Tebodin Handboek Stikstofoperaties Defensie Pijpleiding Organisatie Poortugaal Maart

Tebodin Handboek Stikstofoperaties Defensie Pijpleiding Organisatie Poortugaal | Maart 2018

Inhoud 1. Historie 2. Elementen a. Stikstof b. Scraper trap c. Pigs d. Overig (vacuum truck, stikstofpomp, silencer) 3. Procedure a. Voorbereiding b. Uitvoering c. Oplevering Handboek Stikstofoperaties page 2

1. Historie • 2015: Aanvang Handboek Stikstofoperaties • 2017: Update Handboek Stikstofoperaties n. a. v. evaluaties • 2018: Toelichting Handboek Stikstofoperaties page 3

2. Elementen De belangrijkste elementen bij een stikstofoperatie zijn: a. b. c. d. e. f. Stikstof Scraper trap Pigs Stikstofpomp Vacuum truck Geluidsdemper Handboek Stikstofoperaties page 4

2. Elementen – Stikstof (algemeen) • Stikstof wordt gebruikt voor het verplaatsen van de pig • Gezien de benodigde hoeveelheid wordt gebruik gemaakt van bulk trailers met vloeibare stikstof • Een bulk trailer bevat ca. 21. 000 kg vloeibare stikstof onder lichte overdruk (1, 5 – 2 barg) met een temperatuur van – 196°C, waarmee ca. 18. 000 Nm 3 gasvormige stikstof kan worden geproduceerd • De vloeibare stikstof wordt gasvorming gemaakt met behulp van een verdamper Handboek Stikstofoperaties page 5

2. Elementen – Stikstof (risico’s) De voornaamste risico’s in werken met stikstof zijn: • Vloeibare stikstof is extreem koud en kan bij aanraking leiden tot ernstige bevriezingsverschijnselen • Door de lage temperaturen ontstaat er een reductie in mechanische eigenschappen van materialen waardoor breuk of scheurvorming kan optreden • Gasvormige stikstof (doordat het kleurloos en reukloos is) kan verstikkend zijn zonder waarschuwing • Koude gasvormige stikstof is zwaarder dan lucht en kan zich op lage punten ophopen • Door overdruk kan een explosie ontstaan of kunnen slangen losschieten Handboek Stikstofoperaties page 6

2. Elementen – Stikstof (maatregelen, werkruimte) De voornaamste maatregelen bij werken met stikstof zijn: • Zorg bij het werken met stikstof altijd voor voldoende (natuurlijke) ventilatie • In besloten ruimten, lager gelegen gebied en/of ruimten met gebrekkige ventilatie het continu meten van de concentratie zuurstof • In situaties waarbij de zuurstof concentratie lager is dan 15% kunnen verstikkingsverschijnselen optreden en dient derhalve de toevoer van verse lucht te worden gewaarborgd Handboek Stikstofoperaties page 7

2. Elementen – Stikstof (maatregelen, apparatuur) De voornaamste maatregelen bij werken met stikstof zijn: • Druk houdende installaties dienen te zijn voorzien van een overdruk beveiliging • De toegepaste slangen, afsluiters e. d. dienen geschikt te zijn voor de toepassing en in goede staat te verkeren • Slangkoppelingen dienen te zijn voorzien van een breukbeveiliging (zgn. ‘whip checks’), zodat indien tijdens uitvoering van de werkzaamheden een koppeling onverhoopt zou worden verbroken, het ongecontroleerd ‘slaan’ van de slangen tot een minimum wordt beperkt Handboek Stikstofoperaties page 8

2. Elementen – Stikstof (maatregelen, PBM’s) De voornaamste maatregelen bij werken met stikstof zijn: • Toepassen juiste persoonlijke beschermingsmiddelen om contact van het lichaam met vloeibare dan wel gasvormige stikstof te voorkomen • Voorkomen direct contact met extreem koude delen van de installatie Handboek Stikstofoperaties page 9

2. Elementen – Scraper trap Aansluitingen Drain - het aftappen van eventueel in de scraper trap aanwezig product Vent - het aflaten van eventueel in de scraper trap aanwezige gassen Balance line - het egaliseren van een eventueel in de scraper trap aanwezig drukverschil voor en achter de ‘pig’ Kicker line - het toevoeren van de stikstof waarmee de ‘pig’ door de leiding dient te worden verplaatst Handboek Stikstofoperaties page 10

2. Elementen – Pigs (Algemeen) Verschillende soorten pigs: • • • Bidi (bi-directional) pigs Foam pigs Gauging pig Cleaning pigs Batching pigs Intelligent pigs Handboek Stikstofoperaties page 11

2. Elementen – Pigs (Bidi pig, opbouw) Handboek Stikstofoperaties page 12

2. Elementen – Pigs (bidi pig, aandachtspunten) Aandachtspunten bij het gebruik van bidi pigs: • Toe te passen guide disc en sealing disc moeten zijn afgestemd op de diameter en wanddikte van de leiding • Versleten sealing discs zorgen voor doorlaat van stikstof over de pig • Samenstellen van de bidi pig moet gebeuren volgens de handleiding van de leverancier • Bij plaatsen zender check op functioneren en een batterij met voldoende capaciteit gebruiken Handboek Stikstofoperaties page 13

2. Elementen – Overige elementen die gebruikt worden bij een stikstofoperatie zijn: • Stikstofpomp - De stikstof pomp bestaat uit een (cryogeen) pomp gedeelte en een warmtewisselaar. Het cryogene pompgedeelte transporteert de vloeibare stikstof naar de warmtewisselaar, alwaar de vloeibare stikstof wordt omgezet in gasvormige stikstof. Deze gasvormige stikstof wordt vervolgens via speciale slangen en afsluiters van de stikstof pomp naar de scraper trap geleid. • Vacuümtruck - Een vacuümtruck bestaat uit een vacuümpomp en een tank. De vacuümtruck wordt gebruikt voor het opvangen van vervuild product. Tevens kan deze in de laatste fase worden gebruikt voor het versneld verlagen van de in de leiding aanwezige overdruk tot atmosferische druk. Bij een overdruk <1, 0 bar(g) kan de vacuümtruck het overtollige stikstofvolume afzuig. • Geluidsdemper – Demper die kan worden gebruikt bij het afblazen van het stikstof. De mate van geluid hangt af van de configuratie Handboek Stikstofoperaties page 14

3. Procedure – Algemeen Procedure • Voorbereiding • Uitvoering • Oplevering Handboek Stikstofoperaties page 15

3. Procedure – Voorbereiding Stappen voorbereiding: 1. Aanleveren gegevens door DPO aan Aannemer 2. Project kick-off overleg 3. Site visit, geïnitieerd door Aannemer. 4. Opstellen gedetailleerd werkplan, planning en specifieke risico analyse door de Aannemer. 5. Goedkeuring documenten door DPO+ netwerkplanning Handboek Stikstofoperaties page 16

3. Procedure – Voorbereiding, aanleveren gegevens Aanleveren gegevens door DPO aan Aannemer met betrekking tot de stikstofoperaties: ▪ Omschrijving van de uit te voeren werkzaamheden op hoofdlijnen ▪ Gegevens volgens de service questionnaire ▪ Keuze uitvoeringsmethode stikstofoperatie ▪ Leiding profiel (indien beschikbaar) ▪ Restricties / bijzonderheden met betrekking tot de geplande stikstofoperatie Handboek Stikstofoperaties page 17

3. Procedure – Voorbereiding, kick-off Aanwezig: ▪ Contactpersoon DPO (SPO, voorzitter) ▪ Vertegenwoordiger Operatien ▪ Vertegenwoordiger Fuel Supply (FS) DPO ▪ Vertegenwoordiger Instandhouding ▪ Contactpersoon Aannemer ▪ (Hoofd)uitvoerder Aannemer Te bespreken: ▪ Verifiëren scope werkzaamheden ▪ Verifiëren benodigde gegevens ▪ Communicatielijnen ▪ Planning ▪ Veiligheid Handboek Stikstofoperaties page 18

3. Procedure – Voorbereiding, site visit Site visit: ▪ ▪ ▪ Initiatie door de Aannemer DPO is aanwezig Nogmaals doornemen scope Lokale omstandigheden bekijken Inventarisatie risico’s Handboek Stikstofoperaties page 19

3. Procedure – Voorbereiding, opstellen plannen Minimaal 3 weken voor start uitvoering in te dienen door de Aannemer: ▪ Gedetailleerd werkplan met minimaal: ▪ Beschrijving van de uit te voeren werkzaamheden ▪ Organigram sleutelpersoneel Aannemer ▪ Contactpersonen bij Aannemer en DPO ▪ Communicatielijnen tijdens voorbereiding en uitvoering ▪ In te zetten onderaannemers en hun scope en verantwoordelijkheden ▪ Beschrijving in te zetten materialen en apparatuur ▪ Omschrijving te gebruiken pigs ▪ Grenswaarden voor de snelheid van de pig en de stikstof druk ▪ Vast te leggen gegevens en wijze van vastleggen ▪ Stappenplan met alle uit te voeren handelingen ▪ Planning ▪ Specifieke risico analyse Handboek Stikstofoperaties page 20

3. Procedure – Voorbereiding, goedkeuring plannen ▪ Goedkeuring plannen door DPO ▪ Afwijken van het werkplan is alleen toegestaan na voorafgaande toestemming van contactpersoon DPO (SPO) ▪ Opstellen netwerkplanning door DPO ▪ Bepalen personele bezetting Handboek Stikstofoperaties page 21

3. Procedure – Uitvoering, uitvoeringsmethoden ▪ Volledig leegmaken van depot A naar depot B en het opnieuw opvullen van de leiding met product ▪ Gedeeltelijk leegmaken van een depot tot voorbij een willekeurige afsluiterput, waarbij na uitvoering van de werkzaamheden de leiding wordt opgevuld met product in tegengestelde richting ▪ Gedeeltelijk leegmaken van een depot tot een willekeurige afsluiterput (waarbij in de afsluiterput product wordt ontvangen) en het opnieuw opvullen van de leiding met product ▪ Volledig leegmaken van een depot naar een afleverpunt zoals bv. een Truck Loading Point (TLP), Barge Loading Point (BLP), Airfield Delivery Point (ADP) of Raffinaderij en het opnieuw opvullen met product. ▪ Volledig leegmaken van een aftakput tot een afleverpunt of van een afsluiterput tot een depot en het opnieuw opvullen met product ▪ Gedeeltelijk leegmaken van een depot tot voorbij een willekeurige afsluiterput, waarbij (na uitvoering van de onderhoudswerkzaamheden) de leiding weer wordt opgevuld met product in dezelfde richting Handboek Stikstofoperaties page 22

3. Procedure – Uitvoering, gedeeltelijk leegmaken Beginsituatie • Leiding ingesloten • Alle documenten zijn op orde • Werkzaamheden zijn met alle partijen afgestemd Handboek Stikstofoperaties page 23

3. Procedure – Uitvoering, gedeeltelijk leegmaken Voorbereiden • • Sluiten afsluiters Scraper trap legen Plaatsen pigs Balanceren druk voor en achter de pig • Controleren scraper trap • Vullen scraper trap met stikstof • Afsluiters depot B goed zetten Handboek Stikstofoperaties page 24

3. Procedure – Uitvoering, gedeeltelijk leegmaken Leegdrukken • Openen afsluiter depot A • Monitoren parameters • Stukstofdruk • Stikstof verbruik • Pig snelheid (<5 m/s) • Druk bij depot B • Product flow depot B • Volgen pig bij putten Handboek Stikstofoperaties page 25

3. Procedure – Uitvoering, gedeeltelijk leegmaken Inblokken • Door laten lopen van pigs tot ca. 1, 2 km voorbij laatste afsluiter • Sluiten afsluiters achter pig en voor pigs Handboek Stikstofoperaties page 26

3. Procedure – Uitvoering, gedeeltelijk leegmaken Aflaten stikstofdruk • Check op “teruglopen” van pigs • Sluiten van alle afsluiters nadat de leiding drukloos is Handboek Stikstofoperaties page 27

3. Procedure – Uitvoering, gedeeltelijk leegmaken Terugdrukken pigs vanaf depot B naar depot A • Langzaam openen afsluiters vanaf depot B naar depot A (indien nodig handmatig) • Drukverschil over pig gering houden om botsing met afsluiter te voorkomen Handboek Stikstofoperaties page 28

3. Procedure – Uitvoering, gedeeltelijk leegmaken Ontvangst verontreinigd product op depot A • Opvang vervuild product in vacuümtruck Handboek Stikstofoperaties page 29

3. Procedure – Uitvoering, kero slot ▪ Bij gedeeltelijk leegdrukken leiding wordt een ‘kero-slot’ toegepast ▪ Hierbij worden een tweetal Bi-Di pigs gebuikt met tussen de twee Bi-Di ‘pigs’ een volume product (ca. 5 m 3) ▪ Het ‘kero-slot’ voorkomt dat stikstof dat over de Bi-Di ‘pig’ lekt na de stikstof operatie in de leiding achterblijft Handboek Stikstofoperaties page 35

▪ Eventuele belangrijke zaken op innovatiegebied Handboek Stikstofoperaties page 36