Infosessie Kind en Gezin leerkrachten opleiding kinderzorg en

Infosessie Kind en Gezin leerkrachten opleiding kinderzorg en kinderbegeleider Versie 2020

Inhoud 1. Kind en Gezin • Missie • Agentschap Opgroeien • Wie zijn we? Wat doen we? • Geïntegreerde werking 2. Lokaal beleid – lokaal loket 3. Functies van kinderopvang 4. Groeipakket 5. Verontrusting in de kinderopvang 6. Verontrusting in de thuissituatie 7. Risico-analyse

Inhoud 8. Veilig slapen 9. Gezonde voeding en beweging • Actieve voedingsdriehoek • Borstvoeding • Buiten spelen 10. MEMOQ 11. Inclusieve opvang 12. Warme overgang 13. Zindelijkheid 14. Werken in de kinderopvang • Werken als kinderbegeleider of verantwoordelijke • Starten met een kinderopvang • Ondersteuningsnetwerk Mentes

Kind en Gezin: missie Kind en Gezin wil, samen met zijn partners, voor elk kind, waar en hoe het ook geboren is of opgroeit, zo veel mogelijk kansen creëren.

TOEKOMST: Agentschap Opgroeien Kind en Gezin, Jongerenwelzijn en een deel van het VAPH vormen samen een nieuw agentschap:

Wie zijn we? • Kind en Gezin is een agentschap van de Vlaamse overheid. Het heeft als opdracht om actief bij te dragen tot het welzijn van jonge kinderen en hun gezinnen (zie ‘missie’). • Om een flexibelere en wendbare organisatie te zijn, wil Kind en Gezin: 1. beter aansluiten bij gezinnen en hun traject op alle levens- en ontwikkelingsdomeinen. 2. werken aan een positieve, brede leefomgeving waar een kind zich thuis voelt. 3. ouders ondersteunen bij een aantal praktische en financiële aspecten van het ouderschap en verwijzen hen door naar de juiste actoren. … samen met onze partners!

Kind en Gezin doet veel méér dan kinderen wegen en meten… Aansluiten bij gezinnen en hun traject op alle levens- en ontwikkelingsdomeinen (geïntegreerde gezinstrajecten) Dit gezinstraject volgen we op: • Aanstaande ouders: digitale informatie, startgesprek • Vanaf de geboorte tot 3 jaar: preventief ondersteunend programma, aanvullend aan onze partners • Na 3 jaar: gidsende en informerende rol samen met partners Alle ontwikkelingsdomeinen (fysiek, sociaal, pyschopedagogisch …) van kinderen en hun gezinnen bekijken we als één samenhangend geheel.

Kind en Gezin doet veel méér dan kinderen wegen en meten… Werken aan een positieve, brede leefomgeving waar een kind zich thuis voelt • Voldoende mogelijkheden en ondersteuning bieden voor gezinnen: o Kinderopvang en onderwijs, spel en vrijetijdsbeleving, (preventieve) gezins- en medische ondersteuning, aandacht voor de fysieke leefomgeving, … • Voorzieningen verbinden zich met elkaar en stemmen lokaal aanbod op gezinnen af • We zetten ook sterk in op de kwaliteit van onze dienstverlening en van de partners die we erkennen en subsidiëren

Kind en Gezin doet veel méér dan kinderen wegen en meten… Ouders ondersteunen bij een aantal praktische en financiële aspecten van het ouderschap en verwijzen hen door naar de juiste actoren • Informeren, sensibiliseren en samenwerken met partners en voorzieningen rond het inkomenstarief in de kinderopvang • Regierol voor groeipakket, met bijzondere aandacht voor kinderopvangtoeslag • We ondersteunen bij het aanvragen van attesten inkomenstarief voor kinderopvang

Wat betekent deze versterkte dienstverlening in de praktijk? Belangrijk: essentie van de dienstverlening blijft hetzelfde Lokaal: versterkte werking - 56 lokale multidisciplinaire teams • Zelforganiserende teams zorgen voor flexibiliteit (bijvoorbeeld: lokale teamverantwoordelijke valt weg) • Nieuwe samenstelling lokale teams - gelijkschakeling met Vlaamse eerstelijnszones • Verpleegkundigen en gezinsondersteuners krijgen versterking van: ü Intersectorale medewerker ü Psychopedagoog ü Sociaal werker ü Relatiebeheerder ü Administratief medewerker

Wat betekent deze versterkte dienstverlening in de praktijk? Provinciaal • Niveau verdwijnt: geen “tussenschotten” meer Vlaams • Geen aparte beleidsafdelingen (Kinderopvang, Preventieve Gezinsondersteuning, . . . ) meer

K&G als regisseur kinderopvang • Vlaamse regering schrijft scenario • K&G probeert scenario in praktijk om te zetten • K&G organiseert zelf geen kinderopvang (is geen werkgever, heeft geen kinderopvanglocaties • K&G stimuleert, ondersteunt en controleert • K&G informeert ouders

Lokaal beleid kinderopvang • Lokaal bestuur (gemeente en OCMW): staat in voor lokaal beleid (lokale regisseur) • Kind en Gezin = centrale regisseur • Taken: ü Beleidsdoelstellingen kinderopvang in de strategische meerjarenplanning ü Lokaal Overleg Kinderopvang (adviesorgaan) ü Gemeente kan ook zelf opvang organiseren ü Lokaal Loket Kinderopvang

Lokaal Beleid: lokaal loket kinderopvang • Doel: zoektocht naar KO vergemakkelijken voor gezinnen • Neutraal informatie-en ondersteuningspunt • Voor ouders die op zoek zijn naar kinderopvang • Via netwerk van aanbieders en organisaties die gezinnen ondersteunen • Invulling op maat van de lokale situatie/ mogelijkheden – Brochure Lokaal Loket

De functies van kinderopvang 1. Economische functie Ouders werken, solliciteren, zorgen voor inkomen… In de kinderopvang zelf is er ook veel tewerkstelling 2. Pedagogische functie Goede kinderopvang biedt niet alleen verzorging en geborgenheid, maar stimuleert ook fysieke en psychische ontwikkeling. Kinderen ontmoeten anderen en leren respectvol omgaan met elkaar. 3. Sociale functie Kinderopvang kan de uitsluiting van kansengroepen tegengaan en hun integratie bevorderen. Daarom is het belangrijk dat ook werkzoekenden, huismoeders, huisvaders… de mogelijkheid hebben om hun kind te laten opvangen!

De Vlaamse Regering kiest met het Groeipakket voor: • • een geïntegreerd gezinsbeleid, waarbij kinderbijslag een basispijler is die hand in hand gaat met gezinsondersteuning en de participatie aan kinderopvang en onderwijs. 1/1/2019: kinderbijslag wordt Groeipakket (VL)

Overzicht Groeipakket-toelagen Komt uit bestaande federale kinderbijslag - Uitgangspunt : • kind domicilie/legaal verblijf in Vlaanderen Bijkomende keuze van Vlaanderen - Uitgangspunten : • participeren in Vlaams onderwijs/kinderopvang • kind domicilie/legaal verblijf in België/EU

De participatietoeslagen Kinderopvangtoeslag Wie gebruik maakt van kinderopvang waar ouders niet betalen op basis van hun inkomen kan rekenen op een kinderopvangtoeslag van 3, 23 euro per opvangdag. Kleutertoeslag Kleuters die voldoende aanwezig zijn in de keuterschool krijgen jaarlijks 132, 60 euro extra. Schooltoeslag En vanaf 3 jaar kunnen kinderen die opgroeien in een gezin met een lager inkomen ook rekenen op een schooltoeslag. Het bedrag is afhankelijk van het inkomen van het gezin.

Verontrustende situaties Twee verschillende mogelijkheden: 1. Opmerken van verontrustende handelingen binnen de kinderopvang 2. Vermoeden van verontrustende thuissituatie van het kind

Stage in kinderopvang: verontrustende situaties Krijg je als leerkracht signalen van een stagiair over verontrustende praktijken binnen de kinderopvang? Maak je je als stagebegeleider zorgen over de situatie en de veiligheid van een kind in de kinderopvang? Het is belangrijk dat er stappen gezet worden om iets te doen. Ook als je twijfelt. Wat nooit een optie is, is niets doen. Nota: “handvatten voor scholen voor het omgaan met verontrustende situaties tijdens stages”

In een notendop • Denk als school op voorhand na over hoe je zal omgaan met dergelijke situaties. • Stel een plan van aanpak op. • Draag zorg voor de verschillende betrokkenen: de stagiairs, de stageplaats en medewerkers en de betrokken kinderen. • Neem je verantwoordelijkheid op en aarzel niet om contact op te met externe partners voor het inwinnen van advies of voor het melden van een situatie: Vertrouwenscentrum Kindermishandeling, de klachtendienst van Kind en Gezin, . .

Kinderopvang en verontrusting over de thuissituatie • De kinderopvang ziet kinderen en ouders bijna elke dag. Die dagelijkse contacten bieden veel informatie: Hoe gaat het met de ouders? Hoe gaan de kinderen en de ouders met elkaar om? , … • Soms merk je zaken die je ongerust maken over hoe het gaat met het kind en zijn ouders in de thuissituatie. Hoe kan je reageren op dergelijke situaties? Dat leer je in de leermodule op www. kindengezinacademie. be

“Mag dit van K&G? ” • Er leven heel wat misverstanden over wat wel of niet mag. • Organisator is verantwoordelijk want kent de opvangsetting en de risico’s. • Organisator maakt risico-analyse (lesmateriaal!)

Risico’s zijn afhankelijk van meerdere factoren • de leeftijd van de kinderen • het aantal medewerkers en hun competenties • je infrastructuur • de inrichting van de buitenruimte en de lokalen • de mogelijkheden op vlak van toezicht • …

VR film : “Weer kind” • VR = Virtual Reality • Zet bril en koptelefoon op • Kijk door de ogen van een kind en ga op zoek naar de risico’s • www. kindengezin. be/weerkind

Veilig slapen

https: //www. kindengezin. be/spelveiligslapen

Gezonde voeding – borstvoeding – buiten spelen • Voedings- en bewegingsdriehoek: vanaf leeftijd 1 jaar. • Eet in verhouding meer plantaardige dan dierlijke voeding. • Vermijd ultra bewerkte voeding zoveel mogelijk. • Verspil geen voeding en matig je consumptie. Uitgangspunten nieuwe voedingsdriehoek

Voedingsdriehoek en bewegingsdriehoek

Wat is het verschil met de vroegere voedingsdriehoek • Er is een afzonderlijke bewegingsdriehoek. • De voedingsdriehoek staat op zijn kop. • Er wordt gewerkt met kleurcodes die de gezondheidseffecten weerspiegelen. • Er staan geen porties meer in. • Hij houdt niet alleen rekening met gezond eten, maar ook met de impact van het voedingspatroon op het milieu. • Men richt zich naar algemene publiek vanaf 1 jaar.

Borstvoeding: gezondheidsvoordelen voor moeder en kind • Hoe vaker de baby drinkt, hoe meer melk de mama aanmaakt: elke druppel is kostbaar en elk compliment naar mama doet deugd. • Groeispurten: periodes van snelle groei en meer eetlust • “ 4 keer 6” regel: 6 uren, 6 dagen, 6 weken, 6 maanden https: //www. vrt. be/vrtnws/nl/2019/08/01/internationale-week-van-deborstvoeding-kind-en-gezin-lanceert/ https: //www. kindengezin. be/voeding-en-beweging/borstvoeding/in-deopvang/

Buitenbaby’s: https: //www. kindengezin. be/buitenbabys/

Me. Mo. Q Meten en Monitoren van de Kwaliteit in de Kinderopvang van Baby’s en Peuters Me. Mo. Q Inspiratie en oefeningen

Instrument voor ZELFEVALUATIE Instrument voor ZORGINSPECTIE Instrument voor ONDERZOEK

Inclusieve opvang Kinderen met een specifieke ondersteuningsbehoefte samen in de opvang met kinderen met een normale ontwikkeling Quatre petits coins de rien de tout (naar het boekje van Jérome Ruiller)

Visie inclusieve kinderopvang • Iedereen is welkom in de kinderopvang • Ook kinderen met een specifieke zorgbehoefte • Verrijkend voor alle betrokkenen • Visie sluit aan bij ‘perspectief 2020’: ‘Zoveel mogelijk gewoon in de samenleving, zo weinig mogelijk afzonderlijk’.

Ondersteuning kinderopvang • Subsidie voor individuele inclusieve opvang • Subsidie voor structurele inclusieve opvang • Subsidies voor 16 Centra voor Inclusieve Opvang (CIK), actief in eigen regio

Centra voor Inclusieve Kinderopvang - opdrachten • realiseren van inclusieve kinderopvang • voeren van een proactief opnamebeleid • verspreiden van expertise (ook ondersteunen) naar andere opvanglocaties • sensibiliseren, in samenwerking met anderen die instaan voor inclusie.

Overgang van opvang naar school • Project warme overgang • Zindelijkheid

Warme transitie Inzetten op een warme transitie = versterken van de continuïteit: Ø Ø Ø structurele continuïteit professionele continuïteit pedagogische continuïteit tussen thuis, buurt & gemeenschap https: //expoo. be/transitie-tussen-thuis-buurt-kinderopvang-enkleuterschool 41 -

Warme transitie: versterken van de continuïteit Structurele continuïteit: Een hechte samenwerking tussen de verschillende basisvoorzieningen (gezinsondersteuning /kinderopvang/ kleuterschool) en administraties Samenwerking op Vlaams niveau bevorderen en verankeren Samenwerking op lokaal niveau bevorderen en verankeren Voorbeelden: TRANSITIE Ø Samenwerking tussen netwerkpartners Huis van het Kind (Hv. K) Ø Samenwerking binnen Lokale Overlegplatform (LOP - LOK) Ø Samenwerking tussen Hv. K & LOP’s 42 -

Warme transitie: versterken van de continuïteit Professionele continuïteit Een gedeelde verantwoordelijkheid van alle relevante professionals voor de ondersteuning van een warme transitie. Professionaliteit van huidige en toekomstige medewerkers, leerkrachten, opvoedingsondersteuners over transitie versterken. Voorbeeld: Ø TRANSITIE uitwisseling tussen professionelen waarbij visie- en praktijkuitwisseling centraal staat (zie ook pedagogische continuïteit) 43 -

Warme transitie: versterken van de continuïteit Pedagogische continuïteit Afstemming tussen pedagogisch kaders met aandacht voor transitie en met gelijkwaardige aandacht voor zorg en leren, als belangrijke elementen van kwaliteit Sensibiliseren van opleiders rond transitie Bevorderen van afstemming m. b. t. sociaalpedagogische thema’s gerelateerd aan transitie Aandacht voor onbedoelde maar ongewenste effecten Voorbeeld: Ø afstemming m. b. t. wenbeleid Ø Brochure “Zindelijkheid positief ondersteunen” TRANSITIE 44 -

Warme transitie: versterken van de continuïteit Continuïteit met thuis, buurt en gemeenschap Een wederkerige dialoog tussen professionals, ouders, buurt en gemeenschap. Verdiepen en verbreden van bestaande relaties met aandacht voor transitie Met het oog op wegwerken van drempels Aandacht voor de noden van gezinnen Voorbeeld: Ø oudergerichte initiatieven met het oog op onderwijs- en maatschappelijke participatie Ø “Mijn buurt, mijn school” – “Schoolstart”… TRANSITIE 45 -

Acties om kwaliteit van transitie te bevorderen op Vlaams niveau Pedagogische en professionele continuïteit ü Afstemmen rond soc. -ped. thema’s ü Instrumenten rond communicatie over Structurele continuïteit ü Samenwerking Huizen van het Kind en LOP’s ü Samenwerken rond toeleiding nieuwkomers & ROM ü Acties niet-ingeschreven kleuters ü Afstemming Kind &Gezin en CLB’s ü Ondersteuning geïntegreerde projecten transitie ü Curricula: sensibiliseren/ afstemmen ü Visieontwikkeling & praktijkuitwisseling ü Verspreiden visie Thuis, buurt en gemeenschap ü AMIF ouderbetrokkenheid & KP ü AMIF geïntegreerd inburgeringsbeleid laaggeletterde moeders ü Koala

Zindelijkheid Site Kind en Gezin: https: //www. kindengezin. be/ontwikkel ing/zindelijkheid/ Brochure: https: //www. kindengezin. be/img/Boek je. Zindelijkheid 7 -3 -2019. pdf Plaspoort: om met plasteam aan de slag te gaan

Werken in de kinderopvang: aan de slag als kinderbegeleider of verantwoordelijke? • Als kinderbegeleider in een groepsopvang • Als onthaalouder: – Aangesloten bij een “dienst voor onthaalouders”/organisator gezinsopvang: – Als zelfstandige onthaalouder • Als verantwoordelijke van een groepsopvang van maximaal 18 plaatsen • In de opvang van schoolgaande kinderen: nieuwe regelgeving op komst! • Opgelet voor een functie als zelfstandige kinderbegeleider in een groepsopvang! Schijnzelfstandigheid!

Starten met kinderopvang van baby’s en peuters

Online Starterswijzer (lesmateriaal!) • Stap voor stap: beheersbaar • Per thema relevante informatie, tips, inspiratie, advies, begeleiding, . . • Op maat • Op eigen tempo • Beter gewapend aan de start + reality check • Samenwerking met partners en sector • Doel = start wijzer !

Subsidies kinderopvang: algemeen • getrapt systeem • Aan elke subsidietrap zijn bepaalde voorwaarden gekoppeld Meer informatie op de website van Kind en Gezin Subsidiebedragen

Ondersteuningsnetwerk MENTES • Biedt ondersteuning aan kinderopvanglocaties vanaf de opstart. • Concreet biedt het netwerk: – een infopunt waar aanbieders kinderopvang terecht kunnen met al hun vragen – netwerkmomenten waar uitwisseling tussen collega’s centraal staat – trajecten op maat van de opvanglocatie (voor locaties met beperkte subsidies) • Contactgegevens van het infopunt van het Ondersteuningsnetwerk: – info@voorzet. be – 02 757 96 90 – www. ondersteuningsnetwerkkinderopvang. be

Interessant werkmateriaal – online leermodules

Aan de slag Ondersteuning en instrumenten Opleidingen en infosessies Blijf op de hoogte via de Nieuwsbrief Kinderopvang of de andere nieuwbrieven (zwangerschap, van baby tot kleuter, gezinsondersteuning)