MARKA Nedir Nasl Korunur Mustafa DALKIRAN Marka Uzman

MARKA Nedir, Nasıl Korunur? Mustafa DALKIRAN Marka Uzmanı mustafa. dalkiran@tpe. gov. tr 6 Ağustos 2008 1

Konular Ø Ø Ø Ø Ø 6 Ağustos 2008 Fikri Mülkiyet Hakları Marka nedir? “Marka olmak” ne demektir? İşletmeler ve ülke için önemi nedir? Nasıl bir marka? Ø - marka seçerken nelere dikkat etmeli? Marka çeşitleri Nasıl korunur, önemi nedir? Marka tescilinin sağladığı haklar nelerdir? Marka ihlalleri, yaptırımlar, cezalar Marka ve İnternet 2

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI Eser Sahibinin Hakları (Telif Hakları) ve Bağlantılı Haklar (Kültür & Turizm Bak. ) Sınai Mülkiyet Hakları (Türk Patent Enst. ) (Industrial Property) (Intellectual Property) 6 Ağustos 2008 3

SINAİ MÜLKİYET HAKLARI • Buluşlar (Patent, Faydalı Model) • Endüstriyel Tasarımlar Markalar • Coğrafi İşaretler • Entegre devre topografyaları 6 Ağustos 2008 4

Marka Nedir? Ø Ø Ø Marka mıyız? Değil miyiz? Markamız ne kadar güçlü? Rakiplerimize göre zayıf yanlarımız neler? 6 Ağustos 2008 5

Marka Nedir? • Tüketicinin ürün hakkındaki düşüncesidir Marka • “Bir bir veya bir grup üretici ve / veya satıcının mal ve hizmetlerini belirlemeye, Bir işletmenin mallarını ya da hizmetlerini tanıtmaya ve rakiplerininkinden ayırıp diğer işletmelerinin mallarından ya da Marka farklılaştırmaya yarayan isim, terim, işaretlerdir. sözcük, hizmetlerinden ayırt eden Şeker ve esans katılmış şişe gazlı su simge (sembol), tasarım (dizayn), işaret, bir şekil, ilebunların. . . . . arasındaki farktır. P. Stobart. renk veya çeşitli bileşenleridir” • “Bir satıcı veya satıcı grubunun ürün ve hizmetlerini tanımlamayı ve rakiplerinden ayrıştırmayı amaçlayan bir isim, bir terim, işaret, sembol veya tasarımdır. ” 6 Ağustos 2008 6

Markanın Temel Fonksiyonları Ø Ø Ø Ø Ayırt edicilik Orijin ve kaynak işareti Reklam ve tanıtım aracı Kalite göstergesi İmaj Güven aracı / taahhüt Ticari değer / varlık 6 Ağustos 2008 7

Nasıl Bir Marka? Ø Ø Ø Ø Ürüne, hedef kitleye uygun; - hedef pazar Ürünü çağrıştıran Kulağa hoş gelen Ürüne uygun bir imaj Tescile uygun Tüketicinin bilinç altına tesir etmeye elverişli Özgün - piyasadaki mevcut markalardan farklı - sıradan olmayan, ayırt edici niteliğe sahip 6 Ağustos 2008 8

Başarılı Bir Marka İçin: Ø Ø Ø Ø Marka cemaati Firma kültürü Markanın özü Ø odak bir mesaj Ø özgün bir kimlik Ø tutarlı bir imaj Yol haritası, hedefler Farklılıklar, yeni fikirler, inovasyon, Yeni teknolojiler Müşteri ilişkileri, hizmet 6 Ağustos 2008 9

Marka Çeşitleri: 1. 2. 3. 4. 5. İşaretin şekline/türüne göre 1. Kelime, şekil, logo, harf, rakam, slogan, 3 D, ses, renk, koku. . . Markanın amacına göre 1. Ticaret markası 2. Hizmet markası Markanın fonksiyonuna göre 1. Ortak Marka 2. Garanti markası Tescil yöntemi ve kapsamına göre 1. Ulusal marka 2. Uluslararası marka (Madrid Sistemi) 3. Bölgesel marka (AT Marka Sistemi) Tanınmış marka 6 Ağustos 2008 10

İşaretin Şekline/Türüne Göre Marka Çeşitleri 6 Ağustos 2008 11

Kelimeler. . . 6 Ağustos 2008 12

Şekiller, logolar. . . 6 Ağustos 2008 13

Harfler, rakamlar. . . 501 6 Ağustos 2008 14

Harf/Rakam + Logo. . . 6 Ağustos 2008 15

Slogan. . . ”İyi ki O’na rastladım” ”CONNECTING PEOPLE” ”Impossible is nothing” 6 Ağustos 2008 16

Tasarım. . . Üç boyutlu markalar 6 Ağustos 2008 17

Ses. . . 6 Ağustos 2008 18

Renk. . . 6 Ağustos 2008 19

Koku. . . Taze biçilmiş çimen kokusu Sınıf: 28. Çimen yeşili narenciye kokusu Sınıf: 5, 16, 18, 24. Olgun çilek kokusu Sınıf: 3, 16, 18, 25. 6 Ağustos 2008 20

Amacına Göre Marka Çeşitleri 6 Ağustos 2008 21

Ticaret Markası Bir işletmenin ürettiği veya ticaretini yaptığı malları diğerlerinden ayırt eder. 6 Ağustos 2008 22

Ticaret Markası Bir işletmenin sunduğu hizmetleri, diğerlerinden ayırt eder. 6 Ağustos 2008 23

Fonksiyonuna Göre Marka Çeşitleri 6 Ağustos 2008 24

Garanti Markası Ø Marka sahibinin kontrolü altında, bu markayı kullanmaya yetkili kılınmış bir çok işletme tarafından üretilen mal ve/veya hizmetlerin ortak özelliklerini, üretim usullerini, coğrafi kaynaklarını ve kalitesini garanti etmeye yarayan işaretlerdir Ø GM başvurusu, marka üzerinde hak sahibi olmak isteyen kuruluş tarafından yapılır 6 Ağustos 2008 25

Garanti Markası Temel Özellikleri Sahibi bir garanti otoritesidir (kamu, yerel otorite veya özel bir üretici birliği) Ø GM sahibi kendisi üretim yapmaz / markayı kullanmaz Ø GM sahibi, markayı taşıyan ürünlerin, belirlenen (onaylanmış) standartları taşımasını sağlar Ø Bu standartlar tescil başvurusuyla birlikte sunulan teknik yönetmelikte belirtilir Ø GM, standartları sağlayan herkes tarafından kullanılabilir Ø GM sahibi aynı zamanda sertifika otoritesidir Ø GM, ürünün belirlenen bazı standartları taşıdığına ilişkin olarak tüketicileri bilgilendirir Ø 6 Ağustos 2008 26

Ortak Marka Ø Bir sözleşme çerçevesinde, tüzel kişilerin veya tüzel kişilik meydana getirmeksizin bir araya gelen gerçek kişilerin oluşturduğu birliğe dahil işletmelerce üretilen mal ve/veya hizmetleri, diğer işletmelerin mal ve/veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan ve bu işletmelerin herbiri tarafından ayrı kullanılabilen işaretlerdir 6 Ağustos 2008 27

Ortak Marka Temel Özellikleri (1) Müşterek (ortak) bir oluşuma ait markadır (birlik, üretici veya kooperatif vb. ) Ø Sadece birliğin üyeleri tarafından kullanılabilir Ø Birlik çoğunlukla üyeleri tarafından bazı standartların sağlanması için oluşturulmuştur (coğrafya, malzeme, üretim yöntemi, hizmet yöntemi vb. ) Ø Bu standartlar tescil başvurusuyla birlikte sunulan teknik yönetmelikte belirtilir Ø Sadece bu standartları sağlayan üyeler tarafından kullanılabilir Ø İhtiyaca ve ticari yapıya göre hizmet markası ya da ticaret markası olabilir Ø 6 Ağustos 2008 28

Ortak Marka Temel Özellikleri (2) Üyeler ortak marka ile birlikte bireysel markalarını da kullanabilir Ø Bireysel markalarda olduğu gibi; Ø Mal ve hizmetleri ayırt etme işlevi görür Ø Tüketici güvenini artırır Ø Malların, hizmetlerin ve üreticinin prestijini artırır Ø Mal ve hizmetlerin kaynağını işaret edici nitelikte olmalıdır Ø Kamuyu yanıltıcı şekilde kullanılan ortak marka iptal edilir Ø Yenileme için ortaklardan birinin başvurusu yeterlidir. Ø 6 Ağustos 2008 29

Ortak Marka Avantajları Ø Ø Ø (1) Grubun sosyal, kültürel ve iktisadi gelişimini besler Ø Pazardaki konumunu güçlendirir Ø İmajını geliştirir Ø Ününü / prestijini artırır Ø Haksız rekabeti ve taklidi önler Yatırımcıya olan güveni artırır Ø Riski minimize eder Ø Piyasadaki itimadı geliştirir İş çevresindeki işbirliği ve know-how artar 6 Ağustos 2008 30

Ortak Marka Avantajları Ø Ø (2) Grubun pazarlama stratejisini korur, uygulamasına katkı sağlar Marka konseptini “birey”den “grup”a taşır Bölgesel gelişmenin güçlü bir aracı olabilir KOBİ’ler için fırsata dönüştürülebilir Ø Piyasaya birlikte girme Ø Ürün farkındalığını artırma Ø Maliyet paylaşımı 6 Ağustos 2008 31

Temel Farklılıklar Ortak Marka Garanti Markası Birliğe dahil herkes (marka sahibi dahil) kullanabilir Ø Sadece üyeler kullanılabilir (kapalı sistem) Ø Birliğe ve kullanıcılara işaret eder Ø Ürün standartlarını birlik belirler Ø Sahibi birliktir Ø Ø 6 Ağustos 2008 Marka sahibi kullanamaz (mal/hizmet üretemez) Ø Standartları sağlayan herkes tarafından kullanılabilir (açık pazar) Ø Ürün standartlarına işaret eder Ø Ürün standartlarını otorite belirler Ø Sahibi genellikle bir kamu otoritesidir 32

MARKA KORUMASI Neden & Nasıl? 6 Ağustos 2008 R 33

Marka Ø Önemli bir varlıktır Ø Güçlü bir pazarlama aracıdır Ø Haksız rekabeti önlemenin etkili bir yoludur Ø İyi bir marka çok taklit edilir Ø Çok taklit edilen marka sulanır Ø Tescil taklidi önler 6 Ağustos 2008 34

(Interbrand) Markanın Değeri 2006 Sıra 6 Ağustos 2008 Marka 2006 Marka Değeri (Milyar Dolar) 1 COCA-COLA 70, 453 2 MICROSOFT 56, 926 3 IBM 56, 201 4 GENERAL ELECTRIC 48, 907 5 INTEL 32, 319 6 NOKIA 30, 131 7 MCDONALDS 24, 699 9 TOYOTA 27, 941 10 DISNEY 27, 848 12 MERCEDES 21, 597 35

Brown) Markanın Değeri (Millward 2006 Sıra 2006 Marka Değeri (Milyar Dolar) 1 GOOGLE 66, 3 2 GENERAL ELECTRIC 61, 8 3 MICROSOFT 54, 9 4 COCA-COLA 44, 1 5 CHINE MOBILE 41, 2 6 MARLBORO 39, 1 7 WALL-MART 36, 8 8 CITIBANK 33, 7 9 IBM 33, 5 TOYOTA 33, 4 10 6 Ağustos 2008 Marka 36

“Emekli FBI Ajanları Sahte Mal Peşinde” “deterjan, tıraş bıçağı, şampuan, diş macununun dünyaca ünlü markaları, Türkiye’de taklit ürünlerle başa çıkamayınca sorunu emekli FBI ajanları ve Türk polisleriyle çözmeye başladı” 6 Ağustos 2008 37

“En Çok Taklit Edilen Markalar” Adidas, Nike, Polo, Panasonik, Microsoft, Citizen, Versace, Gucci, Lacoste, Dolce Gabbana, Dkny, Prada, Viagra, Sony 6 Ağustos 2008 38

Marka Tescili yolu. . . 1. Ulusal tescil 2. Uluslar arası tescil n Madrid Sistemi n Madrid Anlaşması n Madrid Protokolü 3. CTM (AT Marka Sistemi) 6 Ağustos 2008 MARKA 39

R ULUSAL TESCİL 6 Ağustos 2008 40

ULUSAL MARKA BAŞVURUSU (Başvuru formu, ücret, marka örneği) EKSİK DOĞRU SINIFLANDIRMA GİDERİLDİ GİDERİLMEDİ İNCELEME BAŞVURU RED BENZERLİK ARAMASI MUTLAK RED BAŞVURU KABUL RMB’DE YAYIN NEDENLERİ YAYINA İTİRAZ TESCİL 6 Ağustos 2008 41

Marka Tescil Başvurusu 1. 2. Doğrudan başvuru sahibi tarafından Marka vekili tarafından Başvuru İçin Gerekli Belgeler 1. 2. 3. Başvuru dilekçesi Marka örneği Ücret 6 Ağustos 2008 42

Marka Tescilinin Şartları 1. 2. 3. Bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini diğer teşebbüslerin mal ve hizmetlerinden ayırt etme Çizimle görüntülenebilme veya benzer şekilde ifade edilebilme Baskı yoluyla yayımlanabilme ve çoğaltılabilme 6 Ağustos 2008 43

Marka Tescilinin Maliyeti Ø Başvuru Ücreti Ø Tescil Ücreti Ø Yenileme Ücreti 6 Ağustos 2008 115 YTL (Bir sınıf için) 460 YTL 515 YTL (10 yılda bir) 44

Marka Tescilinin Sağladığı Haklar Ø Münhasır kullanım hakkı Ø Taklidin önlenmesi Ø Lisans Ø Devir/Satış Ø Miras 6 Ağustos 2008 45

İzinsiz Kullanım Yaptırımlar, Cezalar Ø Para cezaları (15. 570 - 51. 150 YTL) Ø Hapis cezaları (1 - 4 Yıl) Ø Malların toplatılması Ø Üretim araçlarına ve mallara el koyma Ø Maddi ve manevi tazminat cezaları 6 Ağustos 2008 46

Marka Koruma Süresi Ø 10 Yıl (başvuru tarihinden itibaren) Ø Sınırsız yenileme hakkı 6 Ağustos 2008 47

R ULUSLARARASI TESCİL (Madrid Sistemi) 6 Ağustos 2008 48

Neden Uluslararası Tescil Ø Küreselleşme Ø Uluslararası ticaretteki gelişmeler Ø Çok uluslu şirketlerin ortaya çıkması Ø Bölgesel birleşmeler Ø Sınai mülkiyet haklarının ülkesel karakteri Ø Dünyadaki farklı koruma sistemleri 6 Ağustos 2008 49

Uluslararası Tescilin Avantajları Madrid Sistemi ile; bir ofis aracılığıyla n bir form kullanılarak n bir dilde n tek bir ücret ödeyerek n tek bir başvuru yapılır. . . n 6 Ağustos 2008 birden çok ülkede n tek bir tescil numarası ile n tek bir yenileme tarihi içeren n çok sayıda tescil elde edilir. n 50

Türkiye Madrid Protokolü’ne taraftır Ø 75 ülke + CTM tescili Ø esas tescil veya başvuru şartı Ø İngilizce 6 Ağustos 2008 51

Madrid Sistemi Ücretler 1 - Esas ücret(basic fee) Renksiz marka örn: 653 CHF (3 sınıf) Renkli marka örn: 903 CHF (3 sınıf) 2 - Bütünleyici ücret (Ek sınıf ücreti) (supplementary fee): 73 CHF 3 - Tamamlayıcı ücret (Her bir ülke için) (complementary fee): 73 CHF 4 - Bireysel ücretler EC: 2, 229 CHF (3 sınıf) (Ek sınıf: 461) Çin: 310 CHF (1 sınıf) (Ek sınıf: 155) Japonya: 115 + 383 (1 sınıf) (Ek sınıf: 88 + 383) ABD: 337 (1 sınıf) (Ek sınıf: 337) UK: 369 (1 sınıf) (Ek sınıf: 102) Türkiye: 424 (1 sınıf) (Ek sınıf: 83) 6 Ağustos 2008 52

Avrupa Topluluğu Marka Tescil Sistemi (CTM) 6 Ağustos 2008 53

CTM Nedir? Avrupa Birliği üye ülkelerinin tamamını koruma kapsamına alan ve her üye ülkede eşit haklar sağlayan bir marka tescil sistemidir 6 Ağustos 2008 54

CTM Amaç Ø Ortak Pazar Ø Mal ve hizmetlerin serbest dolaşımı Ø Üye ülke marka mevzuatlarının ve tescil sistemlerinin uyumlaştırılması 6 Ağustos 2008 55

CTM Genel özellikler Ø üniter karakter Ø bütün üye ülkelerde geçerli tek tescil Ø AB + ulusal mevzuata uygunluk Ø bütün üye ülkelerde tescil edilebilirlik 6 Ağustos 2008 56

CTM Avantajlar Ø AB’de etkin ve eşit etkide marka hakkı Ø tek dilde, tek ofise yapılan tek bir başvuru Ø fiyat avantajı Ø bir ülkede kullanım AB de kullanım gereksinimini karşılar Ø marka ihlal davalarında Topluluk mahkemeleri Ø kıdem (seniority) 6 Ağustos 2008 57

Ücretler: CTM Ücretler 1 - Başvuru ücreti Online : 750 € (3 sınıf) Kağıt : 900 € (3 sınıf) Ek sınıf : 150 € 2 - Tescil ücreti 900 € (3 sınıf) Ek sınıf: 150 € 3 - Yenileme ücreti Online : 1350 € Kağıt : 1500 € 6 Ağustos 2008 58

Marka & Internet – Alan Adları Ø 1990’lı yıllarda internette gelişmeler ØE-ticaret, E-Europe, E-Turkiye, E-Devlet, E-Okul. . . ØE-Marka; ØGlobal ağda en önemli tanıtım araçlarından birisi ØSanal tüketicinin tercihlerindeki önemli rolü ØGerçek piyasadaki tanınmışlığın, imajın, güvenirliğin sanal piyasadaki etkisi 6 Ağustos 2008 59

e-MARKA Uyuşmazlık kaynakları Øİnternetin global karakteri ØDünyanın her tarafından anında ulaşılabilme özelliği ØWeb sitelerinin devamlı ve anında değiştirilebilme özelliği ØKontrol güçlüğü ØMarka haklarının ülkesel karakteri ØFarklı ülkelerdeki farklı hak sahipleri ØMarkaların sektörel korunması ØAynı marka üzerinde, aynı ülkede birden çok hak sahibi ØDNS tahsis sistemi, marka ile uyuşmazlık 6 Ağustos 2008 60

İnternetten MARKA PATENT TASARIM Başvuru - Araştırma- Dosya Takibi 6 Ağustos 2008 61

6 Ağustos 2008 62

MARKA 6 Ağustos 2008 63

MARKA 6 Ağustos 2008 64

MARKA 6 Ağustos 2008 65

MARKA 6 Ağustos 2008 66

MARKA 6 Ağustos 2008 67

MARKA 6 Ağustos 2008 68

Öneriler Marka seçiminde 5 kritik soru: Ø Ø Ø Ürünle uyumlu mu, hedef tüketici kitlesine hitap ediyor mu? Özgün mü, ayırt edici niteliği yüksek mi? Sektörde başkaları tarafından kullanılıyor mu, ya da başkaları adına tescilli mi? Tescil edilebilir mi, uluslar arası tescil mümkün mü? Alan adı olarak tescil edilebilir mi, internette kullanıma uygun mu? 6 Ağustos 2008 69

TEŞEKKÜRLER Mustafa DALKIRAN Marka Uzmanı mustafa. dalkiran@tpe. gov. tr 6 Ağustos 2008 70