Vergi Hukuku ve Trk Vergi Sistemi Serbest Muhasebeci
Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Zübeyir Ülger 2011 zubeyirulger@mynet. com ulgermusavirlik@gmail. com troyesdenetim@gmail. com Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Konu içerikleri Vergi Hukuku ve Tanımlar ¡ Vergi Usul Kanunu ¡ KDV Uygulamaları ¡ Gelir Vergisi Kanunu ¡ Kurumlar Vergisi Kanunu ¡ Damga Vergisi Kanunu ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi Hukuku Vergi hukuku , Kamu Hukukunun içerisinde Mali hukukun bir alt dalı olup, kendi içerisinde basit bir tanımla ikiye ayrılır. * Vergi Hukuku (Şekli Vergi hukuku) * Türk Vergi Sistemi ( Maddi Vergi Hukuku) Vergi Hukuku: Devlet ile kişiler arasındaki vergi ilişkilerinden doğan hak ve yükümlülükleri inceleyen hukuk dalıdır. Vergi hukukunun , diğer hukuk dalları ile İlişkileri vardır. Örn: Anayasa, İdare Hukuku, Ceza Hukuku , Devletler hukuku vb. ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi; Kamu giderlerini karşılamak üzere devletin vergileme yetkisine dayanarak ve tek taraflı olarak, kişilerin gelir ve servetlerinden cebren aldığı ekonomik değerlerdir. ¡ Vergi dairesi ise mükellefi tespit eden, vergiyi tarh eden, tahakkuk ettiren ve tahsil eden dairedir. (VUK 4) ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
VERGİNİN SINIFLANDIRILMASI A-Dolaylı ve Dolaysız Vergiler ¡ B-Kaynaklarına Göre Vergiler ¡ ¡ B 1 -Gelir üzerinden alınan vergiler B 2 -Mal ve hizmetler üzerinden alınan vergiler B 3 -Servetler ve servet transferleri üzerinden alınan vergiler. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Dolaylı-Dolaysız Vergiler ¡ ¡ Yansıma ölçüsüne göre , vergi yükünün bir başkasına devredilebildiği vergiler dolaylı vergilerdir. Tahakkuk zaman ölçüsüne göre de, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği anda tahakkuk ettirilen vergileridir. Örn: Kdv, Ötv gibi. (Vasıtalı) Vergiyi doğuran olayın meydana geldiği anda tahakkuk ettirilemeyen , vergi yükünün mükellef üzerinde bırakıldığı vergiler ise dolaysız vergilerdir. Örn: Gelir, kurumlar vergileri gibi. (Vasıtasız) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
2009 Yılı Toplam Vergi Gelirlerinin; ¡ Gelir üzerinden alınan vergiler % 31, 37 ¡ Mal ve hizmetlerden alınan vergiler % 66, 41 ¡ Servet ve servet trsf. alınan vergiler % 2, 22’ sini oluşturmaktadır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
VERGİNİN YASALLIĞI Anayasa Madde 73/1: Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere , mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür. (Genellik ilkesi, vergi ödeme gücüne göre vergi alınacağı ilkesi, verginin amacı yer alır). Anayasa Madde 73/2: Vergi yükünün adaletli ve dağılımı maliye politikasının sosyal amacıdır. (Adalet İlkesi yer alır) Anayasa Madde 73/3: Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir ve kaldırılır. (Vergilerin kanuniliği ilkesi). Anayasa madde 73/4: Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin, muaflık, istisna ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde, kanunun belirttiği aşağı ve yukarı sınırlar içerisinde değişiklik yapma yetkisi Bakanlar kuruluna aittir. (Vergileme de Yetki ilkesi) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi Kanunlarının Kaynakları ¡ ¡ ¡ Anayasa Uluslararası antlaşmalar Kanun hükmünde kararnameler Bakanlar kurulu kararları Tüzükler Yönetmelikler Genel tebliğler Sirküler Örgütsel düzenleyici işlemler Muktezalar(özelgeler) Yargı kararları Zübeyir Ülger SMMM, 2011
VERGİ EHLİYETİ ¡ Özel hukukta, borç akdi, tarafların hukuki ehliyetlerinin bulunmasını gerektirir. Vergi ilişkisinde , mükellef adına bir borç doğduğuna göre ilk bakışta böyle bir ehliyetin aranması lüzumu akla gelir. Ancak özel hukuktan farklı olarak , kamu hukukunun bir dalı olan vergi hukukunda mükellefiyet veya vergi sorumluluğu için kanuni ehliyet gerekmez. Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasak edilmiş olması, mükellefiyeti ve vergi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Ehliyet ¡ Hak Ehliyeti: Hak sahibi olabilme ve borç ¡ Fiil Ehliyeti: Hakları kullanabilme ve kendi altına girebilme ehliyetidir. Sağ doğma koşuluyla ceninler bile hak ehliyetine sahip olabilir. fiil ve hareketleri ile borç altına girebilme ehliyetidir. Vergi ehliyeti için fiil ehliyeti şart değildir. Vergi ödeme gücünün olması yeterli görülmektedir. Bunlar kanuni temsilcileri aracılığı ile ödevlerini yerine getiriler. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergilendirmede Mülkilik ve Şahsilik İlkesi ¡ ¡ Ülke sınırları içerisinde elde edilen gelirler, harcama ve servet unsurlarından vergi alınması vergilendirmede mülkilik, O ülkenin uyruğunda bulunan vatandaşın elde ettiği gelirlerin sahip olduğu servetler ile yaptığı harcamaların hangi ülkede yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın vatandaşı olduğu ülke tarafından vergilendirilmesi ise vergilendirmenin şahsilik ilkesi gereğidir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi Hukukunda Yorum ¡ YORUM ÇEŞİTLERİ l l Yasama Yorumu, İdari Yorum, Yargısal Yorum, Bilimsel Yorum, ¡ YORUM YÖNTEMLERİ l l Deyimsel (Lafzi) Yorum, Sistematik Yorum, Tarihi Yorum, Amaçsal (Gai) yorum, Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Temel Kavramlar Vergiyi Doğuran Olay: Vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar. (VUK. 19) Vergilendirme, vergiyi doğuran olay ile başlar. ¡ Tarh: Verginin tarhı, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibariyle tespit eden idari muameledir. ¡ Tebliğ : Vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlar tarafından mükellefe veya ceza sorumlusuna yazı ile bildirilmesi işlemidir. ¡ Tahakkuk: Verginin tahakkuku , tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken safhaya gelmesidir. ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Temel Kavramlar ¡ Mükellef: Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzel kişidir. ¡ Sorumlu : Vergiyi doğuran olay ile ilişkisi olmayan üçüncü kişilerin yasalar ile vergiye ilişkin ödevlerin yerine getirilmesi bakımından vergi dairesine karşı muhatap tutulmalarına vergi hukukunda sorumluluk denilmektedir. Vergi sorumlusu, vergi kanunlarına göre mükellef olmamakla birlikte , verginin alacaklı vergi dairesine ödenmesinden sorumlu olan kişidir. Vergi mükellefi ile vergi sorumlusu arasındaki fark, vergi sorumlusunun başkasına ait bir vergi borcundan sorumlu tutulur iken, mükellef kendisine ait vergi borcundan sorumludur. Kısaca , mükellef aynı zamanda kendisine ait borçlardan sorumludur. Örn: Çalışan işçilerin maaşından kesilen vergide, mükellef işçi iken, sorumlu işveren veya kesintiyi yapandır. ¡ Temsilci : Tüzel ve gerçek kişilerde temsil olarak ikiye ayrılır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Temel Kavramlar ¡ İstisna: Vergi kanunlarında, verginin ¡ Muafiyet : Vergi kanunlarına göre KONUSUNDA yer alan bazı işlem ve gelir unsurlarının ekonomik, mali, sosyal ve siyasal sebeplerle kısmen veya tamamen vergi dışı bırakılmasıdır. Örn: İhraccat istisnası, yatırım indirimi istisnası vb. mükellef sayılan KİŞİNİN , ekonomik, mali, sosyal ve siyasal sebeplerle vergi dışı bırakılmasıdır. Örn: Esnaf muaflığı, diplomat muaflığı vb. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Temel Kavramlar ¡ İspat : Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanır. (VUK: 3) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Temel Kavramlar ¡ Gecikme Faizi: (VUK) Verginin tahakkuk aşaması ile ilgili olup, tahakkukun geciktirilmesi durumunda re’sen, idarece veya ikmalen tarhiyat yapılması esnasında hesaplanan verginin mütemmimi niteliğindeki değerler olup, hesaplamada ay kesirleri dikkate alınmaz. Verginin normal vade tarihinden son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar hesaplanır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Temel Kavramlar ¡ Gecikme Zammı : (6183) Vergilerin tahsil aşaması ile ilgili olup, miktarı kesinleşmiş fakat zamanında ödenmemiş vergi borçları için hesaplanan, hesaplamada ay kesirlerinin dikkate alındığı tutar veya değerdir. Gecikme faizi üzerinden veya vergi ziyaı cezası hariç diğer cezalar üzerinden gecikme zammı hesap edilmez. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi Mahremiyeti : (VUK: 5) ¡ Görevleri gereği mükellefin veya onlarla ilgili kişilerin ticari, şahsi ve diğer her nevi sırlarını öğrenme durumunda olanların , bu sırları ifşa edemeyecekleri, kendileri veya 3. şahıslar menfeatine kullanmayacakları hüküm altına alınmıştır. Bu durumun istisnaları da bulunmaktadır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
213 Sayılı Vergi Usul Kanunu Temel vergi hukuku kapsamında yukarıda yer alan konular kısmen VUK içerisinde yer almaktadır. Vergi uygulamalarında usule dair yürürlükte olan 2 temel kanun vardır. ¡ 1 - VUK (213) ¡ 2 - AATUHK (6183) ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
213 Sayılı VUK Konusu ¡ Genel bütçeye giren vergi, resim, harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar kanunun konusu girmekte, Gümrük idareleri tarafından alınan vergi ve resimler ile özel bütçeli kuruluşların aldığı harçlar kanun kapsamına girmemektedir. Yasanın konusuna giren vergilere ait ceza ve zamlar da doğaldır ki yasa kapsamı içerisinde yer almaktadır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi Mahremiyeti ve SMMM Sorumluluğu ¡ 213 sayılı VUK 5. maddesinde vergi mahremiyeti açıklanmış olup aynı yasanın Mükerrer 227. maddesi ile Maliye Bakanlığınca yayımlanan 4 sıra nolu Vergi Beyannamelerinin SM-SMMM imzalanması hakkındaki tebliğ ve 3568 sayılı yasa kapsamında sorumlulukları bulunmaktadır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Sürelerin hesaplanması VUK: 18 ¡ ¡ ¡ Vergi kanunlarında yazılı süreler aşağıdaki şekilde hesaplanır: Süre gün olarak belli edilmişse başladığı gün hesaba katılmaz ve son günün tatil saatinde biter; Süre hafta veya ay olarak belli edilmişse başladığı güne son hafta veya ayda tekabül eden günün tatil saatinde biter. Sürenin bittiği ayda, başladığı güne tekabül eden bir gün yoksa süre o ayın son gününün tatil saatinde biter; Sonu belli bir gün ile tayin edilen sürelerde, süre o günün tatil saatinde biter; Resmi tatil günleri süreye dahildir. Şu kadar ki, sürenin son günü resmi tatile rastlarsa tatili takibeden ilk iş gününün tatil saatinde biter. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kanuni Süre-İdari Süre ¡ Vergi muamelelerinin süresi kanunlar ile belirlenmiş ise Kanuni süre (VUK 14), Kanunda açık olarak yazılmayan hallerde 15 günden aşağı olmamak şartıyla, tebliği açacak olan idare tarafından belirlenip ilgiliye tebliğ edilen süreye de idari süre denir. Bunların haricinde bir de yargı süresi bulunmaktadır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Sürelerin Uzaması ve Mühlet Verme ¡ ¡ Vergi Kanunlarında hüküm bulunmayan hallerde ölüm dolayısıyla mirasçılara geçen ödevlerin yerine getirilmesinde bildirme ve beyanname verme sürelerine 3 ay eklenir. Bu durum gelir vergisi kanunda 4 aydır. Zor durumda olmaları nedeniyle vergi ile ilgili görevlerini yerine getiremeyenlere süresi içerisinde başvurmak ve vergi tahsilatını tehlikeye sokmamak şartıyla, idarece kabul edilen mazerete binaen kanuni sürenin bir katını, kanuni sürenin bir aydan az olması halinde ise bir ayı geçmemek üzere Maliye Bakanlığınca Münasip bir mühlet verilir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tarhiyat Şekilleri ¡ 1 -İkmalen Vergi Tarhı (VUK 29) ¡ 2 -Re’sen Vergi Tarhı ¡ 3 -Verginin İdarece Tarhı (VUK mük. 30) ¡ 4 -Takdir Kararı (VUK 31) (VUK 30) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
TebliğYapılacak Kimseler ve Tebligat Usulleri ¡ ¡ ¡ Tebliğ mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılır. Tüzel kişilere yapılacak tebliğ, bunların başkan, müdür veya kanuni temsilcilerine, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmıyan teşekküllerde bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılır. Tüzel kişilerin mütaaddit müdür veya temsilcisi varsa tebliğin bunlardan birine yapılması kafidir. (2365 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle eklenen fıkra) Tebliğ, kendisine tebligat yapılacak kimsenin bulunmaması halinde ikametgah adresinde bulunanlardan veya işyerlerinde memur ya da müsdahdemlerinden birine yapılır. (Muhatap yerine bu şekilde kendisine tebliğ yapılacak kimsenin görüşüne nazaran 18 yaşından aşağı olmaması ve bariz bir surette ehliyetsiz bulunmaması gerekir. ) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tebligat Usulleri 1 - Posta yoluyla tebliğ, ¡ 2 - İlan yoluyla tebliğ, ¡ 3 - Memur vasıtasıyla tebliğ, ¡ 4 - Daire ve komisyonda tebliğ, ¡ 5 - Çakma yöntemiyle tebliğ (Tebligat Kanunu) , ¡ 6 - Elektronik Tebliğ, ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Zamanaşımı ¡ VUK 113’e göre zamanaşımı, süre geçmesi sebebiyle vergi alacağının kalkmasıdır. Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tahakkuk ve Tahsil Zamanaşımı ¡ ¡ Tahakkuk zamanaşımı: Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak 5 yıl içerinde tarh ve tebliğ edilmeyen vergi zamanaşımına uğrar. Tahsil Zamanaşımı: AATUHK 102 maddesinde düzenlenmiş olup, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak 5 yıl içerisinde tahsil edilmeyen vergi zamanaşımına uğrar. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Hesap hataları (VUK 117) ¡ ¡ ¡ Matrah hataları: Vergilendirme ilgili beyanname, tahakkuk fişi, ihbarname, tekalif cetveli ve kararlarda matraha ait rakamların veya indirimlerin eksik veya fazla gösterilmiş veya hesaplanmış olmasıdır. Vergi miktarında hatalar: Vergi nispet ve tarifelerinin yanlış uygulanması, mahsupların yapılmamış veya yanlış yapılmış olması, birinci bentte yazılı vesikalarda verginin eksik veya fazla hesaplanmış veya gösterilmiş olmasıdır. Verginin mükerrer olması: Aynı vergi kanununun uygulanmasında belli bir vergilendirme dönemi için aynı matrah üzerinden bir defadan fazla vergi istenmesi veya alınmasıdır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergilendirme hataları (VUK 118) ¡ ¡ ¡ Vergilendirme hataları şunlardır: Mükellefin şahsında hata: Bir verginin asil borçlusu yerine başka bir kişiden istenmesi veya alınmasıdır; Mükellefiyette hata: Açık olarak vergiye tabi olmayan veya vergiden muaf bulunan kimselerden vergi istenmesi veya alınmasıdır; Mevzuda hata: Açık olarak vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasıdır; Vergilendirme veya muafiyet döneminde hata: Aranan verginin ilgili bulunduğu vergilendirme döneminin yanlış gösterilmiş veya süre itibariyle eksik veya fazla hesaplanmış olmasıdır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Defter tutacaklar (VUK 172) Aşağıda yazılı gerçek ve tüzelkişiler bu kanunun esaslarına göre defter tutmaya mecburdurlar: ¡ ¡ ¡ ¡ Ticaret ve sanat erbabı; Ticaret şirketleri; İktisadi kamu müesseseleri; Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler. Serbest meslek erbabı; Çiftçiler. iktisadi kamu müesseseleriyle dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler defter tutma bakımından tüccarların tabi oldukları hükümlere tabidirler. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tüccar Sınıfları ve Defterler ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ VUK 176’ya göre tüccarlar defter tutma bakımından ikiye ayrılırlar. a- Birinci sınıf tüccarlar: Yevmiye defteri Defter-i Kebir (Büyük defter) Envanter defteri (Mevcudat ve muazene defteri) ( Damga vergisi defteri )(*) b- İkinci sınıf tüccarlar: İşletme defteri Ayrıca serbest meslek erbabı olanlarında Serbest Meslek Kazanç defteri tutmak zorunluluğu bulunmaktadır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Defter Tutma Bakımından Sınıf Değiştirme VUK 179 - Birinciden İkinci sınıfa Geçiş: Bir hesap dönemindeki iş hacmi 177. maddede yazılı hadlerden %20’yi aşan bir nispette düşük olur ise veya arkaya ÜÇ dönemin iş hacmi 177. maddede yazılı hadlere nazaran %20’ye kadar bir düşüklük gösterir ise, ¡ VUK 180 - İkinciden Birinci sınıfa Geçiş : Bir hesap dönemindeki iş hacmi 177. maddede yazılı hadlerden %20’yi aşan bir nispette fazla olur ise veya arkaya İKİ dönemin iş hacmi 177. maddede belirtilen hadlere nazaran %20’ye kadar bir fazlalık gösterir ise , bu şartların tahakkukunu takip eden dönemde sınıf değiştirmiş olur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Defter Tutmak Zorunda Olmayanlar (VUK 173) ¡ ¡ ¡ Defter tutma mecburiyeti aşağıda yazılı gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanmaz: Gelir vergisinden muaf olan esnaf ve çiftçiler; Gelir Vergisi Kanununa göre kazançları basit usulde tespit edilenler; Kurumlar vergisinden muaf olan: l İktisadi kamu müesseseleri; l Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler. Yukarıdaki istisna hükümlerinin gelir veya kurumlar vergilerinden muaf olmakla beraber diğer vergilerden birine tabi olan ve bu vergileri götürü usulde tespit edilmeyen mükelleflerin muaf olmadıkları vergiler için tutacakları defterlere şümulü yoktur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Faturanın Şekli (VUK 230) Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır. Faturada en az aşağıdaki bilgiler bulunur: ¡ Faturanın düzenlenme tarihi seri ve sıra numarası; ¡ Faturayı düzenleyenin adı, varsa ticaret unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası; ¡ Müşterinin adi, ticaret unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası; ¡ Malın veya işin nev'i, miktarı, fiyatı ve tutarı; Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Fatura Nizamı (VUK 231) ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ Faturalar sıra numarası dahilinde düzenlenir. Şubelerde kullanılan faturalara, şube veya kısmın ismi yazılmalı veya özel işaret ile seri tefriki yapılmalıdır. Faturalar silinmez kalemle veya makine ile düzenlenmelidir. En az bir asıl ve bir örnek olmalıdır. Faturanın baş tarafına iş sahibinin imzasının alınması gerekir. Fatura malın tesliminden itibaren 7 gün içerisinde düzenlenmelidir. Fatura döviz olarak düzenlenebilir. Fatura düzenleyen müşteri bilgilerinin doğruluğundan sorumludur. TTK 23’e göre itiraz süresi 8 gündür. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Faturanın Şekli (VUK 230) ¡ ¡ Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası, (Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malin alici tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alicinin taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır. Malın, bir mükellefin birden çok iş yerleri ile şubeleri arasında taşındığı veya satılmak üzere bir komisyoncu veya diğer bir aracıya gönderildiği hallerde de, malın gönderen tarafından sevk irsaliyesine bağlanması gereklidir. Bu bentte yazılı irsaliyeler hakkında fiyat ve bedel ile ilgili bilgiler hariç olmak üzere, bu madde hükmü ile 231 inci madde hükmü uygulanır. İrsaliyelerde malın nereye ve kime gönderildiği ayrıca belirtilir. Şu kadar ki nihai tüketicilerin tüketim amacıyla perakende olarak satın aldıkları malları kendilerinin taşıması veya taşıttırması halinde bu mallara ait fatura veya perakende satış fişinin bulunması şartıyla sevk irsaliyesi aranmaz. ) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Fatura , Sevk ve Taşıma İrsaliyesi ¡ Fatura, sevk ve taşıma irsaliyesinin düzenlenmesi ve kullanılmasında dikkat edilmesi gereken hususlar VUK 230 -231 ve 232. maddelerde izah edilmiştir. 2010 yılı için fatura düzenleme sınırı 680 TL , 2011 yılı için 700 TL’dir. İşletmelerin kullanmak durumunda oldukları belgelerden başlıcaları fatura, sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi, gider pusulası, müstahsil makbuzu, parekende satış fişi, yolcu biletleri vb. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Defter ve vesikaları muhafaza (VUK 253) ¡ ¡ Bu Kanuna göre defter tutmak mecburiyetinde olanlar, tuttukları defterlerle üçüncü kısımda yazılı vesikaları, ilgili bulundukları yılı takibeden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar. Bu kanuna göre defter tutmak mecburiyetinde olmayanlar, 232, 234 ve 235 inci maddeler mucibince almaya mecbur oldukları fatura ve gider pusulası ve müstahsil makbuzlarını tarih sırası ile tanzim tarihlerini takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Değerleme ve Ölçüleri (VUK 261) ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ Değerleme , vergi matrahlarının hesaplanması ile ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespitidir. Mükelleflerce aşağıda belirtilen değerleme ölçüleri kullanılarak yapılan değerleme işlemine TESPİT, değerleme yapılmaması halinde idare tarafından yapılan işleme ise TAKDİR denir. Değerleme, iktisadi kıymetin nevi ve mahiyetine göre, aşağıdaki ölçülerden biri ile yapılır: Maliyet bedeli; Borsa rayici; Tasarruf değeri; Mukayyet değer; İtibari değer; Vergi değeri; Rayiç bedel; Emsal bedeli ve ücreti. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
AMORTİSMAN ¡ ¡ ¡ Aslı Fransızca “ yavaş öldürme “…. Duran varlıkların eskime, aşınma, yıpranma, yaşlanma, demode olma, itfa ve tükenme paylarını ifade etmek amacıyla kullanılır. Duran varlıkların maliyetlerinin bir kerede değil , faydalı oldukları süreler (Ekonomik ömür ) içinde yavaş gider yazılarak yok edilmesini ifade eder. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
AMORTİSMAN AYIRMA – AYIRMAMA ? Amortisman ayırmak yasal bir zorunluluk değil, yasal bir haktır. ¡ Amortisman ayrılmaz ise, mali tablolar gerçek durumu yansıtmaz, ¡ Amortisman ayrılmayan yıl için bu hak ortadan kalkar, ¡ Amortisman ayrılmaması halinde vergisel yük artar, ¡ Azalan bakiyeler usulünden normal usule geçiş serbesttir. ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Amortisman mevzuu (VUK 313) ¡ ¡ İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269 uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin, bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder. Değeri 2011 için 700 TL’yi aşmayan peştamallıklar ile işletmede kullanılan ve değeri 2011 için 700 TL’yi aşmayan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider yazılabilir. İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edenlerde bu had topluca dikkate alınır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Amortisman Ayırmanın Koşulları ¡ ¡ ¡ Duran Varlık işletmenin aktifine girmiş olmalıdır (Mülkiyetlik ? ) Tamamlanmış ve hukuken kullanıma hazır olmalıdır. İşletmede bir yıldan fazla kullanılması gerekir. Yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunmalıdır. Değerinin 700 TL’den az olması gerekir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Amortismanda Özellikli Konular ¡ ¡ ¡ Azalan Bakiyeler usulüne göre ayrılabilecek amortisman oranı en fazla %50 olur. Ödeme kaydedici cihaz alımlarında , %100 oranında amortisman ayrılabilir. VUK 345 sıra nolu tebliğde belirtilen açıklamalar doğrultusunda, dönemsellik kuralı ihlal edilmeden alınan lastiklerin sektör çalışma şartları dikkate alınarak , kullanım süresinin bir yıldan az olması halinde direk gider yazılabilir. Eski sahipleri tarafından amortisman süresi tamamlanmış varlıklara yeni sahipleri yeniden amortisman hesaplayabilirler. Mükellef tarafından alınan , envantere dahil edilen ancak kullanılmayan varlıklara amortisman ayrılabilir. Boş arsa ve arazilere amortisman ayrılamaz. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Amortisman Yöntemleri ¡ ¡ 1 - Normal Amortisman ( Yöntem değişikliği yoktur) Tüm mükellefler uygulayabilirler. 2 -Azalan Bakiyeler Usulü Amortisman (Normal amortismana dönülebilir) Bilanço usulüne göre defter tutanlar uygularlar. 3 -Fevkalade Amortisman 4 -Kıst Amortisman Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Amortisman 1 - Amortismana tabi malların satılması, ¡ 2 - Sigorta tazminatları, ¡ 3 - Yenileme fonu uygulaması, ¡ 4 - İlk tesis giderlerinin itfası, ¡ 5 - Emtia sigorta tazminatları, ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
YENİLEME FONU ¡ İşletmeye dahil ATİK’lerin gerektiğinde yenilenebilmesi için bu kıymetlerin satış kar veya sigorta tazminatlarından ayrılan karşılığın bilançonun pasifinde (549 - Özel Fonlar ) hesabında azami 3 yıl süre ile muhafaza edilmesidir. ¡ KOŞULLARI : ¡ * Bilanço esasına göre defter tutulmalıdır. ¡ * Elden çıkarılan ve yerine alınacak kıymetin ATİK olması gerekir. ¡ * Elden çıkarılan kıymetin yenilenmesi zorunlu olmalı ve yenilenmesi konusunda karar verilmiş olmalıdır. ¡ * Ayrılan fon yeni alınan ATİK’lerin amortismanında kullanılır. ¡ * Yenileme fonu 3 yıl içinde kullanılmalıdır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Alacaklarda Amortisman ¡ ¡ ¡ 1 - Değersiz Alacaklar: Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkan kalmayan alacaklar, değersiz alacaktır 2 - Şüpheli Alacaklar: Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla; Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar; Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar; Şüpheli alacak sayılır. 3 - Vazgeçilen Alacaklar: Konkordato veya sulh yoluyla alınmasından vazgeçilen alacaklar, borçlunun defterlerinde özel bir karşılık hesabına alınır. Bu hesabin muhteviyatı alacaktan vazgeçildiği yılın sonundan başlayarak üç yıl içinde zararla itfa edilmediği takdirde kar hesabına naklolunur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
DEĞERSİZ ALACAKLAR (VUK 322) ¡ ¡ • • Yargı kararına veya kanaat verici bir vesikaya göre (muvazaadan ari olarak ) tahsiline artık imkan kalmayan alacaklardır. ŞARTLARI: Alacak, Bilanço veya işletme esasına göre defter tutan ticari veya zirai kazançla iştigal eden işletmelere ait olmalıdır. Alacak ticari işle veya işletmeyle alakalı olmalıdır. Alacağın tahsili imkansız hale gelmeli ve dayanağı bulunmalıdır. Alacak ticari kazancın elde edilmesi veya devam ettirilmesi ile ilgili olmalıdır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Değersiz Alacaklarda Özellikli Konular ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ Kanaat verici vesika; konkordato anlaşması, borçlunun miras bırakmadan ölümü veya reddi miras kararı, borçlunun yurt dışına kaçması, alacaktan vazgeçildiği gösteren mahkeme kararı, icra yapılamayacağına dair yazı, iflas kararı vb. Bir alacağın değersiz alacak sayılması için tüm hukuk yolları tüketilmelidir. Alacağın değersiz hale geldiği yıl gider yazılması gerekir. Aksi halde izleyen yıllarda gider yazılamaz. Değersiz alacaklar daha sonra tahsil edilir ise tahsil edildiği yıla gelir yazılır. KDV içeren alacaklarda KDV de değersiz alacak kabul edilir. Değersiz alacaklarda mukayyet değer dikkate alınır. Borçlunun iflas etmiş olması tek başına değersiz alacak yazmak için yeterli değildir. Aciz vesikası değersiz alacağın gider/zarar yazılmasını sağlamaz. Dövizli alacaklarda değersiz alacak olarak kayıtlanabilir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
ŞÜPHELİ ALACAĞIN KOŞULLARI Şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi için; - Bilanço usulüne göre defter tutulmalıdır. - Alacak ticari veya zirai kazancın elde edilmesi ile alakalı olmalıdır. - Alacak değerleme günü itibariyle şüpheli hale gelmiş olmalıdır. - Alacak dava ve icra safhasında bulunmalı ve takibat ciddiyetle devam ettirilmelidir. - Alacağın dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük olması halinde ise yapılan protesto ve yazı ile birden fazla istenmiş olmalı, - Alacak tahakkuk etmiş olmalı, (Daha önce hasılat yazılmalıdır) - Alacak teminatsız olmalıdır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
ŞÜPHELİ ALACAKLARDA ÖZELLİKLİ KONULAR ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ Kampanyalı (ön ödemeli) satışlardan doğan alacaklar, avans mahiyetindeki alacaklar ve teminatlı alacaklarda teminat tutarı kadar kısmı için karşılık ayrılamaz. VUK 334 nolu tebliğ gereği alacağın ilgili dönem kayıtlarına girmesi ve KDV beyannamesi ile beyan edilmesi halinde KDV’ye de şüpheli alacak olarak karşılık ayrılabilir. Aciz vesikasına istinaden şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir. Alacağın yurtiçi veya yurt dışı olmasının bir önemi bulunmayıp, yurt dışı alacaklar için açılan davanın dış temsilciliklere onaylatılması gerekir. Dövize bağlı alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayrılması halinde , oluşan kur farkları içinde karşılık ayrılır. İştiraklerden olan alacaklar için şartların tekemmülü halinde karşılık ayrılabilir. İflas halinde bulunan kişi ve kurumlardan olan alacaklar için karşılık ayrılır. Ferdi işletme veya şirketlerde ortaklardan olan alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayrılamaz. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
ŞÜPHELİ ALACAKLARDA ÖZELLİKLİ KONULAR ¡ ¡ ¡ Şahıs şirketlerinden (Kollektif ve Adi Ortaklıklar) olan alacaklarda, TTK hükümlerine göre tüm ortaklar bütün mal varlıklarıyla müteselsilen sorumlu olduklarından , karşılık ayrılabilmesi için şirket tüzel kişiliği ve ortaklarının hepsi için takibata geçilmiş olması gerekir. Ciro yöntemiyle gelen değerli evraklar için şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi için asıl borçlunun yanı sıra cirantalarında hakkında takibat yapılması gerekir. Hatır çek ve sentleri için karşılık ayrılamaz. Şüpheli alacak karşılığının, alacağın şüpheli hale geldiği yıl ayrılması gerekir. Şüpheli alacağın karşılık ayrıldığı dönemden sonra tahsilinde 644 -Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına gelir yazılır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vazgeçilen Alacaklarda Özellikli Konular ¡ ¡ VUK 324’e göre Konkordato veya sulh yoluyla alınmasından vazgeçilen alacaklardır. Vazgeçilen alacaklar alacaklısı yönünden değersiz alacaktır. Bu alacak , değersiz hale geldiği dönemde 659 -Diğer olağan gider zararlar hesabına alınır. Alacaklının alacağından vazgeçmesi, borçlunun borçlarında bir azalma yaratacaktır. Bu azalma pasifte özsermaye artışı yaratır. Pasifteki bu artış kar hükmünde olup, yasa bu karın alacaktan vazgeçildiği yılda değil sonraki yıllarda vergilendirilmesini uygun görmüştür. Vazgeçilen alacak, borçlunun kayıtlarında özel bir karşılık hesabına (Örn: 549 - Özel Fonlar ) alınır. Üç yıl içerisinde zarar doğmaz veya doğan zarar ile mahsup tamamen mümkün olmaz ise kalan tutar 3. yılda kara aktarılır. Burada 671 -Önceki Dönem Gelir ve Karları Hesabı kullanılır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi ziyaı (VUK 341) ¡ ¡ ¡ Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder. Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir. Yukarı ki fıkralarda yazılı hallerde verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması veyahut haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani teşkil etmez. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi ziyaı cezası (VUK 344) ¡ ¡ ¡ 341 inci maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir. Vergi ziyaına 359 uncu maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanır. Vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra verilenler hariç olmak üzere, kanuni süresi geçtikten sonra verilen vergi beyannameleri için bu madde uyarınca kesilecek ceza yüzde elli oranında uygulanır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Usulsüzlük-Özel Usulsüzlük (VUK 352 -353 -355 c) ¡ Usulsüzlük vergi kanunlarının şekle ve usule mütaallik hükümlerine riayet edilmemesidir. * Birinci derece usulsüzlükler ¡ * İkinci derece usulsüzlükler ¡ * Özel usulsüzlükler ve ceza oranları (VUK 355 -c) ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kaçakçılık Suçları ve Cezalar (VUK 359) ¡ ¡ a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan; 1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler, 2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, Hakkında onsekiz aydan 1 üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kaçakçılık Suçları ve Cezalar ¡ b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kaçakçılık Suçları ve Cezalar ¡ ¡ ¡ c) Bu Kanun hükümlerine göre ancak Maliye Bakanlığı ile anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşması olmadığı halde basanlar veya bilerek kullananlar iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 371 inci maddedeki pişmanlık şartlarına uygun olarak durumu ilgili makamlara bildirenler hakkında bu madde hükmü uygulanmaz. Kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede yazılı cezaların uygulanması 344 üncü maddede yazılı vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel teşkil etmez. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Pişmanlık ve ıslah (VUK 371) ¡ ¡ ¡ Beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezasını gerektiren fiilleri işleyen mükelleflerle bunların işlenişine iştirak eden diğer kişilerin kanuna aykırı hareketlerini ilgili makamlara kendiliğinden dilekçe ile haber vermesi hâlinde, haklarında aşağıda yazılı kayıt ve şartlarla vergi ziyaı cezası kesilmez. 1. Mükellefin keyfiyeti haber verdiği tarihten önce bir muhbir tarafından her hangi resmi bir makama dilekçe ile veya şifahi beyanı tutanakla tevsik edilmek suretiyle haber verilen husus hakkında ihbarda bulunulmamış olması (Dilekçe veya tutanağın resmi kayıtlara geçirilmiş olması şarttır. ). 2. Haber verme dilekçesinin yetkili memurlar tarafından mükellef nezdinde her hangi bir vergi incelemesine başlandığı veya olayın takdir komisyonuna intikal ettirildiği günden evvel (Kaçakçılık suçu teşkil eden fiillerin işlendiğinin tespitinden önce) verilmiş ve resmi kayıtlara geçirilmiş olması. 3. Hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin mükellefin haber verme dilekçesinin verildiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde tevdi olunması. 4. Eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının mükellefin keyfiyeti haber verme tarihinden başlayarak onbeş gün içinde tamamlanması veya düzeltilmesi. 5. Mükellefçe haber verilen ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla birlikte haber verme tarihinden başlayarak onbeş gün içinde ödenmesi Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme (VUK 376) ¡ ¡ ¡ İkmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergi veya vergi farkını ve aşağıda gösterilen indirimlerden arta kalan vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarını mükellef veya vergi sorumlusu ihbarnamelerin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvurarak vadesinde veya 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse: Vergi ziyaı cezasında birinci defada yarısı, müteakiben kesilenlerde üçte biri, Usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezalarında üçte biri, indirilir. Mükellef veya vergi sorumlusu ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezasını yukarıda yazılı süre içinde ödemez veya dava konusu yaparsa bu madde hükmünden faydalandırılmaz. Yukarıdaki hükümler vergi aslına tabi olmaksızın kesilen usulsüzlük cezaları hakkında da uygulanır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Uzlaşma (VUK ek 1’den ek 12’ye kadar) ¡ Uzlaşma, idare tarafından re’sen , ikmalen ve idarece tarh edilen vergi ve cezalar için idari aşamada yapılan uyuşmazlık giderme müessesesidir. Tarhiyat öncesi ve tarhiyat sonrası olarak ikiye ayrılır. Kaçakçılık suçundan dolayı kesilen vergi ve cezalar uzlaşma kapsamına girmez. Uzlaşmaya varılması halinde dava açma hakkı ortadan kalkar. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Dava Açma (VUK 377 -378) ¡ Vergi uyuşmazlıklarının yargı aşamasında çözülmesidir. Vergi Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemesi ve Danıştay yetkili merciler olup, dava açma süresi 30 gündür. Tek hakimle verilen kararlarda temyiz mahkemesi Bölge idare mahkemesidir. Mükellef kendi beyanına karşı dava açamaz, ancak ihtirazı kayıtla verilen beyanına dava açabilir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tevsik Zorunluluğu (VUK 323 -324 -332 nolu Genel Tebliğler) ¡ ¡ Tahsilat ve ödemelerin tevsik zorunluluğu kapsamına; birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler, defter tutmak zorunda olan çiftçiler, serbest meslek erbabı ile vergiden muaf esnafın kendi aralarında yapacakları ticari işlemleri ile nihai tüketicilerden (Türkiye'de mukim olmayan yabancılar hariç) mal veya hizmet bedeli olarak yapacakları tahsilat ve ödemeleri girmektedir. Tevsik zorunluluğuna uyulmamasının cezası her bir işlem için konu tutarın %5’i kadar asgari 2011 yılı için 1. 070 TL dir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU UYGULAMALARI Zübeyir Ülger SMMM, 2011
3065 SAYILI KDV KANUNU ¡ 02/11/1984 tarih ve 18563 sayılı resmi gazetede yayımlanmış olup 01/01/1985 tarihinden itibaren uygulanmakta olan en kapsamlı ve yaratılan her katma değerin esas alındığı bir harcama vergisidir. Bu vergi, bir firmanın aldığı mallara veya ürettiği hizmetlere teşebbüs, işgücü ve sermayesi ile eklediği değer üzerinden alınır. KDV teoride ve uygulamada çok safhalı, yayılı bir satış vergisi kapsamındadır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV’nin Konusu Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir: ¡ Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler, ¡ Her türlü mal ve hizmet ithalatı, ¡ Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler; Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV’de 3 Koşul ¡ ¡ ¡ 1 - (Mal teslimi ve hizmet ifası şeklinde) bir İŞLEM olmalıdır. - İŞLEM= Mal teslimi veya Hizmet İfası 2 - İşlem Türkiye’de yapılmalıdır. - Malların teslim anında Türkiye’’de bulunması, - Hizmetin Türkiye’de yapılması veya hizmetten Türkiye’de faydalanılması, 3 - İşlem ticari, sınai, zirai faaliyet veya serbest meslek faaliyetinden kaynaklanmalıdır. - Faaliyet devamlı olmalıdır, Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Teslim ve Teslim Sayılan Haller ¡ ¡ ¡ Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce , alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesidir. Malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii teslim hükmündedir. Su , elektrik, gaz vb. şekillerdeki dağıtımlarda mal teslimidir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Hizmet ve Hizmet Sayılan Haller ¡ ¡ ¡ Hizmet, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemlerdir. Bu işlemler; bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi, şekillerde gerçekleşebilir. Bir hizmetin karşılığının bir mal teslimi veya diğer bir hizmet olması halinde bunların her biri ayrı işlem olup, hizmet veya teslim hükümlerine göre ayrı vergilendirilirler. Vergiye tabi bir hizmetten, işletme sahibinin, işletme personelinin veya diğer şahısların karşılıksız yararlandırılması hizmet sayılır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV MÜKELLEFİ VE VERGİ SORUMLUSU ¡ KDV mükellefi , kanunun konusuna giren işlemleri gerçekleştirenler , mal ve hizmet ithal edenler ile vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı halde , düzenlediği belgelerde KDV gösterenler bu verginin mükellefidirler. KDV’de sorumlu: Vergi alacağının güvenliğini sağlamak amacıyla , verginin tahsil dairesine ödenmesinden , mükellefler değil, onlara teslim ve hizmet dolayısıyla vergiyi ödeyen kişi veya kurumların sorumlu tutulmalarıdır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV’de Tevkifat ve Uygulaması ¡ ¡ ¡ KDV’nin 9. maddesinin Maliye Bakanlığına verdiği yetki çerçevesinde , mükellefin Türkiye içinde ikametgahının , işyerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilmek için bazı mal ve hizmet teslimlerini tevkifata tabi tutulabilir. Tevkifat 1 - Tam tevkifat 2 - Kısmi Tevkifat olarak 2’ye ayrılır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tam Tevkifat Yurtdışından sağlanan hizmetler ¡ Reklam verme işlemlerinde ¡ Araç kiralama işlemlerinde ¡ Binaların dış cephelerinin kiraya verilmesi hallerinde ¡ Telif faaliyetlerinde tam tevkifat uygulanır. ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kısmi Tevkifat (91 Seri Nolu Tebliğ) Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların teşkil ettikleri birlikler, ¡ Döner sermayeli kuruluşlar, ¡ Kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşları, ¡ Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, ¡ Üniversiteler (vakıf üniversiteleri hariç), ¡ Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları, ¡ Bankalar ve özel finans kurumları, ¡ Kamu iktisadi teşebbüsleri (Kamu İktisadi Kuruluşları, İktisadi Devlet Teşekkülleri), ¡ Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, ¡ Organize sanayi bölgeleri ile menkul kıymetler, vadeli işlemler borsaları dahil bütün borsalar, ¡ Yarıdan fazla hissesi doğrudan yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlara ait olan (tek başına ya da birlikte) kurum, kuruluş ve işletmeler, birbirlerine karşı ifa ettikleri hariç olmak üzere, aşağıda belirtilen hizmetlerde katma değer vergisi tevkifatı yapmak zorundadır. ¡ l Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tevkifat Oranları Türü Hurda Metal Teslimleri (*) KDV’siz İthal edilen Akaryakıt Tsl. Atık kağıt, Hurda plastik, Hurda cam Tsl. Yapı Denetim Hizmetleri İnşaat yapım İşlerinde Temizlik hizmetlerinde Bahçe ve Çevre Bakım Hizmetleri Özel Güvenlik Hizmetleri Mak. tech. demirbaş ve taşıtların bakım hizm. Yemek servis hizmeti Danışmanlık ve Denetim hizmetleri İşgücü hizmet alımları Fason yaptırılan tekstil konfeksiyo işleri Pamuk yün tiftik deri teslimleri Büyükbaş-küçükbaş hayv. et, sakt. bağırsak tesl. Turizm acenta ve rehberlerce verilen hizmetler Tevkifat Oranı % 90 ½ 1/6 2/3 ½ 4/5 1/3 ½ ½ %90 ½ 2/3 Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergiyi doğuran olayın meydana gelmesi (VUK 10) ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ a. Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması, b. Malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi, c. Kısım kısım mal teslimi veya hizmet yapılması mutad olan veya bu hususlarda mutabık kalınan hallerde, her bir kısmın teslimi veya bir kısım hizmetin yapılması; d. Komisyoncular vasıtasıyla veya konsinyasyon suretiyle yapılan satışlarda; malların alıcıya teslimi, e. Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesine başlanması veya nakliyeci veya sürücüye tevdii, g. Su, elektrik gaz, ısıtma; soğutma ve benzeri enerji dağıtım veya kullanımlarında bunların bedellerinin tahakkuk ettirilmesi, ı. İthalatta, Gümrük Kanununa göre gümrük vergisi ödeme mükellefiyetinin başlaması; gümrük vergisine tabi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin teşcili i. İkametgahı, işyeri; kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayanlar tarafından yabancı ülkeler ile Türkiye arasında yapılan taşımacılık ile transit taşımacılıkta gümrük hattından geçilmesi, k. 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin temsil ettiği ürünlerin depodan çekilmesi. Anında meydana gelir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Özellikli Durumlar ¡ ¡ ¡ 1 -Malın teslimi ve hizmetin ifasına ilişkin yapılan sözleşmeler KDV’nin doğmasına neden olmaz. 2 -Mal ve hizmet bedeline mahsuben ödenen avanslar KDV’de vergiyi doğurmaz. 3 -Serbest meslek kazancında hizmetin ifası vergilendirmeyi doğurur ancak bu durum GV ve VUK aykırıdır. Bir Soru-Bir Sorun? 4 -Kısım kısım yapılan teslimler KDV’yi doğurur. Örneğin ; hakediş belgeleri, 5 -Gayrimenkul teslimlerinde vergiyi doğuran olay gayrimenkul üzerindeki tasarruf hakkının devredildiği tarihte meydana gelir ki bu tarih gayrimenkullerin tapuya tescil tarihi veya fiilen kullanıldığı tarihtir. 6 -Vergiyi doğuran olay tescil değil teslim tarihidir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV’DE MÜTESELSİL SORUMLULUK ¡ ¡ VUK 11’e göre mal alım ve satımı ve hizmet ifası dolayısıyla vergi kesintisi yapmak ve vergi dairesine yatırmak zorunda olanların, bu yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde verginin ödenmesinden , alım satıma taraf olanlar , hizmetten yararlananlar ve aralarında doğrudan veya hısımlık nedeniyle yada sermaye, organizasyon veya yönetime katılmak veya menfaat sağlamak suretiyle dolaylı olarak ilişkide bulunduğu tespit olunanlar müteselsil sorumludurlar. 84 nolu KDV genel tebliği ile genişletilen müteselsil sorumluluk uygulamasında muhatap tutulmamanın şartları da açıklanmıştır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tam ve Kısmi İstisnalar ¡ ¡ İhracaat istisnası (m. 11 ) -Mal İhracı -İhraç Kaydıyla Teslim -Hizmet İhracı (rooming hizmetleri dahil) -Yolcu beraberi eşya ile yapılan ihracaat -Bavul ticareti Araçlar, kıymetli maden ve petrol aramaları ile ulusal güvenlik harcamaları ve yatırımlarda istisna (m. 13) Taşımacılık İstisnası (m. 14) Diplomatik İstisna (m. 15) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tam ve Kısmi İstisnalar ¡ ¡ İthalat İstisnası (m. 16) Sosyal ve askeri amaçlı istisnalar ile diğer istisnalar (m. 17) -Kültür ve eğitim amacı taşıyan istisnalar -Sosyal amaç taşıyan istisnalar -Askeri amaç taşıyan istisnalar -Diğer istisnalar ¡ Geçici maddelerde tanınan istisnalar Zübeyir Ülger SMMM, 2011
İhraç Kaydıyla teslim (m. 11/1 -c) ¡ ¡ Bu düzenlemenin amacı ; imalatçının , teslim ettiği mallar dolayısıyla doğan KDV borcunun 11. maddede yerini bulan tecilterkin sistemi sayesinde tecil ve terkin edilerek finansman yükünden kurtulmasının sağlanmasıdır. İhraç kayıtlı teslim edilen malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içerisinde ihraç edilmesi halinde , tecil edilen vergi terkin edilir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Hizmet İhracı ¡ ¡ Yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetler, Serbest bölgelerdeki müşteriler için yapılan fason hizmetler, Karşılıklı olmak şartıyla uluslar arası roaming anlaşmaları çerçevesinde yurt dışındaki müşteriler için Türkiye’de verilen roaming hizmetleri KDV’den istisnadır. Roaming: Uluslar arası cep telefonu konuşma hizmetlerini ifade etmektedir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Hizmet İhracı ¡ ¡ Yurt dışındaki müşteri tabiri; ikametgahı, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında olan alıcılar ile yurt içinde bulunan bir firmanın yurt dışında kendi adına müstakilen faaliyet gösteren şubelerini ifade eder. Bir hizmetin yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmet sayılabilmesi için aşağıdaki şartlar yerine getirilmiş olmalıdır. *Hizmetler yurt dışındaki bir müşteri için yapılmış olmalıdır, *Hizmetten yurt dışında faydalanılmalıdır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Hizmet İhracı Şartları ve KDV İadesi ¡ ¡ Hizmet Türkiye’de , yurtdışındaki bir müşteri için yapılmalı, Fatura vb. belgeler yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmeli, Hizmetten yurt dışında yararlanılmalı, Hizmetin bedeli döviz olarak yurda getirilmelidir. (113 nolu tebliğ ve 32 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Karar gereği) *Hizmetin ifa edildiği dönemde , bedelin döviz olarak yurda getirilmesi beklenilmeden ihracat istisnası kapsamında beyan edilecek, *Ancak yüklenilen ve indirim konusu yapılamayan vergilerin iadesi , hizmet bedelinin döviz olarak yurda getirilmesi ile gerçekleşir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
İSTİSNADAN VAZGEÇME l l l Vergiden istisna edilmiş işlemleri yapanlar, ilgili vergi dairesine yazılı başvuruda bulunarak, belirtecekleri işlem türleri için vergiye tabi tutulmalarını talep edebilirler. Bu talebin dilekçede belirtilen ve dilekçe tarihinden sonra ifa edilen işlemlerin tamamını kapsaması şarttır. Şu kadar ki, mükellefiyetin devam etmekte olan işlemlere şümulü yoktur. Kamu menfaatine yararlı dernekler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıfların kuruluş amaçlarına uygun olarak işletmek veya yönetmek suretiyle ifa ettikleri teslim ve hizmetlere ilişkin istisnalar hariç olmak üzere, 17 nci maddenin (1) ve (2) numaralı fıkralarıyla (3) numaralı fıkranın (a) ve (4) numaralı fıkranın (e) bentlerinde yazılı istisnalar hakkında yukarıdaki (1) numaralı fıkra hükmü uygulanmaz. İstisnadan vazgeçeceklerin talepleri üzerine, vergi dairesince, vergi mükellefiyetleri talep tarihinden itibaren tesis olunur. Bu şekilde mükellef olanlar üç yıl geçmedikçe mükellefiyetten çıkamazlar. Mükellefler üç yıllık sürenin bitiminden önce mükellefiyetten çıkına talebinde bulunmadıkları takdirde mükellefiyet yeniden üç yıl süre ile uzatılmış sayılır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV’DE MATRAH l l l Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeldir. Bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade eder. Belli bir tarifeye göre fiyatı tespit edilen işler ile bedelin biletle tahsil edildiği hallerde tarife ve bilet bedeli; Katma Değer Vergisi dahil edilerek tespit olunur ve vergi müşteriye ayrıca intikal ettirilmez. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
ÖZEL MATRAH ŞEKİLLERİ l l l Spor-Toto oyununda ve Milli Piyango dahil her türlü piyangoda, oyuna ve piyangoya katılma bedeli, At yarışları ve diğer müşterek bahis ve talih oyunlarında bu yarış ve oyunlara katılma karşılığında alınan bedel ile bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel, Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar ve yarışmalar tertiplenmesi ve gösterilmesinde. bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel ile bu mahallerde yapılan teslim ve hizmetlerin bedeli, Gümrük depolarında ve müzayede mahallerinde yapılan satışlarda kesin satış bedeli ile 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara tesliminde, senedin en son işlem gördüğü borsada oluşan değeri. Altından mamül veya altın ihtiva eden ziynet eşyaları ile sikke altınların teslim ve ithalinde matrah, külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan miktardır. Maliye ve Gümrük Bakanlığı işin mahiyetini göz önünde tutarak özel matrah şekilleri tespit etmeye yetkilidir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Matraha Dahil Olan ve Olmayan Unsurlar ¡ ¡ Aşağıda yazılı unsurlar matraha dahildir: l Teslim alanın gösterdiği yere kadar satıcı tarafından yapılan taşıma, yükleme ve boşaltma giderleri, l Ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıkları i!e vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurlar, l Vade farkı, fiyat farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerler. Aşağıda yazılı unsurlar matraha dahil değildir: l Teslim ve hizmet işlemlerinde fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen ticari teamüllere uygun miktardaki iskontolar, l Hesaplanan katma değer vergisi. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Döviz ile yapılan işlemler ¡ Bedelin döviz ile hesaplanması halinde döviz, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği andaki cari kur üzerinden Türk parasına çevrilir. Cari kuru belli olmayan dövizlerin Türk parasına çevrilmesine ilişkin esasları Maliye ve Gümrük Bakanlığı belirler. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Emsal bedeli ve emsal ücreti l l l Bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemler ile bedelin mal, menfaat, hizmet gibi paradan başka değerler olması halinde matrah işlemin mahiyetine göre emsal bedeli veya emsal ücretidir. Bedelin emsal bedeline veya emsal ücretine göre açık bir şekilde düşük olduğu ve bu düşüklüğün mükellefçe hakli bir sebeple açıklanamadığı hallerde de, matrah olarak emsal bedeli veya emsal ücreti esas alınır. Emsal bedeli ve emsal ücreti Vergi Usul Kanunu Hükümlerine göre tespit olunur. Katma değer vergisi uygulaması bakımından emsal bedelin tayininde genel idare giderleri ve genel giderlerden mamule düşen hissenin bedele katılması mecburidir. Serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek teşekküllerince tespit edilmiş bir tarife varsa, hizmetin bedeli, bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamaz. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi İndirimi Mükellefler, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak aşağıdaki vergileri indirebilirler: l Kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisi, l İthal olunan mal ve hizmetler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi, l Götürü veya telafi edici usulde vergiye tabi mükelleflerden gerçek usulde vergilendirmeye geçenlerin, çıkarılan envantere göre hesap dönemi başındaki mallara ait fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisi, Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergi İndirimi - - l Bir vergilendirme döneminde indirilecek katma değer vergisi toplamı, mükellefin vergiye tâbi işlemleri dolayısıyla hesaplanan katma değer vergisi toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki fark sonraki dönemlere devrolunur ve iade edilmez. (İndirimli oranlar hariç) İndirim hakkı vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılı aşılmamak şartıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde kullanılabilir. Maliye ve Gümrük Bakanlığı vergi indirimi uygulamasında doğabilecek aksaklıkları, vergi mükerrerliğine ve vergi muafiyetine meydan vermeyecek şekilde, bu Kanunun ana ilkelerine uygun olarak gidermeye ve indirimle ilgili usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
İndirilemeyecek katma değer vergisi (m. 30) ¡ Aşağıdaki vergiler mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden indirilemez : l Vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisi, l Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları hariç olmak üzere işletmelere ait binek otomobillerinin alış vesikalarında gösterilen katma değer vergisi, l Deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilan ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olanlar hariç olmak üzere, zayi olan mallara ait katma değer vergisi, l Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV’de Vergi İndirimi ¡ Hesaplanan KDV >İndirilecek KDV = Ödenecek KDV ¡ Hesaplanan KDV< İndirilecek KDV = Devreden KDV ¡ Hesaplanan KDV= İndirilecek KDV ise devreden veya ödenecek KDV’den bahsedilemez. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Matrah ve indirim miktarlarının değişmesi ¡ Malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi; işlemden vazgeçilmesi veya sair sebeplerle matrahta değişiklik vuku bulduğu hallerde, vergiye tabi işlemleri yapmış olan mükellef bunlar için borçlandığı vergiyi, bu işlemlere muhatap olan mükellef ise indirme hakkı bulunan vergiyi değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikti in vuku bulduğu dönem içinde düzeltir. Şu kadar ki, iade olunan mal ârın fiilen işletmeye girmiş olması ve bu girişin defter kayıtları ile beyannamede gösterilmesi şarttır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Beyan Esası l l l Katma Değer Vergisi, bu Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça mükelleflerin yazılı beyanları üzerine tarh olunur. Bu Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen hallerde bu beyan, vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanlar tarafından yapılır. Herhangi bir vergilendirme döneminde vergiye tabi işlemleri bulunmayan mükellefler de beyanname vermek mecburiyetindedirler. İthalatta alınan Katma Değer Vergisi, gümrük giriş beyannamesindeki beyan üzerine, gümrük giriş beyannamesi verilmeyen haller ve motorlu kara taşıtları ile Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan yük ve yolcu taşımaları ile transit taşımalara ait Katma Değer Vergisi mükelleflerin yapacakları özel beyan üzerine tarh olunur. Bu fıkra hükmüne göre tarhiyata esas alınacak beyannamelerde, vergi matrahının unsurları ile vergi oranının açıkça gösterilmesi gereklidir. Maliye Bakanlığı, bu Kanunun 17 nci maddesinin 1 inci fıkrasında sayılan kurum ve kuruluşlara sadece vergiye tabi işlemlerinin bulunduğu dönemler için beyanname verdirmeye, beyanname yerine kaim olmak üzere işleme esas olan belgeleri kabul etmeye, bu mükelleflere ait verginin beyan ve ödeme zamanı ile tahsiline ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV’nin Tarh Yeri l l l Katma Değer Vergisi, mükellefin iş yerinin bulunduğu yer vergi dairesince tarh olunur. Mükellefin, ayrı vergi dairelerinin faaliyet bölgelerinde iş yerleri varsa, Katma Değer Vergisi, Gelir veya Kurumlar Vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesi tarafından tarh olunur. Gayrimenkul teslimlerinde mükellefin istemi halinde, Katma Değer Vergisi beyan üzerine gayrimenkulün bulunduğu yer vergi dairesince tarh olunur. İthalde alınan katma değer vergisi ilgili gümrük idaresince tarh olunur. İkametgahı, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayanlar tarafından motorlu kara taşıtlarıyla Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşımacılık ile transit taşımacılığa ait Katma Değer Vergisi de, ilgili gümrük idaresince tarh olunur. Maliye ve Gümrük Bakanlığı; faaliyetin gereğini göz önünde tutarak mükellefin müracaatı üzerine veya resen tarh yerini tayin etmeye yetkilidir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kayıt Düzeni l l Katma değer vergisi mükellefleri, tutulması mecburi defter kayıtlarını bu verginin hesaplanmasına ve kontrolüne imkan verecek şekilde düzenlerler. Bu kayıtlarda en az aşağıdaki hususların açıkça gösterilmesi şarttır: ¡ Vergi konusu işlemlerin mahiyeti, vergisiz tutarları, hesaplanan vergi, indirilebilir vergi miktarları, ¡ Vergiden istisna edilen işlemlerin, indirim hakkı tanınan ve tanınmayanlara göre mahiyeti ve ayırımı ile hesaplanan indirilebilir vergi miktarı, ¡ İndirim konusu yapılamayacak işlemlerin niteliği ve bu işlemlerle ilgili vergi miktarları, ¡ Matrah ve indirim miktarlarındaki değişmelerle, ödenen, terkin edilen ve iade olunan vergiler. Emtia üzerine iş yapanlar, emtia envanterinde veya envanter defterinde, hesap dönemi sonunda mevcut emtiayı Katma Değer Vergisine tabi olan ve olmayanlar itibariyle tefrik edip göstermeye mecburdurlar. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV Gider Yazılır mı? ¡ ¡ ¡ Verginin etikette gösterilme mecburiyeti l Perakende satışı yapılan mallara ait etiketlerde, katma değer vergisinin satış fiyatına dahil olup olmadığı açıkça belirtilir. Vergi satış fiyatından hariç ise bunun miktarı ayrıca gösterilir. l Katma Değer Vergisinin fatura ve benzeri vesikalarda ayrıca gösterilmesine gerek görülmeyen işlemlerde yakarıdaki hüküm uygulanmaz. Verginin gider kaydedilemeyeceği Mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan Katma Değer Vergisi ile mükellefçe indirilebilecek Katma Değer Vergisi, Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahlarının tespitinde gider olarak kabul edilmez. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV Oranları ¡ ¡ ¡ a) Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi işlemler için, % 18 b) Ekli (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, % 1 c) Ekli (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, % 8 Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Konut Yapı Kooperatiflerinin KDV Karşısındaki Durumu ¡ ¡ ¡ 03/07/2009 tarihinde yayımlanan 5904 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden önce bina inşaat ruhsatı almış olan konut yapı kooperatifleri hariç olmak üzere, 3065 sayılı KDV kanunun 17/4 -k bendinde yapılan değişiklik ile , konut yapı kooperatiflerinin üyelerine konut teslimleri KDV’ye tabidir. Bu tarihten sonra inşaat ruhsatı alan yapı kooperatifleri 3 ayda bir KDV beyannamesi vereceklerdir. İnşaat ruhsatının alınmaması halinde KDV mükellefiyetinin tesis edilmesine gerek yoktur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Konut Yapı Kooperatiflerine Yapılan İnşaat İşlerinde KDV ¡ ¡ KDV kanunun Geçici 15. maddesi gereği 29/07/1998 tarihinden önce bina inşaat ruhsatı alınmış inşaatlara ilişkin olarak ; konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri ile sadece 150 m 2’yi aşmayan konutlar için kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kuruluşları ile belediyelere yapılan inşaat taahhüt işleri KDV’den istisnadır. 29/07/1998 tarihinden sonra bina inşaat ruhsatı alınmış inşaatlara ilişkin olarak “ konut yapı kooperatiflerine yapılmak şartıyla” inşaat taahhüt işleri ise 2007/13033 BKK ile %1 oranında KDV’ye tabiidir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Türkiye-Avrupa Topluluğu Çerçeve Anlaşması ¡ Türkiye –Avrupa Birliği Çerçeve anlaşması uyarınca Avrupa Birliği tarafından veya Türkiye-Avrupa Birliği tarafından ortaklaşa finanse edilen projeler, faaliyetler ve eylemler kapsamındaki mal ve hizmet teslimleri, işler ve işlemlerde KDV, ÖTV, Damga Vergisi ile Veraset ve İntikal Vergisi istisnalarının uygulanması amacıyla 20/05/2005 tarih ve 25820 sayılı Resmi gazetede 1 seri nolu tebliğ yayınlanmıştır. KDV mükellefi olmayanların işlemleri ile ilgili olarak da 20/04/2006 tarih ve 26145 sayılı Resmi gazetede 2 seri nolu tebliğ yayınlanmıştır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Çerçeve anlaşması Kapsamında İstisna sertifikası ¡ ¡ ¡ ¡ ¡ KDV istisnasının uygulanması ÖTV istisnasının uygulanması Damga Vergisi İstisnasının uygulanması Veraset ve İntikal Vergisi İstisnasının Uygulanması İade prosedürleri ve dikkat edilecek hususlar Yurtdışına yapılan teslimler Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine yapılan teslimler KDV mükellefi olmayan yüklenicilerin durumu Özellikli noktalar Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV İade İşlemleri ¡ KDV iade işlemleri 84 nolu KDV genel tebliği ile düzenlenmiştir. İade, 1 - Mahsup yoluyla iade, 2 - Nakden iade olarak yerine getirilir. İnceleme raporu ve teminat aranmaksızın iade * Mahsup yoluyla iade, * Maliye Bakanlığınca belirlenen sınırı aşmayan iade, * YMM Raporuna istinaden yapılan iade, * Kamuya ait kuruluşların iade talepleri, Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Türkiye-Avrupa Birliği Çerçeve Anlaşması ve IPA Kapsamında Vergi İadesi ¡ 1 -KDV iadesi; -KDV istisna sertifikası alan, -İndirilen KDV listesi, yüklenilen KDV listesi, iadenin bünyesine giren KDV listesi elektronik ortamda sisteme gönderilecek. -4. 000 TL üzerindeki iadeler için YMM raporu, teminat veya inceleme raporuna göre nakden iade yapılacaktır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Türkiye-Avrupa Birliği Çerçeve Anlaşması ve IPA Kapsamında Vergi İadesi ¡ 2 -ÖTV iadeleri; KDV istisna sertifikası olan yüklenici, istisna kapsamında ÖTV ödemeden mal alabilir. Ancak ÖTV ödenerek alınan malların yararlanıcı kuruma teslimini müteakiben veya ihraç edilmesi halinde bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurarak, vergi mükellefi olmayan yüklenicilerin ise her il bazında Maliye Bakanlığınca belirlenecek yetkili vergi daireleri tarafından iadeleri yapılacaktır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV Uygulamalarında Özellikli Konular ¡ ¡ 1 - Defter ve belgelerini incelemeye ibraz edemeyen mükelleflerin KDV indirimleri reddedilebilir mi? 2 - Yevmiye defterinin tasdiksiz arka sayfalarına işlenen faturalara ait KDV’ler indirilebilir mi? 3 - Fatura üzerinde gösterilmeyen KDV indirim konusu yapılabilir mi? 4 - Yıl geçtikten sonra gelen faturalarda belirtilen KDV indirilebilir mi? Nasıl kaydedilir? Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV Uygulamalarında Özellikli Konular ¡ ¡ ¡ 5 - Yurtdışında mukim firma tarafından verilen hizmete KDV ve stopaj uygulanacak mı? 6 - Binek oto ve Panelvan alımlarında ödenen KDV indirim konusu yapılacak mı? 7 - İmha edilen ve zayi olan malların KDV’si ne olacak ? 8 - Kasa ve Ortaklar cari hesabındaki para için hesaplanan adata KDV mi hesaplanacak BSMV mi hesaplanacak? 9 - Grup şirketler adına alınan kredilerin yansıtılmasında KDV doğacak mıdır? Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KDV Uygulamalarında Özellikli Konular ¡ ¡ 10 - Peşin tahsil edilen okul, dershane, kira vb. ödemelerin KDV karşısındaki durumu nedir? 11 - İhracat faturasının sonraki aya veya yıla sarkması halinde KDV ve iade durumu? 12 - KDV için şüpheli alacak karşılığı ayrılır mı veya değersiz alacak olur mu? 13 - Kur farkı, ciro primi, satış primi, yıl sonu ıskontosu ve eşantiyon teslimlerinde KDV? Zübeyir Ülger SMMM, 2011
488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu ¡ ¡ Damga Vergisinin konusu KAĞITLAR dır. KAĞIT; Yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konulmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgelerdir. (md: 1) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergiye Tabi Belgeler ¡ ¡ ¡ Yabancı memleketlerde düzenlenen veya Türkiye’de bulunan elçiliklerde , konsolosluklarda düzenlenen kağıtların, Türkiye’de resmi dairelere ibraz edildiği veya hükümlerinden faydalanıldığında damga vergisi doğar. Vergiye tabi kağıtların yerine alacak mektup, süre uzatımı, şerhler, sürenin yenilenmesi veya bozulması da damga vergisine tabidir. Vergi tarh ve tahakkuk zamanaşımı geçmiş olsa dahi, damga vergisi ödenmemiş olan kağıtların hükmünden bu süreden sonra yararlanılmaya başlanması halinde damga vergisi doğar. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Mükellefiyet ve İstisnalar ¡ ¡ ¡ Damga vergisinin mükellefleri kağıtları imza edenlerdir. Resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini KİŞİLER öder. Bu kanundaki resmi daireden kasıt, Genel ve Özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir. Bunlara bağlı iktisadi işletmeler resmi daire sayılmaz. Bu kanuna bağlı (2) sayılı tabloda yazılı kağıtlar ile diğer kanunlarda sayılan işlemlerden vergiden istisnadır. Örn: IPA sözleşmesinin damga vergisi istisnası, Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Nüsha –Suret Kavramları (19 Nolu Sirkü) ¡ ¡ ¡ Nüsha: Aynı hüküm ve kuvvete haiz olmak üzere birden fazla düzenlenmiş ve taraflarca ayrıca imzalanmış olan kağıtların her biri. Suret: Aslında bulunan ibarelerin aynısını taşıyan , fakat aslında bulunan imzaları taşımayıp aslına uygun olduğuna ilişkin onaylayanın imzasını ve kaşesini ihtiva eden kağıtlardır. Fotokopisi çekilen kağıdın üzerine aslının aynıdır kaşesi ve onaylayanın imzası olursa suret, fotokopi taraflarca ayrıca imzalanır ise nüsha olur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kağıtların Vergilendirilmesi ¡ ¡ ¡ Damga vergisi maktu ve nispi olarak 2 şekilde uygulanır. Bir nüshadan fazla düzenlenen kağıtların her bir nüshası ayrı aynı miktar ve nispette damga vergisine tabidir. Suretler ise maktu damga vergisine tabidir. Bir kağıtta birbirinden tamamen ayrı birden fazla akit veya işlem olması halinde bunlar ayrı damga vergisine tabi tutulur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Vergileme Ölçüleri Nispi vergide , kağıtların nevi ve mahiyetlerine göre , bu kağıtlarda yazılı belli para , maktu vergide kağıtların mahiyetleri esas alınır. ¡ Belli para deyimi; -Kağıtların ihtiva ettiği para, -Kağıt üzerinde yapılacak matematiksel hesaplama sonucu bulunabilecek para, -Atıf yapılan kağıt üzerindeki para, -Belli bir tarifeye yollama yapılmışsa, tarifedeki tutarı, kastetmektedir. ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Özellikli Durumlar ¡ Yabancı para ihtiva eden sözleşmeler, Maliye Bakanlığınca tayin ve ilan edilecek fiyat üzerinden Türk parasına çevrilerek damga vergisi alınır. (52 nolu tebliğ Merkez Bankası Döviz satış kuru esas alınır, kur farkı dikkate alınmaz demeketedir) ¡ ¡ Belli parayı içeren mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde , artan miktar vergiye tabidir. Bunların devri halinde aslından alınan verginin ¼’ü alınır. Mukavelenamelerin sürelerinin uzatılması halinde aynı miktar ve nispette vergi alınır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Damga Vergisinde Ödeme Damga Vergisi; -Makbuz karşılığı, -İstihkaktan kesinti yapılması, -Basılı damga konulması şeklinde ödenir. Pul yapıştırarak ödeme şekli 01/01/2005 tarihinden itibaren 5281 sayılı yasa ile kaldırılmıştır. ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
İstihkaktan Kesinti Yoluyla Ödeme ¡ Genel ve özel bütçeli (katma bütçeli) dairelerle il özel idareleri ve belediyeler, bankalar, iktisadi kamu teşekkülleri ile bunların iştirakleri ve müesseseleri ve benzeri teşekkül, iştirak ve müesseselerin ödemelerinde kullanılan ve nispi vergiye tabi bulunan makbuzlarla bu mahiyetteki kağıtlara ait vergilerini, -Bu ödemelerin yapılması, -Avans suretiyle ödemelerde avansın itası, Sırasında ilgili daire ve müesseseler tarafından istihkaklardan kesinti yapılması şekliyle ödenmektedir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Makbuz Karşılığı Ödeme ¡ ¡ Maliye Bakanlığınca belirlenen mükellefler kurum ve kuruluşlar tarafından düzenlenen kağıtların vergisini ertesi ayın 23. gününe kadar beyan edip, 26. günü akşamına kadar ödemek zorundadırlar. İstihkaktan yapılan kesintilerde bu süre içerisinde beyan edilir ve ödenir. Yukarıda belirtilen haller dışında , kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen 15 gün içinde vergi dairesine bir beyanname ile bildirilir ve aynı süre içerisinde ödenir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Sorumluluk ¡ ¡ ¡ Vergiye tabi kağıtların Damga Vergisinin ödenmemesinden veya noksan ödenmesinden dolayı alınması lazım gelen vergi ve cezadan, mükelleflere rücu hakkı olmak üzere, kağıtları ibraz edenler sorumludur. Birden fazla kişi tarafından imzalanan kağıtlara ait vergi ve cezadan imza edenler müteselsilen sorumludurlar. Damga vergisinden muaf kuruluşlar ile kişiler arasında imzalanan kağıtların vergisinin tamamını kişiler öderler. Ancak verginin ödenmemesinden kurumlarda sorumlu tutulur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Sorumluluk ¡ ¡ ¡ Damga vergisini beyan ederek ödemek zorunda bulunanlar, taraf oldukları işlemlere ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumludurlar. Yapılacak eksik ödeme veya hiç ödenmemesi hallerinde vergi aslını rücu hakları olmak şartıyla , vergi aslı ve ferileri bu kişilerden alınır. Resmi dairelerin ilgili memurları , kendilerine ibraz edilen kağıtların damga vergisini aramaya, eksiklik halinde bir tutanak ile vergi dairesine göndermekle sorumludur. Noterler damga vergisi ödenmemiş belgeleri tasdik edemez veya bunların suretlerini çıkarıp veremezler. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Sık Karşılan Damga Vergileri Mukavelenameler , taahhütnameler ve temliknameler : %08, 25 Kira Sözleşmelerinde : %01, 65 Maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ikramiye, ihtisas zammı, yemek ve mesken bedeli, harcırah, Tazminat ve ne ad altında olursa olsun hizmet Karşılığı alınan paralar üzerinden : %06, 6 Resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avanslar dahil) , kişiler tarafından resmi dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemlerin resmi Daire nam ve hesabına , kişiler adına açılmış veya açılacak Hesaplara nakledilmesi, enir ve havalelerine tediyesini Temin eden kağıtlar : %08, 25 Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Sık Karşılan Damga Vergileri İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire veya kamu tüzel kişiliğine haiz kurumların Her türlü ihale kararları : %04, 95 Resmi Dairelere ve Bankalara ibraz edilen Bilanço ve işletme hesap özetleri : -Bilançolarda 23, 20 TL -Gelir Tablolarında 11, 30 TL -İşletme Hesap Özetlerinde 11, 30 TL Katma Değer Vergisi Beyannamelerinde : 19, 90 TL Sigorta Bildirimlerinde : 14, 80 TL Damga Vergisi Beyannamesinde : 0 TL Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Sık Karşılan İstisnalar -Resmi daireler arasındaki işlemleri kapsayan kağıtlar, -Emekli , dul yetim maaş ve ikramiye tahsisine ve alındığına dair kağıtlar -Evlenme işlerinde kullanılan kağıtlar -6183 sy. AATUHK gereği noterlerde düzenlenen şahsi kefalet ile ilgili kağıtlar -Şirketlerin sermaye artırımlarına ilişkin düzenlenen Kağıtlar 2004 tarihinden itibaren, -Gelir vergisinden muaf esnaf, muaf serbest meslek Mensubu ve basit usul mükellef tarafından işyeri olarak kullanılacak gayrimenkul için düzenlenen kira sözleşmesi Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Sık Karşılan İstisnalar -Kamu İhale Kanunu uyarınca, idare ile istekli arasında İmzalanan çerçeve anlaşması ve bu anlaşmaya esas ihale kararı ile isteklilerin dinamik alım sistemine kabul edilmesine ilişkin kararlar. -Kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası kuruluşlar tarafından gerçekleştirilecek olan ülke incelemeleri, araştırma, proje ve benzeri faaliyetler nedeniyle düzenlenen kağıtlar -Gerçek kişiler tarafından ve dernek ve vakıflar tarafından yerleşim yeri olarak kullanılacak olan , iktisadi işletmelere dahil olmayan taşınmazlara ait kira sözleşmeleri Zübeyir Ülger SMMM, 2011
IPA ve Çerçeve Anlaşmaları ¡ İPA çerçeve anlaşmasının 26/2 -g maddesinde ” AT sözleşmeleri, Türkiye Cumhuriyeti’nde damga vergisine veya tescil harcına veya eş etkili diğer herhangi bir yükümlülüğe tabi olmayacaktır. Bu muafiyet TEDARİK SÖZLEŞMELERİ HARİÇ , AT sözleşmeleri kapsamındaki işlemler ve ilgili ödeme emirlerine de uygulanacaktır “ denilmektedir. Yukarıdaki açıklamaya göre , AT , Türkiye veya hibe yararlanıcı tarafından imzalanan ve bir faaliyetin muhtemel ortak finansmanını da içerecek şekilde, IPA çerçevesinde finanse edilmesini sağlayan ve yasal olarak bağlayıcılığı olan her türlü belge damga vergisinden istisna tutulmuştur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kamu İdarelerine Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanmasında Damga Vergisi ¡ ¡ Soru: AB ve Uluslararası Kuruluşların kaynaklarından Kamu idarelerine proje karşılığı aktarılan hibe tutarlarının harcanmasında ve muhasebeleştirilmesinde görev alan şahıslara ödenen ücret ve proje kapsamındaki mal ve hizmet alımlarında Damga vergisi istisnası uygulanacak mı? 17/12/2009 tarih 1099/476 sayılı özelge; Yukarıda anlatılan kaynakların, kamu idarelerine proje karşılığı aktarılan hibe tutarlarının harcanması ve muhasebeleştirilmesine ilişkin yönetmelik kapsamında izlenen projelerde görev alan şahıslara ödenen ücret ve bu nitelikteki ödemeler , mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan ödemeler , proje teşvik ikramiye ödemeleri, ek ders ödemeleri, proje kapsamında çalışanlara yapılan hizmet karşılığı ödemeler damga vergisine tabidir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KURUMLAR VERGİSİ KANUNU 5520 Sayılı Yeni Kurumlar Vergisi Kanunu 21 Haziran 2006 Tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. ¡ 1 seri nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği 3 Nisan 2007 tarih ve 26482 sayılı resmi Gazete yayımlanarak, Kanun Hakkında uygulama açıklanmıştır. ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ¡ 1 - Aşağıda sayılan kurumların kazançları, kurumlar vergisine tabidir: a. Sermaye şirketleri. b. Kooperatifler. c. İktisadi kamu kuruluşları. ç. Dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler. d. İş ortaklıkları. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurumlar Vergisinin Mükellefleri ¡ ¡ ¡ Sermaye Şirketleri, TTK’ya göre kurulan Anonim, Limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer durumdaki yabancı şirketlerdir. Kooperatifler, gerek 1162 sayılı Kooperatifler Kanununa göre gerekse özel kanunlarına göre kurulmuş kooperatiflerdir. İktisadi Kamu Kuruluşları, Devlete, İl Özel İdarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup , faaliyetleri devamlı bulunan birinci ve ikinci fıkralar dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmelerdir. Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmelerdir. İş ortaklıkları, Yukarıda yazılı kurumların kendi aralarında veya şahıs ortaklıkları yada gerçek kişiler ile belli bir işin birlikte yapılmasını ortaklaşa yüklenmek ve kazancını paylaşmak amacıyla kurdukları ortaklıklardan bu şekilde mükellefiyet tesisi edilmesini talep edenlerdir. Bunların tüzel kişiliği yoktur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
KURUM KAZANCININ UNSURLARI ¡ - GVK’nun 2. Maddesinde yer alan gelirin unsurları şöyledir: Ticari Kazanç Zirai Kazanç Ücret Serbest Meslek Kazançları Gayrimenkul Sermaye İratları Menkul Sermaye iratları Diğer Kazanç ve iratlar Kurumlar vergisi kanunun 6. maddesinde kurumlar vergisinin hesaplanmasında , mükellefin bir hesap dönemi içerisinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden , GVK’nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda ticari kazancın tespitinde GVK’nın 40 ve 41. maddelerinde belirtilen giderlerin yanı sıra KVK’nun 8 ve 11. maddeleri göz önünde bulundurulur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
GİDERLER İNDİRİLECEK/İNDİRİLEMEYECEK GİDERLER İndirilecek Giderler *GVK’ya Göre İndirilecek Giderler *KVK’ya göre İndirilecek Giderler KKE. Giderler * KVK’ya Göre Kabul Edilmeyen Giderler *Diğer Kanunlar Kapsamında Giderler Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Mükellefiyet Türleri 1 - TAM MÜKELLEFİYET: Kurumlardan kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunanlar tam mükellef sayılacak ve gerek yurt içinde gerekse yurt dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden Türkiye’de vergilendirileceklerdir. Tam mükellef olması için kanuni ve iş merkezinin her ikisinin de Türkiye olması gerekmektedir. ¡ Kanuni Merkez: Yasanın 3. maddesinin 5 nolu bendine göre , vergiye tabi kurumların esas nizamname veya sözleşmesinde veya teşkilat kanunlarında gösterilen yerdir. Bir kurumun kanuni merkezi belirlenirken ana sözleşme ve kuruluş kanunlarına bakılacaktır. ¡ İş Merkezi: İş bakımından muamelelerin bilfiil toplandığı veya sevk ve idare edildiği yerdir. İş merkezinin tespitinde; -Genel kurul ve yönetim kurulunun toplandığı yer, -Personelin çalıştığı veya imalatın yapıldığı yer -Kurum çalışan ve idare edenlerinin ağırlık ikamet yeri vs. Zübeyir Ülger SMMM, 2011 ¡
Kurumlar Vergisinde Muafiyetler 1 - Kamu idare ve kuruluşları tarafından bilim ve güzel sanatları öğretmek amacıyla işletilen kuruluşlar, 2 - İnsan ve hayvan sağlığının korunması amaçlı muafiyetler, 3 - Sosyal amaçla işletilen yerlere tanınan muafiyetler, 4 - Sergi, panayır ve fuar muafiyeti, 5 - Kreş, konukevi ve askeri kışla kantinlerine ilişkin muafiyet, 6 - Kanunla kurulan emekli ve yardım sandıkları ile sosyal güvenlik kurumlarına tanınan muafiyetler, 7 - Yaptıkları iş veya hizmet karşılığı resim ve harç alan kamu kuruluşlarına tanınan muafiyet, 8 - Özelleştirme idaresi başkanlığı, özelleştirme fonu, toplu konut idaresi ve şans oyunları hasılatından alınan vergi ve fonların düzenlenmesi hakkındaki kanunun 3. maddesinde tanımlanan kurum ve kuruluşlara tanınan muafiyet Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurumlar Vergisinde Muafiyetler 9 - Darphane ve damga matbaası genel müdürlüğü ile askeri fabrika ve atölyeler, 10 -İl özel idaresi, belediye ve köyler tarafından işletilen iktisadi işletmeler, 11 -Köyler ve köy birlikleri tarafından işletilen iktisadi işletmeler, 12 -Spor klüplerinin spor faaliyetlerinde bulunan iktisadi işletmeleri ile sadece idman ve spor faaliyetlerinde bulunan anonim şirketleri, 13 -Kredi teminatı veren kuruluşlar, 14 -Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar, 15 -Organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi sitelerine ait iktisadi işletmeler, 16 -Genel ve özel şartları taşıyan kooperatifler, Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurumlar Vergisinde İstisnalar 1 - İştirak kazançları istisnası, 2 - Yurt dışı iştirak kazançları istisnası, 3 - AŞ’lerin yurt dışı iştirak hisselerini elden çıkarmalarına ilişkin istisna, 4 - Emisyon primi istisnası, 5 - Yatırım fon ve ortaklarının kazançlarına ilişkin istisna, 6 - Bankalara veya TMSF’ye borçlu olanlara ilişkin istisna, 7 - Bankalara tanınan taşınmaz, iştirak hissesi, rüçhan hakkı satışlarından doğan kazançlara ilişkin ile yurt dışı şube kazançları istisnası, 8 - Yurt dışı inşaat, onarım, montaj ve teknik hizmetlerden sağlanan kazançlara ilişkin istisna, 9 - Özel okul ve rehabilitasyon merkezi işletilmesinden elde edilen kazançlara ilişkin istisna, Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurumlar Vergisinde İstisnalar 10 - Kooperatiflerde risturn istisnası, 11 - Yatırım indirimi istisnası, 12 - OHAL ve Köylerde geçici istisna, 13 - Türk Uluslararası gemi siciline kayıtlı gemilerin işletilmesi ve devrinden elde edilen kazançlara ilişkin istisna, 14 - Teknokentler de yapılan faaliyetlere ilişkin kazanç istisnası, 15 - Serbest bölgelerde elde edilen kazançlara ilişkin istisna, 16 -Lisanslı depoculuk kanununa tabi ürün senetlerinin elden çıkarılmasına ilişkin istisna, 17 - Taşınmaz ve iştirak hisseleri satış kazancı istisnası Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Özellikli Konu ¡ Kurumlar Vergisi Kanunun istisnaları düzenleyen 5. maddesinin son fıkrasında yer alan “ İştirak hisseleri alımıyla ilgili finansman giderleri hariç olmak üzere , kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının istisna dışı kurum kazancından indirilmesi kabul edilmez. ” Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Zarar Mahsubu ¡ ¡ Kurumlar Vergisi kanununun 9. maddesine göre 5 yıldan fazla nakledilmemek üzere geçmiş yılların mali bilançolarında yer alan zararlar, kurum kazancının tespitinde hasılattan indirilir. Kanundaki 5 yıllık süre zararın ortaya çıktığı hesap döneminden sonraki 5 yıllık süreyi kapsar. Kurumlar vergisi beyannamesinde geçmiş yıl zararlarının mahsup edileceği mali kar olmasına rağmen mahsup yapılmaz ise, o miktarla sınırlı olmak üzere mahsup hakkı kaybolur. 6111 sayılı yasa kapsamında matrah artırımında bulunulması halinde mahsup edilecek zarar %50 uygulanır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Örtülü Sermaye ¡ ¡ Kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır. Öz sermaye, kurumun Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit edilmiş hesap dönemi başındaki öz sermayesini, ifade eder. (md. 12) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı ¡ ¡ Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. Alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir. İlişkili kişi; kurumların kendi ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. Ortakların eşleri, ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları da ilişkili kişi sayılır. Kazancın elde edildiği ülke vergi sisteminin, Türk vergi sisteminin yarattığı vergilendirme kapasitesi ile aynı düzeyde bir vergilendirme imkanı sağlayıp sağlamadığı ve bilgi değişimi hususunun göz önünde bulundurulması suretiyle Bakanlar Kurulunca ilan edilen ülkelerde veya bölgelerde bulunan kişilerle yapılmış tüm işlemler, ilişkili kişilerle yapılmış sayılır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Emsallere Uygunluk İlkesi ¡ Emsallere uygunluk ilkesi, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder. Emsallere uygunluk ilkesi doğrultusunda tespit edilen fiyat veya bedellere ilişkin hesaplamalara ait kayıt, cetvel ve belgelerin ispat edici kağıtlar olarak saklanması zorunludur. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurumlar Vergisinin Beyanı ve Tarhı ¡ ¡ Kurumlar vergisi, mükellefin veya vergi sorumlusunun beyanı üzerine tarh olunur. Beyanname, ilgili bulunduğu hesap döneminin sonuçlarını içerir. Kurumlar vergisi beyannamesi, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın birinci gününden yirmibeşinci günü akşamına kadar mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine verilir. Mükelleflerin şubeleri, ajansları, alım-satım büro ve mağazaları, imalathaneleri veya kendilerine bağlı diğer iş yerleri için, bunların bağımsız muhasebeleri ve ayrılmış sermayeleri olsa dahi ayrı beyanname verilmez. Kooperatiflerin gelirlerinin vergi kesintisine tabi tutulan taşınmaz kira gelirlerinden ibaret olması halinde, bu gelirler için beyanname verilmez. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurumlar Vergisi Oranı ¡ ¡ 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile 01. 2006 tarihinden itibaren kurumlar vergisi oranı %30’dan %20’ye indirilmiştir. Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilen kurumların 2006 takvim yılı içinde biten hesap dönemlerine ait kazançların vergilendirilmesinde ise; 01/01/2006 tarihinden önceki aylara %30, sonraki aylara %20 oranının aritmetik ortalaması dikkate alınarak hesaplanan oran uygulanacaktır. Oran kesirleri dikkate alınmaz. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kar Dağıtımında Stopaj Tam mükellef kurumlar tarafından; *Tam mükellef gerçek kişilere, *Gelir ve Kurumlar vergisi mükellefi olmayanlara veya vergiden muaf olanlara, *Dar mükellef gerçek kişilere, *Dar mükellef kurumlara, *Gelir ve kurumlar vergisinden muaf olan dar mükelleflere dağıtılan kar payları üzerinden %15 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. ¡ Karın sermayeye ilavesi kar dağıtımı sayılmadığından, karın sermayeye ilavesi veya bunun haricinde özkaynaklar grubunda bırakılması halinde stopaj doğmayacaktır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kar Dağıtımında Vergi Yükü KURUM BÜNYESİNDE VERGİLENDİRME: Kurum Kazancı………………. 100 Hesaplanan Kurumlar Vergisi ………. 20 Dağıtılacak Brüt Temettü………………. 80 Gelir Vergisi Stopajı %15………………. 12 ORTAĞIN GELİR VERGİSİ BEYANI: Brüt Kar Payı………………… 80 İstisna Tutarı %50 …………. . 40 Beyan Edilecek Temettü………. ……… 40 Hesaplanan Gelir Vergisi %35……. . 14 Mahsup Edilecek Stopaj………………. 12 Ödenecek Gelir Vergisi………………. . 2 Toplam Vergi Yükü NET TEMETTÜ 34 66 Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurumlar Vergisinde Mahsup ve İade ¡ - - I- Beyanname Üzerinden Hesaplanan Vergiye mahsup: Tevkif yoluyla kesilen vergilerin , yıllık kurumlar vergisinde mahsubunda mükelleflerin kendilerinden yapılan tevkifatlar ile ilgili olmak üzere e-beyanname ekinde yer alan cetveli doldurmaları gerekmektedirler. Bu cetvele Kesintiyi yapan kurum veya kişinin adısoyadı, bağlı bulunduğu vergi dairesi ve numarası, kesintiye esas brüt tutar, kesinti tutarı, kesinti dönemi yazılacaktır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurumlar Vergisinde Mahsup ve İade II- Diğer Vergi Borçlarına Mahsup: - Tevkif yoluyla kesilen vergilerin , diğer vergi borçlarına mahsup edilmesinde tutar sınırlaması olmaksızın, inceleme veya teminat aranılmadan yerine getirilir. - Bu talebin yazılı olarak dilekçe ile yapılması gerekir. - Mükellefin muaccel hale gelmiş vergi borcunun bulunmaması halinde , iade alacağının sonraki dönemlerde muaccel hale gelecek borçlara mahsubu mümkündür. Bu durumda mahsup talebi vergi borcunun doğması ile hüküm ifade edecektir. ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurumlar Vergisinde Mahsup ve İade ¡ - - - III- Nakden İade: Nakden iade talebi de dilekçe ile yapılır. Tevkif yoluyla nakden iade edilecek tutarın 10. 000 TL’yi geçmemesi halinde , yıl içerisinde yapılan kesintilerin vergi sorumluları tarafından ilgili vergi dairesine ödenmiş olduğuna dair belgenin, ilgili daire tarafından onaylanan belgenin eklenmesi şartıyla inceleme raporu veya teminat aranmaksızın iade yapılır. Nakden iadenin 10. 000 TL’yi şaması halinde vergi inceleme raporuna göre işlem yapılır. Nakden iadenin 10. 000 TL’yi aşması halinde iade talebinin 100. 000 TL’ye kadar olan kısmı mükellefe süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş YMM tam tasdik raporu ile, 100. 000 TL’yi aşan kısım ise denetim elemanlarınca düzenlenecek vergi inceleme raporu sonucu yerine getirilir. Nakden iade edilebilir aşamaya gelen alacak üçüncü şahısların vergi borçlarına mahsup edilebilir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kurum Geçici Verginin İadesi ¡ ¡ ¡ GVK’nun mükerrer 120. maddesi gereği yıl içerisinde ödenmiş olan geçici verginin , beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden mahsup edileceği, mahsup sonrası kalan tutarın mükellefin diğer borçlarına mahsup edileceği, bu mahsuplar sonrası kalan kısım için o yılın sonuna kadar yazılı talepte bulunulması halinde , kalan tutar red ve iade olunur. Mahsup işlemleri için dilekçe verilmez, idare resen yapar. Mahsup sonrası iadesi gereken miktarın beyannamenin ilgili satırında iade olarak gösterilmesi yazılı talep kabul edilir. Geçici verginin gerek mahsuben gerekse nakden iadesinde sınırlama olmadığı gibi, inceleme veya teminat da istenilmez. (KDV İadesinin geçici vergiye mahsubu hariç) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Dar Mükellef Kurumların Vergilendirilmesi Kanuni ve iş merkezlerinden her ikisi de Türkiye’de bulunmayan kurumlar dar mükellef olarak tanımlanmaktadır. ¡ Dar mükellef kurumlar sadece Türkiye’de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilirler. ¡ Dar mükellef kurumlar 3 şekilde kazanç beyanında bulunarak vergilendirilirler. 1 - Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi ile, (Ticari –zirai kazanç) 2 - Özel beyan ile işlem bazında (sair kazanç ve irat) 3 - Kaynakta kesinti yapılarak (İşlem bazında muhtasar beyanname ile) ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Tasfiye-Birleşme-Devir ve Bölünme ¡ ¡ ¡ TASFİYE: Bir kurumun ticari faaliyetlerinin tamamen sona erdirilmesine yönelik olan prosedürlerin tamamına denir. Bu işlemler sahibi oldukları malları elden çıkarmaları, borçlarını ödemeleri, alacaklarını tahsil etmeleri vb. şekillerde olur. BİRLEŞME: Bir veya birkaç kurumun diğer bir kurumla birleşmesi, birleşme nedeniyle infisah eden kurumlar bakımından tasfiye hükmündedir. DEVİR: Vergisiz birleşme de denilebilir. Aşağıdaki şartlar dahilinde yapılan birleşmeler devir hükmündedir. 1 - Birleşme sonunda infisah eden kurum ile birleşilen kurumun kanuni ve iş merkezlerinin Türkiye’de bulunması, 2 - Münfesih kurumun devir tarihindeki bilanço değerlerinin birleşilen kurum tarafından bir bütün halinde devralınması ve aynen bilançosuna geçirilmesi (Külli halefiyet ilkesi) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Bölünme Tam mükellef bir sermaye şirketinin tasfiyesiz olarak İnfisah etmek suretiyle bütün mal varlığını , alacaklarını ve borçlarını kayıtlı değerleri üzerinden mevcut veya yeni kurulacak iki veya daha fazla tam mükellef sermaye şirketine devretmesi ve devredilen sermaye şirketinin ortaklarına devralan sermaye şirketinin sermayesini temsil eden iştirak hissesi verilmesi bu Kanun uygulamasında TAM BÖLÜNME hükmündedir. Örn: Ülger Turizm İnş AŞ Turizm AŞ İnşaat AŞ ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Bölünme ¡ Tam mükellef bir sermaye şirketinin veya sermaye şirketi niteliğindeki bir yabancı kurumun Türkiye’deki iş yeri veya daimi temsilcisinin bilançosunda yer alan taşınmazlar ile en az 2 tam yıl elde tutulan iştirak hisseleri yada sahip oldukları üretim veya hizmet işletmelerinin bir veya bir kaçını kayıtlı değerler üzerinden ayni sermaye olarak mevcut veya yeni kurulacak tam mükellef bir sermaye şirketine devretmesi, bu kanun uygulamasında KISMİ BÖLÜNME hükmündedir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
IPA KAPSAMINDA KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI ¡ IPA çerçeve anlaşmasının 26. maddesinin 2/c maddesinde “ Türk vatandaşı olmayan veya Türkiye’de ikamet etmeyen gerçek kişiler tarafından , yararlanıcının ortak finansman katkısı ve topluluk tarafından finansmanı sağlanan hizmet veya iş veya hibe veya eşleştirme sözleşmelerinin ifasından elde edilen gelirler Türkiye’de gelir vergisine tabi tutulmaz. Tüzel kişilerde , Türkiye’de işyeri veya sabit yerleri olmaması kaydıyla , yukarıdaki ayni hükme tabi olacaktır. At sözleşmelerinden kaynaklanan kar veya gelir , bu kar veya geliri elde eden gerçek veya tüzel kişilerin yararlanıcı tarafından onaylanan ve bu kişilere uygulanabilir çifte vergilendirme anlaşmalarının hükümleri uyarınca , Türkiye’de iş yeri veya sabit yerleri var ise, Türkiye’nin vergi sistemine göre vergiye tabi tutulacaktır, hükmü yer almaktadır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
GELİR VERGİSİ UYGULAMALARI 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu Mevzuu; ¡ Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. 1234 - Bu tanımdan hareketle vergiye tabi gelirin özellikleri; Gelirin şahsilik özelliği, Gelirin yıllık olma özelliği, Gelirin safi olması özelliği, Gelirin elde edilmiş olması özelliği Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Gelirin unsurları ve elde etme esasları ¡ Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır: 1 - Ticari kazançlar, 2 - Zirai kazançlar, 3 - Ücretler, 4 - Serbest meslek kazançları, 5 - Gayrimenkul sermaye iratları, 6 - Menkul sermaye iratları, 7 - Diğer kazanç ve iratlar. Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin tespitinde gerçek ve safi miktarları ile nazara alınır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Gelirin Elde Edilmesi Gelirin elde edilmesi vergilendirme için en önemli kriterlerden olup, elde edilme süreci muhtelif aşamalarda olmaktadır. 1 -Tahakkuk: Tahakkuk gelirin mahiyet ve tutar itibariyle kesinleşmesi olup, gelir öncelikle tahakkuk eder. Bu sebeple geliri doğuran işlemlerin eksiksiz tekemmül etmiş olması gerekir. 2 - Hukuki Tasarruf : İkinci aşamada , gelirin sahibi tarafından talep edilebilir hale gelmesidir. Tahakkuk etmesi , gelir sahibinin talep etme hakkını beraberinde getirmeyebilir. Talepte bulunabilmek için ödeme derecesinin ve süresinin dolmuş olması gerekir. Bu nedenle, hukuki tasarruf , sahiplerinin gelir üzerinde talepte bulunma hakkını ifade eder. 3 - Ekonomik Tasarruf : Ödemeyi yapacak olan tarafın, geliri , sahiplerinin emrine amade kılmasıdır. Yani istendiği anda sahibine ödenecek olmasıdır. Bu durum hukuki tasarrufu izleyen üçüncü aşamadır. 4 - Fiili Tasarruf : Fiili tasarruf, gelirin nakdi, ayni bir kıymet olarak veya gayri maddi bir servet unsuru olarak sahibinin mal varlığına dahil edilmesini ifade eder. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Gelirin unsurları ve elde etme esasları ¡ ¡ ¡ ¡ 1 -Ticari Kazançlarda : Tahakkuk esası geçerlidir. Gelirin mahiyet ve tutar itibariyle kesinlik kazanmış olması elde edilmiş sayılması için yeterlidir. 2 - Zirai Kazançlarda : Kazanç ister işletme isterse bilanço esasına göre tesbit edilsin burada da tahakkuk esası geçerlidir. Tevkif suretiyle vergilemede ise satış tarihinde gelir elde edilmiş sayılır. 3 - Serbest Meslek Kazançlarında : Elde etme tam anlamı ile tahsil esasına(fiili tasarrufa) bağlanmıştır. Nakden veya aynen tahsil edilmeyen gelir elde edilmiş sayılmaz. 4 - GMSİ : Tahsilatın kira süresinden sonra yapıldığı hallerde tahsilat, kiranın peşin tahsil edildiği hallerde ise tahakkuk esası geçerlidir. 5 - Ücretlerde : Elde etme hukuki tasarruf (talep edilebilir hale gelme) imkanının doğduğu anda elde edilmiş sayılır. Ücret, hizmet erbabının emrine amade tutulmuş, yani ekonomik tasarruf imkanı doğmuşsa tahsil edilmemiş olsa dahi elde edilmiş sayılır. 6 - Menkul sermaye İratlarında : Elde etme hukuki ve ekonomik tasarrufun tam doğduğu anda gerçekleşmiş olur. Örn: Tahvillerde üzerinde yazılı olduğu vadede, vadeli hesaplarda ödemeyi yapacak müessesenin faizi tahakkuk ettirdiği anda * temettüde, kar payının şirketlerce ödenmeye başlandığı tarihte 7 - Sair Kazanç ve İratlarda : Kaynak ve gelirin yenilenmesi bakımından devamlılık bulunmadığından hukuki ve ekonomik tasarrufu ayırt etmek mümkün olmaz. Örn: Menkul kıymetlerin elden çıkarılması durumunda satış işleminin tamamlandığı tarihte gelir elde edilmiş sayılır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Ticari Kazancın Tesbiti 1 - Bilanço esasına göre ticari kazancın tespiti: Teşebbüsteki özsermayenin hesap dönemi başında ve sonundaki değerleri arasındaki müspet farktır. 2 - İşletme hesabı esasına göre tespit: Bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler arasındaki müspet farktır. 3 - Basit usule göre ticari kazancın tespiti: Bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Ticari Kazançların Vergilenme Esasları 1 - Vergileme Dışı Bırakılanlar: Vergiden Muaf Esnaf (GVK Md 9) PTT Acente İstisnası (GVK Mük. Md. 18) Eğitim Öğretim İşletmelerinde İstisna (GVK Md. 20) Sergi Panayır İstisnası (GVK Md. 30/1) 2 - Gelir Vergisine Tabi Tutulanlar: a-Gerçek usulde ticari kazancın vergilenmesi (GVK Md. 37 -39) İşletme hesabı esasına göre ticari kazancın tespiti Bilanço esasına göre kazancın tespiti b-Basit usul (GVK Md. 46 -47 -48 -51) c-Özellikli kazançlar Ulaştırma işlerinde matrah (GVK Md. 45) Yıllara Sari İnşaat ve onarım işleri (GVK Md. 42 -43 -44) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
İndirilecek Giderler ¡ ¡ Ticari kazancın tespitine ilişkin indirim konusu yapılacak giderler GVK’nun 40. maddesinde sayılmıştır. Ticari , zirai, Serbest Meslek kazançlarının elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla, teamüle uygun ve yapılan faaliyetler ile doğrudan ilişkisi kurulabilen giderler kazancın gayrisafi tutarından indirim konusu yapılabilir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Ücretler ¡ GVK 61. maddesinin birinci fıkrasında ÜCRET; İşverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmıştır. İzleyen ikinci fıkrada ise , ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartıyla kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının mahiyetini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Ücret Beyanı ¡ GVK 86/1 -c bent hükmü çerçevesinde tek işverenden alınan ücretler ile birden fazla işverenden ücret alan ve birinciden sonraki işverenden aldıkları ücretlerin toplamı Gelir Vergisi Kanununda yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2010 yılı için 23. 000 TL) aşmayan mükelleflerin , tamamı kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücretleri beyanname kapsamı dışında tutulmuştur. Birinci işverenden aldıkları ücretin dışında aldıkları ücret toplamları 23. 000 TL’yi aşması durumunda ücretlerin tamamı (ilk işverenden aldıkları ücretlerde dahil olmak üzere ) yıllık beyannameye dahil edilecektir. Birden fazla işverenden ücret alınması halinde , birinci işverenden alınan ücretin hangisi olacağı serbestçe belirlenebilecektir. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Sakatlık İndirimi ¡ ¡ ¡ Çalışma gücünün asgari % 80'ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece sakat, asgari % 60'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece sakat, asgari % 40'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece sakat sayılır ve aşağıda sakatlık dereceleri itibariyle belirlenen aylık tutarlar, hizmet erbabının ücretinden indirilir. Sakatlık indirimi; Birinci derece sakatlar için 2010: 680 TL - 2011: 700 TL) lira, İkinci derece sakatlar için 2010: 330 TL - 2011: 350 TL) lira, Üçüncü derece sakatlar için 2010: 160 TL - 2011: 170 TL) liradır. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Asgari Geçim İndirimi ¡ ¡ ¡ Asgarî geçim indirimi; ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının; Mükellefin kendisi için % 50 Çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10 Çocukların her biri için ayrı olmak üzere; İlk iki çocuk için % 7, 5 Diğer çocuklar için % 5’idir. Gelirin kısmî döneme ait olması halinde, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süreye isabet eden indirim tutarları esas alınır. Asgarî geçim indirimi, bu fıkraya göre belirlenen tutar ile 103 üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranın çarpılmasıyla bulunan tutarın, hesaplanan vergiden mahsup edilmesi suretiyle uygulanır. Mahsup edilecek kısmın fazla olması halinde iade yapılmaz. Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Asgari Geçim İndirimi Hesaplama ÖRNEK: Eşi çalışmayan ve 3 çocuk sahibi mükellefin alacağı aylık AGİ’ni hesaplayınız? ¡ 2011 yılında 16 yaşından büyükler için İlk 6 aylık dönemde uygulanacak asgari ücret : 796, 50 TL x 12 Ay = 9. 558 TL AGİ Kendisi için %50 Çalışmayan eşi için %10 1. çocuk için % 7, 5 2. Çocuk için % 7, 5 3. Çocuk İçin % 5, 0 Toplam % 80 9. 558, 00 x%80 = 7. 646, 40 TL 7. 676, 40 x %15 =1. 146, 96 TL 1. 146, 96 /12 Ay = 95. 58 TL ¡ Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Asgari Geçim İndirimi ¡ 2011 Yılı Asgari Geçim İndirimi ¡ Medeni Durumu ¡ Bekar Evli, eşi çalışmıyor, 1 çocuklu Evli, eşi çalışmıyor, 2 çocuklu Evli, eşi çalışmıyor, 3 çocuklu Evli, eşi çalışıyor Evli, eşi çalışyor, 1 çocuklu Evli, eşiçalışıyor, 2 çocuklu Evli, eşiçalışıyor, 3 çocuklu Boşanmış, 1 çocuklu Boşanmış, 2 çocuklu Boşanmış, 3 çocuklu ¡ ¡ ¡ Aylık Asgari Geçim İndirimi Tutarı 59, 74 71, 69 80, 65 89, 61 95, 58 59, 74 68, 70 77. 66 83, 63 Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Gelir Vergisi Tevkifatı Yapılmayacak Ödemeler ¡ ¡ ¡ Kıdem tazminatı (GVK 25/7) Yevmiye (yolluk) Belli tutarı aşarsa var (GVK 24/2) Çocuk yardımı –Belli tutarı aşarsa var (GVK 25/4) Evlenme yardımı-Belli tutarı aşarsa var (GVK 25/5) Çıraklık ücreti –Belli tutarı aşarsa var (GVK 23/12) Doğum yardımı –Belli tutarı aşarsa var (GVK 25/5) Konut tahsisi (lojman) (GVK 23/9) Ölüm yardımı Yemek Yardımı (ayni işyerinde) Yemek yardımı (Nakdi ) –Belli tutarı aşarsa var (GVK 23/8) İş Kaybı tazminatı (4046 sayılı kanun) İşsizlik ödeneği (4447 sayılı kanun) Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Aile ve Çocuk Yardımı ¡ ¡ ¡ ¡ Aile Yardımı (Vergi) Dönem 01 Ocak 2011 - 30 Haziran 2011 Çocuk Yardımı (Vergi) Dönem 0 -6 Yaş Grubu için 01 Ocak 2011 - 30 Haziran 2011 30, 98 TL Aile Yardımı (SGK) Dönem 01 Ocak 2011 - 30 Haziran 2011 01 Temmuz 2011 – 31 Aralık 2011 Çocuk Yardımı (SGK) Dönem 01 Ocak 2011 - 30 Haziran 2011 01 Temmuz 2011 – 31 Aralık 2011 Tutar 112, 94 TL Diğer çocuklar 15, 49 TL Tutar 79, 65 TL 83, 70 TL Tutar 15, 93 TL 16, 74 TL Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Gelir Vergisi Tarifesi 2011 278 Seri No. lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile açıklanmıştır. ÜCRETLERDE: ¡ 9. 400 Türk Lirasına kadar ¡ 23. 000 Türk Lirasının 9. 400 lirası için 1. 410 TL, fazlası ¡ 80. 000 TL'nin 23. 000 TL'si için 4. 130 TL, fazlası ¡ 80. 000 TL'nin 80. 000 TL'si için 19. 520 TL, fazlası 15% 20% 27% 35% DİĞER GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİNDE: ¡ 9. 400 Türk Lirasına kadar ¡ 23. 000 Türk Lirasının 9. 400 lirası için 1. 410 TL, fazlası ¡ 53. 000 TL'nin 23. 000 TL'si için 4. 130 TL, fazlası ¡ 53. 000 TL'nin 53. 000 TL'si için 12. 230 TL, fazlası 15% 20% 27% 35% Zübeyir Ülger SMMM, 2011
SSK KESİNTİLERİ 4/a’lı emekli olmamış çalışan: SİGORTA KOLLARI Uzun Vadeli Kollar (Malüllük, yaşlılık ve Ölüm sigortası) Kısa Vadeli Kollar (Tehlike sınıfına göre) Genel sağlık sigortası Toplam İşsizlik primi İŞÇİ HİSSESİ %9 %0 %5 %14 %1 İŞVEREN HİSSESİ %11 % 1 ila %6, 5 arası %7, 5 %19, 5 %2 TOPLAM PRİM %20 %1 -6, 5 %12, 5 %36, 5 -42 %3 4/a’lı emekli olmuş çalışan ile 4/b’li emeklinin 4/a’lı çalışması : SGDP % 7, 5 %23, 5 -%29 arası %31 -%35, 5 arası 4/b’li Henüz emekli olmamış çalışanın prim dağılımı: Uzun vadeli sigorta kolları Kısa vadeli sigorta kolları Genel sağlık sigortası Toplam %20 %1 -%6, 5 %12, 5 %33, 5 -39 arası 4/b’li istege bağlı sigortalı: Uzun vadeli sigorta kolları Genel sağlık sigortası Toplam %20 %12 %32 Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Brüt Ücret ve Kesintiler ¡ ¡ ¡ Asgari Ücret Brüt Günlük TL Onaltı yaşını doldurmuş işçiler için 26, 55 TL Onaltı yaşını doldurmamış işçiler için 22, 65 TL Brüt Aylık TL 796, 50 TL 679, 50 TL 01. 2011 - 30. 06. 2011 Dönemi ¡ ¡ 16 Yaşından Büyükler Brüt Ücret 796, 50 TL Sigorta Primi İşçi Payı 111, 51 TL İşsizlik Sigortası Primi İşçi Payı 7, 96 TL 16 Yaşından Küçükler 679, 50 TL 95, 13 TL 6, 79 TL ¡ Gelir Vergisi Matrahı Gelir Vergisi Damga Vergisi Kesintiler Toplamı Net Ücret İşverene Maliyeti ¡ * Asgari geçim indirimi(59, 74 TL) ilave edilmiştir ¡ ¡ ¡ 677, 03 TL 101, 55 TL 5, 26 TL 226, 28 TL 6 29, 96 TL* 967, 75 TL 577, 58 TL 86, 64 TL 4, 48 TL 193, 04 TL * 546, 20 TL 868, 29 TL Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kira Geliri İstisna Tutarları KONUT KİRA GELİRLERİ İÇİN: ¡ 2011 yılı için 2. 800. -TL’yi aşan kısım üzerinden vergi ödenecektir. ¡ Yılı Miktarı Dayanağı ¡ 2011 2. 800. -TL 278 SERİ NOLU G. V. G. T ¡ 2010 2. 600. -TL 273 SERİ NOLU G. V. G. T ¡ 2009 2. 600. -TL 270 SERİ NOLU G. V. G. T İŞYERİ KİRA GELİRLERİ İÇİN : ¡ Tevkifata tabi tutulmuş iş yeri kira gelirleri 2011 yılı için 23. 000. -TL'yi aşıyorsa beyan edilecektir. ¡ Yılı Miktarı Dayanağı ¡ 2011 23. 000. -TL 278 SERİ NOLU G. V. G. T ¡ 2010 22. 000. -TL 273 SERİ NOLU G. V. G. T ¡ 2009 22. 000. -TL 270 SERİ NOLU G. V. G. T Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Kira Geliri Beyanı ¡ ¡ ÖRNEK: Neriman teyze 3 adet dairesinden 2010 yılı için toplamda 9. 850 TL kira geliri beyan etmiştir. 9850 TL -2600 = 7. 250 TL , 7. 250 TL x%25 Götürü Gider =1. 812, 50 7. 250 TL-1812, 50 TL =5. 437, 50 TL 5. 437, 50 x%15 = 815, 62 TL Gelir vergisi ödenecek ¡ ÖRNEK: Barbaros bey 2009 yılında işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulünden 24. 500 TL brüt kira geliri elde etmiş ve adına 4. 900 TL stopaj yapılmıştır. ¡ ÖRNEK: Ali bey 2010 yılında 3. 500 TL konut ve 21. 000 TL işyeri kirası elde etmiş ve 4. 200 TL stopaj adına yatırılmıştır. (220 nolu GV Tebliği gereği elde ettiği mesken kira gelirinin istisna haddini aşan tutarı ile vergi kesintisine tabi işyeri kira gelirinin toplamı tarifenin 2. sırasında bulunan tutarı aşıyor ise beyan edilmesi gerekir. ) . Zübeyir Ülger SMMM, 2011
Zübeyir Ülger SMMM, 2011
- Slides: 183