Informatie voor Familieleden omtrent Psychose In Fo P

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose In. Fo. P 2

Inhoud § § Introductie Module I: Wat is een psychose ? Module II: Psychose begrijpen ? Module III: Behandeling van psychose § de rol van medicatie ? § Module IV: Behandeling van psychose § de rol van andere interventies ?

Behandeling van Psychose De rol van medicatie In. Fo. P 2 -module 3

Behandeling van psychose § Uitbouwen van steunpunten : § Medicatie § Individueel § Familie § Omgeving § Triade Samenwerking patiënt – familie – hulpverleners § Langdurige zorg

Wat verwachten patienten van hun behandeling? (Gamian 2000)

Hoe werken de hersenen ? Complex orgaan Gebieden Banen Zenuw vezels Neurotransmitters Prikkel overdracht

Hoe werkt medicatie in de hersenen ? § Hersenen van mensen met schizofrene psychose werken anders § Neurotransmitter = sleutel § vb. onevenwicht dopamine § Receptor = slot § Medicatie bezet het slot maar geeft geen signaal door

Hoe werken antipsychotica ? Dopaminehypothese § Gemeenschappelijk werkingsmechanisme § Amfetamine en psychose § Alle antipsychotica blokkeren dopaminereceptoren § Verband tussen therapeutisch effect en neveneffecten op spieren

Dopamine en Schizofrenie Mesocorticaal Nigrostriataal (motoriek) Hypoactiviteit Negatieve symptomens Cognitieve beperkingen Mesolimbisch Tuberoinfundibulair (prolactine) Hyperactiviteit: Positieve symptomen

Medicatie (werking) In onze hersenen : hersencellen Dendrieten (info naar de cel) Axon (info van de cel weg)

Een boodschap / informatie wordt via elektrische activiteit doorgegeven Dopamine receptoren Bij schizofrenie : te actieve dopaminesysteem (x) Synaptische spleet: info wordt via neurotransmitter (chemische boodschapper) doorgegeven Te veel info wordt doorgestuurd : overactiviteit leidt tot ontstaan van positieve symptomen (info gebonden aan dopamine in de dopaminereceptoren) Info gaat terug via elektrische activiteit verder WAT DOEN ANTIPSYCHOTICA ? Deel van de Dopaminereceptoren blokkeren: ± 60 tot 70 % Minder dopamine activiteit = daling van positieve symptomen

Sleutel/slot metafoor

Sleutel/slot metafoor

PET-Scan beelden medicatie bezet dopamine receptoren Controle persoon Na toediening van een antipsychoticum

Waarom antipsychotica ? § Behandeling van acute episoden § Voorkomen van herval Antipsychotica zijn anti-psychotisch, niet anti-schizofreen (de kwetsbaarheid blijft bestaan)

Behandeling van psychose Acute psychose Lijmen en spalken van de balk met medicatie Kwetsbaarheid voor psychose Medicatie is LIJM

Acute behandeling POSITIEVE SYMPTOMEN ANGST DEPRESSIE COGNITIEVE SYMPTOMEN BIJWERKINGEN NEGATIEVE SYMPTOMEN

Onderhoudsbehandeling § Blijvend controleren van symptomen § Voorkomen van terugval § Grote kans op herval na stoppen van medicatie § Verbeteren niveau van functioneren

Waarom onderhoudsbehandeling ? Risico op herval Bij optimale behandeling Bij routine behandeling Na stop antipsychotica

Waarom onderhoudsbehandeling? Risico’s van herval voor de patiënten § Traumatische ervaring § Na elke episode meer blijvende symptomen § Verlies van werk § Verlies van sociale contacten / vrienden § Meer isolatie

Hoe kiest de arts de medicatie ? 1 § Evenwaardig effect op positieve symptomen § Symptomen en klachten van de patiënt § Individuele respons § Eerdere respons § Voorkeur van de patiënt § Therapietrouw van de patiënt

Hoe kiest de arts de medicatie ? 2 § Bijwerkingen van het product § Individuele gevoeligheid voor bijwerkingen § Lokale gewoonten en vertrouwdheid § Beschikbaarheid en kostprijs § Toedieningsvorm § pillen of druppels § inspuitbaar kortwerkend of langwerkend

Hoe antipsychotica gebruiken 1 richtlijnen § § § Diagnose Vroege interventie Geleidelijke verhoging van dosis Gebruik laagste werkzame dosis Neem voldoende tijd om effect te beoordelen (4 tot 6 weken) bij correcte inname

Hoe antipsychotica gebruiken 2 richtlijnen § Dosis effect en dosis neveneffecten dicht bij elkaar § Controleer en behandel neveneffecten § Langdurig gebruik § Goed opvolging en beoordeling van de medicatie door de arts

Hoe lang antipsychotica nemen? § Na een psychose § 3 tot 6 maanden § Eerste episode schizofrene psychose § 2 jaar § Na meerdere episoden § 5 jaar § Levenslang ? § 80% gevaar voor herval

Antipsychotica Oude & Nieuwe § § § § Clopixol Dipiperon Etumine Fluanxol Haldol Impromen Orap … § § § § Abilify Leponex Risperdal Serdolect Seroquel Solian Zyprexa …

Problemen met 1 antipsychotica Bijwerkingen van oudere antipsychotica / neuroleptica § Neveneffecten op spieren (EPS) § Algemeen (bloeddruk, …) § Secundaire negatieve symptomen § Seksuele problemen § Sufheid, problemen met aandacht en concentratie …

Problemen met antipsychotica 2 Neveneffecten op de spieren (EPS) § Beven § Krampen § Stijfheid § Bewegingsarmoede § Onwillekeurige bewegingen § Bewegingsdrang

Nieuwe antipsychotica 1 § Gelijk of groter effect op positieve symptomen § Groter effect op § negatieve symptomen § cognitieve symptomen § affectieve symptomen § Werkzaam bij mensen die niet reageren op oudere antipsychotica § Minder bijwerkingen

Nieuwe antipsychotica 2 Minder bijwerkingen maar ook andere bijwerkingen § Gewichtstoename § Afwijkingen van suiker en vetten § Seksuele problemen § Bloedcellen § Hart §. . .

Risicofactoren voor hart- en vaatziekte Niet te beïnvloeden Te beïnvloeden § Familiale geschiedenis § Leeftijd § Geslacht § Etniciteit § § § § Roken Hoge bloeddruk Verhoogde cholesterol Obesitas Physieke inactiviteit Stress Verhoogde suiker in bloed American Heart Association. Risk Factors and Coronary Heart Disease – AHA Scientific Position

Oorzaken van metabole stoornissen Ongezonde Schizofrene Psychose Antipsychotische Levensstijl en Erfelijke Factoren Medicatie Aanwezigheid en toename van het aantal risicofactoren Onstaan van metabole ziekte (diabetes) en hart- en vaatziekten Risico op vervroegd overlijden

Nieuwe antipsychotica Problemen § Werkzaamheid op lange termijn § Is de therapietrouw beter ? § Duur § Gevolgen voor patiënt en familie § Nog weinig depotpreparaten op Belgische markt (Risperdal Consta)

Waarom nog oude antipsychotica gebruiken ? § 40 jaar ervaring § Sedatie in acute episodes § Eerdere goede respons bij patiënt § Depotpreparaten § Goedkoop

Waarom stopt iemand de medicatie ? § Bijwerkingen vaak aanwezig bij begin van behandeling, alvorens gunstige effecten duidelijk worden § Ontevredenheid over behandeling § Vergetelheid § Te ingewikkelde schema's § Geen nazorg

Waarom stopt iemand de medicatie ? § Zich beter voelen § “Psychologische problemen worden niet behandeld met medicatie” § Gebrek aan inzicht § Ontkenning van ziekte § Ontkennen van het positieve effect van medicatie

Hoe kan de familie helpen bij de behandeling ? § Kennis over de rol van medicatie en mogelijke neveneffecten is noodzakelijk. § Belangrijke bron van informatie over de werking van medicatie § Motiveren en begeleiden van medicatie gebruik § Herkennen van vroege tekens van herval

Wat moet de familie weten bij medicatie-afbouw ? § § § De familie moet geïnformeerd zijn Geleidelijke daling van de dosis Informatie over gevaar voor herval De patiënt moet door de arts van nabij worden gevolgd Opvolging van vroege tekens van herval Onmiddellijk antipsychotica in geval van nieuwe symptomen

Andere medicatie § Anticholinergica § (‘correctoren’, behandeling van spierneveneffecten) § Antidepressiva § Benzodiazepines § (‘kalmeermiddelen’, voor angst, spanning of slaapproblemen) § Stemmingsstabilisatoren § Somatische medicatie

Besluit § Antipsychotica zijn essentieel maar ook onderdeel van een geïntegreerde benadering van de behandeling met : § Individuele steun § Steun van familie § Informatie (Psycho-educatie) § Vaardigheidstraining § Interventies op sociale domeinen, wonen en activiteit (Rehabilitatie)

In. Fo. P 2 -module 3 Vragen ? Behandeling van psychose De rol van medicatie