Konuma dilinin geliimi Bleile 2004 Geen haftalarn zeti

Konuşma dilinin gelişimi (Bleile, 2004)

Geçen haftaların özeti Dilin Bileşenleri nelerdir? Dil ediniminde etkili olan faktörler nelerdir?

Dilin bileşenleri Bloom ve Lahey dili biçim, içerik ve kullanım şeklinde 3 temel bileşene ayırmışlardır. Biçim Sesbilgisi Biçimbilgisi Söz Dizimi İçerik Kullanım

Dil edinimini etkileyen faktörler Dil kazanımının çok faktörlü yapısı. Sosyal Çevresel uyarım, deneyim model olma, pekiştirme Sözel çevre dil öğrenimini etkiler İletişim amacını belirleme Sıklık öğrenme hızını etkiler Motor Konuşma ile ilgili organların ve solunum sistemlerinin koordineli hareketleri Algısal İşitsel algı Dilsel biçimlerin algılanabilirliği Bilişsel Araç kullanımı Sembollerin kullanımı Dikkati odaklama ve devam ettirme Kavramsal Dil becerileri dünyaya ilişkin bilgiden etkilenir. Var olan sözcük dağarcığı yeni öğrenmeyi etkiler Nesneler ve olaylar arasındaki benzerlikleri tanıma

Konuşma dilinin gelişimi Bleile (2004) konuşma dili gelişimini 4 evrede tanımlamıştır. 1. Evre söz öncesi iletişim evresi (doğum-1 yaş) 2. Evre sözcük öğrenme (1 yaş-2 yaş) 3. Evre kural öğrenme- söz düzeyi sistematik gelişim evresi (2 yaş-5 yaş) 4. Sesbilgisel farkındalık ve okur-yazarlık evresi (5 yaşergenlik)

1. Evre söz öncesi iletişim evresi (doğum-1 yaş) A) Sesleme (fonasyon) evresi (0 -1 ay) Refleks sesler Ağlama, hapşırma, öksürme, mızıldanma B) Gığıldama evresi (goo-cooing) (2 ay-3 ay) Rahatlık, mutluluk ifade eden sesler. Ağlama sıklığı azalır, gülücükler artar. Agu benzeri seslerden kaynaklı olarak Agulama evresi de denir. C) Genişletme evresi (4 -6 ay ) Ses oyunları görülür. Evre sonuna doğru ma, da sesleri mırıldanmaya başlar ancak yetişkin kadar anlamlı zamanlama ile değil.

1. Evre söz öncesi iletişim evresi (doğum-1 yaş) D) Düzenli, mırıldama (benzer hece tekrarı ) evresi (7 -9 ay) (babbling) Babıldama olarak da bilinir. Ananana-nananan-baba- dadada gibi üretimlerin evrensel özellikler taşıdığı pek çok araştırmacı tarafından kabul edilmektedir. Yetişkin benzeri zamanlama Aileler çocukları gerçek sözcük söylüyor sanmaktadır. Ancak gerçek ilk sözcükler değildir. Bu evrede çocuğun hem kendi sesini hem de çevreden sesleri duyması çok önemli Art-damaksıl sesler azalıyor, dudak sesleri ve diş-yuvasıl sesler (d) kullanıma başlıyor.

1. Evre söz öncesi iletişim evresi (doğum-1 yaş) E) Çeşitlendirilmiş mırıldanma (10 ay-1 yaş) Jargon kullanımı (entonasyonlu, sohbeti andıran konuşma biçimi) İkizlerle yapılan çalışmalarda bu evrede ikizlerin birbirlerine mesaj gönderdiği, kendilerine özgü iletişim dili geliştirebildikleri varsayılmaktadır. Bu evrede bebeklere olumlu geri dönüt, mırıldanma çeşitliliğini arttırmaktadır.

2. Evre sözcük öğrenme (1 yaş-2 yaş) Dil kullanımının başlangıcı kabul edilir. Bu evrenin ilk 18 ayında çocuklar 50 kelimeye ulaşırlar. A) İlk sözcükler (12 -15 ay) İletişim amaçlı kullanılan ilk sözcükler b-d seslerinin karıştırılması B) Sözcük öğrenme (15 -18 ay) Bu evrede dikkati çeken en önemli özellik çocukların rahat çıkartabildikleri sesleri kullanarak nesnelere farklı isimler vermeleridir. Bu dönemde karşılan ilk gerçek sözcük genellikle konuşan çocuğun ifadesinin dinleyen yetişkinin yorumuyla şekillenmesidir. Aileler tarafından kabul edilen ilk sözcük araştırmacılar tarafından anlamlı kabul edilmeyebilir. C) Sözcük çeşitlendirme(18 -24 ay) Bu dönemde çocuklar ifadelerini çeşitlendirerek yetişkin dilini yakalama çabası içersine girerler.

3. Evre kural öğrenme- söz düzeyi sistematik gelişim evresi (2 yaş-5 yaş) Sözcük dağarcığı oldukça genişler Yetişkin dili ile ilişkilendirilebilen oldukça kurallı yapılar kullanılmaya başlar. Anlaşılabilirlik artar. 2 yaşta %26 -%50 - 3 yaşta %71 - %80, 4 yaşta %100 Ana dilin ünsüz sistemi kazanılır.

4. Sesbilgisel farkındalık ve okuryazarlık evresi (5 yaş-ergenlik) Geç edinilen birimler (ünlü ünsüz öbekler, karışık morfemler, okuma aracılığı ile elde edilen hecelerin vurgu örüntüleri) “r” sesi Vurgu, heceler

Karacan, 2000