Poslovna strategija 1 Strategija u procesu strategijskog menadmentaProf

Poslovna strategija 1. Strategija u procesu strategijskog menadžmenta(Prof. V. Kuč, 6 h) a. Okruženje b. Formulisanje strategije c. Uloga KPI 2. Vrednovanje strategije pomoću VBM (Prof. Dj. Kaličanin, 9 h) 3. Upravljanje rizikom pomoću VB ERM (Prof. D. Djuričin, 3 h) 4. Rizik i tržište kao elementi strategije (Prof. D. Lončar, 9 h) 5. Implementacija strategije pomoću ERP (Prof. D. Djuričin, 3 h) 0

Uloga KPI u formulisanju strategije dr Vukašin Kuč

Glavne planske odluke #0 Vizija Moć sagledavanja buduće pozicije # 1 Ciljevi Željena stanja ili nivo aktivnosti kojima se teži #2 Strategija Ideja vodilja za donošenje taktičkih i operativnih odluka u promenljivim okolnostima na bazi pozicioniranja u budućnosti #3 Biznis plan Okvir za vodjenje poslovanja u kratkom roku #4 Investicioni projekat Uvodjenje promene u postojeće aktivnosti i/ili uvodjenje nove aktivnosti 2

Merila performanse (PM-performance measures) • Definicije: Merila uspeha koja govore da li organizacija ima: 1. 2. strategijsku uskladjenost sa situacijom (strategic fit) da koristi svoje mogućnosti, odnosno da nije neadekvatno vođena (mismanagement) Pored finansijskih, obuhvataju i druga merila performansi: Ø Računovodstvo evidentira samo finansijske transakcije Druga merila performansi su vanbilansna merila koja nisu povezana sa finansijskim transakcijama (portfolio biznisa, portfolio proizvoda, tehnologija, humani kapital i sl. ) Ø • Evidentiraju se kao troškovi perioda KPI čine osnovu modernog sistema merenja performansi: • Kao i sistema planiranja (Bs. C/BP) 3

Strategijske, taktičke i operativne performanse Performanse Strategijske Operativne 1 4 Taktičke 2 3 4 Vreme

Jednostavna finansijska merila performansi Naziv merila Formula MERILA LIKVIDNOSTI Racio tekuće (opšte) likvidnosti Racio ubrzane likvidnosti Neto obrtna sredstva (neto obrtni kapital) Slobodan novčani tok Obrtna sredstva/Kratkoročne obaveze Obrtna sredstva-zalihe/Kratkoročne obaveze Obrtna sredstva-Kratkoročne obaveze (Dugoročni izvori-Stalna imovina) NNT iz poslovne aktivnosti- Neto investicije MERILA POSLOVNE AKTIVNOSTI Koeficijent obrta zaliha materijala Dani vezivanja zaliha materijala Koeficijent obrta zaliha robe Dani vezivanja zaliha robe Koeficijent obrta potraživanja Prosečno vreme naplate potraživanja Koeficijent obrta obaveza prema dobavljačima Troškovi materijala/Prosečni saldo zaliha materijala 365/Koeficijent obrta zaliha materijala Prihodi od prodaje robe/Prosečni saldo zaliha robe 365/Koeficijent obrta zaliha robe Prihodi od prodaje/prosečni saldo potraživanja 365/Koeficijent obrta potraživanja Ukupna nabavka/Prosečni saldo dobavljača MERILA FINANSIJSKE STRUKTURE Racio duga (ili zaduženosti) Racio samofinansiranja Odnos duga i sopstvenog kapitala Odnos kamatonosnog duga i sopstvenog kapitala Pokriće troškova kamata Ukupne obaveze/Ukupna imovina Sopstveni kapital/Ukupna imovina Ukupne obaveze/Sopstveni kapital (Kratkoročni krediti+dugoročni krediti+deo dugoročnih kredita dospeo na naplatu)/Sopstveni kapital Poslovni dobitak/Troškovi kamata MERILA PROFITABILNOSTI (%) Stopa EBIT (ili EBIT marža) Stopa EBITDA Stopa neto profita Prinos na ukupnu imovinu (ROA) 5 Prinos na sopstveni kapital (ROE) Poslovni dobitak/Poslovi prihodi Poslovni dobitak+amortizacija/Poslovni prihodi Neto dobitak + troškovi kamata(1 -stopa poreza)/ Prosečno stanje imovine Neto dobitak/Prosečno stanje sopstvenog kapitala

Cena koštanja Ukupni prihodi Troškovi prodaje - Administrativni troškovi Ukupni troškovi Du Pont formula Neto profit ÷ Ukupan prihod Gotovina X Potraživanja Zalihe Tekuća aktiva + Zemljište Građevinski objekti 6 Oprema Ukupan prihod ÷ Utržive Ho. V Ostalo Profitna stopa Trajna aktiva Ukupna aktiva Obrt aktive Prinos na ulaganja

Prelomna tačka PRIHODI I TROŠKOVI (u milionima) PROFIT GUBITAK BROJ PROIZVEDENIH I PRODATIH JEDINICA (u milionima) 7

Z-score Altman (1968) Z-score = 0, 012 X 1+ 0, 014 X 2+ 0, 033 X 3+ 0, 006 X 4 + 0, 999 X 5 Gde su: X 1 = X 2 = X 3 = X 4 = obaveza X 5 = neto obrtni kapital /ukupna imovina neraspodeljeni dobitak /ukupna imovina dobitak pre kamata i poreza /ukupna imovina tržišna vrednost sopstvenog kapitala / knjigov. vrednost ukupnih prihodi od prodaje / ukupna imovina Altman (2005) Z”-score = EM-score = 6, 56 X 1+ 3, 26 X 2 + 6, 72 X 3+ 1, 05 X 4 + 3, 25 8

EM-score i kreditni rejting 9 >8, 15 AAA 7, 60 - 8, 15 AA+ 7, 30 - 7, 60 AA 7, 00 - 7, 30 AA- 6, 85 - 7, 00 A+ 6, 65 - 6, 85 A 6, 40 - 6, 65 A- 6, 25 - 6, 40 BBB+ 5, 85 -6, 25 BBB 5, 65 - 5, 85 BBB- 5, 25 - 5, 65 BB+ 4, 95 - 5, 25 BB 4, 75 - 4, 95 BB- 4, 50 - 4, 75 B+ 4, 15 -4, 50 B 3, 75 - 4, 15 B- 3, 20 - 3, 75 CCC+ 2, 50 - 3, 20 CCC 1, 75 - 2, 50 CCC- <1, 75 D Zona SIGURNA ZONA Kreditni rejting SIVA ZONA kriterijum CRVENA ZONA EM-score

KPI • Definicije: Indikatori koji ukazuju da se organizacija kreće ka ispunjenju svojih namera Nisu samo finansijske (ili strategijske) performanse, već i performase koje deluju na njih (ili finkcionalne performanse) Dobijaju se algebarskim kombinovanjem osnovnih podataka All KPIs are Metrics, but not all Metrics are KPIs. 10

CSF • Definicije: Faktori koji bitno utiču na uspeh organizacije • Vrste: 1. 2. Pokretači vrednosti (faktori koji povećavaju prilive gotovine) i pokretači troškova (faktori koji povećavaju odlive gotovine) Granski, strategijski CSF (nivo holdinga) i taktički (nivo SBU/SFU) Primeri: • • 11 Granski (tržišno učešće, snaga brenda) Strategijski (FCF, ТSV) Taktički-SBU (tehnologija, blizina tržištu) Taktički-SFJ (digitalizacija, integracija)

Odnos planskih odluka 12

Korišćenje CSF za identifikovanje KPI u SBU 13

Ključni koraci u formulisanju KPIs 14

„SMART“ KPIs 15

KPI: Vrste i značaj Vrste: 1. Strategijski KPI: Ø Ø Bitni za strategijski portfolio biznisa Predstavljaju finansijske pokretače vrednosti 2. Funkcionalni (operativni) KPI: Ø Ø Bitni za SBU/SFU Predstavljaju operativne pokretače vrednosti Upotreba: 1. Sistem planiraja: Ø Ø Strategija preduzeća, biznisa i funkcija na bazi Bs. C BP (pojedinačni i konsolidovani) 2. Sistem mrerenja uspeha (ili performansi): Ø Katalog KPI 3. Sistem nagrađivanja: Ø 16 Banka bonusa

Granulacija podataka i KPI katalog 64 Strategijski KPI 158 Drill Down Funkcionalni KPI Podaci upravljačkog/finansijskog računovodstva za obračun KPI Strateg. analiza Nabavka Ii. R KPI 17 Finansije Računovodstvo Marketing Proizvodnja Ulazna logistika Kvalitet Ljudski resursi Izvozna logistika IT Mogući KPI Korišćeni KPI % Strategijski 64 28 44 % Funkcionalni 1 90 53 28% Σ 2 54 81 32%

Tržište 18 x x x x x x x x x x Unhedged gross margin percentage x Total number of FTEs ROIC x NIBD x FCF Trade working capital in percentage of net revenue Aging receivables percentage of revenue Average sales price per unit Inventory % of rev Product categories’ share of net revenue NPL share of net revenue (sell in) x Number of upgrades/ downgrades Number of store closings Number of store openings Average revenue per POS Like-for-like net revenue (and coverage) Net revenue (sell in and sell-out) Volume – number of units sold Cash flow key figures SBU Balance sheet key figures Preduzeće P/L key figures Kratka lista KPI x x

KPI Katalog § Proces Strategijski audit poslovanja Mapa vrednosti Strategijski KPI Funkcionalni KPI katalog Uticaj KPI na performanse Faza 2: Bottom - up Faza 1: Top - down Kriterijumi selekcije: 1 3 19 Sistem merenja performansi Doprinos strategiji preduzeća Bitan uticaj na vrednost 2 Izbalansiran uticaj na vrednost 4 Relevantnost za veći broj organizacionih delova

KPI Katalog (bottom-up) 1. Analiza postojećeg sistema merenja performansi: Relevantnost, dostupnost, konzistentnost, tajming, mogućnost primene Granularnost informacija za akciju 2. Analiza uticaja KPI na performanse Sagledivost odsupanja u odnosu na budžet i na projekcije 3. Odredjivanje operativnih KPI Način obračuna Odgovor na ključne izazove 20

KPI katalog (top down) 1. Strategijski audit poslovanja: Identifikovati glavnih finansijskih KPI na bazi poređenja u grani, sa liderom i sa neposrednim konkurentom 2. Identifikovanje mape vrednosti konkretnog biznisa: Identifikovanje veze izmedju pokretača vrednosti i finansijskih KPI 3. Odredjivanje strategijskih KPI: KPI koji suštinski utiču na performanse Jedna organizaciona celina mora imati bar jedan KPI Primena na veći broj organizacionih jedinica 21

Definisanje KPI 1. Glavni atributi: a. b. c. d. e. f. Ime Definicija Cilj Odgovorno lice Obračun Jedinica mere a. b. c. d. e. Period za koji važi Osnovna vrednost Donja granica Frekvencija izveštavanja Sastanci na kojima je predmet diskusije 2. Komandna tabla: 22

Definisanje KPI (nastavak) 3. Sistemi i izvori podataka: a. b. c. d. Podaci Izvori Način na koji sistem obračunava konkretan podatak Validacija podatka 4. Jazovi u implementaciji: a. Raspoloživost u realnom vremenu b. Problemi u tumačenju 5. Administriranje: a. b. c. d. 23 Uticajne osobe Uticaj na merilo performansi Druge informacije Odnosi sa drugim KPI

Primer za KPI 2 1 4 3 Gap Define new data field Available on Wednesdays Gap Define new data field Forecast currently stored manually Available on Tuesdays 24

Odgovornost za KPI R – Responsible: Function(s) whose efforts contribute to the KPI; multiple functions can be responsible A – Accountable: Function that owns and is ultimately answerable for delivering performance against the KPI. Also approves any changes or updates to the KPI documentation S – Supported: Function(s) or resources that may be assigned or needed to do KPI related tasks C – Consulted: Function(s) whose input is sought regarding the KPIs; twoway communication I – Informed: Function(s) that are kept up-to-date on changes and publication of the KPIs; one-way communication 25

Mapa vrednosti (opšti slučaj) 26

Kratka lista KPI primenjena na Mapu vrednosti Shareholder Value Revenue Growth Network Number of store openings/ closings Number of store upgrades/ downgrades Volume – number of units sold Unhedged gross margin % Net revenue (sell-out) Gross profit margin Net revenue (external revenue) EBITDA % Avg. revenue per store Product categories’ share of net revenue Like-for-like net revenue Average price per unit 27 Operating Margin SG&A COGS Share of net revenue of new collections launched Income taxes FCF ROIC in % Asset Efficiency OWC as % of net revenue Expectations NIBD Property, plant and equipment Inventory % of rev Receivables and payables Aging receivables as % of net revenue Company strengths Total number of FTEs Unhedged gross margin External factors

Analiza troškova na bazi KPI - primer Pokretači troškova Sirovine Direktni troškovi materijala Učešće sirovina Varijabilni troškovi Direktni troškovi pakovanja Troškovi proizvodnje Materijali za pakovanje Učešće materijala za pakovanje Troškovi goriva Troškovi rada Troškovi energije Fiksni troškovi proizvodnje Troškovi održavanja Troškovi administracije 28 Na bazi troškova nabavke

Analiza strukture troškova na bazi KPI 29

Korisni (dodatni) izvori: Balanced Scorecord Institute: https: //www. youtube. com/watch? v=hh 2 aq. J 9 L 0 l. I (video) 30