OTZMDE ERKEN TEHS ERKEN TEHS ERKEN TEHS Bebeklik

OTİZMDE ERKEN TEŞHİS

ERKEN TEŞHİS

ERKEN TEŞHİS Bebeklik dönemi açısından değerlendirme yaptığımızda; otizmin erken teşhisi ile ilgili olarak özellikle sosyal belirtilere dikkat edilmesi gerekmektedir. 15. aya kadar göz kontağı kurmama, taklit etmeme, yüz ifadesinin donukluğu ve olağandışı motor bulgular özellikle önem taşımaktadır. http: //www. algiozelegitim. com. tr/

ERKEN TEŞHİS Bunların dışında, Erken Tanıda Dikkat Edilmesi Gereken En Belirgin Gelişim Özellikleri: 1. ay - yüze bakma 2. ay - gülümseme 2 -3. ay - obje takibi 2 -6. . ay - sesli uyaranlara tepki 3 -6. ay - kavrama becerileri

Erken Tanıda Dikkat Edilmesi Gereken En Belirgin Gelişim Özellikleri: 4 -7. ay - yüz ifadelerini ayırma 6. ay - heceler 7. ay - konuşma seslerini taklit 8 -10. ay - bakım verenleri tercih etme 12. ay - bakım verenden ayrılmaya tepki yoksa,

Erken Tanıda Dikkat Edilmesi Gereken En Belirgin Gelişim Özellikleri: 12 -24. ay işaret etmiyor, objeyi yetişkine göstermiyor, isme cevap vermiyor, uygun jestleri göstermiyor, sosyal uyaranlara tepkisiz davranıyor ise; 12. ayda babıldama yok, 16. ayda sözcük yok ise, 24. ayda spontan iki kelime ile cümle yoksa , bir uzman tarafından çocuğun değerlendirilmesi kritik önem taşımaktadır.

ERKEN TANI NEDEN ÖNEMLİDİR? Erken çocukluk dönemi, özellikle yaşamın ilk beş yılı beyin gelişiminin en hızlı olduğu dönemdir. Bu gelişimsel özellik çocuğun öğrenme yeteneğini doğrudan etkilemektedir. Otistik çocuklarda, sinir hücreleri arasında kurulan bağlantıların sayıca daha az ve yapısal olarak da sağlıksız özellikler taşıması nedeniyle, özellikle erken çocukluk döneminde beyin ve sinir sisteminin gelişimi için çocuğun düzenli olarak uyarılması gerekmektedir.

ERKEN TANI NEDEN ÖNEMLİDİR? Çocuk eğitimcileri çocuklarda okul öncesi eğitimin okul başarısına olumlu etkilerini kanıtlamışlardır. Çocuklar için önemle vurgulanması gereken erken çocukluk dönemi eğitimi, özel ihtiyaçlar gösteren çocuklar için daha da önemlidir.

ERKEN TANI NEDEN ÖNEMLİDİR? Otizm her ne kadar yaşam boyu süren bir durum olsa da ve tam olarak iyileşme bugünkü bilgilere göre mümkün görülmese de, erken çocukluk döneminde yoğun eğitim alan çocukların gösterdiği semptomlarda olumlu yönde belirgin değişikliklerin olduğuna ve %70’e varan düzelmelerin olabileceğine işaret eden umut verici bilimsel araştırmalar bulunmaktadır.

ERKEN TANI NEDEN ÖNEMLİDİR? Yapılan araştırmalar, özellikleri ve gereksinimleri ne olursa olsun her vakada erken tanı ve eğitimin olumlu etkisini kanıtlamıştır. Ancak bu noktada çocukların bireysel özellikleri ve zihinsel becerilerinin, yaşadıkları aile ve sosyal çevrenin bu süreçteki önemini göz ardı etmemek gerekecektir.

OTİZMDE GENEL KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLER Bebeklik Dönemi

Bebeklik Dönemi Normal gelişim gösteren bebekler; ilk iki yılda aşağıdaki özellikleri sergilerler: o. Annenin yüzünü araştırırlar. o. Seslerle kolayca uyarılabilirler. o. Kelime sayısı gittikçe artar ve gramere uygun kullanım başlar. o. Annesi odadan ayrıldığında ağlar, yabancıların yanında kaygı duyarlar.

Bebeklik Dönemi o. Acıktığında ya da hayal kırıklığı durumlarında keyifsiz olur. o. Aşina yüzleri tanır ve gülümser. o. Bir ilgi çekici nesne veya etkinlikten bir diğerine geçiş yaparlar. o. Nesnelere ulaşmak için vücutlarını anlamlı kullanabilirler. o. Oyuncaklarını incelerler ve oyun oynarlar. o. Doyum ararlar, acıdan kaçınırlar.

Otistik özellik gösteren bebeklerde ise; - Az melodik babıldama dikkat çeker. - İşitmiyormuş gibi davranabilirler. - Başkalarının farkında değilmiş gibidirler. - Göz teması kurmaktan kaçınırlar.

Otistik özellik gösteren bebeklerde ise; - Bir grup bebekte uykusuzluk, huzursuzluk, uyku bozuklukları ve uyumsuz davranışlar gözlemlenir. Bunlar genellikle huysuz olarak adlandırılan bebeklerdir. - Diğer bir grup bebekte ise pasiflik, sakinlik görülebilir. Bunlar bütün gününü yatakta geçiren bebeklerdir, bakımları kolay olmasına rağmen çevreden ilgi beklememeleri, genel ilgisizlikleri dikkat çeker.

Otistik özellik gösteren bebeklerde ise; - Duyusal olarak ilk yıllarda seslere kayıtsız kalabilir veya gürültüden, bizim duymadığımız seslerden rahatsız olabilirler. - Donuk ve boş bakma görülebilir. - Ağrı, acıya, üşümeye tepkisizlik dikkat çeker. - Başını, vücudunu sallama gibi tekrarlayan davranışlar görülebilir.

Otistik özellik gösteren bebeklerde ise; - Düşük kas tonusu izlenebiliyor. - Daha az mimik kullanırlar. - 18 -24. ayda başkalarının zor durumda olmasına çocuk cevap verir. Başkalarının duygularına yanıt verme düşük fonksiyonlu otistiklerde genel olarak yoktur, yüksek fonksiyonlularda ise görülebilmektedir.

Otistik özellik gösteren bebeklerde ise; - 2. yılda beceri kaybı görülebiliyor. Özellikle 15 ile 18. ayda regresyon zirve yapıyor. “SANA İHTİYACIM YOKSA SEN YOKSUN”

Otistik özellik gösteren bebeklerde ise; Başkalarıyla ilişki ilk günden başlar ve ilk ilgi çeken insan sesi ve yüzüdür. Otistik bireylerde ise bakışın eksikliği oldukça belirgin bir problemdir. 26 aylık bebeklerde yapılan bir çalışmaya göre, normal gelişim gösterenler insan olmayan objelerden gözünü daha çabuk ayırabilirler. http: //nasilkolay. com/

Otistik özellik gösteren bebeklerde ise; Sosyal bilişle ilgili olarak, otistik çocukların yüze bakmadığı, çünkü yüzden bilgi çıkaramadıkları söylenmektedir. Bununla çünkü yüzden bilgi çıkaramadıkları söylenmektedir. ilgili yapılan çalışmalara göre; otistikler yüze ve göze kontrol grubuna göre daha az bakarlar. Odaklanmada ise, oklar otistik çocuklar için gözlere göre daha fazla tahmin ediciyönlendirici özelliğe sahiptir. Ayrıca otistik çocukların ağız tanıma konusunda daha başarılı olduğu görülmüştür.

Otistik özellik gösteren bebeklerde ise; Bununla ilgili olarak ağza bakmanın göze bakmamayı telafi eden bir davranış olduğu söylenmektedir. Otizmlilerde ağza daha uzun süreli bakanların daha sosyal oldukları gözlenmiştir.

Otistik özellik gösteren bebeklerde ise; Yüksek işlevli otistikler daha nitelikli göz teması kurabilirler. Özellikle yetişkinlerde göz kırpmadan veya yüzde bir yere odaklanarak normal olmayan bir bakma görülebilmektedir.

Otizmde Konuşma Problemleri:

Otizmde Konuşma Problemleri: Ekolali : Çocuğun duyduğu kelimeleri cümleleri konuşmacının : hemen arkasından veya daha sonra taklit etmesidir. Normalde çocuklar konuşmaya duydukları kelimeleri taklit ederek başlarlar, ancak 2, 5 yaş civarında bu sona erer. Mutizm : Sessizlik Mutizm : Murmuring : Sürekli mırıldanma Murmuring : Disprosodi : Ses tonunu ayarlayamama Disprosodi :

Otizmde Konuşma Problemleri: Yineleyici Konuşma : Bazı Konuşma : konulara takılarak, bu konuyla ilgili sürekli tekrarlarda bulunma Zamirleri Karıştırma : Çoğunlukla birinci tekil şahıs “ben” kullanımı yerine “sen” veya “o” kullanımı görülür. http: //erenegitim. com/

Otizmde Konuşma Problemleri: Gramer Bozuklukları : Cümlelerde özellikle fiil eklerini söylememe yaygındır, uygun olmayan cümle kuruluşları görülür. Konuşulanları Anlamada Güçlük : Özellikle soyut Konuşulanları Anlamada Güçlük : kelimeleri anlamada, mecaz kullanımları anlamada güçlük görülür. Konuşmayı Başlatmama-Sürdürmeme : Kendiliğinden iletişimi başlatmada belirgin yetersizlikler görülür.

Davranış Problemleri:

Davranış Problemleri: - Öfke Nöbetleri ve Bağırmalar - Çevresine Zarar Veren Davranışlar - Kendine Zarar Veren Davranışlar - Tek Tip Vücut Hareketleri http: //guncelblog-tr. blogspot. com. tr/

Tekrarlayıcı Davranışlar ve Obsesyon : Otizmli çocuklarda tuhaf tekrarlayıcı hareketler sıklıkla görülebilmektedir. Parmaklarını devamlı tarzda fiske vurma, ellerini kanat gibi çırpma, ileri-geri sallanma bir çocuğun saatlerini alabilir. Bir kısmı kollarını sağa sola sallar veya parmakları üzerinde yürür, bazıları belirli pozisyonlarda aniden donakalabilir. Uzmanlar bu davranışları stereotipi veya self-stimulasyon (kendini uyarıcı) davranışlar olarak adlandırır.

Tekrarlayıcı Davranışlar ve Obsesyon : Otizmli bireyler belirli eylemleri defalarca tekrarlamaya eğilimlidirler. Otizmli çocuk saatlerce çubuk krakerleri bir çizgi üzerinde sıralamayla uğraşabilir. Oyuncakları yana, çizgisel olarak dizme, objelere bu şekilde bakma, gözünün ucuyla bakma görülebilir. Böyle bir durumda örneğin şişeleri dizen bir çocukla bunu bowling oynamaya dönüştürmek davranışı sosyal boyuta ve ilişkiye taşımak anlamında tedavi açısından önemlidir. psiholog-shkola-detsad. blogspot. com.

Tekrarlayıcı Davranışlar ve Obsesyon : Çoğu otizmli çocuk aynı gıdaları yemek, sürekli aynı yerde oturmak isteyebilirler. Belli yemekleri yiyen bir çocukta farklı yemekler yemesini sağlamak semptomları kırmak açısından önem taşımaktadır. Herhangi açısından önem taşımaktadır. bir eşyanın yeri değiştirilmesi, alışmış oldukları rutinin dışındaki değişiklikler, örneğin okula farklı bir yoldan gitmek gibi, onlarda belirgin huzursuzluklar yaratabilir. http: //www. psiko. gen. tr/

Duyusal Uyarılara Tepkiler:

İşitsel Uyarılara Tepkileri: Otizmli çocukların seslere tepkisizliği bir çok anne babayı işitme problemi endişesiyle doktora gitmeye yöneltmektedir. Bu çocukların bazen seslere hiç tepki vermemeleri, bazen en ufak seslere aşırı tepki göstermeleri, bazı seslere de aşırı duyarlı oldukları gözlenmektedir. http: //www. ogunhaber. com/

Görsel Uyarılara Tepkileri: Görsel uyarıcılara normal dışı tepkiler yaygın olarak görülebilir. İnsan yüzlerine veya çevrelerindeki bir çok nesneye bakmamalarına karşın ; hareket eden, dönen veya parlak olan bazı cisimlere çok uzun süre bakabilirler. http: //www. haberturk. com/

Acı, Sıcak, Soğuğa Karşı Tepkiler: Bu tepkiler bazı çocuklarda acıyı, sıcağı, soğuğu fark etmeme şeklinde ortaya çıkarken bazılarında ise soğuk suyla ellerini yıkarken ağlama, eline toplu iğne battığında çığlıklar atma şeklinde görülebilir. http: //www. annelikbilinci. com/

Dokunulmaya karşı Tepkiler: Bu tepkiler de diğer duyularda olduğu gibi değişkenlik göstermektedir. Bazı çocuklarda fiziksel temastan kaçınma, bazılarında dokunulmaya karşı ilgi görülebilir. Herhangi bir kimse tarafından dokunulmak istendiğinde, o kimseyi itmek veya ondan kaçmak da yaygın olarak gözlenen tepkilerdir.

Duygusal Tepkiler: Özel Korkular: o. Tehlikelerin Farkında Olmama o. Nedensiz Gülme Ve Ağlama o. Değişikliklere Tepki Gösterme

Özel Beceriler:

Özel Beceriler: Otistik çocukların en şaşırtıcı özellikleri bir çok alanda sınırlı becerileri olmasına karşın bazı alanlarda sahip oldukları özel becerilerdir. Bir çok otistik çocuğun konuşmadan önce şarkı söylediği görülür. Bazıları ise bir enstrümanı iyi çalabilirler. http: //www. muzikveotizm. com/

Hatay İskenderun’da yaşayan ve “absolutepitch” olarak adlandırılan olağanüstü müziksel işitme yeteneğine sahip olması nedeniyle dünyadaki 664 müzik dehasından birisi olarak gösterilen otistik Buğra Çankır’ın konservatuvar hayalleri gerçek oldu. Buğra Çankır, Mustafa Kemal Üniversitesi (MKÜ) Mustafa Yazıcı Devlet Konservatuvarı yetenek sınavını birinci olarak kazandı.

Özel Beceriler: Bazı anne babalarda çocuklarında müzik becerisinin yanı sıra kuvvetli bir hafıza olduğunu belirtmektedirler. Çocuğun yıllar önce gittiği bir yeri, o yerdeki özel bir eşyayı unutmadığını, çok uzun şiirleri ezberleyebildiğini, televizyonda dinlediği çok uzun bir konuşmayı tekrar edebildiğini anlatan aileler vardır.

Özel Beceriler: Otistik çocuğun diğer bir özel becerisi de sayılar, sayısal ilişkiler ve yazılar üzerinedir. Bazıları sayıları çok çabuk öğrenir ve çok güç işlemleri akıldan yapabilirler. Erken yaşta okuma öğrenebilirler. Ayrıca gördüğü resimleri çok iyi kopya eden, güzel boyayan, mekanik oyuncakları söküp takabilen, karmaşık boz-yapları kolayca tamamlayabilen çocuklara da rastlanmaktadır.

Zihinsel Özellikler:

Zihinsel Özellikler: Otizm ilk tanımlandığı yıllarda otizmli çocukların çok zeki olduklarına , ancak bu zekanın problem davranışlarla maskelendiğine inanılıyordu. Otistik çocukların zihinsel gelişmeleri üzerine yapılan çalışmalar ise bu inancı kesin bir şekilde değiştirdi. Otizmde mental retardasyon sıklıkla gözlenmektedir. Yapılan araştırmalara göre otizmli bireylerin %70 -80’i farklı derecelerde olmakla beraber zihinsel engel taşımakta, yaklaşık 1/5’inin zekasının normal olduğu düşünülmektedir. %10’undan fazlasında ortalama ve ortalama üstü zeka görülebilmektedir. Çok az kısmında olağandışı yeteneklilikler olabilir.

Zihinsel Özellikler: Zekalarını testler ile değerlendirebilmek çok güçtür, çünkü çoğu zeka testi otistik olmayan bireylere göre düzenlenmiştir ve otistiklerin alışılmış yollarla çevreyi algılamamaları ve ilişki kurmamaları test almalarını güçleştirir. Testlerin performans kurmamaları test almalarını güçleştirir. bölümünde oldukça iyi olmalarına rağmen, sözel bölümlerinde düşük puanlar alabilirler. IQ ile ilgili yanlış kanı ise IQ’nun erken bir yaşta belirlenmiş ve değiştirilemez olduğudur. Bir yıl içinde sözel IQ puanının 25 puan artabileceği bazı araştırmacılarla dile getirilmektedir.

Otizmle ilgili olarak; - Dil gecikmesi hafifse, sonuçların uzun vadeli olarak daha iyi olduğu görülmüş. - Gramer anlama ve 5 -6 yaşına kadar hikaye anlatma becerisi gösterenler daha iyi gelişme gösteriyor. Ancak dil becerileri gelişmiş olsa bile, bir hikaye anlatırken düşüncelerini organize etmede güçlük çekiyorlar. - 8 -9 yaşına kadar okuyamayan çocukların okuldaki performanslarının da yetersiz olduğu gözlenmiş. 1. sınıfta okuma güçlüğü gösterenlerin % 88’inin 4. sınıfta da güçlüklerinin sürdüğü görülmüş.

Otizmle ilgili olarak; - Otistik çocukların okumayı öğrenmelerinde asıl heyecan veren şey; iletişim becerilerini bu şekilde de destekleyebilecek olmamız. - Okuma ile ilgili istek ve yeteneklilik yani hyperlexia ile ilgili olarak ise, yazılı şeylere meraklı olan çocuklarda bu iletişim için kullanılabilir. Tedavi edilmesine gerek yok, ancak pekiştirilmemesi de gerekiyor. Hyperlexia baskılanmamalı, ancak çocuğun bu konudaki dikkati dağıtılmalı, çünkü bu bir obsesyon.

KAYNAKÇA o http: //www. naar. org/aboutaut/whatis_hist. htm o http: //www. nimh. nih. gov/publicat/autism. cfm? Output o Kırcaali-İftar, G. (2003). Otistik özellik gösteren çocuklara iletişim becerilerinin kazandırılması. İstanbul: Ya-Pa. o Koegel, R. L. ve Koegel, L. K. (2005). Pivotal response treatments for autism: Communication, social, and academic development. Baltimore: Paul H. Brookes. o Ozonoff, S. ve Rogers, S. J. (2003). From Kanner to the millennium. A. Ozonoff, S. J. Rogers ve R. L. Hendren (Editörler), Autism spectrum disorders: A research review for practitioners (s. 3– 33). Washington, DC: American Psychiatric Publishing, Inc. o Scheuermann, B. ve Webber, J. (2004). Autism: Teaching does make a difference. Australia: Wadsworth o Ellen Notbohm (2004). Children’s Voice Article, November / December . Çeviren ve Derleyen: Kutşın Sancaklı o Australian Advisory Board on Autism Spectrum Disorders (2007). The prevalence of autism in Australia: Can it be established from existing data? [http: //autismaus. com. au/aca/pdfs/Prevalence. Report. pdf]. o Baird, G. , Simonoff, E. , Picles, A. , Chandler, S. , Loucas, T. , Meldrum, D. , ve Charman, T. (2006). Prevalence of disorders of the autism spectrum in a population cohort of children in South Thames, the Special Needs and Autism Project (SNAP). The Lancet, 368(9531), 210– 215. o CDC (2007). Prevalence of the Autism Spectrum Disorders (ASDs) in multiple areas of the United States, 2000 and 2002. [http: //cdc. gov/ncbddd/autism/documents/Autism. Community. Report. pdf]. o TEACCH Programı Girli Alev Yardımcı Doçent Doktor o http: //www. otizmvakfi. org. tr