ADAY MEMUR TEMEL ETM KURSU DEVLET TEKLATI Turgay

ADAY MEMUR TEMEL EĞİTİM KURSU DEVLET TEŞKİLATI Turgay ÇAPAR Mareşal Fevzi Çakmak İlkokulu Müdürü

DEVLET TEŞKİLATININ KURULUŞU Devlet Teşkilatının Anayasal Dayanakları

TÜRKİYE’NİN İDARİ YAPISI AY 123: İdare, kuruluş ve görevleriyle bütündür ve kanunla düzenlenir. İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Anayasa’da belirtildiği üzere, Türkiye’nin idari yapısı “merkezden” ve “yerinden yönetim ”usullerine göre şekillenmiştir.

TÜRKİYE’NİN İDARİ YAPISI AY 123: İdare, kuruluş ve görevleriyle bütündür ve kanunla düzenlenir. İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Anayasa’da belirtildiği üzere, Türkiye’nin idari yapısı “merkezden” ve “yerinden yönetim”usullerine göre şekillenmiştir.

�AY 126: Türkiye, merkezi idari kuruluş bakımından, coğrafya durumuna, ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre, illere; illerde kademeli bölümlere ayrılmıştır. �AY 127/5: Merkezi idare, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahiptir.

MERKEZİ YÖNETİM

Merkezden Yönetim Örgütü Genel Yönetimin Merkez Örgütü A. Cumhurbaşkanlığı -Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği B. Başbakanlık ve Bakanlıklar -Başbakanlık, Bağlı ve İlgili Kuruluşlar -Bakanlıklar, Bağlı ve İlgili Kuruluşlar Merkez Örgütüne Yardımcı Kuruluşlar -Yardımcı Anayasal Kuruluşlar -Başbakanlığa bağlı Diğer Yardımcı Kuruluşlar

C. Merkez Yönetimin Taşra Örgütü -İl, -İlçe -Bucak

MERKEZDEN YÖNETİM A. Cumhurbaşkanlığı 1. Cumhurbaşkanının İdari Nitelikteki Görev ve Yetkileri a. Genelkurmay Başkanını atamak b. MGK’yı toplantıya çağırmak, başkanlık etmek c. Başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu kararıyla sıkıyönetim ve olağan üstü hal ilan etmek ve KHK çıkarmak d. Kararnameleri imzalamak e. Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak f. DDK üyelerini ve başkanını atamak ; bu kurula incele, araştırma yaptırmak g. YÖK üyelerini ve rektörlerini seçmek

Devlet Denetleme Kurulu: Devlet idaresi dışında, işçi ve işveren kuruluşları ile kamuya yararlı derneklerle vakıfları da denetleyebilir. Yargı ve silahlı kuvvetler denetim dışında bırakılmıştır. Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanının istemi üzerine harekete geçer. Raporunu Cumhurbaşkanına sunar. Kurul raporları Cumhurbaşkanı tarafından onaylandıktan sonra Başbakanlığa gönderilir. Raporlar, bağlayıcı güce sahip değildir. Kamu kurum ve kuruluşları bakımından bir ihbar niteliğindedir.

Başbakanlık Başbakan, Bakanlar Kurulunun başkanı, bakanlıkların ve başbakanlık örgütünün en üst amiridir. İdarenin başıdır. Başbakanın idari nitelikteki görev ve yetkileri a. Bakanlar Kuruluna başkanlık etmek b. Bakanlıklar arasında işbirliğini sağlamak c. Bakanların görevlerinin yerine getirilmesini gözetmek d. Milli Güvenlik Kuruluna katılmak e. Karşı-imza yetkisi f. Düzenleme (yönetmelik çıkarma) yetkisi g. Hiyerarşi yetkisi h. Devlet tüzel kişiliğini temsil yetkisi ı. İdari vesayet yetkisi i. Atama yetkisi j. Harcama yetkisi

Başbakanlığa Bağlı Kuruluşlar – Bağlı kuruluşlar bakanlığın hizmet ve görev alanına giren ana hizmetleri yürütmek üzere, bakanlığa bağlı olarak özel kanunla kurulan, genel bütçe içinde ayrı bütçeli veya katma bütçeli veya özel bütçeli kuruluşlardır. Bağlı kuruluşlar, merkez teşkilatı ile ihtiyaca göre kurulan taşra teşkilatından meydana gelecek şekilde düzenlenir. Bağlı kuruluşların taşra teşkilatı; bölge, il ve ilçe kuruluşları şeklinde veya doğrudan kendine bağlı olarak kurulabilir

Başbakanlık- İlgili Kuruluşlar �İlgili kuruluşlar; özel kanun veya statü ile kurulan, iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile bunların müessese ortaklık ve iştirakleri veya özel hukuki, mali ve idari statüye tabi, hizmet bakımından yerinden yönetim kuruluşları şeklinde düzenlenir. Bu kuruluşların ilgili olduğu bakanlık bu Kanunun koyduğu usule göre belirlenir.

Danışma ve denetim birimleri ise, a. Teftiş Kurulu Başkanlığı b. Hukuk Müşavirliği, c. Başbakanlık müşavirleri, vb. ve ayrıca yardımcı birimlerden oluşur. (Bakanlar Kurulu Sekreterliği, İdari ve Mali İşler Başkanlığı, Halkla İlişkiler Daire Başkanlığı, vb. )

Bağlı kuruluşlar: a. Diyanet İşleri Başkanlığı, b. MİT Müsteşarlığı, c. Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı. İlgili Kuruluşlar : a. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı vb.

C. Bakanlıklar Bakanlık Örgütü Merkez Teşkilatı: Müsteşar: Bakandan sonra Bakanlığın en yüksek hiyerarşik amiridir. Ana Hizmet Birimleri: Genel Müdürlükler, Şube Müdürlükleri, bunların ayrı bir hukuki veya mali varlığı yoktur. Danışma ve Denetim Birimleri Teftiş, APK, hukuk müşavirliği gibi. Yardımcı Birimler: Personel Genel Müdürlüğü, Eğitim Daire Başkanlığı, Savunma sekreterliği gibi.

D. Taşra Teşkilatı: Valiye bağlı il kuruluşları müdürleri ile kaymakama bağlı ilçe kuruluşları müdürleri. Yurtdışı teşkilatı

�Bakanlığa Bağlı ve İlgili Kuruluşlar �Bağlı kuruluşlar : ‘‘Bakanlığın hizmet ve görev alanına giren ana hizmetleri yürütmek üzere, bakanlığa bağlı olarak özel kanunla kurulan, genel bütçe içinde ayrı bütçeli veya katma bütçeli veya özel bütçeli kuruluşlardır. ’’ Bağlı kuruluşlar, Başbakanın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile bir bakanlığa bağlanabilir. Tüzel kişiliğe sahip değilse (örneğin, Emniyet Genel Müdürlüğü, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü), bağlı olduğu bakanlıkla arasındaki ilişki hiyerarşi ilişkisidir. Tüzel kişiliğe sahipse (örneğin, Orman Genel Müdürlüğü, DSİ Genel Müdürlüğü ve Karayolları Genel Müdürlüğü) bağlı olduğu bakanlıkla arasındaki ilişki vesayet ilişkisidir.

İlgili kuruluşlar: Özel kanun veya statü ile kurulan, iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile bunların müessese ortaklık ve iştirakleri veya özel hukuki, mali ve idari statüye tabi, hizmet yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Başbakanın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile bir bakanlıkla ilgilendirilebilir. Örnek; İDT’ler, KİT’ler, TSE, TODAİE, Milli Prodüktivite Merkezi, TRT. Hepsinin ayrı bir tüzel kişiliği vardır, dolayısıyla ilgili bakanlıkla arasındaki ilişki vesayet ilişkisidir. DMO ile Maliye Bakanlığı, TCDDY ile Ulaştırma Bakanlığı, TMO ile Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı arasındaki ilişki gibi.

Merkez Örgütüne Yardımcı Kuruluşlar Anayasal Kuruluşlar: a. Danıştay, b. Sayıştay, c. Milli Güvenlik Kurulu, d. Türk Silahlı Kuvvetleri

Danıştay’ın İdari Görevleri: a. Başbakanlık ve Bakanlar Kurulunca gönderilen kanun tasarı ve teklifleri hakkında görüş bildirmek b. Tüzük tasarılarını incelemek c. Kamu hizmetleriyle ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek d. Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık tarafından gönderilen işler hakkında görüş bildirmek e. Kanunlarla verilen diğer işleri yapmak (Örneğin, İçişleri Bakanının bildirisi üzerine belediye Meclisini feshetmek) f. İçişleri Bakanının bildirisi üzerine belediye başkanının başkanlık sıfatını sona erdirmek.

Sayıştay’ın Görevleri Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kuruluşlarının gelir ve giderleri ile mallarını TBMM adına denetlemek ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevli bir kuruluştur. Mahalli idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi ve kesin hükme bağlanması da Sayıştay tarafından yapılır. Sayıştay’ın Denetim Görevi: Uygunluk bildirimi denen işlemle yapılır. Görüş Bildirme Görevi ise şu konuları kapsar : Mali yönetmelikler, kendisine ilişkin kanun tasarısı ve teklifleri, döner sermaye işletmesi kurulması konusu, usulsüzlüklerin bildirilmesi.

Merkez Örgütünün Yerel Uzantıları A. İl İdaresi İllerin kurulması, kaldırılması, isimlerinin değiştirilmesi kanunla olur. Bir ilçenin bir ilden alınıp bir başka ile bağlanması da kanunla olur. İl idaresinin merkez örgütü adına başı olan valiler, İçişleri Bakanının önerisi, Bakanlar Kurulunun kararı ve Cumhurbaşkanının onayıyla atanır. İstisnai memurluktur. Vali; Devletin, hükümetin ve ayrı her bakanın ildeki temsilcisi ; bunların idari ve siyasi yürütme vasıtasıdır.

Valinin Görev ve Yetkileri : a. Devletin temsilcisi olarak görevleri: Örneğin ildeki resmi törenlere başkanlık etmek. b. Hükümetin temsilcisi olarak görevleri: Örneğin ilin durumu ve Hükümet kararlarının uygulanmasının sonuçları hakkında yıl sonunda veya lüzum gördükleri sair zamanda rapor vermek. c. Bakanlıkların temsilcisi olarak görevleri: Milli kamu hizmetlerini il düzeyinde yürütme görevi, hiyerarşi yetkisi (adliye ve askeriye hariç). d. Kolluk görevleri: Kamu düzenini sağlamak görevi. Vali kolluk makamıdır. Gerekli tedbirleri alır, bütün kolluk teşkilatının hiyerarşik amiridir. e. Vesayet yetkileri

İl idare şube başkanları Bakanlıkların ildeki en yüksek memurlarıdır. Valiye karşı sorumludurlar. Merkezle yazışmalarını vali aracılığıyla yaparlar. İl milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü gibi… İl idare kurulu Valinin başkanlığında, hukuk işleri müdürü, defterdar, milli eğitim, bayındırlık, sağlık ve sosyal yardım, tarım ve veteriner il müdürlerinden oluşur. Valiye yardım eder. İlçe kurulması ve kaldırılması için görüş bildirir, …

B. İlçe İdaresi İlçelerin kurulması, kaldırılması kanunla olur. Kaymakam: -Kaymakam, İçişleri Bakanı, Başbakan ve Cumhurbaşkanının müşterek kararnamesiyle atanırlar. -Bir meslek memurluğudur. -Özel şartları vardır. -Güvenceli devlet memurudur.

Görev ve Yetkileri: a. Kaymakam, hükümetin temsilcisidir. İlçenin genel idaresinden sorumludur. b. Hiyerarşik yetki: Adliye ve askeriye hariç ilçedeki merkezi idare teşkilatının hiyerarşik amiridir. c. Kolluk görevleri: Kolluk amiridir. d. Vesayet yetkisi: Kanunla öngörülen hallerde istisnaen vesayet yetkisine sahip olabilir. ‘‘Köy muhtarının köylünün faydasına olmayan kararlarını kaymakam bozabilir. ’’

Kaymakam ile Vali Arasında Görev ve Yetki Bakımından Farklar: a. Valiler yetki genişliğinden yararlanır. Kaymakamlar yararlanmaz. b. Vali hem devletin hem hükümetin temsilcisidir. Kaymakam ise sadece hükümetin temsilcisidir, kural olarak devlet tüzel kişiliği adına işlem yapma yetkisine sahip değildir. c. Vali genel emir çıkarabilir, kaymakamın böyle bir yetkisi yoktur. d. Valiye yabancı ülke konsoloslukları ve komşu devletin sınır makamları ile ilişkiler kurma yetkisi verilmiş olmasına rağmen kaymakamın böyle bir yetkisi yoktur. e. Acil durumlarda vali en yakın silahlı kuvvetler birliği komutanlığından (doğrudan) yardım isteyebilir. Kaymakam ise valiye bilgi vermek şartıyla en yakın birlik komutanlığına haber verir.

İlçe Yönetiminin Diğer Birimleri a. İlçe idare şube başkanları Bakanlıkların ilçedeki en yüksek memurlarıdır. Kaymakama karşı sorumludurlar. Merkezle yazışmalarını kaymakam aracılığıyla yaparlar. İlçe milli eğitim müdürü, ilçe sağlık müdürü gibi… b. İlçe idare kurulu Kaymakamın başkanlığında, yazı işleri müdürü, mal müdürü, hükümet tabibi, milli eğitim müdürü, tarım ve köy işleri müdürü, veterinerden oluşur. Kaymakama yardımcı olur. İçişleri Bakanlığının kararı ve Cumhurbaşkanının onayıyla kurulur.

C. Bucak İdaresi Ø 5747 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle Bucaklar kaldırılmıştır. Ø 11. 09. 2014 tarihli ve 29116 sayılı Resmi Gazetede (Mükerrer) yayımlanan İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanunun 129 uncu maddesi ile 5747 sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası; '(9) Tüm illerde bucaklar kaldırılmıştır. Kaldırılan bucaklara bağlı belde ve köyler, bucağın bağlı olduğu idari birime bağlanmıştır. şeklinde değiştirilmiştir.

YERİNDEN YÖNETİM ÖRGÜTÜ YEREL YÖNETİMLER (Mahalli İdareler) A. Yer Yönünden Yönetim Kuruluşları a. İl Özel İdaresi b. Belediye c. Köy

B. Hizmet Yönetimi Kuruluşları a. Klasik Kamu Kurumları b. Sosyal Kamu Kurumları c. Meslek Kuruluşları d. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve İDT’ler e. Bilimsel, Teknik ve Kültürel Kamu kurumları f. Bağımsız İdari Otoriteler g. Radyo Televizyon Üst Kurulu h. BBDK ı. Tütün ve Tütün Mamulleri Üst Kurulu i. Rekabet Kurumu j. Elektrik Piyasası Denetleme Kurumu

Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Yerinden Yönetim Örgütü AY 127: Mahalli idareler, il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir. Mahalli idarelerin kuruluş görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir. Buna göre birer kamu tüzel kişisi olan mahalli(yerel) idareler yine AY m. 127/5’ e göre merkezi idarenin vesayet denetimi altındadır.

A. İL ÖZEL İDARESI İl özel idaresi, ilin kurulmasına dair kanunla kurulur ve ilin kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer. 6360 Sayılı kanun kapsamında İl özel idareleri �Büyükşehir belediyesi bulunan 30 ilde il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. �İl belediyesi bulunan 51 ilde ise il özel idarelerinin tüzel kişiliği devam etmektedir.

�a. Görev ve Yetkileri �‘‘İl özel idaresi, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, gençlik ve spor, sağlık, tarım, sanayi ve ticaret ; ilin çevre düzeni planı, bayındırlık ve iskan, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm, sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları, ilk ve ortaöğretim kurumlarına arsa temini, binalarının yapımı, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetleri il sınırları içinde, imar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma, orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında, yapmaya yetkilidir. ’’

b. İl Özel İdaresinin Organları 1. Vali 2. İl Genel Meclisi 3. İl Encümeni 4. İl İhtisas Komisyonları

1. Vali İl özel idaresinin başı ve temsilcisidir. Görevlerinden Başlıcaları : a. İl özel idaresi teşkilatını sevk ve idare etmek, b. Yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek, c. İl encümenine başkanlık etmek, bütçeyi hazırlamak ve uygulamak, d. Genel meclis ve encümen kararlarını uygulamak, e. Personeli atamak. .

�Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı kurulmuştur. Bu Başkanlık; �İllerde kamu kurum ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılması, izlenmesi ve koordinasyonu, �Acil çağrı, �Afet ve acil yardım hizmetlerinin koordinasyonu ve yürütülmesi, �İlin tanıtımı, �Gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı yatırımların yapılması ve koordine edilmesi, �Temsil, tören, ödüllendirme ve protokol hizmetlerinin yürütülmesi,

� İldeki kamu kurum ve kuruluşlarına rehberlik edilmesi ve bunların denetlenmesi, � 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 12 nci maddesi kapsamında il özel idarelerince kullanılan haklar ve yetkiler ile yürütülen görevleri yerine getirmek, � Madenin veya jeotermal ve doğal mineralli su kaynaklarının bulunduğu yere en yakın yerleşim yerlerinin altyapı ve mahalli müşterek ihtiyaçlarında kullanılmak üzere Enerji ve Tabi Kaynaklar Bütçesine konulan ve İçişleri Bakanlığı bütçesine aktarılan ödenekleri kullanmak, � Merkezi idarenin adli ve askeri teşkilat dışında taşradaki tüm birimlerinin hizmet ve faaliyetlerinin etkinliği, verimliliği ve kurumların stratejik plan ve performans programlarına uygunluğu ile ilgili rapor hazırlamak, � Büyükşehir belediyesi bulunan illerde Organize Sanayi Bölgeleri mevzuatına göre il özel idarelerince kullanılan yetki ve görevleri yerine getirmekle, (6525 sayılı Kanun Mad. 25 ile 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununa eklenen Geçici 12’nci madde)

Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının sevk ve idaresi vali veya vali tarafından görevlendirilecek vali yardımcısı tarafından yerine getirilir. Valilik gerektiğinde kadro, yer ve unvanlarına bakılmaksızın ihtiyaç durumuna göre uzman, sözleşmeli personel ve memurları bu başkanlıklarda görevlendirmeye yetkilidir

2. İl Genel Meclisi En yüksek görüşme ve karar organıdır. Dikkat: Yeni kanuna göre, il genel meclisi üyeleri gizli oyla bir İl Genel Meclisi başkanı seçerler. (Eskiden, Meclis Başkanı yoktu, vali bu işi yürütürdü. ) İl genel meclisi, her ayın ilk haftası toplanır. (Eskiden, sadece Mayıs ve Kasımda iki toplantı vardı. ) Bütçe görüşmeleri en çok 20, diğer toplantılar en çok 5 gün sürer. Tamsayının salt çoğunluğuyla toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.

İl Genel Meclisi Kararları Üzerinde Vesayet İl genel meclis tarafından alınan kararların tam metni, en geç beş gün içinde valiye gönderilir. Vali, 7 gün içinde iade edebilir. Valiye gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez. İl Genel Meclisi ısrar ederse, karar kesinleşir. Vali, bu karar aleyhine idari yargıya başvurabilir. Kesinleşen il genel meclisi kararlarının özetleri toplantıyı izleyen en geç 7 gün içinde halka duyurulur.

İl Genel Meclisinin Görev ve Yetkileri (Başlıcaları) : a. Stratejik plan yapmak, b. Bütçeyi ve kesin hesabı kabul etmek, c. İl çevre düzeni planını karara bağlamak, d. Borçlanmaya karar vermek, e. İşletme veya şirket kurmak,

�ÖNEMLİ: İl genel meclisi, kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu durum il özel idaresine ait işleri aksatırsa veya il özel idaresine verilen görevlerle ilgisi olmayan siyasi konularda karar alırsa, İçişleri Bakanlığının bildirisi üzerine Danıştay kararı ile feshedilebilir

3. İl encümeni, müzakere, danışma ve karar organıdır. Vali başkanlığında 5 İl Genel Meclis üyesi ile 5 birim amirinden (biri mali hizmetler birim amiri) oluşur. Haftada en az bir kez toplanır. Görev ve Yetkilerinden Başlıcaları: �Stratejik plan ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip il genel meclisine görüş bildirmek, �Kamulaştırma kararı almak ve uygulamak, kanunlarda öngörülen cezaları vermek, �Süresi üç yılı geçmemek üzere malları kiraya vermek,

4. İl İhtisas Komisyonları a. Yeni kanunla getirilmiştir. b. Eğitim, kültür ve sosyal hizmetler komisyonu, imar ve bayındırlık komisyonu, çevre ve sağlık komisyonu ile plan ve bütçe komisyonu zorunludur. c. Başka komisyonlar da kurulabilir. En az 3 en çok 5 kişiden oluşur.

B. Belediyeler a. Kuruluşu, Görev ve Yetkileri Bir yerleşim biriminde belediye kurulabilmesi için o yer nüfusunun 5000’in üzerinde olması gerekir. (Eskiden 2000). İl ve ilçe merkezlerinde ise belediye kurulması zorunludur. Usulü şöyledir : Köy ihtiyar heyeti veya seçmenlerin yarısından bir fazlası en büyük mülki amire başvurur; böyle bir başvuru olmaksızın vali de kendiliğinden buna gerek görebilir. Bu durumda, halkoylaması yapılır. Dosya, valinin görüşüyle birlikte İçişleri Bakanlığına gönderilir. Danıştay’ın görüşü alınarak müşterek kararname ile o yerde belediye kurulur. Belediyeler, kendilerine ayrıca yasaklanmadıkça ve o faaliyet münhasıran bir başka kamu tüzel kişisine tekel olarak verilmiş olmadıkça belde halkının müşterek ihtiyaçlarını gidermek için her türlü faaliyette bulunabilirler.

b. Belediyenin Organları 1. Belediye Başkanı 2. Belediye Meclisi 3. Belediye Encümeni

1. Belediye Başkanı Belediye idaresinin başı ve temsilcisidir. Görevlerinden Başlıcaları: a. Belediye teşkilatını sevk ve idare etmek, b. Yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek, c. İl encümenine başkanlık etmek, d. Bütçeyi hazırlamak ve uygulamak, , e. Meclis ve encümen kararlarını uygulamak, f. Personeli atamak vb.

ÖNEMLİ: Başkanın, meclisin feshini gerektiren işlem veya eylemlere katılmış olması, Başkanın kesintisiz ve mazeretsiz 20 günden fazla görev yerini terk etmesi, seçilme yeterliliğini kaybetmesi, sağlık raporuyla belgelenmiş bir engelin ortaya çıkması sonucu İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla başkanlık sıfatı sona erer. Bunun dışında, Belediye başkanı hakkında verilen gensoru önergesi, üye tamsayısının ¾’ü ile kabul edilirse (yetersizlik oyu), dosya en büyük mülki idare amiri tarafından Danıştay’a sunulur ve yetersizlik kararı Danıştay’ca da uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı başkanlıktan düşer.

2. Belediye Meclisi a. En yüksek görüşme ve karar organıdır. Belediye başkanı başkanlık eder. b. Belediye meclisi, (bir aylık tatil hariç) her ayın ilk haftası toplanır. Bütçe görüşmeleri en çok 20, diğer toplantılar en çok 5 gün sürer. Tamsayının salt çoğunluğuyla toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.

ÖNEMLİ: Belediye başkanı, belediye meclisi tarafından alınan kararları beş gün içinde iade edebilir. Belediye Meclisi ısrar ederse, karar kesinleşir. Başkan, bu karar aleyhine 10 gün içinde idari yargıya başvurabilir. Kesinleşen kararlar en geç 7 gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir. Mülki idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez. Kesinleşen belediye meclisi kararlarının özetleri 7 gün içinde halka duyurulur.

Belediye Meclisinin Başlıca Görev ve Yetkileri a. Stratejik plan yapmak, b. Bütçeyi ve kesin hesabı kabul etmek, c. İmar planını karara bağlamak, d. Borçlanmaya karar vermek, e. Ücret tarifelerini belirlemek, f. Zabıta yönetmeliğini kabul etmek, g. Kamu hizmeti imtiyazı vermek, … h. Belediye meclisi de ihtisas komisyonları kurulmasına karar verebilir.

Belediye meclisi; kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu durum belediye idaresine ait işleri aksatırsa veya belediyeyle ilgisi olmayan siyasi konuları müzakere eder ve siyasi temennilerde bulunursa, İçişleri Bakanlığının bildirisi üzerine Danıştay kararı ile feshedilebilir.

3. Belediye Encümeni Belediyenin günlük işlerini ve belediye meclisince alınan kararları yürütmekle görevlidir. Nüfusu 100. 000’in üzerindeki belediyelerde, belediye başkanının başkanlığında 4 Belediye Meclis üyesi ile 4 birim amirinden (biri mali hizmetler birim amiri), diğer belediyelerde 3+3 üyeden oluşur. Haftada en az bir kez toplanır. Başlıca Görev ve Yetkileri: a. Bütçe ve kesin hesabı inceleyip belediye meclisine görüş bildirmek, b. Kamulaştırmada kamu yararı kararı almak, c. Kanunlarda öngörülen cezaları vermek, …

Büyükşehir Belediyesi a. Kuruluşu �Belediye sınırları içindeki ve bu sınırlara en fazla 10. 000 metre uzaklıktaki yerleşim birimlerinin toplam nüfusu 750. 000’den fazla olan il belediyeleri, kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir. �Büyükşehir belediyesi bünyesinde en az üç ilçe veya ilk kademe belediyesi bulunmalıdır. �Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler, büyükşehir ilçe belediyeleri, beldeler ise büyükşehir ilk kademe belediyeleri olarak adlandırılır. Bu sınırlar içindeki köyler tüzel kişiliğini kabul ederek mahalleye dönüşür.

b. Görev ve Yetkileri Büyükşehir belediyesine verilen görev ve yetkiler dışında kalan bütün yetkiler büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyelerine aittir. Örneğin; Toplu taşıma hizmetlerini yürütmek, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, mezarlık alanlarını tespit etmek ve işletmek, …

c. Büyükşehir Belediyesinin Organları 1. Büyükşehir Belediye Başkanı: Doğrudan halk tarafından seçilir. 2. Büyükşehir belediye meclisi : Karar organıdır. Büyükşehir içindeki belediye meclisi üyelerinin beşte birinden oluşur. Büyükşehir belediyesi başkanı ve diğer belediye başkanları, Meclisin doğal üyeleridir. (Kararların kesinleşmesi prosedürü, belediye meclisi ile aynıdır. ) 3. Büyükşehir belediye encümeni : Belediye başkanı başkanlığında 5+5 üyeden oluşur.

C. KÖY Köyün kurulabilmesi için o yerleşim yerinin, nüfusunun 150’den çok ve 2000’den az olması gerekir. Köylerin büyük çoğunluğu kendiliklerinden ortaya çıkmış tarihsel topluluklardır. Bunların ayrıca bir idari işlemle kurulmaları gerekli değildir. Köyün bağlı bulunduğu ilçenin değiştirilmesi, köy adının değiştirilmesi, köylerin birleştirilmesi veya ayrılması, bir mahallenin bir köyden alınarak diğer bir köye bağlanması ise il idare kurulu ve il genel meclisinin görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının kararıyla olur.

a. Köyün Görevleri -Köyün mecburi işleri, köyün sağlık, temizlik, yol, su, okul gibi işleridir. -Köyün isteğe bağlı işleri ise, hamam, çamaşırlık, Pazar yeri, çarşı yeri yapmak gibi daha az zorunlu olan işlerdir.

Köy organları 1. Muhtar : Köy idaresinin başı muhtardır. Köy derneği tarafından seçilir. Siyasi partiler aday gösteremez. Muhtarın ikili sıfatı vardır: Muhtar, hem köy idaresinin başı, hem de köyde devletin, yani merkezi idarenin bir görevlisidir. Muhtarların bütün işlemleri kaymakam veya valinin vesayet denetimine tabidir. Köy Kanununun 40’ncı maddesine göre, muhtarların köy faydasına olmayan kararlarını kaymakam bozabilir. Fakat, onun yerine kaymakam kendiliğinden karar veremez. Karar, gene köylü tarafından verilir. Görevini gereği gibi yapmayan muhtarlar, köyün bağlı olduğu idare kurulu kararı ile görevden alınabilirler. (Köy Kanunu, m. 41).

2. Köy Derneği : Köy derneği, köyde bulunan kadın erkek bütün seçmenlerden oluşan bir kuruldur. 3. Köy İhtiyar Meclisi : Köy ihtiyar meclisi veya ihtiyar heyeti, “seçimlik” ve “doğal üyeler” olmak üzere iki tür üyeden oluşur. Seçimlik üyeler, köy derneği tarafından tek dereceli ve çoğunluk usulüyle seçilir. Doğal üyeler ise köyün imamı ile muallimi veya başmuallimidir.

İhtiyar Meclisinin Görevi 1 - Köylüye ait işleri konuşmak ve hangi işlerin köylü tarafından kendileri çalışarak doğrudan doğruya ve hangi işlerin para ile veya işçi ile görülebileceğine karar vermek, 2 - Köy Kanununun 13 ve 14 üncü maddelerinde yazılı mecburi ve isteğe bağlı işleri yapmak için gerekmesi durumunda köy sınırı içindeki taşınmazları piyasa fiyatından satın almak, 3 - Tarlası olmayan veya yetişmeyen köylüye köyün sınırı içinden boş araziden bir parça ayırıp vermek ve kullanma yetkisi mal sandığına veya diğer dairelere geçmiş olan araziyi köy adına satın alıp arazisi olmayanlara vermek ve bedelini taksitle köy sandığına ödetmek, 4 - Köylünün kaçar gün çalışacağına karar vermek, 5 - Köyde oturanlara ve köyle ilgisi bulunanlara salmak, salınacak paranın miktarına karar vermek ve buna yapılacak itirazları karar bağlamak, 6 - Köy sınırının değişmesi için müracaatta bulunmak,

7 - Mühürlenecek ilmühaberlerden alınacak ücretleri gösteren cetveli yapmak, 9 - Köy parasının yerinde harcanmasını ve yolsuzluk olmamasını köy muhtarıyla birlikte sağlamak, 10 - Köy Kanununun 13 üncü maddesindeki köylüye ait mecburi işleri yapmayanlara para cezası uygulamak, 11 - Köy korucusunun tutulmasına karar vermek, 12 - Görevini gereği gibi yapmayan veya kendilerine yasak işleri yapan korucular hakkında uyarma, kınama ve işten çıkarma cezası vermek, 13 - Köy Yerleşme Planının yapılmasına, Yapılan plan gereğince köy tüzel kişiliği adına tescil ettirilen parsellerin köyde ikamet eden ve köy nüfusuna kayıtlı olan ihtiyaç sahiplerine satılmasına karar vermek, 14 - Köylünün iki tarafın uzlaşmasıyla bitirilebilen her türlü işlerini görmek.

HİZMET YÖNETİMİ KURULUŞLARI (HİZMET BAKIMINDAN YÖNETİM İDARELERİ) A. Klasik Kamu Kurumları B. Sosyal Kamu Kurumları C. Bilimsel, Teknik ve Kültürel Kamu kurumları D. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve İDT’ler E. Bağımsız İdari Otoriteler F. Meslek Kuruluşları G. Radyo Televizyon Üst Kurulu H. BBDK I. Tütün ve Tütün Mamulleri Üst Kurulu İ. Rekabet Kurumu J. Elektrik Piyasası Denetleme Kurumu

�A. Klasik Kamu Kurumları �Kamu kurumları, kamu idarelerinin, yani devletin veya mahalli idarelerin yürütmekle görevli olduğu klasik kamu hizmetlerini gördürmek için kurdukları kamu kurumlarıdır. Örneğin, Karayolları Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Vakıflar Genel Müdürlüğü gibi.

Kamu Kurumlarının Ortak Özellikleri Şunlardır: a. Kamu kurumları bir tüzel kişidir (Tüzel Kişilik İlkesi) b. Kamu kurumları bir kamu tüzel kişidir (Kamu Tüzel Kişiliği İlkesi) c. Kamu kurumları bir kamu idaresine bağlıdır (Vesayet Denetimine Tabidir) (Bağlılık İlkesi) d. Kamu kurumları özerktirler (Özerklik İlkesi) e. Kamu kurumları birer uzmanlık kuruluşudur (Uzmanlık İlkesi)

B. Sosyal Kamu Kurumları a. Sosyal kamu kurumları, insanların sosyal güvenlik, çalışma, sağlık, emeklilik gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulmuş bulunan kuruluşlardır. T. C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, BAĞ-KUR, Türkiye İş Kurumu. b. Bunlarda genellikle “zorunlu üyelik” esası vardır. c. Sosyal kamu kurumlarının gelirleri, üyelerinden yapılan “zorunlu kesintiler” ile sağlanır. d. Sosyal kamu kurumları, karma bir hukuki rejime tabidir. e. Sosyal kamu kurumları özerk bütçeli kuruluşlardır.

C. Bilimsel, Teknik ve Kültürel Kamu Kurumları Bilimsel, teknik ve kültürel kamu kurumları; bilim, teknik, kültür, sanat ve yüksek öğretim alanında faaliyet gösteren kamu kurumlarıdır. Üniversiteler, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE), TÜBİTAK, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA), Atatürk, Kültür, Dil, Tarih Yüksek Kurumu, Türk Standartlar Enstitüsü, TRT, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü, vs.

D. Kamu İktisadi Kuruluşlar ve İktisadi Devlet Teşekkülleri Sermayesi doğrudan doğruya devlete ait olan KİT’ler, iktisadi devlet teşekkülleri (İDT) ve kamu iktisadi kuruluşları (KİK) olmak üzere iki tanedir. Sermayesi bir başka KİT’e ait KİT’ler de “müessese” ve “bağlı ortaklık” olmak üzere iki tanedir.

KİT’lerin Özellikleri : a. KİT’ler esas itibariyle özek hukuka tabidirler. b. Bununla birlikte KİT’ler, kuruluş, iç yapı ve ilişkileri itibariyle idare hukukuna tabidirler. Ancak KİT’lerde çalışan personelin büyük çoğunluğu özel hukuka tabidir. c. KİT’ler özerk bütçelidirler. d. KİT’ler farklı bir denetime tabidirler. KİT’ler Sayıştay tarafından denetlenmezler. Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunun denetimine tabidirler. KİT’ler ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından da denetlenir.

E. Bağımsız İdari Otoriteler (Düzenleyici ve Denetleyici Kamu Kurumları) Bağımsız idari otoriteler veya Türk mevzuatında isimlendirildiği şekliyle “düzenleyici ve denetleyici kurumlar”, devletten ayrı bir kamu tüzel kişiliğe sahip olduklarına ve bir mahalli idare de olmadıklarına göre, birer hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşu, yani birer kamu kurumudur.

Türkiye’de şu an 8 tane düzenleyici ve denetleyici kurum vardır. BUNLAR; 1. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, 2. Telekomünikasyon Kurumu, 3. Sermeye Piyasası Kurumu, 4. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, 5. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, 6. İhale Kurumu, 7. Rekabet Kurumu, 8. Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu

Bağımsız İdari Otoritelerin Ortak Özellikleri Faaliyet Konuları : Bağımsız idari otoritelerin faaliyetleri, kamu hizmetlerinin yürütülmesine ve işletilmesine ilişkin değildir, yani mal ve hizmet üretmezler; tersine bu alanlardaki faaliyetler üzerinde “düzenleme” ve “denetleme” niteliğinde faaliyette bulunurlar.

İcrai Karar Alma Yetkisi : Gerek düzenleyici işlemler, gerekse bireysel işlemler yapabilirler, idari yaptırımlar uygulayabilirler. 1. Yargısal değil, idari nitelik taşımaları. 2. Kararlarının yargı denetimine tabi olması. 3. Kamu Tüzel Kişiliğine sahip olmaları. 4. Kamu Kurumu Olmaları. 5. Bağımsızlık Özelliği 6. Vesayet Denetimine Tabi Olabilme (Uygulamada Tabi Değildirler. ) 7. Müeyyide Uygulama Yetkisi 8. Düzenleme Yetkisi

F. Meslek Kuruluşları �Bu odalar ve birlikler, avukatlık, hekimlik, eczacılık, tacirlik, mühendislik gibi “serbest meslek” denen mesleklerde çalışanların ortak ihtiyaçlarını karşılamak, mesleği dışa karşı temsil etmek ve özellikle bu mesleklerin iç disiplinini ve meslek ahlakını sağlamak üzere kurulmuşlardır. �Bunlara örnek olarak, Barolar, Tabip Odaları, Diş Hekimleri odaları, Veteriner Odaları, Eczacı Odaları, Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Borsaları, Mühendis ve Mimar Odaları, Ziraat Odaları, Esnaf Odaları ve bunların birlikleri sayılabilir.

Meslek Kuruluşlarının Özellikleri 1. Kamu kurumu niteliğindedirler. 2. Kamu tüzel kişiliğine sahiptirler 3. Bazı kamu gücü ayrıcalıklarına sahiptirler. 4. Kanunla kurulurlar. 5. Organları kendi üyeleri arasında seçilir. 6. “Zorunlu üyelik” esasına dayanırlar. 7. Kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar. 8. Özel bütçelidirler. 9. Özerktirler. 10 -Vesayet denetimine tabidirler. 11 -İç kuruluş ve işleyişleri özel hukuka tabidir.

Meslek Kuruluşlarının Görev ve Yetkileri 1. Devlete Yönelik Olarak: Mesleği Temsil etme Görevi 2. Mesleğe Yönelik Olarak: Mesleğin İç Disiplinini Sağlama 3. Düzenleme Yetkisi 4. Mesleğin Yürütülmesini Denetleme Yetkisi 5. Disiplin Yetkisi