SALIK HZMETLER MESLEK YKSEKOKULU ANESTEZ PROGRAMI ANS 213

SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ANESTEZİ PROGRAMI ANS 213 - Sistem Hastalıkları-II Öğr. Gör. Hüsniye AŞIK

ÜRİNER SİSTEM HASTALIKLARI

ÜRİNER SİSTEME İLİŞKİN TANIM VE KAVRAMLAR • • • Zorunlu idrar Poliüri Oligüri Anüri Pollaküri

• • • Dizüri Strangüri Noktüri Proteinüri Hematüri

• • • Piyüri Rezidüel İdrar Retansiyonu Glob Vezikale İdrar İnkontinansı Enürezis

ÜRİNER SİSTEM HASTALIKLARI SİSTİT : Mesane duvarının inflamasyonudur. Semptom ve Bulgular; § § § Dizüri Pollaküri Acil idrar yapma gereksinimi Sırtın alt kısımlarında ağrı İdrarda lökosit İdrar kültüründe mo üremesi

Tanı : İdrar kültürü ile konur. Tedavi: - Antibiyogram yapılarak, uygun antibiyotik ve idrar yolları antiseptikleri kullanılabilir. - Sıvı alımı arttırılır. - Sıcak uygulama yapılabilir.

PİYELONEFRİT Tek yada çift böbrekte renal pelvisi ve kaliksleri tutan inflamatuar bir hastalıktır. Semptom ve Bulgular; - Pollaküri - Dizüri - Lökositoz durumu söz konusudur. - İdrar kültüründe mo vardır.

Tedavi § Antibiyotikler 2 hafta süre ile kullanılmalıdır. § Antibiyotik kesildikten 1 hafta sonra idrar kültürü tekrarlanır.

GLOMERULONEFRİT Her iki böbreğin glomerullerinde başlayan, proteinüri, hematüri, oligüri ve hipertansiyon bulguları ile seyreden inflamatuar bir böbrek hastalığıdır.

A-)AKUT GLOMERULONEFRİT Genellikle kızıl yada üst solunum yollarının A grubu betahemolitik streptokokal enfeksiyonunu takiben gelişir.

Semptom ve Bulgular § Hematüri § Proteinüri § Oligüri § Ödem § Hipertansiyon § Anemi

Tedavi ve Bakım § Spesifik bir tedavisi yoktur. Enfeksiyon kaynağı ortadan kaldırılır. § Yatak istirahatine alınıp sık aralarla pozisyonu değiştirilir. § Yaşam bulguları özellikle de tansiyonu sık aralıklarla ölçülüp kaydedilir.

§ Günlük idrar miktarı dikkatle ölçülerek kaydedilir. § Diyetinde tuz ve protein kısıtlaması yapılır.

AKUT GLOMERULONEFRİTİN KOMPLİKASYONLARI • Pulmoner Ödem • Kalp Yetmezliği • KİBAS

B-) KRONİK GLOMERULONEFRİT Semptom ve Bulgular § Noktüri § Ödem § Anemi § Hipertansiyon § İdrarda Albümin Hastalık kronik böbrek yetmezliği ve üremi ile sonlanır.

Tedavi ve Bakım • Sık aralarla tansiyon ölçülmeli gerekiyorsa antihipertansif ilaçlar verilmelidir. • Anemisi için kan transfüzyonu yapılır. • Hasta üst solunum yolları enfeksiyonlarından korunmalıdır.

• Aldığı-çıkardığı takip edilir. • Proteinden fakir bir diyet uygulanır. • Hastalık iyice ilerleyip böbrek fonksiyonlarını yitirince böbrek yetmezliği tedavisi uygulanır.

POLİKİSTİK BÖBREK Bu hastalık böbrekleri iki taraflı tutan ve yapısal bozuklukla seyreden bir hastalıktır. Semptom ve Bulgular § Hematüri § Kolik tipi ağrılar § Üremi § Ateş, titreme, halsizlik

Tanı: Biyopsi ile konur. Tedavi ve Bakım Polikistik böbrek hastasının tedavi ve bakımındaki temel amaçlar; ☺Enfeksiyonun önlenmesi ☺Kanamanın önlenmesi ☺Hasta ve yakınlarına piskolojik destek sağlanması

BÖBREK TÜMÖRLERİ • Böbrek tümörlerinin %85’i malign’dir. • Adenokarsinoma (hipernefroma) böbreğin en sık rastlanılan malign tümörüdür.

Semptom ve Bulgular § § § § Fizik muayenede batında kuşku veren bir kitle Hematüri Yan ağrısı Kilo kaybı/kaşeksi, halsizlik Hipertansiyon Anemi Sedimantasyon hızında artış

Tanı § Böbrek tomografisi § Ultrasonografi § Anjiyografi § Biyopsi

Tedavi : Klinik evrelendirmeden sonra; § § Kemoterapi Radyoterapi İmmünoterapi Cerrahi tedavi Kombine olarak uygulanır

BÖBREK YETMEZLİĞİ Böbreklerin metabolik artıklarının atma, sıvı-elektrolit dengesini devam ettirme yeteneğini yitirmesi halidir. § Akut böbrek yetmezliği § Kronik böbrek yetmezliği

AKUT BÖBREK YETMEZLİĞİ Böbreklerin birdenbire iş göremez, idrar yapamaz duruma gelmesine akut böbrek yetmezliği denir. Semptom ve Bulgular Akut böbrek yetmezliğinin seyrinde iki evresi vardır; § Oligüri evresi § Diürez (Poliüri) evresi

Tedavi ve Bakım Tedavide ilke; § Nedeni ortadan kaldırmaktır. § Sıvı-elektronik dengesini düzenlemektir. § Metabolik komplikasyonlar ve enfeksiyonları önlemektir.

• Aldığı-çıkardığı takibi yapılır. • Hastaya oral ve paranteral verilecek sıvı miktarı bir gün önceki idrar ve diğer sıvı kayıplarının toplamını + 500 ml (Fizyolojik kayıplar) aşmamalıdır. • Sıvı-elektrolit dengesinin kontrolü sağlanır. • Enfeksiyonlardan korunur. • Cilt ve ağız bakımı yapılır.

• Hasta her gün tartılmalıdır. • Diyeti protein, sodyum ve potasyumdan fakir olmalıdır. • Ağızdan beslenemeyen hastalara gerekli kalori parenteral yoldan konsantre glikoz eriyikleri ile verilir. • Tedavi amacıyla idrar miktarının azalması durumunda diyaliz uygulanır.

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ Kronik böbrek yetmezliği, uzun süren, ilerleyici, böbrek fonksiyonlarının irreversibl olarak bozulmasıyla, üremi tablosunun ortaya çıktığı bir böbrek hastalığıdır.

Semptom ve Bulgular § Nörolojik belirtiler (yorgunluk, başağrısı, konfüzyon… vb. ) § Gastrointestinal belirtiler (İştahsızlık, bulantı-kusma, diyare… vb. )

• Endokrinal belirtiler (Hiperparatiroidzm, tiroid fonksiyonu bozukluğu, amenore… vb) • Kardiovasküler belirtiler (Hipertansiyon, konjestif kalp yetmezliği, perkardit)

§ Göz belirtileri (Gözde kırmızılaşma, hipertansif retinopati) § Ayak belirtileri (Ayaklarda his kaybı, hareket zorluğu, kramplar, felç) • Deri belirtileri (Solukluk, pigmentasyon, kaşıntı, ekimoz) • Metobolik belirtiler (Beslenme bozuklukları, hiperüremi)

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ TEDAVİ ÖZETİ • Tuz ve su alımını dengede tutmak • Proteini kısıtlamak • Serum potasyum kontrolü yapmak • Anemiyi tedavi etmek

• Enfeksiyona karşı önlem almak • Hipertansiyonu kontrol altına almak • Üremi nedeniyle kemik rezorbsiyonuna karşı önlem almak • Diyaliz • Transplantasyon

KBY Hastasının Bakımı § Hastanın çıkardığı idrar miktarına göre alacağı sıvı miktarı dikkatle hesaplanarak verilir. § Ciltteki üre kristallerinin kaşıntısına karşı hastanın cildi kalamin solüsyonu ile yıkanmalıdır. § Kanda üre ve elektrot düzeyi sık kontrol edilmelidir.

§ Kanamaya eğilim nedeniyle K vitamini enjeksiyonları yapılabilir. § Anemiye karşı kan transfüzyonu yapılır. § Cilt bakımı ve ağız bakımı yapılır. § Diyetinde protein, sodyum ve potasyum kısıtlanır. § Enfeksiyonlara karşı hasta korunmalıdır.

PROSTAT ENFEKSİYONU Prostatit prostat bezinin inflamasyonudur. Akut Bakteriyel Prostatit Belirti ve Bulguları Ø Ateş, titreme Ø Perineal ağrı Ø Dizüri Ø Pollaküri Ø Noktüri Ø Urgency

Tedavi ve Bakım Ø Hastaya uygun antibiyotik, analjezik ve laksatifler verilir. Ø Hastanın bol sıvı alması sağlanır. Ø Sıcak oturma banyosu uygulanır.

Kronik Bakteriyel Prostatit’de Tedavi ve Bakım Ø Antibiyotikler verilir. Ø Sıcak oturma banyoları uygulanır. Ø Prostat masajı yapılır.

Non Bakteriyel Prostatit’de Tedavi ve Bakım Ø Özel bir tedavisi yoktur sadece antiinflamatuar ilaçlar yada kısa süreli antibiyotik uygulanır. Ø Sıcak oturma banyoları ve normal seksüel aktivite önerilir.

TESTİS ENFEKSİYONU-Orşit, testisin akut inflamasyonudur. Belirti ve Bulguları Ø Ateş Ø Ağrı Ø Bulantı-kusma Tedavi ve Bakım Ø Yatak istirahatine alınır. Ø Skrotum yükseltilir. Ø Soğuk yada sıcak kompres uygulanır. Ø Uygun antibiyotikler verilir.

TESTİSLERE İLİŞKİN SORUNLAR Ø Testis Torsiyonu Ø Hidrosel Ø Spermatosel Ø Varikosel

TESTİS TORSİYONU Testis torsiyonu, spermatik kordonun ani olarak kendi etrafında dönmesi sonucunda gelişir, testisin kanlanması engellenir. Belirti ve Bulgular Ø Ani ortaya çıkan ağrı Ø Skrotumun ödemli, hiperemik ve gergin olması Ø Bulantı kusma

Tedavi İlk 8 saat içinde ameliyat edilmelidir, 24 saat sonra nekroz gelişebilir. Bu durumda orşiektomi uygulanır.

HİDROSEL Hidrosel, testisleri örten tunika vaginalisin iki yaprağı arasında fazla sıvı birikmesidir. Genellikle tek taraflıdır. Belirti ve Bulgular Akut hidroselde; Ø Skrotum cildi gergin ve ödemli Ø Ağrı

Kronik hidroselde belitiler çok azdır. Bilateral hidrosel vakalarında idrar yapımına ilişkin bozukluklar ve seksüel aktivite bozukluğu gelişir.

HİDROSELA BAĞLI GELİŞEBİLECEK KOMPLİKASYONLAR Ø Vakaların %10’unda testis dokusunda atrofiye neden olabilir. Ø Enfekte olur buna piyosel denir. Ø Travmalara bağlı kanamalar olur, bu duruma hematosel denir. Ø Estetik görünüm bozukluğu olabilir.

Tedavi ve Bakım Komplikasyonlar olmadığı sürece tedavi gerekmez. Hidrosel testisin kan dolaşımını bozacak kadar büyüdüyse, ağrı yapıyorsa ve kötü görüntü veriyorsa tedavi uygulanır. Tedavi olarak hastanın durumuna göre aspirasyon yada değişik cerrahi girişimler uygulanır.

SPERMATOSEL Spermatosel, içerisinde sperm bulunan ağrısız kistik bir kitledir. Büyük hacimlere ulaşıp hastaya rahatsız etmediği sürece tedavi gerektirmez

VARİKOSEL Varikosel testis ven pleksusunun bir yada tum dallarında silendirik yada iğ şeklinde genişlemedir. %90 sol tarafta gelişir. Belirti ve Bulguları Ø Testiste çekilme hissi Ø Ağrı Ø Dolaşım bozukluğu skrotumun ısısının artması

Tedavi ve Bakım Komplikasyonlar gelişirse yada varikoselin infertiliteye neden olacağı düşünülürse cerrahi girişimle sorun çözümlenir.

ÜRİNER DİVERSİYONLAR Üriner diversiyon, idrar drenajının normal yolun dışında bir yolla sağlanmasıdır. Üriner diversiyonda iki amaç; ØBöbrek dokusunu korumak ØHastayı idrar tahriş ve kokusundan korumak

Üriner Diversiyon Çeşitleri üÜreteroileosigmoidostomi üİleal konduit üTek taraflı üreterostomi üÜreterosigmoidostomi üİki taraflı üreterostomi

üTransüreterostomi üÇift ağızlı üreterostomi üLoop üreterostomi üVezikostomi

PROSTAT TÜMÖRLERİ Benign Prostat Hiperplazisi (BPH) en sık rastlanılan durumdur Belirti ve Bulguları Ø Pollaküri Ø Noktüri Ø Dizüri Ø Hematüri Ø İdrar projeksiyonunda ve kalibresinde azalma

TANI § Rektal tuşe § Kan, idrar ve renal fonksiyon testleri § IVP § Sistografi § Sistoskopi

TEDAVİ ØTıbbi tedavi: androjenin etkisini kaldıran ilaçlar, prostat hiperplazisini önlemek için verilebilir. ØCerrahi tedavi: -Transüretral Rezeksiyon (TUR) -Prostatektomi

ÜRİNER SİSTEM TAŞLARI İdrarda erimiş halde bulunan kalsiyum oksalat, kalsiyum fosfat, ürik asit gibi maddelerin böbrek kalikslerinde veya pelvisinde kristal şeklinde çökmesiyle taşlar meydana gelir.

Belirtiler Ø Kolik şeklinde ağrı Ø Bulantı-kusma Ø Terleme Ø Sık sık idrar yapma ihtiyacı Ø Hematüri Ø Piyüri

Tanı Ø Direkt üriner sistem grafisi Ø Ürografi (IVP)

Tedavi ve Bakım ☺Nedene göre tedavi edilir. ☺Düşmeyen taşlar için cerrahi tedavi uygulanır. ☺Meperidin, Baralgine, Buscopan amp. gibi kas gevşetici, spazm çözücü analjezikler IV yoldan 4 -6 saatte bir tekrarlanabilir. ☺Ürosepsis tehlikesinde yüksek dozda antibiyotik verilir. ☺Sık aralarla ateş takibi yapılır.

☺Hastaya bol su içirilir ☺Ağrılı bölgeye sıcak uygulama yapılır Cerrahi Tedavi Ø Nefrolitotomi Ø Piyelolitotomi Ø Üreterolitotomi Ø Sistolitotomi