ETM SREC NDE LME VE DEERLENDRME r Gr

EĞİTİM SÜRECİ İÇİNDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Öğr. Gör. Uzm. Berin BAYRAKLI

Eğitimde Ölçme ve değerlendirmenin önemi � Ölçme ve değerlendirme ile hedef davranışlardan gerçekleşenler ve gerçekleşmeyenler � Hangi konuların yeterince öğrenildiği ve/ veya öğrenilmediği � Ölçme ve değerlendirme yoluyla amaçlar ve hedef davranışlar gözden geçirilir, � Öğrenci özelliklerine uygun hale getirilebilir; eksik ve yanlış öğrenilenler dikkate alınarak, ileriki dersler planlanabilir. � Bu sayede içerikten, yöntemden, ortamdan kaynaklanan olumsuzluklar giderilerek, doğru ve etkili dönütlerle öğrencilere gerekli rehberlik yapılabilir.

Eğitim programlarıyla öğrencilerde bilişsel, duyuşsal, devinişsel davranış değişikliklerinin oluşturulması hedeflenmektedir. “Bu hedef davranışların hangileri, ne kadar gerçekleşmiştir? ” sorusuna cevap bulmak için, ölçme ve değerlendirme işlemleri yapılır. Öğrenci başarısını belirlemeye yönelik kararlar her zaman isabetli olmaz. İsabetli kararlar verebilmek için, çok yönlü ve hatasız ölçümlere dayalı bilgi toplanması gerekir.

ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARININ AMAÇLARI 1. Okullardaki Eğitiminin amaçlarına, okulun özel amaçlarına ve eğitimde ölçme değerlendirme yöntem ve tekniklerine uygun olup olmadığını sürekli izlemek; bu konudaki olumsuzlukları ortadan kaldırmak için gerekli önlemler almak, 2. Başarısızlığı değil, başarıyı ölçmek,

3. Öğrenme- öğretme sürecinde olup bitenleri yakından izlemek, geliştirmek ve bu yolla eğitilmiş insan gücünün niteliklerini arttırmak, 4. Başarının ölçülmesinde kullanılan ölçme araçlarının; geçerli, güvenilir, objektif, kullanışlı, ayırt edici özelliklere sahip olmalarını sağlamak, 5. Başarının ölçülmesinde; sadece bilgi basamağı değil, daha üst basamaklara yönelik en uygun ölçme yöntem ve tekniklerini kullanma konusunda öğretmenlere destek sağlamaktır.

ÖLÇME: Herhangi bir niteliği gözlemek ve gözlem sonucunu sayı ya da sembollerle ifade etmektir. EĞİTİMDE ÖLÇME: Eğitim sürecinde öğrenciye kazandırılması öngörülen hedef ve davranışların ne ölçüde kazandırıldığının çeşitli araçlar yardımıyla ortaya konulmasıdır. Ölçme Türleri 1 -Doğrudan ölçme: Ölçülecek özellikleri doğrudan doğruya, araya herhangi bir değişken girmeden gözleyerek yapılan ölçmedir. Buna temel ölçme de denir. Örneğin; metre ile odanın boyunu, terazi ile bir cismin ağırlığını ölçmek; sınıfta bulunan öğrencileri saymak gibi.

2 - Dolaylı ölçme: Bir değişkeni başka bir değişken yardımıyla gözleyerek yapılan ölçmedir. Örneğin; öğrenci başarısının sınavlarla ölçülmesi. Öğrencilerin belli bir derste kazanmaları gereken davranışlar doğrudan gözlenememekte, ancak sorulan sorulara verdikleri cevaplardan bu davranışları ne denli gösterebilecekleri anlaşılmaktadır

anlaşılmaktadır. 3 -Türetilmiş ölçme: İki değişken arasından, bir aritmetik işlemle elde edilen ölçmedir. Örneğin; yoğunluğun ölçümü türetilmiş bir ölçmedir. Cisimlerin kütle hacimleri ölçülür; cismin kütlesi, hacmine bölünürse yoğunluğu bulunur. Eğitimdeki ölçme dolaylı bir ölçme olduğu anlaşılır.

Ölçmede hata Hata: Ölçme sonuçlarına istenmeyen değişkenlerin karışmasıdır. Hataların bir kısmı kontrol dışında ölçme sonuçlarına karışabilir. Bu nedenle çok iyi sanılan ölçme araçlarıyla yapılan ölçmelerde bile bir miktar hata vardır.

HATA KAYNAKLARI Bu hatalar, � ölçme araçları (terazi, cetvel, metre, test gibi), � ölçme yöntemi (yazılı, sözlü, kısa cevaplı. . . ), � ölçme işlemini yapan kişi, � ölçmenin yapıldığı ortam, � bireyin kişisel özelliklerinden kaynaklanabilir.

ÖLÇME HATALARI Eğitimde yapılan ölçmelerde de ölçen kişiden, ölçülen özellikten, ölçme araç ve yönteminden kaynaklanan üç tür hata vardır. Bunlar; sabit, sistematik ve tesadüfi hatalardır. 1 - Sabit hata: Her bir ölçmede miktarı değişmeyen hatalardır. Öğretmenin bütün sınav kağıtlarına 10 puan fazla ya da eksik vermesi gibi.

2 - Sistematik hata: Her ölçmede farklı niteliklerden yola çıkılarak yapılan hatalardır. Örneğin, kız öğrencilere 5’er puan fazla verilmesi; yazısı güzel ve okunaklılara 10’ar puan fazla verilmesi; 60 alana 10, 70 alana 15, 80 alana 20 puan ilave edilmesi gibi.

3 - Tesadüfi hata: Kaynakları iyi bilinemeyen ölçme sonuçlarına gelişigüzel karışan hatalardır. Sınav ortamının elverişsiz oluşu, şans başarısı, öğretmenin puanlama yaparken ve puanları toplarken dikkatsiz davranması gibi.

Ölçek: Belli birimlerle bölmelenmiş bir ölçme aracıdır. Ölçme sonuçlarının özelliklerine bakarak değişik ölçek türleri bulunmuştur. Ölçek Türleri 1. Sınıflandırma ve adlandırma (Kız-erkek, geçtikaldı, yatılı-gündüzlüÖlçek vs. )Türleri 2. Sıralama (1. , 2. , 3. Vs. , zayıf-orta-iyi-pekiyi, A, B, C, D. . ) Bu iki ölçme sonuçlarına aritmetik işlemler uygulanamaz.

3. Eşit aralıklı (Göreceli bir başlangıç (0) noktası vardır, buradan eşit oranlarla aşağı ve yukarı çıkar. Sıcaklık ölçümü gibi. ) Toplama, çıkarma yapılabilir; çarpma, bölme yapılamaz) 4. Eşit oranlı (Mutlak bir 0 noktası vardır ve yukarıya eşit oranlarla çıkar. Uzunluk, ağırlık, hacim vs. . ) Her türlü matematiksel işlem yapılabilir.

Ölçme Aracında Bulunması Gereken Nitelikler 1 - Geçerlilik: Ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı özelliği, başka bir özellikle karıştırmadan, doğru olarak ölçebilme derecesidir. Başka bir ifadeyle, ölçme aracının kullanılış amacına hizmet etmesidir. Testlerin; 1 - Kapsam, 2 - Yordama, 3 - Yapı, 4 - Görünüş, bakımlarından geçerli olmaları beklenir.

Geçerliliğini artırmak için yapılması gerekenler a) Hazırlanan her sorunun, dersin hedef davranışlarından en az bir tanesi ile ilişkili olması sağlanmalı. b) Test planı yapma alışkanlık haline getirilmeli Sınav öncesi işlevsel bir test planı hazırlanmalı. c) Her sınavda sorular değiştirilmeli değiştilmeli

Geçerliliğini artırmak için yapılması gerekenler d) Puanlama yaparken duygular kontrol edilmeli, yanlı olmamaya özen gösterilmeli. e) Olumsuzlukları ortaya çıkmadan önlemenin kolaylığını, ortaya çıktıktan sonra da telafi etmenin zorluğunu düşünerek; sorunun niteliği ve sınav ortamı bakımlarından kopya çekmeye fırsat verilmemeli. f) Öğrencilere sınav öncesi sorular verilmemeli.

Geçerliği Düşüren Faktörler 1) Güvenirliği düşüren bütün etmenler geçerliliği de düşürür. 2) Soruların dersin konularını yeterince kapsamaması 3) Soru sayısının azlığı, 4) Sınavın uygulama koşullarının olumsuzluğu 5) Sınav süresinin yetersizliği 6) Sınav stresi ve güdülenme yetersizliği 7) Puanlama hatası 8) Sınavın çok zor ve çok kolay olması 9) Ölçüt puanların güvenirliği

2 - Güvenilirlik: Ölçme aracının, aynı özelliği ölçmek için her uygulandığında yaklaşık aynı sayısal sonucu vermesidir. Kısaca, ölçmeler arasındaki tutarlılıktır. Ölçmenin hatalardan arınmış olması güvenilirliği artırır.

Güvenirliliği artırmak için yapılması gerekenler 1 -Sınavlarda olabildiğince fazla sayıda ve değişik türde davranışları ölçen sorular sorulmalı. 2 -Öğrencilerin düzeylerini dikkate alınarak soru hazırlanmalı. 3 -Sınav süresi sınıftaki zayıf öğrenciler göz önüne alarak belirlenmeli. 4 -Soruların kısa, öz, açık ve anlaşılır olmasına özen gösterilmeli. 5 -Puanlamada nesnel olabilmek için mutlaka cevap anahtarı hazırlayınız. 6 -Soru kağıdının/kitapçığının başına mutlaka bir yönerge konulmalı. Bu yönergede soru sayısı, cevaplama süresi, cevaplamada dikkat edilecek hususlar vb. konuları açıklanmalı.

Güvenirliliği artırmak için yapılması gerekenler 7. Öğrencilerin sınava güdülenmesi, 8. Soruların uygun büyüklükte puntoyla yazılması, 9. Soruların test formu içerisine düzgün yerleştirilmesi, 10. Baskı hatalarının olmaması, okunaklı olması vb. 11. Sınav ortamının temiz, yeterli düzeyde ısı, aydınlık olması, 12. Gürültülü bir ortamda olmaması 13. Öğrencinin kaygı düzeyinin belli bir düzeyde olması.

3 -Nesnellik: Bir testi kim, ne zaman, nerede, hangi koşullar altında puanlarsa puanlasın sonuç değişmez ise test nesneldir. Cevap anahtarı kullanmak, Optik okuyuculardan yararlanmak, Kağıtları iki defa okumak, Farklı kişilerin puanlaması gibi uygulamalar nesnelliği artırmaktadır

4 -Kullanışlılık: Hazırlanması, çoğaltılması, uygulanması, puanlanması, yorumlanması için harcanan emek, zaman ve para bakımlarından ekonomik olan test kullanışlıdır.

5 -Örnekleyicilik: Test, dersin konularını ve hedef davranışlarını örneklemelidir. Farklı konulardaki soru sayısı arttıkça, yoklanan davranışlar çeşitlendikçe testin örnekleyiciliği artar.

6 - Ayırtedicilik: Sorular, ölçülecek davranışlara sahip olanlarla olmayanları ayıracak nitelikte olmalıdır. Sorular, bilen öğrenci ile bilmeyeni, az bilen ile yanlış öğrenmiş olanı ayırabilmelidir. Bunun için soruların; %10’u çok zor, %20’si zor, %40’ı orta güçlükte, %20’si kolay, %10’u çok kolay, olacak şekilde hazırlanabilir.

DEĞERLENDİRME Ölçme ve değerlendirme farklı kavramlar olmasına rağmen birbirine karıştırılır. Bunun nedeni, çoğu kez iki işlemin birlikte yapılması ve bu iki kavramın genellikle birlikte ifade edilmesi olabilir. Değerlendirme, ölçme sonuçlarının bir ölçüte (kriter) vurularak bir yargıya ulaşılmasıdır.

Eğitimde Değerlendirmenin Yeri Eğitim Sistemi Girdiler Süreç (Eğitim Etkinlikleri) Değerlendirme Çıktılar

Değerlendirme; MUTLAK DEĞERLENDİRME: 0 -100 aralığında verilen sayı notlar ile öğrencileri çok detaylı sınıfladığı varsayılan ve okullarımızda yaygın olarak uygulandığı için iyi bilinen bir ölçüttür. BAĞIL DEĞERLENDİRME: Öğrencinin başarısını, öğrencinin içinde bulunduğu sınıftaki diğer öğrencilerin başarı düzeyleri ile bağlantılı şekilde ortaya koyan, dolayısı ile belirli bir dersi alan öğrencileri 100 üzerinden aldıkları sayısal notlara göre değil, bu notları, öğrencinin o dersi alan grup içinde gösterdiği performansa göre bağıl nota dönüştürerek değerlendiren ölçüttür. �

Değerlendirme Çeşitleri Yapılış amaçlarına göre değerlendirme üçe ayrılmaktadır: Tanıma ve Yerleştirmeye Yönelik Değerlendirme: Bu tür değerlendirmeler genellikle öğretime başlanmadan önce, öğretim yılı başında yarıyıl başında yapılır Biçimlendirme-Yetiştirmeye Yönelik Değerlendirme: Öğretim sürerken, ünite ve konulardaki öğrenme eksikliklerini, güçlüklerini belirlemek ve gidermek için yapılır. Bu değerlendirme izleme, teşhis etme ve çözümleme amaçlıdır. Değer Biçmeye Yönelik (Sonuç) Değerlendirme: Genellikle öğretim yılı, yarıyılı sonunda bir ya da birkaç ünite işlendikten sonra yapılır.

Ölçme ve Değerlendirme İlişkisi 1 - Değerlendirme ölçmeye göre daha kapsamlıdır. Değerlendirme denildiği zaman, ölçmenin de içinde olduğu anlaşılır. 2 - Önce ölçme, sonra değerlendirme yapılır. Ölçme sonucuna dayanmayan bir değerlendirme, olsa bir önyargı ya da dayanaksız bir tahmin olur. 3 - Ölçme nesnel, değerlendirme ise özneldir. Ölçme fotoğraf çeker gibi durumu ortaya koyar. Değerlendirme ise fotoğrafı yorumlar. Fotoğraf aynı, yorumlar farklı olabilir. Örneğin, bir derste 50 sorunun 25’ini doğru cevaplayan başarılı olurken, başka bir derste 50 sorunun 20’sini doğru cevaplandıran başarılı sayılabilir. 4 - Hem ölçme, hem değerlendirmenin (yargı) ifadesinde sayı ve/ veya semboller kullanılır.

Ölçme ve Değerlendirmenin Temel İlkeleri 1 - Kapsamlılık-Bütünlük: Değerlendirme ; a) Eğitim programının amaç, içerik, öğretim süreçleri boyutlarını içermelidir. b) Bilişsel, duyuşsal, devinişsel davranışları göz önünde bulundurmalıdır. c) Öğrencinin bedensel, zihinsel, sosyal, duygusal, kişilik gelişimini dikkate almalıdır. 2 - Tüm eğitim personelinin katılımı: Öğretmenler, yöneticiler, denetçiler, uzmanlar, diğer okul çalışanları , veliler ve öğrencilerin katılımı ile değerlendirme yapılmalıdır.

3 - Çeşitlilik: Değerlendirme; a) Değişik araçlar, teknikler ve yöntemlere dayanmalıdır. b) Mümkün olduğu kadar değişik kişiler tarafından ya da değişik kişilerin gözlemleri birleştirilerek yapılmalıdır. c) Çeşitli yerlerde ve değişik zamanlarda yapılan gözlem ve incelemelere dayandırılmalıdır. 4 - Süreklilik: Değerlendirmede süreklilik sağlamak için öğrencinin özgeçmişi incelenmeli, günlük, haftalık, aylık , dönemlik gözlem kayıtları ile izleme testlerindeki başarısı irdelenmelidir. 5 - Uzmanlık: Ölçme ve değerlendirme yapacak olanlar, bu konuda en az uygulama düzeyinde beceri kazanmış olmalıdırlar. Bu nedenle, öğretmenlerden gözlem yapma, soru hazırlama, sınav yapma, puanlama, gerekli hesaplamaları bilme, sonuçları yorumlama gibi bilgi ve beceriler beklenir.

Ölçme ve Değerlendirmenin Yararları a) Öğretmene öğrencisini tanıtır. b) Öğrenciye kendisini tanıtır. c) Öğretmene kendisini (uyguladığı yöntem ve teknikleri) tanıtır. d) Öğrenciyi güdüler. e) Veliler çocuklarının başarı durumunu öğrenir. f) Okul yöneticileri için bilgi kaynağı olur. g) Rehberlik hizmetlerine katkı sağlar. h) Eğitim programlarının geliştirilmesine yardım eder.

TEST HAZIRLAMA KILAVUZU

TEST PLANI Test hazırlanmaya bir planla başlanır. Bu planda; a) Hazırlanacak olan testin amacı b) Testin kapsamı c) Kapsamdaki öğrenme ürünlerinin hangi tür sorularla yoklanacağı d) Her bir öğrenme ürünü için kaç sorulacağı e) Hazırlanan soruların nasıl bir düzene sokularak test haline getirileceği f) Testin nasıl uygulanacağı g) Test sorularının nasıl puanlanacağı h) Testle elde edilen puanların nasıl kullanılacağı belirtilir.

TESTİN AMACI Okullarda derslerde kullanılan testlerin başlıca iki amacı vardır. 1) Ünitedeki (konudaki veya etkinlikteki) öğrenme eksiklerini belirleyerek bu eksikleri başka bir üniteye geçmeden önce tamamlamak. Buna öğrenmelerin izlenmesi (izleme testi) diyoruz. 2) Öğrencilerin, dersin birkaç üniteyi kapsayan bir bölümdeki öğrenme düzeylerini belirleyerek bir yandan onların bu bölümdeki başarılarını ortaya koymak, diğer yandan da görülebilecek aksaklıkları giderici önlemler almaktır. Buna da erişiyi belirleme (erişi testi) diyoruz.

TESTİN KAPSAMI Testin kapsamı ile anlatılmak istenen, testteki sorularla yoklanacak olan öğrenme ürünleridir. Testin kapsamının, testteki sorularla yoklanacak olan öğrenme ürünleri tek sayılarak ortaya konması gerekir. Öğrenme ürünlerinden her birinin kaçar soruyla yoklanacağı da belirlenmelidir. Öğrenme ürünleri, ya bir ünitede öğrenilmesi beklenen yeni davranışlardır; ya da dersin bir dönemi içinde öğrencilerin kazanmaları beklenen devimsel beceri, bilişsel güç ve duyuşsal özelliklerinin duruma göre öğeleri ya da belirtileri niteliğindeki davranışlardır.

Eğitimde Kullanılan Ölçme Araç ve Yöntemleri A. Geleneksel Ölçme Araç ve Yöntemleri 1. Yazılı Yoklamalar 2. Kısa Cevaplı Testler 3. Doğru-Yanlış testleri 4. Ödev ve Projeler 5. Sözlü sınavlar 6. Çoktan Seçmeli Testler

Eğitimde Kullanılan Ölçme Araç ve Yöntemleri B. Diğer Ölçme Araç ve Yöntemleri 1. Portfolyolar (Öğrenci gelişim dosyası) 2. Öz değerlendirme 3. Gözlem Formları 4. Performans değerlendirme çizelgeleri (kontrol listeleri veya dereceleme ölçekleri) 5. Tutum ölçekleri 6. Kavram haritaları 7. Gösteriler, Anektodlar, Tartışmalar, Sergiler, Görüşme (Mülâkat), Projeler, Araştırma Kâğıtları vb.

1. Yazılı Yoklamalar Yazılı olarak verilen birkaç sorunun yine yazılı olarak cevaplandırılması istenilen sınavlara yazılı yoklamalar adı verilmektedir.

1. Yazılı Yoklamaların Özellikleri: 1) Cevaplar, cevaplayıcı tarafından düşünülüp yazılmak durumundadır, 2) Soru ve cevaplar yazılıdır, 3) Cevaplama zamanı uzundur, 4) Cevaplayıcı istediği cevabı verebilir (yoruma açık), 5) Kısmi puan verilebilir, 6) Puanlaması daha çok sübjektiftir, 7) Puanlaması güç ve uzun zaman alır, 8) İleri düzey davranışlarının ölçülmesine uygundur, 9) Şans başarısı yoktur.

1. Yazılı Yoklamalar Yazılı Yoklama Sorusu Yazımında Dikkat Edilecek Noktalar 1)Anlaşılır olmalı 2)Cevaplar sınırlandırılmalı (Genel sorular yerine özel sorular), 3)Uzun cevaplı ve az soru yerine kısa cevaplı ve çok sorulmalı, 4)Kitaptan olduğu gibi yazılmamalı, 5)Sorular birbirinden bağımsız cevaplandırılmalı, 6)Fırsat olursa denenmeli.

1. Yazılı Yoklamalar Yazılı yoklamaların puanlanması: Genel izlenimle puanlama: Bu yöntemde bir öğrenciye ait cevap kâğıdı baştan sona kadar okunduktan sonra edinilen genel izlenime göre bir puan takdir edilir. Özellikle kompozisyon kâğıtlarının puanlanmasında kullanılan bu yöntemle elde edilen puanların güvenirliği düşüktür. Sınıflama ile puanlama Sıralama ile puanlama Anahtarla puanlama

1. Yazılı Yoklamalar Puanlama Hatalarını Önlemede Alınabilecek Bazı Önlemler: a)Puanlama sırasında iyi bir kâğıttan sonra okunan orta düzeydeki bir kâğıt, olduğundan daha az iyi; kötü bir kâğıttan sonra okunan bir kâğıt da daha iyi görünebilir. Buna hareleme etkisi adı verilir. Bu etki, bir öğrencinin cevap kâğıdındaki cevapların tamamının okunması yerine, bütün öğrencilerin birinci, daha sonra ikinci, üçüncü, … sorularına ait cevapların okunması suretiyle azaltılabilir.

1. Yazılı Yoklamalar b) Puanlayıcının, kâğıdın kime ait olduğunu bilmesi sübjektifliğe neden olabilir. Bu durum, puanlamanın güvenirliğini düşürür. Bu bakımdan, puanlama sırasında, cevap kâğıtlarında öğrencilerin adlarının yazılı olduğu kısım kapatılması uygun olur.

1. Yazılı Yoklamalar c) Bütünleme sınavı gibi bir komisyon tarafından yapılan sınavlarda ve katılan öğrenci sayısının fazla olduğu sınavlarda, cevap kâğıtları jüri üyeleri veya farklı puanlayıcılar tarafından paylaşılarak okunmamalıdır. Cevap kâğıtları bütün puanlayıcılar tarafından ayrı puanlanmalı, daha sonra bu puanların toplamları veya aritmetik ortalamaları öğrenciye verilecek puan olarak saptanmalıdır.

1. Yazılı yoklama türleri Dersin amacına, öğrenci grubuna ve öğrencilerin ders içindeki etkinliklerine göre yazılı yoklamanın değişik türleri kullanılabilir. a) Tercihli sınavlar b) Sorusuz sınavlar c) Ad çekme d) Açık kitap sınavları

1. Yazılı yoklamalar üzerine yapılan araştırmalar 1) Aynı sınıfa ait cevap kağıtlarını farklı iki puanlayıcının verdiği puanlar arasında 0, 60 tutarlılık var. 2) Aynı sınıfa ait cevap kağıtlarını aynı kişi farklı zamanlarda puanladığında verdiği puanlar arasında 0, 40 tutarlılık vardır. 3) Tek bir cevap kağıdı 70 kişiye puanlattırılıyor. Puanlama 20 üzerinden yapılıyor verilen puanlar 2 ile 19 arasında değişiyor.

2. Kısa Cevaplı Testler Tanımı: Cevaplayıcının bir rakam, bir kelime ya da en çok bir cümle ile cevaplandırdığı sorulardan oluşan sınavlara kısa cevaplı testler adı verilmektedir.

2. Kısa Cevaplı Testler Kısa cevaplı testler başlıca iki madde formunda yazılabilir. 1) Bunlardan biri, boşluk doldurma olarak bilinen eksik köklü maddeler dir. Öğrencinin vereceği cevapların soru (madde) kökünde bırakılan boşluğa yazılması istenir. 2) Diğeri ise, kökü, soru ifadesiyle biten maddelerdir.

2. Kısa Cevaplı Testlerin Özellikleri: 1) Cevaplar kısadır, 2) Cevaplayıcı istediği cevabı verebilir, 3) Soru sayısı çoktur, 4) Puanlaması daha çok objektiftir, 5) Cevaplar öğrenci tarafından düşünülüp bulunmak durumundadır, 6) Şans başarısı yok denecek kadar azdır, 7) Puanlaması kolaydır.

2. Kısa Cevaplı Testlerin Yazılmasında 1) Anlaşılır ve açık yazılmalı, 2) Her madde ile önemli bir bilgi yoklanmalı, 3) Bilinen bir kaynaktan olduğu gibi alınmamalı, 4) Sorunun ifadesinde ipucu bulunmamalı, 5) Eksik cümle yapısında olan sorularda bırakılan boşluklar ipucu vermemeli, 6)Biri diğerinin cevabını içeren sorular bulunmamalı, 7) Eksik bırakılan yerler aynı uzunlukta olmalı.

3. Doğru-Yanlış Testleri Sınıflama gerektiren testler, doğru ya da yanlış olarak verilen önermelerin kapsamındaki fikre göre, doğru ve yanlış olarak sınıflandırılması istenilen sınavlardır.

3. Doğru-Yanlış Testlerin Özellikleri: Cevaplar D-Y halindedir, Zamanın çoğu okumaya ve cevabı bulmaya ayrılır, Soru sayısı çoktur, Puanlaması objektiftir, Şans başarısı yüksektir, Puanlaması kolaydır.

3. Doğru-Yanlış Testlerinin Yazılmasında: Her madde ile sadece bir ana fikir yoklanmalı, Her madde kesinlikle doğru ya da yanlış olmalı, Bir maddenin yanlışlığı önemsiz bir ayrıntıda olmamalı, Madde kısa ve açık olmalı ayrıntılarla şişirilmemeli, Olumsuz ifade bulunmamalı, Kanı ifadeleri bir kaynağa dayandırılmalı, D-Y önermelerin sayıları yaklaşık olarak eşit olmalı, D-Y önermeler test formu içerisine belirli bir örüntüyle yerleştirilmemeli

4. Ödev ve Projeler Belirli konuların okul ortamı dışında araştırma yaparak derinlemesine incelenmesi ve raporlaştırılması ile yapılan sınavlardır.

4. Ödev ve Projeler Özellikleri: � Diğer sınavlarda olduğu gibi ders ortamında yapılmaz. � Daha çok araştırmayı içeren, uygulamayı gerektiren davranışların ölçülmesinde başvurulan bir ölçme biçimidir. �Verilen bir konunun incelenmesi yaptırılabilir � Derste derinlemesine öğrenilenlerin pekiştirilmesi amacıyla öğrenciye verilen bir etkinlik olarak da görülebilir. � Diğer sınavlara alternatif bir sınav olmaktan çok onların tamamlayıcısı niteliğindedir.

4. Ödev ve Projeler � Ödev ve projelerin puanlanması daha çok yazılı yoklamalara benzemektedir. Kısmi puanlama yapılabilir. Proje değerlendirme formu kullanılarak puanlamada nesnellik sağlanabilir.

5. Sözlü Sınavlar � Sözlü sınavlar, soruların ve cevapların sözlü olarak verildiği sınavlar olarak tanımlanmaktadır. � Sözel iletişim becerilerinin ölçülmesinde kullanılabilen tek ölçme yöntemidir.

5. Sözlü Sınavlar Özellikleri: � Cevaplar sözlüdür, � Sınav bireyseldir, � Soru sayısı azdır, � Her öğrenciye farklı sorular olacağından ağırlıkları eşit olmayabilir, � Cevaplama iyice düşünülmeden yapılır, � Puanlaması genel izlenime göre yapılır, � Öğrencinin bireysel özelliği cevaplama davranışını etkiler, � Puanlamaya öğrencinin konuşması, giyimi gibi nedenler karışabilir. (Bu nedenle puanlama daha çok sübjektiftir).

5. Sözlü Sınavların Yazılmasında: � Anlaşılır ve açık yazılmasına, � Sorular sınavdan önce hazırlanmasına, � Puanlama anahtarı önceden hazırlanmasına, � Cevaplama anında uyulması gereken davranışlar önceden bildirilmesine dikkat edilmelidir.

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler � Sorulan bir sorunun cevabını, verilen cevaplar arasından seçme gerektiren maddelerden oluşan testlere çoktan seçmeli, ya da seçme gerektiren testler denilmektedir.

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Özellikleri: � Doğru cevap çoğu zaman maddenin içinde verilir. � Test süresinin önemli bir kısmı maddeyi okumaya ve doğru cevabı bulmaya ayrılır. � Puanlaması objektiftir. � Şans başarısı vardır. � İleri düzeydeki davranışların ölçülmesi zordur. � Uygulaması kolaydır. � Puanlama süresi kısadır. � Hazırlama süresi uzundur. Soru sayısı çoktur. � Cevaplama sadece işaretleme ile yapılmaktadır.

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Tipleri: I) Doğru Cevaba Göre Sınıflama ◦ ◦ ◦ a) b) c) d) e) Doğru cevabı kesin ve biricik olan maddeler Anahtarlanmış cevabı en doğru olan maddeler Anahtarlanmış cevabı birden fazla olan maddeler Birleşik cevap gerektiren maddeler Doğru cevabı gizli maddeler

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Tipleri II) Madde Köküne Göre Sınıflama ◦ a) Kökü soru kipinde olan maddeler ◦ b) Kökü eksik cümle yapısında olan maddeler ◦ c) Kökü olumsuz maddeler

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Tipleri: III) Maddelerin Gruplanışlarına Göre Sınıflama ◦ a) Ortak köklü maddeler ◦ b) Ortak seçenekli maddeler

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler: 1. Maddeler anlaşılır olmalı, “çoğunlukla”, “bazen”, “nadiren” gibi kelimeler kullanılmamalıdır. Çünkü, verilen belirsiz kelimeler görecelidir ve bu nedenle kişiden kişiye farklılık gösterir, 2. Uygulama zamanının çoğu okumaya ayrıldığı için, her madde mümkün olduğunca az kelime ile yazılmalıdır, 3. Test maddelerinin dil düzeyi cevaplayıcıların dil düzeyinin altında olmalıdır. Bu ise soru ile ne sorulduğunun anlaşılmasını sağlar,

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler: 4. Test maddeleri bir kaynaktan olduğu gibi alınmamalıdır (Ezberi önlemek için), 5. Her test maddesi diğerlerinden bağımsız cevaplandırılmalıdır, 6. Maddenin noktalama ve yazım kurallarına uygun olarak yazılması farklı şekillerde algılanmasını önler, 7. Bir maddede verilen bilgi başka bir sorunun cevabını açıklamamalıdır, 8. Bir maddenin yarısı bir, diğer yarısı ise başka sayfada olmamalıdır,

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler: 9. İyi bir çoktan seçmeli test maddesinin, madde kökü okunduğunda seçeneklere bakılmadan doğru cevap verilmelidir, 10. Seçeneklerin ifade, tarz, uzunluk ve kapsamı birbirine benzer olmalıdır, 11. Çeldiriciler bilmeyeni ve yanlış bileni yanıltmalıdır, 12. “Yukarıdakilerin hepsi” seçeneği dikkatli kullanılmalı, birinin yanlışlığı açıkça belli ise kullanılmamalıdır, 13. “Yukarıdakilerin hiçbiri” seçeneği dikkatli kullanılmalı, en doğru cevabı gerektiren maddelerde kullanılmamalıdır,

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler: 14. “Yukarıdakilerin hepsi” ve “Yukarıdakilerden hiçbiri” seçenekleri aynı anda kullanılmamalıdır, 15. Çeldirici bulmada güçlükle karşılaşıldığında madde formu değiştirilmeli. Örneğin. birleşik cevap gerektiren madde formu ile çok sayıda çeldirici yazılabilir, 16. Anlamlı bir sıraya konulabilecek seçenekler bu sıraya göre yerleştirilmelidir (büyükten küçüğe ya da tam tersi olacak şekilde),

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler : 17. Bir testteki seçenek sayısı cevaplayıcıların düzeyine göre ayarlanmalıdır. İlköğretim okullarının ilk kısımlarında iki ve üç seçenekli maddeler kullanılması, ikinci kısımda dört seçeneğe çıkartılması ve ortaöğretim ve daha üstünde beş seçenekli madde kullanılması daha uygundur, 18. Bir testin bütün maddeleri aynı sayıda seçeneğe sahip olmalı, bazı sorular dört ve bazıları da beş seçeneğe sahip olmamalı, hepsinde aynı sayıda seçenek olmalıdır,

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler: 19. Doğru cevaplar test formu içerisine belirli bir örüntüyle yerleştirilmemelidir. Eğer öğrenci ilk yapmış olduğu sorularda bu örüntüyü yakalarsa, diğer soruları okumadan doğru cevabı bulabilir, 20. Doğru cevaplar seçeneklere yaklaşık olarak eşit dağıtılmalıdır. Dört seçenekli bir testi tamamen tahminle cevaplandıran bir öğrencinin alması beklenen başarı düzeyi %25 olmalıdır. Düzeltme formülü uygulandığında, tahminle cevaplayan öğrencinin beklenen puanı olması gereken; yani, sıfır olmalıdır,

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler : 21. Seçenekleri belirtmede büyük harf kullanılması, küçük harf kullanılmasına göre daha az hataya neden olabilir. Çünkü, küçük harfler daha çok birbirine benzediğinden birbirleri ile karıştırılması daha kolaydır. 22. Maddelerin seçenekleri mümkünse alta gelecek sıralarda verilmelidir. Eğer, yerden tasarruf yapıp kısa olan seçenekleri yana yazmak gerekiyorsa, bütün seçenekler aynı sıralamaya göre verilmelidir,

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler : 23. Olumlu maddeler arasına dağıtılan olumsuz maddeler (özellikle -ma hecesi ile olumsuzlaştırılanlar), dikkat dağıldıkça öğrenciler tarafından olumlu gibi algılanabilir. Bu nedenle madde kökünde mümkün olduğunca olumsuz ifade kullanılmamalı, madde olumlu sorulabiliyor ise olumlu formda sorulmalıdır. Olumsuz madde formu kullanılmak durumunda ise, olumsuz ifadenin dikkat çekecek şekilde belirtilmesi uygun olur. Bunun için koyu yazım, BÜYÜK HARF ve alt çizmekle olumsuzluk belirgin hale getirilebilir,

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler: 24. Bir testteki bütün maddeler, aynı düzen içerisinde verilmelidir. Özellikle maddeler arasındaki boşluklar iyice fark edilebilecek düzeyde bırakılmalıdır. Madde kökü ile seçenekler arasında her maddede aynı ayarda boşluk bırakılmalıdır. Seçenekler arasında bırakılan boşluklar da bütün maddelerde benzer olmalıdır, 25. Ortak köklü ve ortak seçenekli soruların diğer sorularla karıştırılmaması için başlangıcında ve bitiminde bir çizgi ile ayrılması uygun olabilir. Ayrıca, bu tipteki soruların ortak olan kök ve seçenekler ile aynı sayfada bulunması dikkatin dağılmasını önleyebilir,

6. Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler : 26. Madde köküne verilen olası cevaplarda (seçeneklerde), yazım yanlışlığı yapılarak çeldirici yazılmamalıdır. Çeldiriciler başka soruların doğru cevapları arasından seçilebilir. 27. Madde eksik bilgi ve yanlışlık olmamalı.

ÖLÇME DEĞERLENDİRMEYE AİT BAZI İSTATİSTİKİ VERİLER

1) Aritmetik Ortalama: Birim değerleri toplamının birim sayısına bölünmesi ile elde edilir. 1 + 5 + 6 + 4 = 20 = 5 5 4

2) Ortanca (Medyan): Büyüklük sırasına dizilmiş puanlarda, dizinin tam ortasına düşen puandır 3, 3, 4, 5, 5, 6, 7, 7, 8, 9

3) Tepe Değer (Mod): Ölçüm sonucunda elde edilen ölçümlerden en çok tekrar edilen değere denir. 1, 2, 4, 5, 6, 6, 6, 7, 7, 7, 8, 8, 9, 10

4) Frekans: Her puandan kaç tane olduğunu gösteren sayıya frekans denir. Bir dağılımda her puandan herhangi birinin kaç kez tekrarlandığını gösteren sayıya o sayının frekansı denir.

5) Ranj (Dizi Genişliği): Bir kümedeki en yüksek puan ile en düşük puan arasındaki fark olarak tanımlanır.

6) Standart Sapma: Dağılımın ortalamadan ne kadar uzaklaştığını gösteren veridir. Standart Sapmanın küçük olması dağılımın homojen bir yapıya sahip olduğunu gösterir.

9) Üst Grup-Alt Grup: Sınavın uygulandığı gruba göre başarılı olan %25’lik bölüm “üst grup”, başarısız olan %25’lik bölüm ise “alt grup” olarak nitelendirilir.

Kaynaklar -BAHAR, Mehmet. 2001. ” Çoktan Seçmeli Testlere Eleştirel Bir Yaklaşım ve Alternatif Metotlar. ” Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi. Sayı: 1, İstanbul. -BAYKUL, Yaşar. Selahattin GELBOL, Hülya KALECİOĞLU. 2001. Eğitimde Ölçme ve değerlendirme. MEB Yayını, İstanbul. -BERBEROĞLU, Giray. 2001. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Özel Okullar -Seminer notları, İstanbul. -BLOOM, S. Benjamin. 1979. İnsan Nitelikleri ve Okulda Öğrenme. (Çeviren: D. Ali Özçelik) MEB. Yayını, 1979. -ÇELİK, Duran. 2000. Okullarda Ölçme ve Değerlendirme Nasıl Olmalı? MEBYayını, İstanbul. Sümbüloğlu K. Sağlık Alanına Özel İstatistiki Yöntemler. Özdemir Yayıncılık.