OCUK ETMNDE DSPLN VE SINIRLAR AYE NEM PSKOLOJK

ÇOCUK EĞİTİMİNDE DİSİPLİN VE SINIRLAR AYŞE ÖNEM: PSİKOLOJİK DANIŞMAN VE REHBER ÖĞRETMEN

DİSİPLİN NEDİR ? Davranışı yönlendirmeyi amaçlayan bir eğitimdir Cezalandırma ile eş anlamlı değildir Çocuğa istenilen davranışları ve alışkanlıkları öğretmek, kendini denetleme olan ahlak gelişimini sağlamaktır Çocuğun kendine yönetme yeteneği kazanmasını sağlamaktır Yapıcı ve iyi niyetli bir yardımdır 3

DİSİPLİNİN İKİ TEMEL AMACI VARDIR; Birincisi, çocuğa anlaşılır, kesin ve sınırları olan, güvenli bir ortam sunmaktır. Bu ortam çocuğun sağlıklı gelişimi için gereklidir. Disiplinin ikinci amacı ise, çocuğun kendini yönetme yeteneği yani özdenetim kazanmasıdır.

Disiplin acil durumlarda dokunulan bir alarm düğmesi değildir

Disiplin Üç Temel Hedef İçin Uygulanmalıdır 1. Sevgi ve güveni geliştirmek. 2. Özgüven hissi oluşturmak ve hayatı kolaylaştırmak 3. Başkalarını anlamak ve haklarına saygı duymak.

OLAY 1: OLAY 2: OLAY 3 Ceza alan çocuk yaptığı yanlışın bedelini ödemiş ve aklanmış olduğunu düşünür.

Peki ama çözüm nedir ?

DOĞRU DAVRANIŞLAR KAZANDIRMADA CEZA YERİNE SINIR KOYMA YÖNTEMİ VARDIR.

SINIRLAR NEDEN ÖNEMLİDİR 10

Çocuklar Neden Sınırlara İhtiyaç Duyarlar?

DİSİPLİN VE SINIRLAR NEDEN ÖNEMLİDİR? Kuralların anlaşılması, Sınırların anlaşılması, Toplum içinde yaşamın kolay ve sağlıklı olabilmesi, Diğerleri ile ilişkilerin bilinmesi.

ÇOCUKLAR NEDEN SINIRLARA İHTİYAÇ DUYARLAR? Çocuklar tanımadıkları bir dünyayı keşfe çıkmıştır. Yönlendirmeye ve ipuçlarına ihtiyaçları vardır. Öğrenmeye açtır. Sınırlar olmazsa yanlış öğrenme ve yaşantılara girebilir. Çocukların en değerli yön göstericileri anne ve babalardır.

Çocukların gösterdiği uyum ve davranış sorunlarının nedenlerinden birisi de anne babalarının onlara uygun sınırlar koymamalarıdır. Bazı ailelerde disiplin yok gibidir. Çocuğun tüm davranışları hoşgörüyle karşılanır. Bazı evlerde ise disiplin vardır ancak ne zaman, nerede uygulanacağı belirsizdir. Anne babanın tutumu aşırı hoşgörü ile sert cezalandırmalar arasında gidip gelmektedir. 14

Çocuğumuza çok iyi davranmak istediğimiz halde kendimizi bir anda ona bağırıyor olarak buluyorsak ve daha sonra bu davranışımızı denetleyemediğimiz için suçluluk hissediyorsak geçmişe dönüp kendi aile tutumlarımızı ve şuan sahip olduğumuz aile tutumlarını bir düşünelim

DİSİPLİN KAZANDIRMADA AİLELERİN UYGULADIĞI YAKLAŞIMLAR Otoriter aile yaklaşımı İlgisiz ve kayıtsız aile yaklaşımı Koruyucu aile yaklaşımı Hoşgörülü aile yaklaşımı Tutarsız aile yaklaşımı

OTORİTER AİLE YAKLAŞIMI Çocuk her kurala uymak zorunda bırakılır. Çocuğun hareketlerinde mutlaka bir kusur bulunur. Çocuğun kendine olan güveni oluşmaz. Hata yapmasına izin verilmediği için ileriki yaşlarda hayatın sıkıntılarına karşı dayanıksız olur.

İLGİSİZ VE KAYITSIZ AİLE YAKLAŞIMI Çocuğun sorumluluklarından kaçma, çocuğa örnek model olmama vardır. Aile aşırı rahattır. Çocuk bencil ve şımarık olur ve arkadaşları tarafından sevilmez. Zararlı alışkanlıklar edinmeye eğilimli olur

KORUYUCU AİLE YAKLAŞIMI Çocuğa gerektiğinden fazla özen ve kontrol gösterilir. Çocuğun kendi yapması gereken işler anne tarafından yapılır. Çocuk aşırı duygusal ve etrafına bağımlı olur. İleriki yaşlarında bile ana babasının yanında olmak ister.

TUTARSIZ AİLE YAKLAŞIMI Eşlerin çocuk yetiştirmede farklı düşünceleri vardır. Çocuğa karşı davranışlarda tutarsızlık vardır. Çocuk asi, hırçın, inatçı olabileceği gibi içine kapanık ve sinik olabilir. Bir işe odaklanamama problemi yaşar. Yalan söyleme alışkanlığı oluşur.

HOŞ GÖRÜLÜ AİLE YAKLAŞIMI Duygu ve görüşlere saygı vardır. Yanlışlarından dolayı çocuğa yaptırım uygulanır. Kurallar açıklanır. Zor ve sabır isteyen bir yaklaşımdır. Özgüveni geliştirir. Çocuk farklı alanlara yönelir. Kavgacı ve asi değildir.

DİSİPLİN KAZANDIRMADA AİLELERİN UYGULADIĞI OLUMSUZ DİSİPLİN ŞEKİLLERİ 1 - Fiziksel disiplin: Dayak yiyen çocuğun vicdan ve ahlak gelişimi zayıf olur. Yaramazlık yaptığında dayak yiyen çocuk, yaptığının karşılığını ödemiş duygusunu hisseder. Problemlerini saldırganlıkla çözümlemeyi öğrenir. 2 - Çocuğu sözle hor görmek: korkutma, tehdit, alay etme, küçümseme, bağırma, beddua…. (Ellerin taş olur. Beceriksiz, şişko, tembel, aptal, pis sersem) Çocuk kendini değersiz hisseder. 3 - Sevgiyi esirgemek: Dayaktaki gibi aynı sonuçları verir. Çocuk kabul edilmek için çırpınır durur veya isyankar olur.

“Dayak cennetten çıkmıştır” sözünün arkasına sığınıp yaptıklarını haklı çıkarmaya çalışan insanlar da vardır. Dayağın hiçbir zaman disiplinde yeri yoktur. Şiddeti artırır, çocuğu şiddete ve suça yöneltir, zayıf ahlak gelişimine yol açar. M. E. B.

DİSİPLİN NASIL UYGULANMALI? Tutarlı ve esnek bir yaklaşımla. Sevgi ve şefkatle. Kuralları öğrenmesine zaman tanıma ve yeteneklerini geliştirmesi için sabır göstermeyle. Olumlu davranışların desteklenmesiyle. (kendine olan güven gelişir)

Olumsuz davranışları cezasız ortadan kaldırabilmek için **ona davranışlarıyla iyi model olmak, **istenilen davranışı ona açık dille anlatmak **alışkanlıklar kazandırırken başlangıçta birlikte yapmak, **bazen istenilmeyen davranışları görmezden gelmek yararlı olacaktır. M. E. B.

ANNE VE BABALARA ÖNERİLER Çocuğunuzla ilgili kuralları birlikte koyun. Çok kızdığınızda tepki vermeden önce birkaç defa derin nefes alın. Çocuğunuzu asla yemek saatinde eleştirmeyin. Kendi düşüncelerinizi ve değerlerinizi zorla çocuğunuza benimsetmeye kalkmayın. Ceza gelişmeyi engeller, ödül gelişmeye katkı sağlar. Emir vermek yerine seçenekler sunun. Çocuğunuzda görmek istediğiniz davranışları sizler sergileyin. MODEL OLUN

İyi davranışı ödüllendirin, kötülerini değil: Markette şeker için ağlayan çocuğu susturmak amacıyla şeker almayın, fakat şeker için ağlamadığında ödüllendirin.

İletişiminizde açık ve anlaşılır olun: Çocuğu yönlendirici ifadeleriniz olumlu olsa bile açık değilse işe yaramaz. Örneğin, “terbiyeli davran” olumlu bir ifadedir. Ancak kastettiği şey, “sevmediğim şeyleri yapma” dır. Bazen siz kendiniz bile kararsız iken çocuk neyi sevip neyi sevmediğinizi nereden bilecektir.

Açıklama yapın: Yapmasını istediğiniz bir davranışın nedeni için çocuğa “çünkü ben öyle istiyorum” derseniz, çocuk bu açıklamadan hiç bir şey öğrenmeyecektir. Oysa “Makası yerine koymalısın. Eğer koymazsan sivri olduğu için batabilir. ” Açıklaması o yaşlardaki çocuklara nasıl davranması gerektiğini anlatan bir açıklamadır.

“Hayır” demeden önce düşünün: Bir davranışa gerçekten engel olmak ya da bir hareketi yasaklamak istediğinizde bir kez daha düşünerek bu sözcüğü kullanın ve hayır dedikten sonra geri dönmeyin. Çünkü bu sözcük çocuk ile aranızda en fazla çatışma yaratan sözcüktür. Sadece çocuğun güvenliği ile ilgili konularda katı olmakta yarar vardır.

Beklentileriniz çocuğa uygun olsun ve ona güvenin: Çocuktan yapabileceğinden daha fazlasını beklemeyin ve yapabilecekleri için de ona güvenin. Örneğin kendine bakabileceğinden eminseniz bir arkadaşının evine gitmesine izin verin. Değil ise göndermeyin. Gönderirken yapacağınız uyarılarla onun işini zorlaştırmayın.

Tutarlı olun: Aile içi yaşamı düzenleyici temel kurallar getirin ve bunlara tüm ev halkı olarak uyun. Kararlı olduğunuz davranışlar için de kesin kurallar koyabilirsiniz; ancak çocuk, koşullar değiştiğinde kuralı esnetmenizi bekleyebilir ve bunu, duruma özgü bir değişiklik olarak değerlendirebilir. Örneğin, sizlerle yatması yasaklanmışsa bu, örneğin babaannesi geldiğinde onunla da yatamayacağı anlamına gelmemelidir.

Çocuk aslında ‘’yapma’’ dediğiniz şeyi yaparken veya koyduğunuz kuralı çiğnerken niyeti sizi kızdırmak değil , bunların sizin için ne kadar önemli olduğunu ve taviz verip vermeyeceğinizi test etmektir.

Hatalı olduğunuzda hatanızı kabul edin: Siz çocuğa model olduğunuz için hatanız olduğunda özür dilemeniz, ona da hatalı olduğunda özür dilemeyi öğretecektir. Çocuk, herkesin hata yapabileceğini anlarsa ne siz, ne kendisi ne de arkadaşları için yüksek standartlar geliştirmeyecek ve her hangi bir hatanızda hayal kırıklığı yaşamayacaktır.

Genelde olumlu bir dil kullanın: “Yap” sözcüğü “yapma” sözcüğünden daha etkilidir. Çocuğunuza neyi yapmaması gerektiğini değil, neyi yapması gerektiğini söylemeye çalışın. Örneğin bisikletini koridorun ortasında bırakma yerine bisikletini şu duvarın kenarına bırak böylece takılıp düşmezsin deyin.

Yukarıda önerilen davranışların asıl amacı, çocuğun davranışını kontrol etme ve davranışları için sorumluluk almasını sağlamaktır. Eğer çocuğunuz sizin koyduğunuz sınırlamalara uymamakta direnir, başkalarına zarar veren saldırgan davranışlar gösterirse tüm bu davranışlarının sonuçlarına da katlanmayı öğrenmelidir.

ANNE VE BABA ARASINDAKİ İLİŞKİ ve İLETİŞİM ŞEKLİ EVİN GENEL HAVASINI BELİRLER, ÇOCUKLARI ŞEKİLLENDİRİR. Çocuğunuzu tanıyarak eğitime başlayınız.

UNUTMAMALI Kİ! Disiplin konusunda ailenin attığı olumlu adımların hepsi okul ortamına da yansıyacaktır.

Hepimizin amacı çocuklarımızın mutlu ve sağlıklı büyümesidir. Bu amaca giden yolda kimi zaman hatalarda olması mümkündür. Bunlar süreklilik göstermediği takdirde telafileri mümkündür. Önemli olan çocuğun temel ihtiyaçlarını göz önüne alan onu kendine özgü yapısıyla biricik gören SEVGİ ve DİSİPLİN kavramlarını dengeli bir harmanda buluşturmaya çalışan çabayı elden bırakmamaktır.

…SON SÖZ … «Çocuklarınızı iyi eğitin ki yüce Allah sizleri affetsin» «İyilik etmeleri için çocuklarınıza yardımcı olun. Her anne ve baba çocuklarının itaatsizliğine engel olabilir»