TEHS VE TEDAVDE KULLANILAN SARF MALZEMELER NAZOGASTRK TP

TEŞHİS VE TEDAVİDE KULLANILAN SARF MALZEMELERİ

NAZOGASTRİK TÜP Nazogastrik sonda (NG tüp) uygulaması, mide ve bağırsağa, ağız veya burun yoluyla sonda yerleştirilmesi işlemidir. Bu uygulamaya sindirim sistemi entübasyonu veya mide tubajı da denir.

Nazogastrik Tüp Uygulama Amaçları Zehirlenmelerde zararlı ve toksik maddeleri boşaltmak, antidot vermek Mide kanamalarında drenajı sağlamak, GİS fonksiyonlarını takip etmek ve ilaç vermek Paralitik ileus, intestinal obstrüksiyon ( bağırsak tıkanması) gibi kusmanın tekrarlandığı tehlikeli durumlarda sindirim sistemindeki basıncı

Özofagus varis kanamalarında kanamayı durdurmak, Travmalı hastalarda gastrointestinal yaralanmayı değerlendirmek, Mide içeriğinin aspirasyonunu sağlamak, Bilinci kapalı hastada pulmoner aspirasyonu önlemek, Sindirim sistemi ile ilgili radyolojik incelemeler yapmak,

Ağız yoluyla beslenemeyen hastaları NG tüp yoluyla beslemek (gavaj), Hastayı genel anesteziye hazırlarken sindirim sistemindeki içeriği boşaltmak, Batın ameliyatlarından sonra herhangi bir nedenle biriken sıvı ve gazı çıkararak gerilimi önlemek, Tanı amacıyla mide içeriğinden örnek almaktır.

Sonda Çeşitleri İşlemin amacına yönelik kullanılan sonda çeşitleri farklılık gösterir. Sondalar, 6– 22 sayıları arasında numaralandırılır ve numaralar ikişer artar. Numara büyüdükçe sondanın kalınlığı da artar. Sondanın dışarıda kalan ucu (konnektör), boyutuna göre farklı renklerde üretilmiştir.

Kullanılacak sondanın ölçüsü yaşa, cinsiyete ve uygulama amacına göre değişebilir. Büyük partiküllerin aspirasyonu amaçlanıyorsa 16 Fr veya daha geniş lümenli tüpler tercih edilmelidir. Genişlik ve çaplarının ölçümünde Fransız (Fr) ölçüsü kullanılmaktadır. 1 Fr=0. 333 mm’dir.

Sondalar lümenli oluşlarına göre bir, iki ve üç lümenli olarak üçe ayrılır. Tek lümenli sondalar çoğunlukla besin vermede ve drenaj için kullanılır. Çift lümenli sondalar ise bir açıklığı drenaj, diğer açıklığı balonu şişirmek amacıyla kullanılır. Dekompresyon, mide lavajı ve bağırsak tıkanıklıklarında kullanılır. Üç açıklığı olan sondaların bir lümeni balonu şişirmek, diğerleri emme ve irrigasyon (sıvı verip tekrar boşaltma işlemi) amacıyla kullanılır.

Tek lümenli tüpler

Çift lümenli tüpler

Üç açıklığı olan tüpler

NG tüpler Ewalt Sonda: Geniş lümenli Harris Sonda: Tek lümenli Candor Sonda: Tek lümenli

Salem Sump Sonda: Çift lümenli

Levin Sonda Tek lümenli

Miller-Abbott Sonda: Çift lümenli

Blakemore-Sengstaken Sonda:

Nazogastrik Tüp Kontrendikasyonları Özafagus darlığı, kitlesi ve anomalilerinde, Yakın zamanda alkali alan (perforasyona neden olabilir) hastalarda, Damağı da içine alan yüz travmalarında, Özafagus yanığı olan hastalarda, Burunda ve ağızda yaralanması olan hastalarda, Kafa tabanı kırığında nazogastrik sonda uygulanmamalıdır. Özafagus ve gastrik cerrahili hastalar

ASPİRASYONDA KULLANILAN MALZEMELER Aspirasyon sondası : Aspiratörün bağlantı hortumuna takılan, aspiratör ile hasta arasında bağlantı sağlayan disposable sondalardır SERT SONDA: ÜSY sert sonda ESNEK SONDA : Nazofarenks ve trakea VAKUM KONTROLLÜ SONDA: Bağlantı hortumuna takılan yerdeki delik vakumu parmakla kontrol edebilmeyi sağlar

ASPİRATÖR SONDA NUMARALARI Hasta Bebek Çocuk Yetişkin Aspiratör Numara 6– 8 8– 10 12– 14– 16– 18 sondaları 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20 Fr

Vakum kontrollü sonda

Mesane kateterizasyonunda kullanılan Malzemeler İdrarı boşaltmak amacıyla bir kateterin üretra içinden geçirilerek mesane içine yerleştirilmesi işlemine mesane kateterizasyonu denir. Kadın üretrası; yaklaşık 4 cm uzunluğunda, düz, genellikle geniş çaplı ve vajinanın üst kısmında iki labia arasında gizlidir. Üretral meatus, ön – arka hatta vajinanın üzerinde ve klitorisin yaklaşık olarak 2, 5 cm aşağısında yer alır. Erkek üretrası, yaklaşık 20 cm. uzunluğundadır. Üretra simfizis pubis düzeyinde genel olarak sabittir.

Uygulama Amaçları İdrar retansiyonu (kendiliğinden idrar yapamama durumu) olanlarda mesanedeki idrarı boşaltmak, İdrar yapıldıktan sonra mesanenin rezidüel (mesanede kalan, atık idrar) kapasitesini ölçmek, Günlük, saatlik idrar miktarını izlemek, Ameliyat öncesi hazırlık amacıyla mesaneyi boşaltmak,

Perine bölgesinin ameliyatlarından sonra idrarın bölgeye temasını önlemek, üriner sistemi dinlendirmek, İdrar inkontinansı olan hasta için temiz ve kuru bir ortam sağlamak, Steril idrar örneği almak, Mesane lavajı yapmak (yıkamak), Üretrada oluşan darlık ve tıkanıklıkların ilerlemesini önlemek, Mesane içine ilaç uygulamaktır.

Mesane Kateterizasyonunda Kullanılan Genel Malzemeler Nelaton sonda: Düz, tek lümenli ve takılan ucunda küçük bir açıklığı olan kateterdir. Kauçuk veya silikondan yapılmıştır. Silikon olanların uç kısmında renkli bir bölümü vardır. Sondanın kalınlığı ya da inceliğine göre renkler değişiklik gösterir. Mesaneyi kısa sürede boşaltmak amacıyla geçici olarak kullanılır. Tek kullanımlık steril paketlerde bulunur.

Nelaton sonda

Foley sonda: Uzun süreli (kalıcı) kateterizasyonda kullanılır. Silikon, lateks veya kauçuktan yapılmış iki yollu ve üç yollu tipleri mevcuttur. İki yollu sondanın küçük lümeni sondanın ucundaki balonu şişirmek için büyük olan lümen ise mesaneden üriner drenajı (boşaltımı) sağlamak için kullanılır. Üç yollu foley sondalarda ise üçüncü lümen üriner lavaj yapılırken irigasyon sıvısını vermek amacıyla kullanılır.

Foley sonda

Üçlü Foley sonda

Foley sondanın balonu 5– 30 ml. sıvı alacak hacimdedir. Balon hacmi sondanın üzerinde yazılıdır; ancak özel bir durum söz konusu değilse genellikle balonu 8– 10 ml. sıvı ile şişirmek yeterlidir. Balon, sıvı ile şişirilerek sondanın mesanede sabitlenmesi sağlanır

Sonda seçimi Sondalar Fransız gösterge çizelgesine göre 8– 30 Fr arasında numaralandırılır. Numaralar ikişer artar. Her hastaya uygun ölçüde sonda takılmalıdır. Kullanılacak sondanın ölçüsü yaşa, cinsiyete ve uygulama amacına göre değişebilir.

Kateterizasyon yapılacak kişiler Kateter ölçüleri Çocuklarda 8– 10 Fr No Kadınlarda 14– 20 Fr No Erkeklerde 16– 22 Fr No

Malzemeler Nonsteril ve steril eldiven: Steril kompres ve delikli kompres: Steril böbrek küvet: Antiseptik solüsyon: Steril gazlı bez tampon: Steril kayganlaştırıcı jel: şekilleri de vardır. Disposable hasta altı bezi: kullanılır. Serum fizyolojik ya da steril su: Flaster: İdrar torbası ve drenaj bağlantısı: Klemp: Steril idrar örneği kabı:

Flaster

İdrar torbası

Örnek kabı

İNFÜZYON SETLERİ İntravenöz Sıvı Seti IV solüsyon ile vene yerleştirilen intraket arasında bağlantıyı sağlayan, şeffaf plastikten yapılmış, uzun (100– 150 cm) bir hortumdur. Tek kullanımlık, steril olup her iki ucunda koruyucu kapak bulunur. Sıvı setinin solüsyona takılan ucunda damla odacığı (hazne) ve solüsyonun hava ile yer değiştirip kolayca akmasını sağlayan, bakteri filtreli havalandırma kapakçığı yer alır.

Solüsyon, vücuda göre yükseğe yerleştirilmiş torbasından yerçekimi sayesinde sıvı setinin içinden geçmek suretiyle ven içine istenilen hızda verilir. Set üzerinde bulunan kıskaç ya da makara (roller) yardımıyla sıvının akış hızı ayarlanır.

Serum seti

NUMUNE KAPLARININ ÖZELLİKLERİ İdrar kapları

Balgam kapları

Dışkı örneği kapları

Yara örneği

Boğaz Kültürü

Boğaz kültürü örnek tüpü

Kusmuk Örneği

KAN TÜPLERİNİN ÖZELLİKLERİ Kan damarlar içerisinde dolaşan akıcı plazma hücrelerinden oluşan kırmızı hayati sıvıdır Hastalıkların tehisi, benzer hastalıkların birbirinden ayrılması ve tedavi sürecinin izlenmesi amacıyla kanın hematolojik, biyokimyasal, mikrobiyolojik ve histopatolojik incelemesi yapılır. Kanın incelemesi serum, plazma ya da tam kandan yapılır.

VENÖZ KAN NUMUNELERİ Kan örneği steril koşullarda damara girilerek vakumlu tüplere alınır. Kan vacutainer ile alınmalıdır Kuru ve temiz bir tüpe alınan kan, kendi hâlinde bekletilirse pıhtı oluşur. Pıhtının üzerinde oluşan sıvıya serum denir. Pıhtı içinde fibrin, eritrosit, trombosit ve lökositler bulunur.

Antikoagulanlı tüpe alınan kan, kendi hâlinde bekletilirse şekilli elemanlar dibe çökerek ayrılır ve üstte kalan sıvıya plazma denir. Antikoagulan olarak kullanılan maddeler; heparin, sitrat, oksalat ve EDTA (Etilen Diamin Tetra Asetik Asit)‟dır. Serum ve plazması ayrılmamış olan

Açık mor kapaklı antikoagulanlı tüp: Hemogram tüpüdür. Tam kan sayımı için kullanılır Koyu mor kapaklı antikoagulanlı tüp: Kan grubu, cross, direkt coombs testi için kullanılır. Kırmızı kapaklı tüp: Boş kuru tüptür. Serumdan çalışılan analizler için kullanılır.

Mavi kapaklı antikoagulanlı tüp: Pıhtılaşma analizleri için koagülasyon cihazlarında kullanılır. Siyah kapaklı tüp: Sedimantasyon tüpüdür. Pediatrik antikoagulanlı tüp: Çocuklarda kan sayımı için kullanılan tüplerdir. Sarı kapaklı düz tüp: BOS, vücut sıvı ve sekresyonlarının (aspirat örnekleri) analizi için kullanılır. Sarı kapaklı jelli tüp: Biyokimya, hormon, nefelometre, ELİSA testleri, serolojik testler, indirekt coombs testleri için

Laboratuvar tüpleri

Laboratuvar tüpleri

TRAKEOSTOMİ TÜPLERİNİN KULLANIM AMAÇLARI Solunum sistemi organları üst solunum yolları; burun, farenks, larenks ve trakea, alt solunum yolları; bronşlar, bronşiyoller, alveoller ve akciğerlerden oluşur. Trachea gırtlakla bronşlar arasında bulunan, yaklaşık 12 cm uzunluğunda, havanın akciğerlere girip çıkmasını sağlayan nefes borusudur.

Hava yolunun sağlanması amacıyla trakea ön duvarında cerrahi bir açıklık meydana getirmeye trakeotomi adı verilir. Trakeadaki bu ostiumun cilde ağızlaştırılmış olmasına ise trakeostomi denir. Cerrahi olarak oluşturulan trakeal açıklığa yerleştirilen tüpe ise trakeostomi tüpü adı verilir.

Stoma kelimesi “açıklık” veya “ağız” anlamına gelir. Stoma açıldığı yere göre trakeostomi, ileostomi, kolostomi, ürostomi, gastrostomi gibi değişik isimler alır. Stoma geçici veya kalıcı olabilir. Stoma açılmasını gerektiren durum ortadan kalktıktan sonra yeni bir cerrahi girişim ile kapatılan stomalara geçici stoma denir. Kalıcı stomalar ise yaşam boyu kalmaktadır.

Trakeostomi, akut üst solunum yolu obstrüksiyonunda acil olarak açılabildiği gibi laringeal cerrahi sonrası uzun dönem için de açılabilir ancak trakeostomi en sık olarak uzamış endotrakeal entübasyon durumunda yapılmaktadır.

Trakeostomi endotrakeal tüpten hastanın kurtulmasını sağlar. İşlem açık olarak yapılabileceği gibi perkütan olarak da yapılabilir. Her iki yöntem de deneyimli doktorlar tarafından anestezist eşliğinde yeterli donanımı olan yoğun bakım ünitesinde yatak başında veya ameliyathane şartlarında yapılabilir.

TRAKEOSTOMİ ENDİKASYONLARI Solunum yolları obstrüksiyonu Konjenital trakea anomalileri Yabancı cisim aspirasyonu Ateşli ve kesici silahlarla boyun yaralanması Travma o Tümörler (dil, farenks, larenks, trakea, troid tümörleri) o Enfeksiyonlar

Sekresyonlara bağlı obstrüksiyonlar Yetersiz öksürük ve sekresyonların birikmesi Yüz, boyun ve solunum yolları yanıkları Toraks ve batın cerrahisi sonrası Bronkopnömoni Diabetes Mellitus, septisemi, üremi ve karaciğer yetmezliği gibi durumlarda oluşan koma hâli

Alveolar hipoventilasyon Göğüs duvarı paralizileri İlaç zehirlenmeleri Kronik obstrüktif akciğer hastalığı Yelken göğüs, kosta kırıkları

Sekresyonların atılamaması ve alveolar hipoventilasyonun beraber olduğu durumlar Merkezi sinir sistemi hastalıkları; ensefalit, felç, guillen-barre sendromu, tetanoz, poliomyelit o Nörojirürjik koma hâlleri

Kullanılan Malzemenin Hazırlığı ve Bakımı Trakeostomi bakımında kullanılan malzemelerin hazırlığı ve bakımı hemşirenin görevidir. Eldiven Ambu Steteskop Bistüri sapı Dişli penset Dişli- dişsiz ince uçlu penset

İnce ve kalın uçlu makas Mikro klemp Dikiş tutucu Ekartör Çiftli cilt ekartörü Trakeostomi kanülü Böbrek küvet Aspiratör Aspirasyon malzemeleri

Trakeostomi tüplerinin özellikleri Trakeostomi tüpleri; farklı ebatlarda üretilmiştir. Tek veya çift lümenlidir. Metal (paslanmaz çelik ve gümüş) ve plastik/slikondan yapılmıştır. Tek kullanımlık veya çok kullanımlıktır. Balonlu (kaflı) ve balonsuzdur (kafsız). Delikli veya deliksizdir.

Balonlu trakeostomi tüpleri, konuşmanın sağlanması, mekanik ventilasyonun sürdürülmesi, herhangi bir maddenin (ağız içi sekresyon gibi) solunum sistemine aspirasyonunun önlenmesi açısından tercih edilmelidir. Mukozal nekrozu önlemek için balonun havası, en az saatte bir kez indirilip tekrar şişirilmelidir.

trakeostomi kanülü ve bölgesi

Gümüş trakeostomi kanülü

Balonlu, iç kanüllü trakeostomi kanü

Obturator ve trakeostomi kanülü

Pencereli trakeostomi kanülü

Balonsuz trakeostomi kanülü

Balonlu trakeostomi kanülü

Trakeostominin dezavantajları Stomadan alınan havanın içindeki partiküller hiçbir zorlukla karşılaşmadan trakea içerisine girebilir. Stomadan giren hava, ısınmamış ve nemlenmemiştir. Bu şekilde nemlendirilmemiş hava, mukozada kuruluğa ve silyalı epitelde destrüksiyona (bozulmaya, yıkılmaya) yol açabilir. Ses çıkarabilmek zordur ve konuşma kabiliyeti azalmıştır. Koku hissi kaybolur.

Malzemelerin bakımı: Malzemelerden steril olması gerekenler steril edilmelidir. Diğerlerinin temiz olması sağlanmalıdır. Kullanılan malzemelerin temizliği sağlanıp gerektiğinde kullanılmak üzere yerlerine kaldırılmalıdır.

ENTÜBASYON TÜPLERİ VE KULLANIM AMAÇLARI Hava yolu açıklığının sağlanması ve sürdürülmesi amacıyla trakeaya tüp yerleştirilmesi işlemine trakeal entübasyon denir. Trakeal entübasyon, orotrakeal ve nazotrakeal entübasyon olarak 2 şekilde yapılır

Trakeal tüp, trakeal entübasyonu sağlamak amacıyla kullanılan tüptür. Trakeal tüp sentetik, kauçuk veya polietilen gibi maddeden üretilmiştir. Disposable, steril ve paketlenmiş olarak bulunur. Tüpün proksimal ucunda dış çapı 15 mm olan standart bir adaptör bulunur.

Trakeal tüpün balonlu (cuff-kaflı) ve balonsuz (kafsız) olmak üzere farklı iki tipi vardır. Kaflı tüp: Kaf, bir enjektör yardımı ile şişirilir ve tüpün trakea içinde sabitlenmesini sağlar. Ayrıca trakea ile tüp arasından sıvı ve hava kaçağını önleyerek hem mekanik solunumun etkili olmasını sağlar hem de mide içeriğinin kan, mukus ve sekresyonların aspirasyonuna engel olur.

Kafsız tüp: Pilot balon ve kaf bulunmadığından iyi sabitlenmelidir. Bebek ve 8 yaşın altındaki çocuklarda kafın oluşturacağı hasara engel olmak amacıyla genellikle kafsız tüp tercih edilir. Trakeal tüplerde vokal kord işareti bulunur. Tüp, vokal kordlardan geçirildikten sonra bu işarete kadar ilerletilirse trakeaya uygun şekilde yerleştirilmiş olur.

Kaflı tüp

Kafsız tüp

Trakeal entübasyon uygulama amaçları Hava yolunu açmak ve açık tutmak Oksijen vermek Solunumu desteklemek ve kontrol altında tutmak Farenksteki katı ve sıvı maddelerin akciğerlere kaçmasını (aspirasyonu) önlemektir.

Trakeal entübasyon endikasyonları CPR uygulaması Yetersiz oksijenasyon yani maske veya nazal kanülle oksijen verilmesine rağmen arteriyel hipoksemi, (% 100 O 2; Arteriyel Pa. O 2 < 70 mm Hg) “Glasgow Koma Skalası” 8 ve altında (travma hastalarında GKS 10 ve altında) olan hastalar

Derin koma gibi hava yolu koruyucu refleksleri kaybolmuş hastalar Solunum yollarını etkileyen ciddi yüz ve kafa yaralanmaları Pulmoner sekresyonların temizlenmesi ve kontrolü (ödem, pnömoni, boğulma) Genel anestezi alacak hastalarda trakeal entübasyon uygulanır

Trakeal entübasyon, iki şekilde uygulanır. Orotrakeal Entübasyon Hava yolu açıklığının sağlanması ve sürdürülmesi amacıyla oral yoldan trakeaya tüp yerleştirilmesi işlemine orotrakeal entübasyon denir.

Nazotrakeal entübasyon Trakeal tüpün burun içinden geçirilerek trakeaya yerleştirilmesine nazotrakeal entübasyon denir. Nazotrakeal entübasyon, körlemesine veya laringoskop ve magill forseps kullanarak doğrudan nazal entübasyon şeklinde yapılabilir. Uygulaması uzun ve zaman alıcı olduğundan acil durumlarda tercih

Orotrakeal Entübasyonda Kullanılan Malzemeler Eldiven Oksijen tüpü ve ekipmanları Aspiratör ve aspirasyon sondası Balon valf maske (BVM, balon) Laringoskop Pulsoksimetre Sargı bezi Trakeal tüp

Trakeal tüpün boy ve kalınlığı, iç çapının “mm” olarak ifade edilmesi ile belirtilir. Tüpün çapı büyüdükçe uzunluğu da artar. Pratikte uygun trakeal tüp, hastanın burun deliği çapında ya da serçe parmağı kalınlığında seçilebilir.

İki yaşından büyük çocuğa takılacak trakeal tüpün iç çapını hesaplamak için aşağıdaki formüller kullanılır: Kafsız trakeal tüp iç çapı (mm) = [Yaş (yıl) / 4] + 4 Kaflı trakeal tüp iç çapı (mm) = [Yaş (yıl) / 4] + 3

Yaş Trakeal Tüp Boyutu Kaflı/kafsız Prematüre 2. 0 -3. 0 mm Yeni doğan 3. 0 -3. 5 mm 1 yaş 3. 5 - 4. 0 mm 2 -8 yaş [Yaş (yıl) / 4] + 4 9 -14 yaş ve üstü 7. 0 -8. 0 mm Yetişkin kadın 7. 0 -8. 0 mm kaflı Yetişkin erkek 7. 5 -8. 5 mm kafsız kaflı

Erkeklerde 23, kadınlarda 21 cm ilerletilir

OSTOMİ TORBALARI Ostomiler; gastrostomi (midenin karın duvarı ile ağızlaştırılması), kolostomi (kalın bağırsağın, karın duvarına ağızlaştırılması) Ürostomi (üreter ya da üretranın direkt veya indirekt yol ile karın duvarına ağızlaştırılması) gibi açıldığı yere göre farklı isimler almaktadır.

Ürostomi torbaları ve kullanım amaçları Üreterler, direkt karın duvarına ağızlaştırılabilir (üretorostomi –direkt yol). İncebağırsak ya da kalın bağırsaktan bir parça alınarak idrarın vücuttan atılması için bir kanal oluşturulur. Bu parçanın bir ucu kapatılarak üreter ya da üretra, bu bağırsağın içine yerleştirilir ve açık olan uç karın duvarındaki kesiden dışarıya doğru ağızlaştırılır.

Ürostomi endikasyonlar � Mesanenin malign hastalıkları � Konjenital anomaliler � İdrar inkontinansı � Nörojenik disfonksiyonel mesane � Kronik enfeksiyon (böbrek fonksiyonunun bozulması sonucu) � Tıkanıklıklar � Mesane travması � Mesanenin alınması

Kullanılan Malzemenin Hazırlığı ve Bakımı � Malzeme arabası veya tepsisi içinde; � Steril gazlı bez paketi, � Ilık su küveti (hasta tuvalete gidebiliyorsa lavaboda ılık su), � Tuvalet kâğıdı veya kâğıt havlu, � Stoma etrafındaki deriyi korumak için krem, � Ürostomi torbası (tek parçalı veya iki parçalı torba ve adaptör), alttan boşaltmalı vb. ,

� Yapışkan çıkartıcı, � Yuvarlak uçlu makas, � Stoma ölçüm cetveli, � Ölçü kabı, � Tek kullanımlık eldiven, � Koruyucu önlük, � Tek kullanımlık yatak koruyucu veya muşamba ve ara çarşafı, � Stoma kemeri, � Atık torbası bulundurulmalıdır.

Ürostomide kullanılan malzemeler

Ürostomide bakım ilkeleri � Boşaltımı sağlamak � Ürostomi torbasının değiştirilmesi � Stomanın değerlendirilmesi � Diyet � Sosyal aktivite � Etkin iletişim ve empati yapmak � Eğitim vermek

Ürostomide, sfinkter kası yoktur. Bu nedenle birey idrarını kontrol edemez. İdrar çıkışı sürekli olduğu için ürostomi torbası sabahları, kahvaltı etmeden ve bir şeyler içmeden önce değiştirilmelidir. Gün içinde torba değiştirilecek ise uygulamadan birkaç saat önce sıvı alımı kısıtlanmalıdır.

Günümüzde çok çeşitli torbalar ve adaptörler mevcuttur. Bazı torbalar, önceden doğrudan torba ile birleştirilmiş bir adaptöre sahiptir ve tek parçalı torba sistemi olarak adlandırılır. Bunların bazıları üretici firmalar tarafından önceden kesilmiştir, bazıları ise hastanın stoma ölçüsüne göre kesilebilir tarzdadır. .

Ürostomi torbasında, iki kısımdan oluşan adaptör, torba sistemi mevcuttur. Bazı adaptörler kilitlidir. Bu sistemde, üzerine bir plastik halka yerleştirilerek oluşturulan bir adaptör ve adaptöre uygun torba vardır. Adaptörün stomaya gelecek kısmı açık olabildiği gibi bazı tiplerinde hastanın stoma ölçüsüne göre kesilmek üzere kapalı tipleride vardır.

Torba alttan boşaltmalıdır. Altta musluk veya açıp kapanabilen bir yapı vardır. Alttan boşaltması olmayan da vardır bunlar dolunca atılır. Daha çok tercih edilen, iki parçalı alttan musluklu torbalardır. Hemşire, farklı adaptör, torba sistemlerinin nasıl kullanılacağını bilmelidir

Kolostomi torbasında stomayı içine alacak kısmın kesilmesi

Ürostomi torbası

Ürostomi torbaları

Kolostomi ve ileostomi Kolostomi, genel anestezi altında, ameliyatla kolonun hastalıklı kısmının alınıp geriye kalan kısmının karın ön duvarına dikilerek ağızlaştırılmasıdır. Kolostomide anüsteki gibi sfinkter kası bulunmadığı için dışkı boşaltımı kontrol edilemez. Kolostominin amacı; bağırsak içeriğinin stoma aracılığı ile dışarı atılmasını sağlamaktır.

Kolostomili birey, dışkıyı toplamak amacıyla kullanılıp atılabilen kolostomi torbası kullanır. Kolostomi geçici ve kalıcı olmak üzere iki şekilde açılır. Geçici kolostomi; yapılan işlemin türüne göre bir süre kullanılıp daha sonra ağızlaştırılan kısmın kapatılması işlemidir. Kalıcı kolostomi; anüs çevresindeki dokuların ve rektumun tamamen çıkarılması ile yapılan kolostomidir.

Kolostominin yerinin, stoma yerinin seçiminde, hastalık tipi kadar hastanın vücut yapısı da etkilidir. Yer seçiminde, ayakta dururken, otururken, yatarken ve gezerken, bireyin en rahat şekilde kolostomi torbasını taşıyabilmesi ve temizliğinin kolayca yapılabilmesi dikkate alınmalıdır. Genellikle seçilen stoma yeri, pantolon ve etek belinin altında olacak şekilde, göbek hattının birkaç santimetre altında, sağda veya solda olmalıdır.

Genellikle, kalın bağırsağın anatomik pozisyonuna ve kalın bağırsak üzerindeki yerlerine göre; � Çıkan (asendan) kolostomi, � Yatay (transvers) kolostomi, � İnen (desendan) kolostomi, � Sigmoid kolostomi olarak isimlendirilir.

Kolostomi yerleri

Kolostomi ameliyatından sonra iki veya üçüncü günde önce gaz gelir, sonra dışkı gelmeye başlar. Bu normal bir durumdur. Kolostomide dışkı kıvamı, stomanın açıldığı yere göre değişir. Stoma, ileumdan çıkan kolonda ve yatay kolonda ise dışkı daha sıvı, inen kolonda ve sigmoid kolonda yani sol tarafta ise dışkı katı hâldedir.

Normal stoma görünümü

Geçici kolostomi endikasyonları � Kalın bağırsak tıkanmaları, � Bağırsak delinmesi, � Bağırsak yaralanmaları, � Doğumsal bağırsak anomalileri, � Bağırsakta yapılan bir işlemin iyileşmesini sağlamak amacıyla, � Ciddi anüs hastalıkları, � Rektum travmalarıdır.

Kalıcı kolostomi endikasyonları � Kalın bağırsağın son kısmı ve anüsün çıkartılması gereken hastalıklar (kolon ve rektumun malign hastalıkları vb. ), � Kalın bağırsak tıkanmaları, � Anüs kas yapısının görevini yapamadığı hastalıklar (fekal inkontinans), � Doğumsal anüs ve rektum defektleri, � Kalın bağırsağın son kısmındaki

İleostomi; ince bağırsağın son kısmını oluşturan ileum bölümünün karın duvarına ağızlaştırılmasıdır. Farklı nedenlerle, kalın bağırsak ve rektumun ameliyatla tamamen alındığı durumlarda, dışkılamanın, ince bağırsağın bu son kısmından yapılması gerekebilir. İleostomide, sfinkter kası olmadığı için dışkı çıkışı devamlıdır, kontrol

Dışkı sıvı hâlde, yakıcı nitelikte ve fazla miktardadır. Stoma çevresinin bakımı çok önemlidir çünkü tekniğine uygun stoma bakımı yapılmaz ise yakıcı olan dışkının stoma çevresindeki deriyi tahriş etme riski yüksektir.

İleostomiler, geçici ve kalıcı olabilir. Kalıcı ileostomide, birey ömür boyu ileostomi torbası kullanır. Geçici ileostomi, belirli bir süre sonra kapatılır ve dışkılama anüsten gerçekleşir. İleostominin yeri; Genellikle karnın sağ alt tarafına açılır.

Geçici ileostomi endikasyonları � Kalın bağırsak tıkanmaları, � Bağırsak yaralanmaları, � Bağırsak delinmeleri, � Doğumsal bağırsak anomalileri, � Bağırsakta yapılan bir işlemin iyileşmesini kolaylaştırmaktır.

Kalıcı ileostomi endikasyonları � Kalın bağırsağın ve anüsün çıkartılması gereken hastalıklar, � Kalın bağırsağın alındığı ve anüs kas yapısının işlevini yapamadığı hastalıklar, � Kalın bağırsağın tümünün tıkayıcı bir hastalığa maruz kalmasıdır.

kullanılan malzemeler � Steril spanç, tuvalet kâğıdı, kâğıt mendil � Sürgü � Eldiven � Ilık su � Gerekirse stoma ölçüm aracı � Çöp poşeti, gazete � Yeni stoma torbası � Kıvrık uçlu makas � Boşaltılabilir torba için klips Pasta ve ostomi kemeri

Kolostomi ve ileostomide kullanılan torba adaptör sistemleri � Tek parçalı alttan boşaltılabilir sistem (bağırsak içeriğini alttan boşaltmaya izin verecek şekilde açık), � Tek parçalı altı kapalı sistem (Torba dolduktan sonra çıkarılıp atılır. ), � İki parçalı (torba ve adaptör) alttan boşaltılabilir sistem, � İki parçalı (torba ve adaptör) altı kapalı sistemdir.

Konveks adaptör

Kolostomi torbasında stomayı içine alacak kısmın kesilmesi

Kemer

Tek parça boşaltmalı

Tek parça boşaltmasız

İki parça boşaltmasız

İKİ PARÇA BOŞALTMALI VE BOŞALTMASIZ