De professionaliteit van corporaties als opdrachtgevende organisatie Prof

De professionaliteit van corporaties als opdrachtgevende organisatie Prof. dr. ir. Marleen Hermans TU Delft / Bouwkunde / RE&H Leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap in de Bouw Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 1

Publiek opdrachtgeverschap in de bouw De wijze waarop een organisatie in de publieke sector ten aanzien van haar verantwoordelijkheden in de gebouwde omgeving haar interactie met de markt intern en extern vormgeeft en ten uitvoer brengt. Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 2

Beschouwingsniveaus Beschouwing vanuit twee perspectieven: • De opdrachtgevende organisatie • Opdrachtgeven in een specifieke opgave Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 3

Werkgebied publiek opdrachtgever Stakeholder II Stakeholder … HET BEANTWOORDEN AAN MAATSCHAPPELIJKE GEBRUIKER 1 GEBRUIKER 3 GEBRUIKER … MARKTPARTIJ A Publieke organisatie BIJDRAGE AAN PRIMAIRE ORGANISATIEDOELEN EN DE EFFICIËNTE EN EFFECTIEVE INZET VAN MIDDELEN INKOOP- EN CONTRACT-/ LEVERANCIERSMANAGEMENT IN EEN EFFECTIEVE EN EFFICIËNTE KETEN VAN PRODUCTEN EN DIENSTEN GEBRUIKER 2 HET LEVEREN EN MANAGEN VAN ADEQUATE HUISVESTING & INFRASTRUCTUUR EN POLITIEKE VERWACHTINGEN EN EISEN MARKTPARTIJ B MARKTPARTIJ C MARKTPARTIJ … Intern Opdrachtgeverschap Extern Opdrachtgeverschap Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 4

Tendens: van zelf doen naar regie • Kerntaken • Sturing markt bedrijfsdoelen & eindresultaat • Laagste kosten -> TCO & LCC • Inspanningsgericht -> beloning naar prestatie • Innovatie & kennis markt • Risico’s (ver)delen • Financiering (deels) bij marktpartijen • Maar ook: onderling samenwerken vanwege schaalgrootte, kennis & vaardigheden Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 5

Bouwproductie per sector Woningbouw herstel en verbouw Utiliteitsbouw herstel en verbouw GWW onderhoud Woningbouw nieuwbouw € 5, 9 mld € 9, 7 mld € 4, 3 mld Beheer en onderhoud € 5, 7 mld € 25, 1 mld € 9, 1 mld Onderhoud gebouwen Nieuwbouw € 7, 1 mld € 25, 4 Utiliteitsbouw nieuwbouw € 8, 5 mld GWW nieuwbouw en herstel

Naar een ‘Maturity Model’ • ‘Zelfbeeld’ professionaliteit publieke opdrachtgevers • Identificatie van verbeteraspecten • Bewustwording van inhoud & breedte rol -> Actieteam Bouw Professionalisering Opdrachtgeverschap -> Adoptie activiteiten door OGF -> Aansluiting bij leerstoel Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 7

2. Cultuur & Leiderschap 1. Organisatie & Beleid 4. Afwegingen & portfolio 6. Maatschappelijke waarden 5. Stakeholders 10. Creativiteit & flexibiliteit 3. Mensen & Leren 7. Publieke spelregels Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 8

Aspect Deelaspect 1. Organisatie & beleid Doelstellingen & beleid Verbeteren & vernieuwen Veranderstrategie 2. Cultuur en leiderschap Sturing & Beoordeling Cultuur t. a. v. innovatie en professionaliteit 3. Mensen & competenties Kennis, capaciteit & competenties Teams Lerende organisatie 4. Integrale afwegingen op portefeuilleniveau Keuzemenu & afwegingskader samenwerkingsvormen TCO / LCC Opgave vs. Portfolio Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 9

Aspect Deelaspect 5. Omgaan met Consequenties politiek context stakeholders: Belangen & positie gebruikers & politiek, gebruikers & stakeholders overigen Trends & ontwikkelingen 6. Invulling maatschappelijke rol Maatschappelijke belangen integreren in het opdrachtgeven Voorbeeldrol 7. Omgaan met publieke spelregels Vormgeven van integriteit, transparantie, doelmatigheid, rechtmatigheid Aanbestedingsregels Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 10

Aspect Deelaspect 8. Interactie met en Marktkennis ruimte voor de markt Doelgericht selecteren Benutten innovatiekracht & kennis Interactie, partnership, samenwerking 9. Professioneel handelen in opgaven Rolbewust en rolvast Professioneel variëren Specificeren, aanbesteden, contracteren, contractmanagement 10. Creativiteit en flexibiliteit Handelen binnen kaders maar out of the box Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 11

Ontwikkelingscriteria Indicator Toelichting Integraliteit Heeft de opdrachtgever dit specifieke aspect op de agenda heeft staan? Beschouwt de opdrachtgever het aspect integraal? SMART-doelen Heeft de opdrachtgever zichzelf concrete doelstellingen heeft opgelegd op dit aspect? In hoeverre legt de opdrachtgever over die doelstellingen verantwoording af? Evalueert de opdrachtgever zijn doelen en doelbereiking systematisch? Inbedding In welke mate is dit specifiek aspect in de organisatie ingebed en dus gekend en bekend bij de (relevante) medewerkers? Ondersteunende middelen In welke mate zijn er voor dit specifieke aspect processen, methoden, instrumenten beschikbaar om de activiteiten te borgen en ondersteunen. Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 12

Niveaus Niveau Omschrijving 1 Initieel / adhoc Ontwikkelingen verlopen chaotisch en ad hoc. Problemen worden pas opgelost als ze zich voordoen. Herhaalbaar Het niveau waarbij de organisatie zover geprofessionaliseerd is dat bij het ontwikkelproces gebruik wordt gemaakt van de kennis die eerder is opgedaan. Beslissingen worden dus genomen op basis van ervaring. 2 5 4 3 3 Gedefinieerd / standaard Het niveau waarbij de belangrijkste processen zijn gestandaardiseerd. 2 4 Beheerst / gemanaged Het niveau waarbij de kwaliteit van het ontwikkelproces wordt gemeten zodat het kan worden bijgestuurd. 1 5 Optimaliseren Het niveau waarbij het ontwikkelproces als een geoliede machine loopt en er alleen maar sprake is van ‘finetuning’ (puntjes op de i). Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 13

Organisatie in beeld 1. 6. 2. 3. 4. 5 5 5 4 4 4 3 3 3 2 2 2 1 1 1 7. 8. 9. 10. Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 14

Workshop Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 15

2. Cultuur & Leiderschap 1. Organisatie & Beleid 4. Afwegingen & portfolio 6. Maatschappelijke waarden 5. Stakeholders 10. Creativiteit & flexibiliteit 3. Mensen & Leren 7. Publieke spelregels Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 16

Welke groep aspecten acht u het meest van belang voor goed opdrachtgeverschap? ORGANISATIE CONTEXT OPGAVE INTEGRAAL 1. Organisatie en beleid 4. Afwegingen en portfolio 8. Interactie met en ruimte voor de markt 10. Creativiteit en flexibiliteit 2. Cultuur en leiderschap 5. Stakeholders 9. Professioneel handelen in opgave 3. Mensen en leren 6. Maatschappelijke waarden 7. Publieke spelregels Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 17

In welke groep aspecten denkt u dat uw organisatie op dit moment het beste ‘scoort’ ? ORGANISATIE CONTEXT OPGAVE INTEGRAAL 1. Organisatie en beleid 4. Afwegingen en portfolio 8. Interactie met en ruimte voor de markt 10. Creativiteit en flexibiliteit 2. Cultuur en leiderschap 5. Stakeholders 9. Professioneel handelen in opgave 3. Mensen en leren 6. Maatschappelijke waarden 7. Publieke spelregels Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 18

In welke groep aspecten voorziet u voor uw organisatie de grootste ontwikkelopgave? ORGANISATIE CONTEXT OPGAVE INTEGRAAL 1. Organisatie en beleid 4. Afwegingen en portfolio 8. Interactie met en ruimte voor de markt 10. Creativiteit en flexibiliteit 2. Cultuur en leiderschap 5. Stakeholders 9. Professioneel handelen in opgave 3. Mensen en leren 6. Maatschappelijke waarden 7. Publieke spelregels Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 19

Wat zou uw organisatie op projectniveau vooral moeten leren t. a. v. opdrachtgeverschap? • • … … Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 20

Wat zou uw organisatie op organisatieniveau vooral moeten leren t. a. v. opdrachtgeverschap? • • … … © Fabio Bruna, 2009

Eens of oneens: Opdrachtgeverschap gaat over strak inkopen tegen een zo laag mogelijke prijs. De rest is onzin. EENS ONEENS Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 22

Eens of oneens: Voor goed opdrachtgeverschap is het op orde brengen van je organisatie belangrijker dan het hebben van goede project- en objectmanagers. EENS ONEENS Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 23

Eens of oneens: Onze medewerkers zijn prima in staat om nieuwe samenwerkingsvormen toe te passen / tot ontwikkeling te brengen. EENS ONEENS Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 24

Eens of oneens: Goed opdrachtgeverschap vraagt vooral actieve ondersteuning door en een rechte rug van de bestuurder. EENS ONEENS Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 25

Eens of oneens: Een corporatie moet volstaan met twee tot drie samenwerkingsvormen om zijn projecten en onderhoudsopgave in de markt te zetten om het opdrachtgeven beheersbaar te houden. EENS ONEENS Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 26

Eens of oneens: Een corporatie heeft wel wat anders aan zijn hoofd vandaag dan nadenken over opdrachtgeverschap. EENS ONEENS Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 27

Eens of oneens: We benutten onze leveranciers niet goed genoeg. Ze kunnen meer en beter dan we van ze vragen. EENS ONEENS Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 28

Afronding • Ervaringen? • Geïnteresseerd in verdere ontwikkeling en uitwisseling? • Najaar 2014: Survey Opdrachtgeverschap! • Voorjaar 2015: Pilots maturity model • Interesse: mail naar Opdrachtgeverschap-BK@tudelft. nl Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 30

SURVEY Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 31

Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 32

Challenge the future De leerstoel Publiek Opdrachtgeverschap wordt mede mogelijk gemaakt door het Opdrachtgeversforum in de bouw 33