EVRE YKS Prof Dr E Didem Evci Kiraz

ÇEVRE ÖYKÜSÜ Prof. Dr. E. Didem Evci Kiraz Arş. Gör. Dr. Özgür ÇETİN

Çevre öyküsü nedir, neden gereklidir? Öğrenim Hedefleri Çevre sağlığı bakış açısı-çevre öyküsü nasıl alınır? Çevre sağlığında hekim yaklaşımı

Vaka 1 66 yaşında emekli bir hasta, daha önce bir kalp hastalığı tanısı almamış. Ani başlayan göğüs ağrısı yakınması ile hastaneye başvuruyor. MI tanısı alıyor.

Vaka 1 • Hasta öyküsünde; hastaneye gelmeden 6 saat önce, evde şifonyer çekmecelerini ticari bir sıvı boya ile boyamış. 3 saat çalışıp ara verdikten 1 saat sonra yakınmalarının başladığını ifade etmiş. • Hekimine kullandığı boyayı göstermiş (%80 metilen klorür) • Uyarı olarak yalnızca iyi havalandırılan ortamlarda kullanılması gerektiği belirtilmiş • Klinisyen, boya ile MI arasında bir ilişki olmadığını söylemiş.

Vaka 1 • Hasta hastaneden çıktıktan 2 hafta sonra, yeniden 3 saat süre ile aynı işi yapmış • Yine göğüs ağrısı başlamış. Kardiyojenik şok, disritmi ve kalp yetmezliği ile hastaneye yatırılmış • Hastaneden çıktıktan 6 ay sonra yeniden tamamlayamadığı işi yapmış • Bu kez şiddetli göğüs ağrısının ardından kurtarılamamış. (metilen klorür CO’e metabolize olmakta, CO de CVS’de stres yaratmaktadır) Neden bu tanıyı koyamadık/geç koyduk ?

Çevre Öyküsü-1 • Son yıllarda çevresel etmenlerin sağlığa etkileri konusu daha fazla anlaşılmaya başlanmış ve konu ile ilgili çalışmalar hız kazanmıştır • Çevresel etkilenim ile ilgili olarak hastaların duyarlılıklarının artırılması, kişilerin hekimlerine işyeri, evleri ve çevrelerinin güvenliği ile ilgili olarak danışmalarını artırmıştır

Çevre Öyküsü-2 • Çevredeki fiziksel ve kimyasal etmenlerin sağlık etkilerinin değerlendirilebilmesi için “Çevre Öyküsünün Alınması” en temel koşuldur.

Amaçları-1 • Hasta öyküsünün içine çevresel hastalık öyküsünün yerleştirilmesi ve öykünün bir parçasının olması temel amaçlardandır • Çevresel etkilenimler ile hastalıklar arasında ilişki kurulması • • Çevresel hastalığın tanı ve tedavisinin yapılması Çevresel tehlikelerin belirlenmesi ve benzeri hastalıkların oluşmasının önlenmesi

Amaçları-2 • Etkilenim-hastalık arasında yeni ilişkilerin belirlenmesi • Semptomların şimdiki ve geçmişte olan çevresel etkilenimlerle ilişkilendirilmesi • Etkilenim kaynaklarının belirlenmesi, sağlığa etkileri açısından değerlendirilmesi gereklidir • Hastalara korunma konusunda danışmanlık verilmesi

Çevre öyküsü nasıl alınır • Tıbbi öykü 3 ana ögeyi içerir: ØGenel tıbbi öykü ØMesleki ve çevresel sağlık öyküsü ØÇevresel ve mesleki etkilenimlere kişinin cevabını değiştiren etmenler

Genel tıbbi öykü • Başvuru sırasında hastalıkların ve sistemlerin gözden geçirilmesini kapsamaktadır • Semptomların ışığında herhangi bir etkilenimin söz konusu olup olmadığını belirlemeyi sağlayacak ip uçlarının elde edilmesini sağlar

Mesleki ve çevresel öykü • Olası toksik etkilenim kaynaklarını belirleme olanağı verir • Kişinin iş ya da çevresel etkilenimi düşündürebilecek bir yakınması olmasa bile bu öykü mutlaka alınmalıdır • Yakınma olmadan kişilere koruyucu bilgilerin verilmesi açısından bu öykülerin alınması çok önemlidir

Çevre öyküsünün alınması • • Kişinin yaşadığı toplum Ev Hobiler Meslek Kişisel alışkanlıklar Beslenme özellikleri İlaçlar ile ilgili bilgi alınmalıdır

Kişinin yaşadığı toplum-1 • Hekimler, hizmet verdikleri yerel grupların sağlık risklerini ve yerel koşulları çok iyi bilmelidir Örneğin; içme suyu - kuyu suyu kırsal bölge bebeklerde METHEMOGLOBİNEMİ

Kişinin yaşadığı toplum-2 • Kentlerde trafiğin yoğun olduğu bölgelerde ve eski boyaların kullanıldığı evlerde yaşayan çocuklarda KURŞUN ETKİLENİMİ

Kişinin yaşadığı toplum-3 • Tarımla uğraşan kırsal bölge halkında; ÇİFTÇİ AKCİĞERİ PESTİSİT ETKİLENİMİ

Kişinin yaşadığı toplum-4 • Fabrikalara ve endüstri bölgelerine yakın olan topluluklarda endüstriyel kirlilik tipine ve hava kirliliğine bağlı sorunlar • Tehlikeli atıklara bağlı sorunlar • Yeraltı su tabakasının kirlenmesine bağlı sorunlar • Radon kirliliğinin yarattığı sorunlar görülebilir

Çevre öyküsünün alınması EV-1 • Konut tipi, yapım tarihi, alanı, kullanılan bina yapı malzemeleri, atıkların uzaklaştırılma biçimi vb. • Su, elektrik, güneş ışığı alıp almaması, nem, havalandırma, ev içi ya da çevreden gürültü etkilenimi • • Evin ısınma sistemi, kullanılan yakıt tipi Havalandırma özellikleri

Çevre öyküsünün alınması EV-2 • • Evde sigara içilme durumu Toz ya da kimyasalların eve işyerinden taşınıp taşınmadığı

Çevre öyküsünün alınması Ev-3 • Evde kullanılan kimyasallar (dezenfektan, temizlikte kullanılan kimyasallar, çözücüler, ağartıcı, halı temizleme malzemesi, fırın temizleme malzemesi, kuru temizleme sıvısı, boya, cila, pestisit kullanımı), • • • Evde mangal Mikrodalga fırın kullanımı Evde kimyasal madde etkilenimine yol açacak bir kazanın olup olmadığı

Çevre öyküsünün alınması EV-4 § § Yakın zamanda boya-badana, tadilat yapılıp yapılmamış olması Evde bulunan mobilyalar, mobilyalarda yapılan değişiklikler (yeni mobilya alımı, yerlerinin değiştirilmesi) § Ev çevresi etkilenimini değerlendirmek için komşularda benzer yakınmaların olup olmadığı § Evin yerleşimi (fabrika inşaat bölgesi ya da çöplük vb yakınında bulunması, trafikten uzaklığı)

Çevre öyküsünün alınması EV-5 • Ev çevresinde su birikintisi, bataklık bulunup bulunmadığı • Ev içinde ya da çevresinde beslenen hayvanlar. Bunların yemleri ya da parazit tedavilerinde kullanılan ilaçlar • Evde karasinek, hamam böceği ya da kemiricilerin bulunma durumu

Evde Kullanılan Tehlikeli Ürün Örnekleri ÜRÜN POTANSİYEL RİSKLER Dezenfektanlar Krezol, fenol, hekzaklorofen Temizlik malzemeleri Çamaşır suları Cam temizleyiciler Halı temizleyiciler Fırın ve yağ temizleyiciler Leke çıkarıcılar Boya ve cilalar Pestisitler Isıtma ve soğutma sistemleri Sodyum hipoklorit Amonyak, naftelen, 1, 1, 1 -trikloretan Potasyum hidroksit, sodyum hidroksit 1, 1, 1 -trikloretan, perkloretilen Turpentin, ksilen, toluen, metanol, metil klorür, aseton Malation, diklorvos, karbaril, metoksiklor NO, CO, freon gazı

Evlerde ve Ticari Binalarda Kapalı Ortam Kirletici Kaynakları Kaynak Kirletici Sigara Karbon monoksit, partiküller, organik kirleticiler Biyolojik kirleticiler (moldlar, Legionella) Karbon monoksit, kokular, bakteriyel ve viral kirleticiler, Su Kişiler

Evlerde ve Ticari Binalarda Kapalı Ortam Kirletici Kaynakları Kaynak Kirletici Mobilyalar, Formaldehit bina yapı Organik bileşikler ( çözücüler, malzemeleri boyalar, yapıştırıcılar) Asbest, radon Bilgisayarlar Uçucu organik bileşikler, fotokopi partiküller makinaları

Evlerde ve Ticari Binalarda Kapalı Ortam Kirletici Kaynakları Kaynak Kirletici Garajlar, depolar Karbon monoksit, partiküller, organik bileşikler, Dış ortam havası CO, NO, O 3, SO 2, partiküller, organik bileşikler, dioksin, polen ve allerjenler

Evlerde ve Ticari Binalarda Kapalı Ortam Kirletici Kaynakları Kaynak Kirletici Toprak Radon, biyositler, organik maddeler CO, NO, partiküller, organik bileşikler Gaz sobaları, fırınlar, kömür ve odun sobaları Çözücüler, boyalar, yapıştırıcılar, rezinler, kişisel bakım ürünleri Organik bileşikler

Çevre öyküsünün alınması ü ü ü Çocuk parkları Mesire alanları Oyun alanları… Tehlikeli etkilenimler açısından göz ardı edilmemesi gereken yerlerdendir. • Bazı oyun alanlarının tehlikeli atık alanlarına yakın olması önemli toksik etkilenimlere neden olabilir

Çevre öyküsünün alınması HOBİLER § Boyama, seramik, fırınlama heykeltraşlık, silikalı taş oyma, plastik işleme, metal döküm, ağaç işleme, fotoğrafçılık § § Bahçe işleri, çiçek yetiştirme Yürüyüş yapma

Hobiler İle İlgili Tehlike Örnekleri YAPILAN AKTİVİTE POTANSİYEL RİSKLER BOYAMA Toksik pigmentler, arsenik, kadmiyum, krom, kurşun, cıva, akrilik, çözücüler SERAMİK Ham malzeme Pişirme Gazlı fırın HEYKEL Silika içeren taş öğütme Asbestli kayalar Ağaç işleri yapmak Metal çalışma Renkler ve cilalarda bulunun baryum karbonat, kurşun, çinko, uranyum, kadmiyum Flor, kükürt dumanı Karbon monoksit Silika (silikon dioksit) Asbestoz Odun talaşı Metal dumanı, FA, ürea formaldehit,

Hobiler İle İlgili Tehlike Örnekleri YAPILAN AKTİVİTE POTANSİYEL RİSKLER KAYNAK UV, Metal buharı, CO 2, NO 2, O 3 PLASTİKLER Isıtma sırasında ortaya çıkan monomerler (Polivinil klörür), metil metakrilat, akrilik yapıştırıcılar, poliüretanlar, epoksi rezin polyesterleri AĞAÇ İŞLERİ FOTOĞRAFÇILIK Geliştirme Banyo Sabitleştirme Sertleştirici ve sabitleyiciler Öz. Metilen klorür gibi çözücüler Hidrokinon, metal Zayıf asetik asit Aseteik asit SO 2 Formaldehit

Çevresel ve mesleki etkilenimlere kişinin cevabını değiştiren etmenler • Genel tıbbi öykünün alınması, kişinin çevresel hastalık riskini değerlendirme açısından önemli ipuçları verebilir Ø Genetik Ø Fizyolojik Ø Sağlık ve davranışla ilişkili pek çok etmen kişinin toksik etkilenime yanıtını değiştirebilir

KİMYASALLARA KİŞİ CEVABINI ETKİLEYEN KİŞİSEL ve ÇEVRESEL FAKTÖRLER Sigara içme Yaş Cinsiyet Alkol kullanımı Gebelik Emzirme Açlık Egzersiz Ateş Güneş ışığı Stress Basınç GENETİK Albumin konsantrasyonu Hastalık, enf YAPI Bağışıklık İşyeri/ev etkilenimi Böbrek fonksiyonu Karaciğer fonksiyonu İmmunolojik fonksiyon Gastrointestinal Fonksiyon İlaçlar Mevsim Beslenme Kardiyovasküler fonksiyon

Çevre Öyküsünde Hekim Yaklaşımı -1 • Bazı özel ihtisas dallarda çalışan klinisyenler, toksik etkilenimlere bağlı olarak farklı sorunlarla karşılaşabilirler • Örneğin; ØPediatristler; çevresel etkilenimlerin fetus, yenidoğan bebek ve çocuklar üzerindeki etkilerini

Çevre Öyküsünde Hekim Yaklaşımı-1 Ø Nörologlar ve psikiatristler ise bazı toksik etmenlerin davranış üzerine etkilerini çok iyi bilmelidirler • Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanları ve ürologlar toksik etkilenimlerin üreme sistemi üzerine ve fetus gelişimine etkilerini çok iyi bilmelidir

Çevre Öyküsünde Hekim Yaklaşımı-2 ØKlinisyen, toksik etkileninimin hastalık nedeni olabileceğinin farkında olmalı ØDoğru soruları sormalı ØBu bilgiyi nasıl kullanabileceğini bilmeli ØHastalık-etkilenim arasındaki olası ilişkiyi belirleyebilmek için uyanık olmalıdır

Çevresel etkilenimle ilgili soru örnekleri-1 1. Yeni yapılmış bir eve veya prefabrik bir eve taşındınız mı? 2. Apartman veya evinizde yeni bir inşaat veya boya-badana yapıldı mı? 3. Ev veya apartmanınıza yeni mobilya veya halı alındı mı? 4. Eviniz gazla ısıtılıyorsa, havalandırma var mı?

Çevresel etkilenimle ilgili soru örnekleri-2 • Bahçenizde ya da evde saksı çiçekleriniz var mı, varsa pestisit kullanıyor musunuz? • Eviniz veya apartmanınız yakın zamanda ilaçlandı mı? • Evcil hayvanınız var mı? Varsa pire kontrolu için ne kullanıyorsunuz?

Çevresel etkilenimle ilgili soru örnekleri-3 • Şehirde mi kırsal bölgede mi yoksa kent çevresinde mi yaşıyorsunuz? • Yaşadığınız evden herhangi bir sağlık sorunu nedeni ile taşınmak zorunda kaldınız mı? Eğer taşındıysanız nedenini açıklayınız. • Evinizin duvarlarında dökülen kurşunlu boya var mı? Ya da boyası dökülen evlere sık ziyarete gidiyor musunuz?

Çevresel etkilenimle ilgili soru örnekleri-4 • Evde kimyasal etkilenimine yol açacak bir kaza oldu mu? • Evinizin yakınında herhangi bir endüstri, fabrika, rafineri, inşaat alanı, zararlı atık yok etme alanı, maden arıtım tesisi, yüksek gerilim hattı var mı? • Yeni bir işe başladınız mı? • Çalışma yerinizde değişme oldu mu?

Tanı İlkeleri • Semptom öncesi daima istenilmeyen bir etkilenim söz konusu mu istenilmeyen etkilenim her zaman semptomdan önce geliyor mu? • Belirlenen etkilenimlerle semptomlar, laboratuvar sonuçları ve bulgular uyumlu mu? • Etkilenimin doğası ve boyutu söz konusu hastalığı yaratacak düzeyde mi? • Eğer varsa eldeki epidemiyolojik veriler bireyde gözlenen durumu desteklemekte midir?

Hasta Bina Sendromu-1 • Akut etkilenim olduğunda ortaya çıkan bir grup semptomu ve hastalığı tanımlamak için genellikle “HASTA BİNA SENDROMU” kullanılmaktadır • Genellikle binada yaşayan kişilerin o ortamda bulundukları süreyle ilişkili olarak yaşadıkları, ortamdan ayrıldıklarında ortadan kalkan akut sağlık etkileri ve diğer rahatsızlıkları tanımlamakta kullanılmaktadır

Hasta Bina Sendromu-2 • • Son 1 ayda Binada bulunanların %20’sinde yada daha çoğunda görülen 2 günden uzun süren ve belli bir nedene bağlanamayan başağrısı, göz, burunda iritasyon vb yakınmalarla seyreden bir sendrom olarak da tanımlanmaktadır

Hasta Bina Sendromu-3

Hasta Bina Sendromu-3

Çevre öyküsü olgu örnekleri

Vaka 2 7 aylık bir bebek, 3 aylık olana kadar yakınması olmamış. 3 aydan sonra birkaç kez; hırıltılı solunum, öksürük ve solunum sıkıntısı neden ile hastaneye yatırılmış. Evde sigara içen yok, allerji öyküsü yok Başlanan Tedavi; antihistaminik, dekonjestan, antibiyotik, Bronkodilatatör, postural drenaj

Vaka 2 • Taburculuk sonrası, yakınmalar evde yeniden başlıyor. • Komşuya gittiğinde yakınmalar azalıyor

Vaka 2 • Kronolojik olarak öykü yeniden alındığında, yakınmaların eve odun sobası alınması ve kullanılmaya başlamasından birkaç hafta sonra başladığı belirleniyor • Evde doğal gaz sobası kullanılmaya başlanıyor ve 1 yıl sonra hasta tamamen iyileşiyor Neden bu tanıyı koyamadık/geç koyduk ?

Vaka 3 • 2 yaşında bir çocuk, solukluk, çabuk yorulma şikayeti nedeni ile hastaneye getirilmiş. • Hb=7 g/d. L bulunmuş.

Tanınız Nedir?

Vaka 3 • • • 3 hafta oral demir tedavisi verilmiş. • Hastanın ilk başvurusunda kan kaybı ya da toksik etkilenim olmadığı belirtilmiş. • 9 yaşındaki kardeşinin bir yakınması yokmuş Kontrole geldiğinde Hb=4 g/d. L bulunmuş. Trombosit=470. 000. Kİ incelemesinde eritrosit prekürsör hücrelerinin yokluğu dışında patolojik bir bulgu saptanmamış

Vaka 3 • Hastaya eritrosit süspansiyonu verilmiş, Hb=10 g/d. L’ye yükselmiş • 10 gün sonra Hb yaniden 7 g/d. L’ye düşmüş. KI’de toplam hücre sayısında azalma bulunmuş ancak eritrosit prekürsörleri az da olsa varmış • Hastaya yeniden eritrosit suspansiyonu verilmiş

Şimdi tanınız nedir?

Vaka 3 • Hastanın 2. yatışında alınan detaylı öyküsünde; benzen hekzaklorür (Lindan) etkilenimi olduğu fark edilmiş

Şimdi tanınız nedir?

Vaka 3 • Evdeki köpeklerine uyuz tedavisi için 8 hafta süre ile haftada bir bu solüsyonla banyo yaptırmışlar ve 1 ay ara verip 2 hafta aralıklarla yeniden kullanmaya başlamışlar. • Köpek solüsyona batırıldıktan sonra solüsyon üzerinde kuruyormuş

Vaka 3 Neden bu tanıyı koyamadık/geç koyduk ? Bu olguda; 1. Yeterli öykü alınmamış 2. Spesifik etken belirlenmeden, etkilenim dikkate alınmamış 3. Etkilenimde bireysel farklılıklar (9 yaşındaki kardeşte anemi görülmemiş)

Vaka 4 • • 14 yaşında erkek çocuk • Dicle Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Büyük Çocuk Servisine başvurmuş • • Karın ağrıları kramp tarzında olup yemeklerle ilişkisi bulunmamakta Son bir aydan beri baş ağrısı, karın ağrısı, kabızlık, halsizlik, sıkıntı hissi şikayetleri Fizik muayenede; ateş 36. 7°C, TA: 120/80 mm/Hg, nabız: 120/dk, solunum sayısı 16/dk, ağırlık: 40 Kg (10 - 25 persentil) boy: 144 cm (<3 persentil)

Vaka 4 • Genel durum; orta, bilinç açık, koopere • Karaciğer kosta altında 1 cm palpabl • Diğer sistem muayeneleri doğal • Laboratuvar incelemesinde; idrar tetkiki normal Hemogramında; beyaz küre 8. 600/mm 3, trombosit 399. 000/mm 3, Hct%45, eritrosit sedimantasyon hızı (ESR) 10 mm/h

Tanınız Nedir?

Vaka 4 • Periferik kan yaymasında %55 PNL, %45 lenfosit, yeterli sayıda trombositler, eritrositlerde bazofilik stippling • Kan biyokimyası, serum demiri ve serum demir bağlama kapasitesi normal • Gaitada gizli kan ve parazit saptanmadı • Diş etlerinde kahverengi-morumsu çizgileri

Şimdi tanınız nedir?

Vaka 4 • D. Ü. Fen Fakültesinde Unicam 929 Atomic Absorption Spectrofotometer ile ölçülen venöz kan kurşun düzeyi 66 μg/d. L (Grup IV- Center for Disease Control [CDC] sınıflamasına göre) Normal kan kurşun düzeyi <10 μg/d. L • • Kronik kurşun intoksikasyonu • Bulunduğu uygun olmayan çevre koşullarının (sanayi bölgesi) değiştirilmesi sağlanan olgunun, 3 ayda bir kontrole çağrılarak, kan kurşun düzeyine bakılması planlandı Hastaneye yatırılan olgunun idrar miktarı 500 ml/m 2/gün düzeyine çıkacak şekilde hidrasyonu sağlandı Kan kurşun düzeyinin 20 μg/d. L’ye düşmesi nedeniyle şelasyon tedavisi uygulanmadı 15 gün takip edilen, konvülsiyon ve anemisi bulunmayan olgunun şiddetli karın ağrıları kalsiyum glukonat tedavisine çok iyi yanıt verdi. Gürkan, F. , Kara, İ. H. , Haspolat, K. , & Söker, M. (2007). Bir Olgu Nedeniyle Kurşun İntoksikasyonu. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi, 2(2), 84 -86’nden alıntılanan vaka örneğidir.

Vaka 5 • • 15 yaşındaki kız hasta • • Hastanın davranışlarında son 15 – 20 gündür değişiklik olduğu öğrenildi • Sakız kağıdı gibi şeyleri amacı dışında biriktirmeye ve daha çok para harcamaya başlamış • • Okulda arkadaşlarını durdurup onlardan para istiyormuş • Ders başarısı düşmüş ve kurallara uymakta zorlanıyormuş Unutkanlık, dikkatsizlik ve ajitasyon yakınmaları ile çocuk nörolojisi bölümünden konsültasyon istemi Gittiği yerlerde önüne gelen her şeyi eline almaya çalışıyor, sıcak ve soğuk yemekleri aynı anda yemek istiyormuş Çok çabuk korkma, birden gülme, sinirlilik gibi sık duygulanım değişimleri oluyormuş

Tanınız Nedir?

Vaka 5 • Başvurusundan 3 ay önce hastaneye ilk başvurusunun eklem yerlerinde ağrı, taşikardi, tremor, terleme, döküntü, baş ağrısı, halsizlik yakınmaları ile olduğu öyküsünden ve hastane dosyasından öğrenildi • Hastanın yakınmalarının başlamasından 10 gün önce 12 yaşındaki kız kardeşinde de benzer şikâyetler başlamış • İki kardeşte benzer yakınmaların olması nedeniyle ailede toksik bir maddeye maruziyet araştırılmış

Şimdi tanınız nedir?

Vaka 5 • Yapılan ilk incelemesinde, hastanın 24 saatlik idrarında ve kanında cıva oranları sırasıyla; 414 μg/L (normal değerler: 0, 1 -20 μg/L) ve 19 μg/L (normal değerler: 0, 6 -59 μg/L) imiş • Belirtileri olması ve idrarda tespit edilen cıva düzeyinin yüksek olması nedeniyle cıva zehirlenmesi ve akrodinya tanılarıyla pediyatri bölümü tarafından her iki kardeşe DMSA (mezo- 2, 3 -dimerkaptosuksinik asid) ile şelasyon tedavisi başlanmış • • Kardeş, belirtilerinin hızla düzelmesi sonrası izlemden çıkarılmış • Hasta cıva zehirlenmesinden 2 ay sonra jeneralize tonik klonik nöbet ile çocuk acil bölümüne başvurmuş. EEG’sinde serebral bioelektrik aktivitenin yaygın zemin ritmi düzensizliğinin yanı sıra hiperventilasyonla ortaya çıkan jeneralize epileptiform aktivite görülmüş Hastaya ayrıca eklem yerlerinde yanma ve batma tarzında ağrılar nedeniyle ağrı ünitesinde gabapentin 3 x 600 mg, tramadol hidroklorür 2 x 50 mg ve amitriptilin 10 mg/ gün başlanmış ÇÖP, E. , KÜLTÜR, S. , & BAKAR, E. E. (2014). Metalik Civa Zehirlenmesi ve Nöropsikolojik Etkileri: Bir Olgu Sunumu. Turk Psikiyatri Dergisi, 25(1).

Vaka 5 • • Hasta aylık kontrollerle izleme alındı • Altıncı ay sonunda hastanın tamamen eski haline döndüğü, okul başarısının iyi olduğu, arkadaş ilişkilerinin düzeldiği ve davranış sorunlarının olmadığı belirtildi • • • Psikiyatrik izleminin 3. ayındaki kontrolünde psikiyatrik bulguları azalarak devam etmekteydi Hastanın nöropsikolojik testleri tekrar edildi Hastanın zekâ puanlarında artış gözlendi. Dikkatini toplama becerisi ve sürdürebilme kapasitesinin arttığı gözlendi Hasta, belirtilerinin olmaması, nöropsikolojik testlerinde de bu düzelmenin görülmesi ile takipten çıkarıldı ÇÖP, E. , KÜLTÜR, S. , & BAKAR, E. E. (2014). Metalik Civa Zehirlenmesi ve Nöropsikolojik Etkileri: Bir Olgu Sunumu. Turk Psikiyatri Dergisi, 25(1)

Vaka 5 • İnceleme sonucunda hastanın kardeşinin okulda yapılan bir deney sonrası bir miktar cıvayı eve getirdiği ve kardeşin hastalanmasından önceki 4 -5 gün süresince iki kardeşin bu cıva ile oynadıkları öğrenilmiş • Cıva, oynanmadığı zamanlarda ağzı açık cam bir şişede odanın içinde muhafaza edilmiş • Bu araştırmalar sırasında evde cıva olduğu öğrenilmesi sonrasında cıva evden uzaklaştırılmış ÇÖP, E. , KÜLTÜR, S. , & BAKAR, E. E. (2014). Metalik Civa Zehirlenmesi ve Nöropsikolojik Etkileri: Bir Olgu Sunumu. Turk Psikiyatri Dergisi, 25(1)

Vaka 6 • 67 yaşında, erkek hasta • Karın şişliği, halsizlik, bulantı, kilo kaybı yakınması ile başvurdu • Karın şişliği bir ay önce başlamış ve giderek artmış • Fizik muayenesinde vital bulguları normal • Batında açıklığı yukarıya bakan asit

Tanınız Nedir?

Vaka 6 • Abdominal ultrasonografide omental kalınlaşma, karın içerisinde bol miktarda fibrin ağları içeren asit görünümü • Batın tomografisinde abdomende peritoneal yüzde, anterior kesimde 200 x 40 mm boyutlarında hipodens lezyon

Şimdi tanınız nedir?

Vaka 6 • • • Bilinen hastalık yok Özgeçmişinde kireçli evde yaşama öyküsü tespit edilmiş Laparotomi ile periton biyopsisi yapıldı. Biyopsi sonucu malign peritoneal mezotelyoma olarak raporlandı • Kemoterapisi planlanmak üzere Medikal Onkoloji kliniğine nakledildi Akbulut, S. , Topal, F. , Yılmaz, B. , & Altıparmak, E. (2012). İki Olgu Nedeniyle Malign Peritoneal Mezotelyoma. Sakarya Tıp Dergisi, 2(3), 153 -155

Artık genetik dışında kalan tüm çevresel faktörler sağlığımızı etkiliyor Hekimler bu faktörleri bilmeli Eve götür mesajları… Bilgiyi nereden alacağını bilmeli Çevre sağlığını okumalı, anlamalı, çözümlemeli Çevre öyküsünü temel öykü alma metoduna eklemeli

İleri okumalar • Güler Ç. (Ed). Çevre Sağlığı (Çevre ve Ekoloji Bağlantılarıyla), 1. ve 2. Cilt, Yazıt Yayıncılık, Ankara, 2012 • Ladou J, Harrison R, Occupational & Environmental Medicine, 2014 • • http: //www. turkailehekderg. org/sayilar/cilt-17 -sayi-2/ • http: //www. turkpsikiyatri. com/PDF/C 25 S 1/813005_metalik%20 civa. pdf http: //sakaryamedj. com/jvi. aspx? pdir=sakaryamedj&pl ng=tur&un=SMJ-82905

TEŞEKKÜRLER………