GRAMATYKI KATEGORIALNE Podstawowe kategorie syntaktyczne wyrae nazwy n

GRAMATYKI KATEGORIALNE

Podstawowe kategorie syntaktyczne wyrażeń: nazwy – n zdania - z

Kryterium podziału – funkcja pełniona przez dane wyrażenie w tworzeniu wyrażeń złożonych.

NAZWY

Syntaktyczne określenie nazwy: Nazwa jest to wyrażenie samodzielne, które w prostym zdaniu podmiotowo-orzecznikowym, postaci A jest B, pełni rolę podmiotu lub orzecznika orzeczenia imiennego.

Jan jest studentem. Jan jest wysoki. On jest najwyższym studentem pierwszego roku kognitywistyki UMCS w Lublinie. 5 jest liczbą. Przyjemnie jest spać.

Semantyczne określenie nazwy: Nazwa jest to wyrażenie samodzielne, które oznacza jakiś przedmiot.

ZDANIA W SENSIE LOGICZNYM

Zdanie w sensie logiki to wyrażenie, któremu można przyporządkować wartość logiczną tzn. , gdy jest ono prawdziwe lub fałszywe.

� Warszawa jest stolicą. � Lublin nie jest stolicą. � największe polskie miasto leżące po prawej stronie Wisły � Zamknij okno! � Która jest teraz godzina?

Będę wam wdzięczny, jeśli zostawicie mnie w spokoju. zamiast: Odczepcie się!

A np. napis: Tu nie palimy. zdaje się pozostawiać pewną swobodę wyboru w przeciwieństwie do stanowczego Nie palić!

PERFORMATYWY wypowiedzi sprawcze, za pomocą których dokonujemy różnych społecznych rytuałów (nadawanie imienia, przysięgi, etc. )

Klasyczna koncepcja prawdy: zdanie jest prawdziwe wtw w rzeczywistości jest tak, jak to zdanie głosi; zdanie jest fałszywe wtw w rzeczywistości nie jest tak, jak to zdanie głosi.

Cokolwiek można osiągnąć przez konstrukcję merytorycznie trafnej definicji prawdy dla języka nauki, jedno jest rzeczą niewątpliwą: definicja ta nie dostarcza kryterium, które mogłoby być użyte w każdym, poszczególnym przypadku dla rozstrzygnięcia, czy jakieś zdanie tego języka jest, czy też nie jest prawdziwe: co więcej definicja ta nie była wcale planowana z intencją dostarczenia takiego kryterium.

Proszę rozstrzygnąć, czy wyrażenie jest, czy też nie jest zdaniem w sensie logiki.

Długopis służy do pisania.

Czy ten długopis dobrze pisze?

Ktoś mnie pytał, skąd mam taki długopis?

Proszę się uśmiechnąć.

Nieupoważnionym wstęp wzbroniony.

Jeśli będę miał pieniądze, to pójdę do kina.

Parasol noś i przy pogodzie.

Twoje oczy bardzo mi się podobają.

Zosia jest w szkole lub w domu.

Nie kradnij.

Dekalog głosi: Nie kradnij.

Student I roku, który nie zdał egzaminu z logiki.

2+2=5

2+x=5

Nie tylko A są B.

Art. 41 b. § 1. Sąd może orzec zakaz wstępu na imprezę masowa , jeżeli przestępstwo zostało popełnione w związku z taka impreza , a udział sprawcy w imprezach masowych zagraża dobrom chronionym prawem…

Wydobycie węgla kamiennego w Polsce zakończy się definitywnie w drugiej połowie naszego stulecia.

Wnoszę o odebranie głosu panu posłowi, by nie zakłócał dalej porządku obrad.

Ustrój komunistyczny z samej swej istoty wytwarzał mechanizmy selekcji negatywnej, której korzenie tkwiły w źle pojętym egalitaryzmie.

Nie jest tak, że altruizm stanowi jedynie przemyślną odmianę egoizmu i troski o los własnych genów.

To wykluczone, by ktokolwiek mógł wejść na K 2 w 5 godzin.

To wykluczone, byście mogli tu sobie robić, co wam się tylko podoba.

Przez „prawicę” chcę rozumieć te ugrupowania, które dopuszczają udział kościoła katolickiego w rządzeniu państwem.

Kwadrat jest to prostokąt równoboczny.

Pod koniec swoich rządów Mieszko I związał się z masonerią.

Czy napis „Jan widział zamek dnia 2. 10. 2014” jest zdaniem w sensie logicznym?

Czy można rozstrzygnąć przez doświadczenie, jaka jest wartość logiczna wypowiedzi mającej postać zdania orzekającego, lecz zawierającego słowo dla wszystkich niezrozumiałe?

Czy od tego, że ktoś uzna za prawdziwe zdanie, które poprzednio uznawał za fałszywe, zmieni się wartość logiczna tego zdania?

� Czy przez odwołanie się do doświadczenia mógłby ktoś próbować wykazać fałszywość zdania: Wszystkie punkty okręgu narysowanego na płaszczyźnie są jednakowo odległe od jego środka. O czym świadczyłoby podjęcie takiej próby?

Dwa wyrażenia należą do tej samej kategorii syntaktycznej wtw po zastąpieniu jednego z nich przez drugie w dowolnym poprawnie zbudowanym wyrażeniu, otrzymujemy poprawnie zbudowane wyrażenie tej samej kategorii syntaktycznej, co wyrażenie wyjściowe.

FUNKTORY

Zasada podziału funktorów: A. kategoria wyrażenia tworzonego przez dany funktor B. kategoria argumentów funktora (argument — to wyrażenie wiązane przez funktor w złożoną całość) c. liczba argumentów funktora

NOTACJA — i/k; i — kategoria wyrażenia złożonego tworzonego przez dany funktor; k — kategorie składniowe poszczególnych argumentów funktora

FUNKTORY ZDANIOTWÓRCZE

FUNKTORY ZDANIOTWÓRCZE Od argumentów nazwowych

z/n — śpi, biegnie, myśli, żyje

z/n, n — rysuje, kocha, jest większy niż, jest ojcem, =, <, >

z/n, n, n —. . . leży między. . . a. . . Np. Lublin leży między Wisłą, a Bugiem.

FUNKTORY ZDANIOTWÓRCZE Od argumentów zdaniowych

z/z — nieprawda, że. . . , możliwe, że. . . , przypuszczalnie

z/z, z — lub, i, chociaż, jesli. . . to. . . , albo

FUNKTORY NAZWOTWÓRCZE

FUNKTORY NAZWOTWÓRCZE Od argumentów nazwowych

n/n — zielony, stolica Polski, wielki kłamca, sin x

n/n, n, n —. . . między. . . a … Np. miasto między Wisłą a Bugiem

FUNKTORY NAZWOTWÓRCZE Od argumentów zdaniowych

n/z — to, że Warszawa jest stolicą

FUNKTORY FUNKTOROTWÓRCZE to wyrażenia będące funktorami służące do budowy funktorów