PROGRAMIN DENENMES UYGULANMASI 1 RTE2015 Ahmet DUYSAK 2

PROGRAMIN DENENMESİ (UYGULANMASI) 1 RTEÜ-2015 Ahmet DUYSAK

2 PROGRAMIN DENENMESİ (UYGULANMASI) § Programın tasarlanması § Programın hazırlanması § Programı Denenmesi § Programın değerlendirilmesi § Programın düzeltilmesi.

3 Programın denenmesi; program tasarısı hazırlandıktan sonra hazırlanan tasarının, seçilen pilot okullarda denenmesi, uygulanması süreçlerini kapsamaktadır. Programın denenmesi (uygulanması) programın okula sokulması, işe koşulması, öğretmenin elinde can bulması, öğrencinin programla etkileşmesi demektir.

4 Program denenmesinden etkili sonuç alabilmek için; Öğretmenlerin deneyimli ve başarılı olması, Öğrencilerin hazır oluş düzeylerinin ve ön koşul bilgilerinin yeterli olması, Programın uygun öğrenme ortamlarında alt yapısı yeterli okullarda denenmesi gereklidir.

5 Programın denenmesi işlemi aşağıdaki aşamalar izlenerek yapılır. § Deneme (Uygulama) Planının Yapılması § Deneme yapılacak okulların ve sınıfların seçilmesi § Okul yöneticisi ve öğretmenlerin seçilmesi § Okul yöneticisi ve öğretmenlere denenecek programın tanıtılması § Hazırlanan program ve öğretim materyalinin işe koşulması § Deneme programının ve öğretim materyalinin değerlendirilmesi

Deneme (uygulama) planının yapılması: Planda; 6 § Deneme yapılacak okulların ve sınıfların seçilmesi: Ülke genelinde uygulanacak programın denenmesi için ülkeye genellenebilecek iyi bir örneklem alınması gerekir. Bu örneklem alınırken; § Tüm coğrafi bölgelerin (7 bölge) temsiline, § Tüm yerleşim birimlerinin (il-ilçe-köy) temsiline, § Değişik ölçekteki (küçük-orta-büyük) yörelerin temsiline, § Deneme yapılacak okulların gerekli alt yapıya (laboratuvar, araç-gereç, sınıf mevcudu) sahip okurlardan oluşmasına, § Öğrencilerin farklı özelliklere sahip olmasına (yaş, cinsiyet, ilgi) dikkat edilmelidir.

7 Okul yöneticisi ve öğretmenlerin seçilmesi: § Okul yöneticisi ve öğretmenler programın uygulayıcısıdır. § Deneme uygulamasında görev alacak öğretmenlerin deneyimli olmaları deneme uygulamalarının etkisini arttıracaktır. Denenecek programın tanıtılması: Denenecek program; § Öğretmen ve yöneticilere tanıtılmalıdır ve öğretmen ve yöneticiler hizmet içi eğitimden geçirilmelidir. § Eğitim etkinliklerinde gerekirse örnek uygulamalara yer verilmeli, tanıtım için bir "program tanıtım kılavuzu hazırlanmalıdır.

Programın işe koşulması denenmesi: Bu aşamada program uygulanır. Program öğrenci ile etkileşime sokulur. 8 Programa göre dersler işlenmeye başlar. Deneme sürecinde denenen program ile ilgili; § Anketler, § Görüşmeler, § Gözlemler, § Öğretmen notları, § Ünite testleri. . Deneme sonuçları: § Deneme sonuçları ve verileri tüm ayrıntıları ile raporlaştırılır. § Bu rapordaki veriler programın değerlendirilmesi için önemlidir.

9 KPSS-SORU Bir ilköğretim programı yeniden yazılır ve program uygulanmadan önce bu programın denenmesine karar verilir. Programın etkili bir şekilde uygulanabilmesi için planlama yapıldıktan sonra deneme yapılacak okullar ile sınıfların belirlenmesine sıra gelir. Aşağıdakilerden hangisi deneme okullarını ve sınıfları seçerken dikkate alınması gereken ölçütlerden biri değildir? a. Ülkenin coğrafi bölgelerini temsil etmesi b. Uygulama için gerekli alt yapıya sahip olması c. Hizmet içi eğitim için gönüllü okul yöneticisi ve öğretmenler olması d. Uygulamadaki öğrencilerin yaş, cinsiyet, ilgi gibi farklı özelliklere sahip olması e. Köy, kent gibi farklı yerleşim yerlerini temsil etmesi

KPSS-SORU Bir öğretim programının geliştirilmesi, pilot uygulamasının yapılmasından sonra elde edilen verilerle programın 10 yeniden şekillendirilmesi ve uygulanmaya başlanması süreçlerini içerir. Programın pilot uygulamasından elde edilecek verilerin programın geliştirilmesinde işe yarar olabilmesi için, I. Hazır bulunuşluk düzeyi uygun öğrenciler, II. Donanımlı ve başarılı öğretmenler, III. Programdaki bilgileri içeren öğrenci ve öğretmen kitapları, IV. Programa uygun öğrenme ortamları, V. Öğrenme istasyonları ve sınıf dışı etkinlik olanakları, VI. Bilgisayar, internet bağlantısı ve gerekli yazılımlar Öğelerinden hangileri mutlaka gereklidir? a. I, II ve IV b. I, III ve V c. I, IV ve VI d. II, IV ve V e. III, IV ve VI

11 PROGRAMİN DEĞERLENDİRİLMESİ Programın tasarlanması Programın hazırlanması Programın Düzeltilmesi Programın denenmesi Programı değerlendirme Programın Düzeltilmesi,

12 Program değerlendirme; § Gözlem ve çeşitli ölçme araçları ile programın etkililiği hakkında veri toplama, elde edilen verileri programın etkililiğinin işaretleri olan ölçütlerle karşılaştırıp yorumlama ve programın etkililiği hakkında karar verme sürecidir. .

KPSS-SORU 13 Program değerlendirme, eğitim programını ya da programın herhangi bir öğesini kabul etmek, değiştirmek ya da çıkarmak amacıyla çeşitli ölçme araçları kullanarak toplanan verileri programın etkililiğinin işaretçileri olan ölçütlerle karşılaştırma sürecidir. Bu açıklamaya göre, program değerlendirmeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Sınıfta öğretmen tarafından yapılan ölçme ve değerlendirmedir. b. öznel kararların rapor edilmesi sürecidir. c. Programın etkililiği konusunda karar verme sürecidir. d. Eğitim programında yer alan bilgilerin yeniden düzenlenmesi sürecidir. e. öğretmenlerin yaptığı değerlendirmelerin birleştirilerek rapor edilmesi sürecidir.

14 KPSS-SORU Program değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir? çalışmalarının temel a. Okul ve çevre işbirliğini geliştirme b. Programların geliştirilmesine olanak sağlama c. Okulun eksiklerini saptama d. Öğretmenleri hizmet içinde yetiştirme e. Öğrencilerin başarı düzeylerini belirleme amacı

KPSS-SORU 15 Geliştirilen eğitim programlarının değerlendirilmesi, program geliştirme sürecinin temel unsurlarındandır. Aşağıdakilerin hangisinde, hem sürece hem de ürüne yönelik bir değerlendirme söz konusudur? a. işlemlerin gözlenmesi ve betimlenmesi b. Çıktıların ölçülmesi c. Girdilerin ve çıktıların ölçülmesi d. İşlemlerin ve çıktıların ölçülmesi e. Girdilerin ve işlemlerin ölçülmesi

16 Program Değerlendirme Yaklaşımları 1. Program tasarısına göre yapılan değerlendirme 2. Ortama göre yapılan değerlendirme 3. Başarıya göre yapılan değerlendirme 4. Öğrenmeye göre yapılan değerlendirme 5. Hedefe dayalı program değerlendirme 6. Programın öğelerine dayalı değerlendirme 7. Erişiye göre program değerlendirme 8. Ürüne göre program değerlendirme

1. 17 Program tasarısına bakarak değerlendirme § Bu değerlendirme biçiminde hazırlanan program taslağı program geliştirme ilke ve yöntemlerine uygunluk bakımından değerlendirilir. § Program tasarısının program geliştirme ilkelerine uygun olup olmadığının ötesinde veri sağlayamaz. § Bu değerlendirme yaklaşımında hazırlanan program tasarısı üniversitelerin ilgili bölümlerine ve program danışma grubuna incelettirilebilir. .

18 2. Ortama bakarak değerlendirme § Programın sağladığı öğrenme ve öğretme ortamı, etkili öğrenmeyi sağlama ve program hedeflerinin kazanılmasına zemin oluşturma bakımından değerlendirilir. Bu değerlendirme yaklaşımında; § Öğrenme ortamı programın öngördüğü biçimde oluşuyor mu? § Oluşan öğrenme ortamı etkili öğrenme sağlıyor mu? Sorularına yanıt aranır.

19 3. Başarıya bakarak değerlendirme § Bu program değerlendirme yaklaşımında programın öğrencilerde sağladığı ve öğrencileri ulaştırdığı başarı durumları ölçüt alınarak ve karşılaştırılarak değerlendirme söz konusudur. § Bu amaçla geliştirilen programlara paralel program izleme sınavları yapılabileceği gibi YGS, LVS, SBS vb. ulusal sınavlar, PISSA gibi uluslararası sınavların sonuçlarından da yararlanılabilir.

20 4. Öğrenmeye bakarak değerlendirme § Bir programın sonucunda iki türlü öğrenme oluşur. Bunlardan biri programın kazanımları ve etkinliklerinin karşılığı olan formal öğrenmeler diğeri ise program kazanımlarında olmadığı halde kendiliğinden oluşan yan, İnformal ve gizil öğrenmelerdir. . § Bu öğrenmeler yeterli ise program sağladığı öğrenmeye göre etkilidir.

21 5. Hedefe dayalı program değerlendirme § Program hedeflerini merkeze alarak yapılan değerlendirmedir. § Tyler'ın program geliştirme modeline dayalıdır. § Hedeflere nitel ve nicel olarak ne ölçüde ulaşıldığını saptar. § Bu değerlendirmede önce gerçekleşen hedefler saptanır. § Daha sonra ulaşılamayan hedefler belirlenir. . § Programın hedeflerinde bir sorun yoksa programın öğrenme-öğretme yaşantıları boyutunda incelemeler yapılır.

22 Hedefe dayalı program değerlendirme § Programın amaç ve hedeflerini belirleme § Hedefleri kazandırılmak istenen özelliklere göre sınıflama § Hedefleri davranış cinsinden ifade etme § Hedefe ulaşılıp ulaşılamadığını gösterecek durumu saptama § Geçerli ve güvenilir ölçme tekniklerini geliştirme ya da seçme § Öğrencilerin davranış yeterlikleri ile ilgili veriyi toplama § Elde edilen verilerle belirlenen hedefleri karşılaştırma

6. Program öğelerine dayalı değerlendirme 23 Program Öğeleri HEDEF İÇERİK (KAPSAM) Değerlendirilirken sorulması gereken sorular § § § Hedef açık- seçik ifade edilmiş mi? Hedefler ulaşılabilir, eğitimle oluşturulabilir nitelikte mi? Hedefler öğrenci gelişim özellikleri ve beklentilerine uygun mu? Hedefler toplum beklenti ve ihtiyaçlarına uygun mu? Hedefler konu alanı yapı ve özeliklerine uygun mu? Hedefler birbiri ile kaynaşık ve tutarlı mı? § § İçerik hedefle uyumlu mu? İçerik öğrencilerce öğrenilebilecek nitelikte ve onlar için anlamlı mı? İçerik bilimsel, geçerli, güncel, çağdaş nitelikler taşıyor mu? İçeriğin sunuluş sırası öğrenme ilkelerine (basitten karmaşığa, kolaydan zora vb. ) uygun mu?

Program Öğeleri 24 Değerlendirilirken sorulması gereken sorular EĞİTİM DURUMLARI § § § Hedef için uygun strateji, yöntem ve teknikler seçilmiş mi? Öğretim faaliyetleri etkili öğrenme için uygun mu? Öğretmen davranışları öğrenmeye rehberlik edici nitelikte mi? Ders ve günlük planları öğretim programı ile tutarlı mı? Öğretim araç ve gereçleri hedeflere uygun seçilmiş mi? İÇERİK (KAPSAM) § § Kullanılan ölçme araçları ve sonuçları geçerli mi? Kullanılan ölçme araçları ve sonuçları güvenilir mi? Ölçme araçları kullanışlı mı? Değerlendirme amacına yönelik uygun ölçütler kullanılmış mı?

KPSS-SORU 25 Aşağıdakilerden hangisi, hedeflere göre program değerlendirme sürecinde yer alan aşamalardan biri değildir? a. Programın amaç veya hedeflerini belirleme b. Hedefleri, bunlarda ele alınan özelliğe göre sınıflama c. Hedefleri, gözlenebilir nitelikteki belirtileri ile ifade etme d. Elde edilen verileri hedeflerde ifadesini bulan düzeylerle karşılaştırma e. Öğretilecek davranışları göz önüne alarak, içeriği modüllere ayırma

26 KPSS-SORU Bir öğretim programının "İçerik" boyutu değerlendirilirken aşağıdaki sorulardan hangisine "Evet" yanıtı alınırsa içerik için "Uygundur" denilebilir? a. Çağdaş bulgulara dayalı mı? b. öğrenci davranışı olarak ifade edilmiş mi? c. öğrenci merkezli etkinliklere uygun mu? d. Eğitim süreci sonunda ortaya çıkacak ürün tanımlanmış mı? e. öğretim materyalleri belirtilmiş mi?

27 KPSS-SORU Aşağıdakilerden hangisi, program geliştirme sürecinde ölçme yöntemi değerlendirilirken yanıtlanmaya çalışılan sorulardan biri delildir? a. Kullanılan ölçüt uygun mu? b. ölçme sonuçları yeterince güvenilir mi? c. ölçme sonuçları yeterince geçerli mi? d. Yepyeni bir yöntem mi? e. Davranışı en uygun yoklama yolu seçilmiş mi?

28 KPSS-SORU Program değerlendirme çalışmalarında hedef öğesi değerlendirilirken aşağıdakilerden hangisi sorulması gereken bir soru değildir? a. Hedefler öğretmenlerin tercihlerine uygun mu? b. Hedefler öğrenci ihtiyaçlarına uygun mu? c. Hedef ifadeleri yeterince açık mı? d. Hedefler konu alanının özelliklerine uygun mu? e. Hedefler toplumun beklentilerine uygun mu?

29 7. Erişiye dayalı değerlendirme § Öğrenme ve öğretme süreçleri başında (programa girişte) öğrencilerin kazanması beklenen davranışlarla süreç sonunda (programdan çıkışta) kazanmış oldukları hedef davranış seviyesi arasındaki farka bakılarak yapılan değerlendirmedir. § Dikkat edilirse erişiye dayalı değerlendirmede programın ürünü olan öğrenci davranışlarındaki değişmelerin, biri programa girerken, biri de programdan çıkışta olmak üzere iki kez ölçülmesi gerekmektedir. § Bu değerlendirme yaklaşımında programın girdileri ve çıktıları arasındaki farka bakılması programın süreç ya da işlemler boyutunun pek sorgulanmadığı kara bir kutu olarak düşünüldüğü söylenebilir. .

30 8. Ürüne dayalı değerlendirme § Öğrencinin program sonunda ortaya koyduğu performansın, projenin, eserin, ürünün (ödev, tez, rapor) niteliklerine bakılarak yapılan değerlendirmedir. . § Eğitimciler bu yaklaşımın ürünü inceleyici, üründeki yetersizlikleri ve bunların nedenlerini sorgulayıcı bir yaklaşımla yapılan bir değerlendirme olduğunu bunun da programın temelindeki sayıtlılar, hedeflerin isabetliliği ve etkililiği hakkında güvenilir kararlar verilmesini sağlayacağını vurgulamaktadır.

31 PROGRAMLARA SÜREKLİLİK KAZANDIRILMASI Programın düzeltilmesi ve geliştirilmesi. . § Program değerlendirme sonuçlarına göre programda, programın uygulanmasını engelleyecek aksaklık varsa programın yeniden düzenlenmesine gidilir. § Bu düzeltme işlemi tamamlandıktan sonra programın yaygınlaştırılması ve süreklilik kazandırılması yönünde çalışmalara başlanır.

32 § Programlara Süreklilik Kazandırmada Temel Belirleyiciler § Program değerlendirme § Programla ilgili dönüt alma § Programın düzeltilmesi § AR-GE § Hizmet içi eğitim § Öğrenci ihtiyaçlarını ortaya çıkarıcı araştırmalar § Öğretmen ve öğrencilerin becerilerin geliştirilmesi § Bölgesel farklılıkların dikkate alınması § Paydaş katılımın sağlanması § Program geliştirme merkezi ve okul arası eşgüdüm

33 KPSS-SORU Aşağıdakilerden hangisi yeni geliştirilen bir programa süreklilik kazandırmada önemli değildir? a. Programın bölgesel farklılık ve ihtiyaçları dikkate alması b. Öğretmenlere programın uygulanmasıyla ilgili hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim verilmesi c. Programın öğretmen ve öğrencilerde bilim okuryazarlığını geliştirmesi d. Programda dersler arası ilişkilendirmeyi yansıtan öğrenme alanları üzerinde durulması e. Programda ölçme veya değerlendirme amacıyla sadece sınavların önerilmesi

34 DİNLEYENLERE TEŞEKKÜRLER