DN FELSEFES DN Genel olarak din doast metafizik

DİN FELSEFESİ

DİN Genel olarak din; doğaüstü (metafizik) bir nitelik taşır, değişmezdir ve gönülden bağlanmayı yani teslimiyeti gerektirir. Ayrıca ahlaki niteliği olan bir kurumdur. Koyduğu kurallarla insan hayatına müdahale eder. Dinin taşıdığı nitelik ve öğeler farklı dinlerde büyük bir değişiklik ve çeşitlilik göstermektedir. İlk çağlardan itibaren çeşitli dinler ortaya çıkmıştır. İnsan varoluş yapısı gereği doğaüstü bir varlığa inanır, bu inancın doğrultusunda hem kendi varlığını hem de varlığının nedeni olan ilahi varlığı anlamaya çalışır.

DİNE FELSEFİ AÇIDAN BAKIŞ Din felsefesi; din üzerinde düşünmektir. Din felsefesi, insanlık tarihi boyunca ortaya çıkmış olan din ve çeşitli inanç biçimlerini eleştirel bir şekilde inceleyen felsefe dalıdır. Din felsefesi dini ele alırken nesnel ve objektif olmaya çalışır. Herhangi bir din konusunda değer yargılarında bulunmaz. Din felsefesi dine karşı “rasyonel” olmalıdır. (Dinin iddialarını akla dayandırmaya çalışır. ) Din felsefesinin dine bakışı tutarlı olmak zorundadır. Örn; “ruh var mıdır? ” sorusuna kesin bir şekilde “yok” deyip , sonra reankarnasyonu savunmak tutarsızlıktır.

Teoloji ve Din Felsefesi DİN FELSEFESİ TEOLOJİ (İlahiyat / Tanrıbilim) Belli bir dini ve o dine ait Herhangi bir dinin olan konu ve problemleri övülmesi ya da yerilmesi ele alır. O dinin övülmesi, o söz konusu değildir. Bütün dinle ilgili açıklamaların dinlere eşit mesafededir. yapılması söz konusudur. "DİN" düşüncesini ve dinin diğer alanlarla ilişkilerini Örn: İslam teolojisi, açıklamaya çalışır. Hristiyan teolojisi gibi.

Teoloji İle Din Felsefesinin Farkı

2017 -YGS Din felsefesi ve teoloji birçok ortak konuya sahip olmasına karşın bakış açısı ve kullanılan yöntemler nedeniyle birbirlerinden farklılaşmaktadır. Söz gelimi teolog, bir dine yönelik ön kabullerden veya vahiyden hareket ederek değerlendirmede bulunurken felsefeci, düşüncelerini herhangi bir ön kabule dayandırmaz ve rasyonelliği esas alarak ifade eder Buna göre aşağıdakilerden hangisi felsefecinin “tanrı” kavramını ele alış biçimini en iyi ifade eder? A) Tanrı’nın varlığı felsefi açıdan tutarlı bir kabul değildir. B) Tanrı çeşitli vahiyler yoluyla kendisini insanlara tanıtmıştır. C) İyilik, doğruluk ve adalet gibi kavramlar Tanrı’dan bağımsız düşünülemez. D) Tanrı bütün dogmalardan bağımsız olarak ele alınmalıdır. E) Tanrı bu dünyada insanı düşünmeye, üretmeye ve felsefi analize uygun bir tarzda yaratmıştır.

2017 -YGS Din felsefesi ve teoloji birçok ortak konuya sahip olmasına karşın bakış açısı ve kullanılan yöntemler nedeniyle birbirlerinden farklılaşmaktadır. Söz gelimi teolog, bir dine yönelik ön kabullerden veya vahiyden hareket ederek değerlendirmede bulunurken felsefeci, düşüncelerini herhangi bir ön kabule dayandırmaz ve rasyonelliği esas alarak ifade eder Buna göre aşağıdakilerden hangisi felsefecinin “tanrı” kavramını ele alış biçimini en iyi ifade eder? A) Tanrı’nın varlığı felsefi açıdan tutarlı bir kabul değildir. B) Tanrı çeşitli vahiyler yoluyla kendisini insanlara tanıtmıştır. C) İyilik, doğruluk ve adalet gibi kavramlar Tanrı’dan bağımsız düşünülemez. D) Tanrı bütün dogmalardan bağımsız olarak ele alınmalıdır. E) Tanrı bu dünyada insanı düşünmeye, üretmeye ve felsefi analize uygun bir tarzda yaratmıştır.

Din Felsefesinin Temel Kavramları Tanrı Kutsal Peygamber Yüce Tevhid DİN FELSEFESİ Mucize Fıtrat İbadet İman Vahiy Dini Tecrübe

Din Felsefesinin Temel Kavramları Tanrı: Her şeyi yoktan var eden, eşi ve benzeri olmayan, zamandan ve mekândan bağımsız olan, sonsuz, yüce ve mutlak vardır. Tapınma ve ibadet etme yalnızca ona yapılır. Peygamber: Tanrı'nın bildirdiği emir ve sözleri insanlara iletmek için Tanrı tarafından seçilip görevlendirilen kişidir. Vahiy: Tanrı tarafından peygamberlere bildirilen ilahi emir ve sözlerdir. Tevhid: Tanrı'nın varlığına, tek olduğuna, eşi ve benzerinin olmadığına inanmaktır. Fıtrat: Doğuştan ve yaratılış özelliği olarak gelen, dış etkenler ile bozulmayan, değişmeyen yapı anlamına gelir. İman: Tanrı'nın peygamber aracılığıyla insanlara gönderdiği bilgiye yani vahye, insanlar tarafından içtenlikle inanılması ve onun doğruluğunun kabul edilmesidir. Dini esasları hiçbir şüphe duymadan kabul etmektir. Dini Tecrübe: Dini emir ve yasakların neler olduğunu bilmek, bunları yaşamına aktarmak, benimsemek, duygu, düşünce ve uygulamalarına yansıtmak demektir.

Din Felsefesinin Temel Kavramları İbadet: Bir dinin inanç ve bağlılık gösterilerinin tümüdür. Bedenle, malla, hem beden hem malla yapılan ibadet türleri vardır. Yüce: İnsan aklının alamayacağı kadar üstün olan, her türlü ölçü ve değerin üstünde yer alan, sonsuz, eksiksiz, doğayı ve evreni yaratma özelliğidir. Mucize: İnsanın aklının alamayacağı, doğa olaylarıyla açıklanamayan, insanı hayrete düşüren olaylardır. Kutsal: Dini yönden saygıya layık, değerli olan dini düşünce, mekan, obje gibi şeylere kutsal denir. Örn; Kudüs şehri, Müslümanlar, Hristiyanlar ve Musevilerce kutsal sayılır.

Din Felsefesinin Temel Problemleri Tanrının Varlığı Problemi Evrenin Yaratılış Problemi Vahyin İmkanı Problemi Ruhun Ölümsüzlüğü Problemi

Din Felsefesinin Temel Problemleri 1) Tanrı'nın Varlığı Problemi Tanrı'nın varlığını savunanlar buna ilişkin kanıtlar ileri sürerken, Tanrı'nın olmadığını savunanlar da kendi görüşleri doğrultusunda kanıtlar ileri sürmüşlerdir. Tanrı var mıdır? Tanrı'nın varlığı kanıtlanabilir mi? Bu kanıtlar nelerdir ve onları geçerliliği nedir? Tanrı nasıl bir varlıktır? Tanrı bir midir yoksa çok mudur? Tanrı evrenin kendisi midir yoksa evreni aşan bir varlık mıdır?

Din Felsefesinin Temel Problemleri 2) Evrenin Yaratılış Problemi Evren ve evrenin yaratılışı insan için daima ilgi çekici bir konu olmuş, insanoğlu asırlardır bu konuyu araştırmıştır. Evrenin yaratılışı ile ilgili pek çok teori ileri sürülmüş, bu teorileri kanıtlayacak deliller sunulmuştur. Evren yaratılmış mıdır, yoksa ezeli ve ebedi midir? Evren Tanrı tarafından yaratılmış ise nasıl ve niçin yaratılmıştır? Tanrı ile evren arasında nasıl bir ilişki vardır? Evrenin bir başlangıcı ve sonu var mıdır? Yoksa öncesiz ve sonsuz mudur?

Din Felsefesinin Temel Problemleri 3) Ruhun Ölümsüzlüğü Problemi İnsanın ruh ve bedenden oluştuğuna inananlar insan öldükten sonra ruhun yaşadığına, ruhun ölümsüz olduğuna inanırlar. İnsan ruh ve bedenden oluşuyorsa, o zaman ruh ile ilgili sorgulamalar başlar ve buna ilişkin cevaplar aranır olmuştur. İnsanın ruhu bedeniyle beraber ölür mü? Yoksa ruh yaşar mı? Ruh ölümsüz müdür? Ölüm bir son mudur? Ruhun ölümsüzlüğü kanıtlanabilir mi? Reankarnasyon mümkün müdür?

Din Felsefesinin Temel Problemleri 4) Vahyin İmkanı Problemi (Tanrı'nın buyruklarının veya düşüncelerinin peygamberlere bildirilmesine vahiy denir. ) Tanrı emir ve buyruklarını nasıl iletmektedir? İki farklı varlık olan Tanrı ile bir insan (peygamber) arasındaki iletişim nasıl gerçekleşmiştir? Ölümlü ve sonlu olan bir peygamber ebedi bir varlık olan Tanrıyla nasıl görüşüp ilişki kurmaktadır? Tanrı insana vahiyle birtakım bilgiler verebilir mi?

Tanrı’nın Varlığı Problemi Tek Tanrı İnancı (Monoteizm) : Yalnız tek bir tanrı vardır. Bu tanrı evreni yaratmış ve evreni yönetmektedir. İslamiyet, Hristiyanlık, Yahudilik tek tanrılı dinlerdir. Çok Tanrı İnancı (Politeizm) : Birden çok tanrının olduğunu savunan anlayıştır. Dünyada birbirinden farklı "çok tanrı" inançlarının olduğunu görmekteyiz. Budizm, Hinduizm gibi. Eski Yunan tanrıları, Mısır tanrıları…

Tanrı’nın Varlığı Problemi Ateizm Tanrının Varlığını Reddeden Görüş Teizm / Deizm/ Panteizm/ Panenteizm Tanrının Varlığını Kabul Eden Görüşler Agnostisizm Tanrı’nın Varlığının veya Yokluğunun Bilinemeyeceğini Öne Süren Görüş

Tanrı’nın Varlığı Problemi Panenteizm

TANRININ VARLIĞINI KABUL EDEN GÖRÜŞLER 1) TEİZM (Tanrıcılık) : § Tanrı’ ya inanma anlamına gelir. § Teizm evrenin ve evrende olan her şeyin bir Tanrı tarafından yaratıldığını söyler. § Tanrı; her şeye gücü yeten, her şeyi gören, bilen, işiten, ezeli ve ebedi varlıktır. Evrenin mutlak hakimi ve koruyucusudur.

TANRININ VARLIĞINI KABUL EDEN GÖRÜŞLER 2) DEİZM (Yaradancılık) : § Yalnızca Tanrı'nın yaratıcı olma özelliğine ağırlık verir. § Tanrı evreni yaratmış ve bırakmıştır. Tanrı evreni yaratıp bıraktıktan sonra evrenle, insanla ve insan hayatıyla ilgilenmez, o kendi köşesine çekilmiştir. § Deizm, peygamber, vahiy, mucize gibi dini olguları reddetmiştir. Deizmi savunanlar belli bir dinin inançlarını benimsemezler.

TANRININ VARLIĞINI KABUL EDEN GÖRÜŞLER 3) PANTEİZM (Tümtanrıcılık) : § Doğa ile Tanrı aynı şeydir, özdeştir, iç içedir. Her şey Tanrı'nın birer parçasıdır. § Panteizme göre Tanrı evrenden ayrı veya aşkın bir varlık değildir. O, doğanın kendisidir. § Panteizmin önemli savunucuları Plotinos, Bruno ve Spinoza'dır. Bruno; “Evren de Tanrı da sonsuzdur. İki ayrı sonsuzluk olamayacağına göre Tanrı ve Evren birdir. ”

TANRININ VARLIĞINI KABUL EDEN GÖRÜŞLER 4) PANENTEİZM (Vahdet-i Vucud) : § Teizm ile Panteizm arasında kendine yer bulmaya çalışan bir anlayıştır. § "Her şey Tanrıdandır. " diyen bir görüştür. Maddi evrenin Tanrı'nın bir parçası olduğuna inanmadır. Tanrı, evrendeki her şeyde kendini gösterir fakat evrenden daha büyüktür. Tanrı hem evrenin içindedir hem de evrenin dışındadır. Panteizm ile Panenteizm arasında önemli bir fark vardır. Panteizm'de her şey Tanrı'dır. Panenteizm'de ise, her şey Tanrı'dan oluşmuştur.

TANRININ VARLIĞI VEYA YOKLUĞUNUN BİLİNEMEYECEĞİNİ SAVUNAN GÖRÜŞ AGNOSTİSİZM (Bilinmezcilik) : § Tanrı’ ya ilişkin bir bilgiye sahip olunamayacağını, Tanrı’nın var olduğunun ya da var olmadığının kanıtlanamayacağını ileri süren felsefi öğretiye Agnostisizm (Bilinemezcilik) adı verilir. § Agnostikler, Tanrı’nın kanıtı için aklımızın, bilgimizin ve ömrümüzün yetersiz olduğunu, var olduğunun ya da var olmadığının ilke olarak bilinemeyeceğini savunurlar. § Tanrıyı reddetmedikleri gibi kabul de etmezler. § Bilinemezciliğin ilk filozofu Protagoras'tır. O, "Tanrılar üzerinde bilgi edinmede çaresizim, onların var olup olmadıklarını bilemiyorum. " demiştir. § Thomas Huxley (Cesur Yeni Dünya kitabının yazarı) Agnostisizm kavramını ilk kez kullanmıştır.

TANRININ VARLIĞI REDDEDEN GÖRÜŞ ATEİZM (Tanrıtanımazlık) : § Ateizm, inançsızlığı ve tüm dinlere karşı olmayı ifade eder. § Yaratıcı bir gücün varlığını kabul etmeyip, evrenin maddesel bir bütün olarak kendiliğinden var olduğunu öne sürer. § Ruhun ölümsüzlüğünü, ahiret hayatını, kutsal kitapları, vahyi ve peygamberleri tümüyle reddeder. § Ateizmin felsefi temeli materyalizmdir. § Karl Marx, Nietzsche, Sartre gibi filozoflarca savunulur.

2016 - YGS Tanrının varlığını açıkça reddetmediği hâlde açıkça kabul de etmeyen, “Tanrı vardır. ” veya “Tanrı yoktur. ” diyebilmek için bilgimizin yeterli olmadığını öne süren ve bu nedenle tanrının varlığı veya yokluğu üzerine ontolojik bir kanıtlamanın mümkün olmadığını iddia eden görüş, aşağıdakilerden hangisidir? A) Ateizm B) Teizm C) Agnostisizm D) Deizm E) Panteizm

2016 - YGS Tanrının varlığını açıkça reddetmediği hâlde açıkça kabul de etmeyen, “Tanrı vardır. ” veya “Tanrı yoktur. ” diyebilmek için bilgimizin yeterli olmadığını öne süren ve bu nedenle tanrının varlığı veya yokluğu üzerine ontolojik bir kanıtlamanın mümkün olmadığını iddia eden görüş, aşağıdakilerden hangisidir? A) Ateizm B) Teizm C) Agnostisizm D) Deizm E) Panteizm

1998 - ÖSS İlkçağ düşünürlerinden biri olan Xenophanes mitolojiyi eleştirerek şöyle demiştir: "İnsanlar sanıyorlar ki tanrılar da kendileri gibi doğmuşlardır, kendileri gibi giyinirler ve kendileri ile aynı biçimdedirler. Nitekim Habeşler tanrılarını kendileri gibi kara ve yassı burunlu, Trakyalılar ise sarışın ve mavi gözlü olarak düşünürler. Bu düşünceyi biraz daha ileriye götürerek diyebiliriz ki atların, aslanların elleri olup da resim yapabilselerdi, atlar tanrılarını at gibi, aslanlar da aslan gibi çizerlerdi. “ Xenophanes bu sözleriyle aşağıdakilerden hangisini eleştirmektedir? A) İnsanların, tanrı düşüncesini kendi özellikleriyle sınırlamasını B) İnsanların tek bir tanrı ideali üzerinde birleşememesini C) Tanrıların insanüstü güçlerinin olduğunun düşünülmesi D) İnsanların ibadet biçimlerinin birbirinden farklı olmasını E) Hayvanların, tanrı tasarımının dışında tutulmasını

1998 - ÖSS İlkçağ düşünürlerinden biri olan Xenophanes mitolojiyi eleştirerek şöyle demiştir: "İnsanlar sanıyorlar ki tanrılar da kendileri gibi doğmuşlardır, kendileri gibi giyinirler ve kendileri ile aynı biçimdedirler. Nitekim Habeşler tanrılarını kendileri gibi kara ve yassı burunlu, Trakyalılar ise sarışın ve mavi gözlü olarak düşünürler. Bu düşünceyi biraz daha ileriye götürerek diyebiliriz ki atların, aslanların elleri olup da resim yapabilselerdi, atlar tanrılarını at gibi, aslanlar da aslan gibi çizerlerdi. “ Xenophanes bu sözleriyle aşağıdakilerden hangisini eleştirmektedir? A) İnsanların, tanrı düşüncesini kendi özellikleriyle sınırlamasını B) İnsanların tek bir tanrı ideali üzerinde birleşememesini C) Tanrıların insanüstü güçlerinin olduğunun düşünülmesi D) İnsanların ibadet biçimlerinin birbirinden farklı olmasını E) Hayvanların, tanrı tasarımının dışında tutulmasını

1994 - ÖYS Ben sevdiğim ve hayran olduğum O’yum Sevdiğim de benden başkası değildir Biz bir bedende iki ruhuz Sen beni görünce O’nu görüyorsun Tıpkı O’nu görünce beni de gördüğün gibi Hallac-ı Mansur bu dizeleriyle aşağıdaki düşüncelerden hangisini dile getirmektedir? A) Tanrıya varmanın yolu akıl değil gönüldür. B) İnsan ve Tanrı özdeştir. C) Mutluluk, gönülde aşkı duyarak yaşamaktır. D) Bütün varlıklar içinde yalnızca insan, Tanrının özünü sevebilir. E) İnsan nefsini yok ettikçe Tanrının varlığının bilincine ulaşılır.

1994 - ÖYS Ben sevdiğim ve hayran olduğum O’yum Sevdiğim de benden başkası değildir Biz bir bedende iki ruhuz Sen beni görünce O’nu görüyorsun Tıpkı O’nu görünce beni de gördüğün gibi Hallac-ı Mansur bu dizeleriyle aşağıdaki düşüncelerden hangisini dile getirmektedir? A) Tanrıya varmanın yolu akıl değil gönüldür. B) İnsan ve Tanrı özdeştir. C) Mutluluk, gönülde aşkı duyarak yaşamaktır. D) Bütün varlıklar içinde yalnızca insan, Tanrının özünü sevebilir. E) İnsan nefsini yok ettikçe Tanrının varlığının bilincine ulaşılır.

Teistlerin Tanrı Kanıtları Ontolojik Kanıt (Varlık Kanıtı) Kozmolojik Kanıt (Evrenin Varlığından Hareket Eden Kanıt) Dini Tecrübe Kanıtı Teleolojik Kanıt (Düzen ve Amaç Kanıtı) Ahlaki Kanıt

Teistlerin Tanrı Kanıtları ONTOLOJİK KANIT (Varlık Kanıtı) : Tanrı'nın varlığını yine Tanrı kavramından çıkaran kanıttır. Tanrı'nın varlığını gözleme dayanarak değil, akla dayanarak kanıtlama yöntemidir. Tanrı kavramının içeriğini analiz ederek Tanrı'nın varlığını ispat ederler. İnsanda "en yüksek iyi, en mükemmel varlık" fikri varsa o varlığın kendisi de olmak zorundadır. Çünkü mükemmellik fikri, mükemmelin var olmasını gerektirir. O varlık da Tanrı'dır. (Aklımda var olan gerçekte de var olmak zorundadır) İster inanan ister inanmayan (ateist) biri olsun "Tanrı" denildiği zaman herkesin zihninde en yüksek, en mükemmel varlık akla gelir. St. Anselmus ve Descartes bu kanıtı kullanmıştır.

Teistlerin Tanrı Kanıtları KOZMOLOJİK KANIT (Evrenin Varlığından Hareket Eden Kanıt) : Kozmolojik kanıt evrenin varlığından hareket eden ve evrendeki neden - sonuç ilişkisine dayanan kanıt yöntemidir. Diğer adı "İlk neden kanıtı"dır. Evrende var olan her şeyin bir nedeni vardır. Nedenin de bir nedeni vardır. İlk neden ise Tanrı'dır. Bunu bir örnekle açıklayacak olursak; bir çiçeğin yaşaması için toprağa ihtiyaç vardır, toprak kayadan oluşur, kaya dağların kırılmasından oluşur, dağlar kıtaların çarpışmasından olur. Bunu daha da geriye götürebiliriz. Geriye götürme dizisinde nedensel bir açıklama gerektirmeyen “ilk nedene" geldiğimizde zincir son bulacaktır. O halde nedensellik dizisinde bir ilk nedenin olması gerekir ki, o ilk neden de Tanrı'dır. Evrendeki her şeyin bir nedeni vardır. Bu nedenler dizisi Tanrı'ya gitmektedir.

Teistlerin Tanrı Kanıtları TELEOLOJİK KANIT (Düzen ve Amaç Kanıtı) : Teolojik kanıt, evrende var olan her şeyde bir düzenin olduğunu ve bu düzene göre işleyişini sürdürdüğünü, hiçbir şeyin tesadüfen oluşmadığını belirtir. Evrendeki düzen ve işleyiş o kadar mükemmeldir ki, böyle bir mükemmellik tesadüfle açıklanamaz. Bunu bir örnekle açıklayacak olursak; insanın bir çift kromozomdan başlayan var oluş serüveni en iyi örnektir. Her bir hücrenin ayrı bir organı oluşturması, o organların kendilerini bölünerek geliştirmeleri, bir insan vücudundaki her bir organın birbiri ile uyumlu çalışması tesadüf olamaz. İnsan vücudundaki her bir organ kendi başına ayrı bir sistem gibi çalışırken diğer organlarla bir plan ve düzen içinde çalışmaktadır. İnsanın yediği her yiyecek her organ tarafından farklı işlenmekte örneğin kalsiyum kemiklere, fosfor gözlere gitmektedir. Eğer fosfor kemiklere, kalsiyum gözlere gitse idi gözler kemikleşir, kemikler kırılırdı. Dünyamızda ve tüm evrende hiçbir kaos ve karmaşa olmadan mükemmel bir düzen ve plan içinde gerçekleşen işleyiş, mükemmel bir mimarın, tasarımcının varlığını gösterir. O da Tanrı'dır.

Teistlerin Tanrı Kanıtları DİNİ TECRÜBE KANITI : İnsanlar Tanrı'nın varlığını kendi iç duygularına veya dini deneyimlerine başvurarak dolaysız ve apaçık bir biçimde hissedebilir. Belli kuralları yerine getiren ve belli uygulamalarda bulunan herkes, Tanrı'nın varlığını başka hiçbir kanıt olmasa da iç dünyasında fark eder. İnsanlar dinin gerektirdiği emirleri yerine getirirken manevi haz duyacaklar, bu haz ve dini duygular insanı Tanrı'nın varlığına götürecektir. Dinin gereklerini kendi özel deneyimleri ile yaşayan insan, Tanrı'nın varlığını başka hiçbir kanıt olmasa da iç dünyasında fark eder. Dini deneyimler yaşamak Tanrı'nın varlığını fark etmek için yeterlidir.

Teistlerin Tanrı Kanıtları AHLAKİ KANITI: İnsan hayatı öğrenmelerden oluşmaktadır. Çocuk dünyaya geldiğinde kötülük yapmayı, yalan söylemeyi, hırsızlık yapmayı bilmez. İnsan dünyaya geldiğinde masumdur ve doğuştan iyilik yapmak üzere vicdani duygular taşımaktadır. Tanrı insanlara iyilik yapmaları konusunda vicdan vermiştir. Eğer Tanrı olmasaydı insanları kötülük yapmaktan kim engelleyebilirdi? Ahiret inancı insanların hak ve adalet duygusuna yönelmelerini ve iyilik yaptığı zaman Tanrı'nın mükafatlandıracağını bilmelerine yöneltmektedir. Aynı şekilde kötülük yapanların da ahirette hesabını vereceklerinin bilinmesi Tanrı'nın adalet anlayışına güvenilmesine, dolayısıyla Tanrı'nın varlığına kanıttır.

Bir Tanrı Kanıtlaması Ahlak Delili (Tanrısız Ahlak Neden Olamaz)

Ateistlerin Tanrı’nın Olmadığını Gösteren Kanıtları Kötülük Kanıtı Özgürlük Kanıtı (Ahlaki Gerekçeler Kanıtı) Bilimsel Disiplinlerden Hareket Eden Kanıt

Ateistlerin Tanrı’nın Olmadığını Gösteren Kanıtları KÖTÜLÜK KANITI Eğer Tanrı yüce, her şeye gücü yeten bir varlıksa, dünyada var olan hastalık, savaş, deprem gibi kötülüklerle dolu bu dünyayı neden yaratmıştır? Tanrı kötülüğü önlemek istiyor da gücü mü yetmiyor, o halde o güçsüzdür. Yoksa gücü yetiyor da önlemek mi istemiyor, o halde o kötü niyetlidir. Eğer Tanrı hem güçlü hem de kötülüğü ortadan kaldırmak niyetinde ise, bunca kötülük nasıl oldu da var oldu? Mutlak ve her şeye gücü yeten bir Tanrı’nın var oluşuyla bu dünyadaki kötülüklerin bağdaştırılamayacağı varsayımından hareketle Tanrı’nın varlığı reddedilir. İnsanın bu kadar kötülüğün karşısında nasıl olup da mutlak iyi olarak belirtilen bir Tanrı’nın varlığına inanabileceği sorgulanır.

Ateistlerin Tanrı’nın Olmadığını Gösteren Kanıtları ÖZGÜRLÜK KANITI (Ahlaki Gerekçeler Kanıtı) Bu görüşteki düşünürler, ahlak söz konusu olduğunda, insanın Tanrı tarafından belirlenmiş bir özünün (kaderinin) bulunmadığını, insanın özünü (kaderini) kendisinin belirlediğini savunmuşlardır. İnsan özgürlüğünün ancak Tanrı var olmadığı zaman söz konusu olabileceğini iddia etmişlerdir. İnsanın kendi özünü oluşturabilmesi ve gerçek anlamda özgür olabilmesi için Tanrı’nın reddedilmesi gerekmektedir. İnsanlar arasındaki ahlaki düzeni sağlayan Tanrı değil, insanlardır. Bu görüşü savunan filozoflar Sartre ve Nietzsche’ dir.

Ateistlerin Tanrı’nın Olmadığını Gösteren Kanıtları BİLİMSEL DİSİPLİNLERDEN HAREKET EDEN KANIT Bilim insanları ve düşünürler, tanrının insanlar tarafından uydurulmuş bir varlık olduğu görüşünü desteklemişler ve böylece ateizme giden yolu genişletmişlerdir. Evren hakkında git gide artan bilgimizin bir Tanrı varsayımını gereksiz kıldığını savunmuşlardır.

ÖRNEK SORU: 1 Tanrı, en yüksek, en mükemmel varlıktır. O var olmaması imkânsız olan varlıktır. Eğer böyle bir varlık, yalnız zihinde var olup da gerçekte var olmasaydı bu en yüksek ve en mükemmel olma sıfatlarından yoksun olurdu. Bu sıfatlar Tanrı’nın varlığının özüne ait olduğuna göre Tanrı gerçekte vardır. Bu parçada, Tanrı’nın varlığına ilişkin hangi argüman kullanılmıştır? A) Ontolojik argüman B) Kozmolojik argüman C) Teleolojik argüman D) Ahlak argümanı E) Dini tecrübe argümanı

ÖRNEK SORU: 1 Tanrı, en yüksek, en mükemmel varlıktır. O var olmaması imkânsız olan varlıktır. Eğer böyle bir varlık, yalnız zihinde var olup da gerçekte var olmasaydı bu en yüksek ve en mükemmel olma sıfatlarından yoksun olurdu. Bu sıfatlar Tanrı’nın varlığının özüne ait olduğuna göre Tanrı gerçekte vardır. Bu parçada, Tanrı’nın varlığına ilişkin hangi argüman kullanılmıştır? A) Ontolojik argüman B) Kozmolojik argüman C) Teleolojik argüman D) Ahlak argümanı E) Dini tecrübe argümanı

ÖRNEK SORU: 2 İçinde yaşanılan dünyada her türlü kötülük gözlemlenmektedir. Savaş, hırsızlık, afet ve hastalıklar bunlardan bazılarıdır. Tanrı, kelimenin anlamı bakımından mutlak olarak iyi olandır. Eğer Tanrı var olmuş olsaydı bu kötülükler olmayacağına göre Tanrı yoktur. Tanrı’nın olamayacağına yönelik parçada sözü edilen kanıtlama türü aşağıdakilerin hangisinde gösterilmiştir? A) Düzen ve amaç kanıtı B) Kötülük kanıtı C) Taşma kanıtı D) Dini tecrübe kanıtı E) Ahlak kanıtı

ÖRNEK SORU: 2 İçinde yaşanılan dünyada her türlü kötülük gözlemlenmektedir. Savaş, hırsızlık, afet ve hastalıklar bunlardan bazılarıdır. Tanrı, kelimenin anlamı bakımından mutlak olarak iyi olandır. Eğer Tanrı var olmuş olsaydı bu kötülükler olmayacağına göre Tanrı yoktur. Tanrı’nın olamayacağına yönelik parçada sözü edilen kanıtlama türü aşağıdakilerin hangisinde gösterilmiştir? A) Düzen ve amaç kanıtı B) Kötülük kanıtı C) Taşma kanıtı D) Dini tecrübe kanıtı E) Ahlak kanıtı

ÖRNEK SORU: 3 İnsan çevresine baktığı zaman gökyüzünde güneşi, ayı ve yıldızları; yeryüzünde insanları, hayvanları, bitkileri, dağları, denizleri görür. Akıllı ve düşünen bir varlık olan insan; çevresinde bulunan varlıkları gözlemlediği ve düşündüğü zaman, evrende mükemmel bir düzenin var olduğunu anlar. Düzen ve amaç, kendiliğinden ortaya çıkmadığına göre onu belirleyen bir varlığın olması gerekir. Bu varlık Tanrı’dır. Tanrı’nın varlığına ilişkin ileri sürülen bu kanıtlamanın temelinde bulunan yargı aşağıdakilerin hangisi olabilir? A) Madde öncesiz ve sonrasız bir yapıdadır. B) Evrenin yasalara bağlı işleyişi tamamıyla tesadüfidir. C) Maddenin varlığı ve işleyişi bilinçli bir iradeyi zorunlu kılar. D) Evren belli bir düzeni yansıttığı gibi düzensizliği de yansıtır. E) Var olan her şey varlığını yine kendisine borçludur.

ÖRNEK SORU: 3 İnsan çevresine baktığı zaman gökyüzünde güneşi, ayı ve yıldızları; yeryüzünde insanları, hayvanları, bitkileri, dağları, denizleri görür. Akıllı ve düşünen bir varlık olan insan; çevresinde bulunan varlıkları gözlemlediği ve düşündüğü zaman, evrende mükemmel bir düzenin var olduğunu anlar. Düzen ve amaç, kendiliğinden ortaya çıkmadığına göre onu belirleyen bir varlığın olması gerekir. Bu varlık Tanrı’dır. Tanrı’nın varlığına ilişkin ileri sürülen bu kanıtlamanın temelinde bulunan yargı aşağıdakilerin hangisi olabilir? A) Madde öncesiz ve sonrasız bir yapıdadır. B) Evrenin yasalara bağlı işleyişi tamamıyla tesadüfidir. C) Maddenin varlığı ve işleyişi bilinçli bir iradeyi zorunlu kılar. D) Evren belli bir düzeni yansıttığı gibi düzensizliği de yansıtır. E) Var olan her şey varlığını yine kendisine borçludur.