KUDUZ PROF DR OKTAY ERAY ASSTAN DR AYDAN

KUDUZ PROF. DR. OKTAY ERAY ASİSTAN DR. AYDAN ŞENFER

PLAN • • • EPİDEMİYOLOJİ PATOFİZYOLOJİ PROFİLAKSİ KLİNİK TANI TEDAVİ

EPİDEMİYOLOJİ • Hayvan hastalığı • Kuduz hayvan rezervuarları bazı adalar (Hawai, Büyük Britanya ) , Avustralya ve Antarktika dışında dünyanın her yerinde bulunmakta.

• Tüm sıcakkanlı hayvanlar infekte olabilir. Kurt, tilki, çakal gibi yaban hayvanları en duyarlı grubu oluşturur. • Köpek orta duyarlı grupta yer almalarına karşın insanlarla yakın temasta olduklarından infeksiyon için en önemli aracılardır. • Sanıldığının aksine sincap, sıçan, fare, hamster gibi kemirgen hayvanlar ve tavşanlar taşıyıcı değildir ve bu hayvanlar tarafından ısırılma bir risk oluşturmaz

PATOFİZYOLOJİ • Kuduz virüsünün aktarımının en yaygın şekli kuduz bir hayvanın ısırığıdır. • Ayrıca infekte salya ile mukoza teması, yarasaların bol bulunduğu mağaralarda inhalasyonla , virusle çalışan laboratuarlarda maruziyetle bulaş olabilir.

Kişinin duyarlılığı; • Isırığın derinliğine • Kişinin immunitesine • İnokulumun miktarına • Reseptörlerin yoğunluğuna • Bölgenin innervasyon derecesine • MSS’ne uzaklığına bağlı olarak değişir

PATOFİZYOLOJİ • Nikotinik asetil kolin reseptörleri • Periferik sinir aksoplazması • Dorsal kök gangliyonu • Medulla spinalis • MSS • Periferal sinirler • Doku ve organ sistemlerine

PROFİLAKSİ • Temas öncesi profilaksi • Temas sonrası profilaksi

TEMAS ÖNCESİ PROFİLAKSİ • Kuduz açısından yüksek riskli olan kişilere; – Veteriner hekimler – Hayvan bakıcıları – Kuduz laboratuarı çalışanları • Kuduz ihtimali olan hayvanlarla sık temas eden kişilere • Köpek kuduzunun yüksek olduğu, buna karşın uygun tıbbi yaklaşımın verilemeyeceği bölgelere seyahat edenlere

TEMAS ÖNCESİ PROFİLAKSİ Kas içi veya intradermal uygulama: �Deltoid bölgeye � 0. 7. ve 21. (ya da 28. ) günlerde toplam üç doz Rapel doz: �Kuduz virüs veya aşı üretiminde çalışanlar gibi yüksek risk grubunda olanlarda her altı ayda bir �Diğer risk gruplarında iki yılda bir kuduz antikorları ölçülür

TEMAS ÖNCESİ PROFİLAKSİ • Temas öncesi profilaksi yapılmış kişilerde kuduz şüpheli temas olursa immunglobülin gerekmez , 0. ve 3. günde olmak üzere toplam 2 doz aşı yapılır.

TEMAS SONRASI PROFİLAKSİ • Yara bölgesi temizlenmeli • Tetanoz profilaksisi sorgulanmalı • Kuduz riski açısından değerlendirilmeli

TEMAS SONRASI PROFİLAKSİ GEREKTİRMEYEN DURUMLAR �İnsan ısırıklarında kuduz olmadığı sürece �Fare, sıçan, sincap, hamster, kobay, gerbil, tavşan, yabani tavşan ısırıklarında �Kuduz bir hayvanı ; Beslemek Kan, idrar ve feçesle temas Pişmiş et ve sütünü yemek �Kuduz hastasına rutin bakım yapan sağlık personeline muköz membran veya bütünlüğü bozulmuş deriye infeksiyöz materyal teması olmadıkça �Rutin aşılanan kedi, köpek gibi hayvan ısırıklarında, hayvanın gözlenmesi şartı ile

Temas sonrası riskli durumlar • Tüm vahşi ve evcil etobur hayvan ısırmaları • Isırık dışı yaralar: açık yara, kesi, müköz membranların tükrük, salya ve diğer nöral doku gibi potansiyel enfekte olabilecek materyalle teması ve tırmalar

KUDUZ İMMÜNGLOBÜLİNİ UYGULAMASI Tek dozda ve bir kez uygulanır İnsan kaynaklı olanlar için 20 IU/kg Heterolog olanlarda 40 IU/kg Anatomik olarak uygun ise yara çevresine ve yara içine yapılmalıdır. Geri kalan miktar aşının yapıldığı ekstremiteden farklı bir ekstremiteye ve kas içine uygulanır • Asla aşıyla aynı enjektörle ve aynı anatomik bölgeye yapılmaz • •

AŞI UYGULANMASI • Temas sonrası olabildiğince erken başlanmalıdır. • 0. 3. 7. 14. ve 28. günlerde • 10 günlük gözlem süresi içinde şüpheli temasa neden olan hayvanın kuduz olmadığı kanıtlanırsa, aşı uygulamasına son verilir

KLİNİK • İnkübasyon dönemi : 20 -90 gün (4 gün 6 yıl) • Prodromal semptomların ortaya çıkışı • Akut faz • Koma • Ölüm

TANI • En önemli ipucu hayvan ısırma öyküsü !!! • Hidrofobi ve aerofobi önemli patogonomik bulgular.

• Kuduz hastalığının laboratuar teşhisinde ülkemizde genellikle Dünya Sağlık Örgütünün de kabul ettiği 3 metottan yararlanılmaktadır: 1 -Histopatolojik Muayene Metodu 2 -Floresan Antikor Tekniği (FAT) 3 -Deneme Hayvanı İnokulasyonu

1 -Histopatolojik Muayene Metodu

2 -Floresan Antikor Tekniği (FAT) • Beyin dokusu yada diğer dokulardan [tükürük bezi , kornea , deri (saçlı ense kökü) ] elde edilen materyalin immünfloresan kuduz antikoruyla boyanması

3 -Deneme Hayvanı İnokulasyonu • Enfekte materyalin fare beynine inokulasyonu sonrası beyinde negri cismi veya antijen aranması.

TEDAVİ • Tedavisi yoktur • Kuduz aşısı, kuduz ig, ribavirin ya da interferon-a ile tedavi fayda göstermemiştir • Hastalığın erken tanınması , kaynakla temas halindeki kişilerin korunması açısından önemlidir.

Teşekkürler…