEK UYGULAMA

HAZOP ÖRNEK UYGULAMA

TEŞEKKÜR EDERİM