Fertilitet stanovnitva Fertilitet efektivno raanje unutar grupe ena

Fertilitet stanovništva Fertilitet - efektivno rađanje unutar grupe žena u fertilnom periodu Fekonditet - ljudska sposobnost da stvara potomstvo, tzv. prokreativna sposobnost. To je potencijalna plodnost i uvek je veća od ostvarene plodnosti neke populacije Sterilitet ili fiziološka neplodnost - odsustvo sposobnosti da se stvara potomstvo Plodnost stanovništva - biološki proces, a na fertilitet Uticaj socio-ekonomskih, socio-psiholoških, psiholoških faktora

Fertilitet stanovništva Nivo fertiliteta u nekoj populaciji neposredno zavisi od: starosne strukture stanovništva, posebno strukture ženskog fertilnog kontingenta, nivoa i strukture smrtnosti, zdravstvenog statusa populacije, bračne strukture stanovništva, starosti pri sklapanju braka, ponovnog sklapanje braka, zastupljenosti celibata i drugo Kontrole rađanja i planiranje porodice (putem kontrole začeča) je od velikog uticaja na nivo fertiliteta, što je u vezi i sa obrazovnom strukturom stanovništva, ekonomskim karakteristikama žena, životnim standardom i opštim društvenim i ekonomskim uslovima

Metodi analize fertiliteta Analiza fertiliteta sprovodi se primenom i transverzalnog i kohortnog metoda Transverzalnim metodom analize ispituje se fertilitet svih starosnih kohorti žena iz reproduktivnog perioda u jednom kraćem vremenskom periodu (npr. jedna godina, ili par godina). Analiza se bazira na podacima vitalne statistike o živorođenjima po starosti majke u posmatranoj godini Prednosti i ograničenja primene transverzalnog metoda analize

Kohortni metod analize Primena kohortnog metoda analize podrazumeva ispitivanje fertiliteta po starosti iste starosne kohorte (npr. žene rođene 1950. godine) ili neke druge kohorte (kohorta žena udatih 1970. godine) Postoje dva pristupa kod primene ovog metoda. 1) Prati se fertilitet jedne kohorte žena u toku čitavog fertilnog perioda (35 godina). Koriste se podaci vitalne statistike o živorođenoj deci po starosti majke tokom čitavog fertilnog perioda 2) Primenjuje se retrospektivno posmatranje fertiliteta različitih generacija žena. Na osnovu odgovora žena o broju živorođene dece dobijaju se informacije o njihovom konačnom (za starije od 50 godina) ili o dosadašnjem fertilitetu (ako su još uvek u fertilnom periodu)

Transverzalni i kohortni pristup analizi fertiliteta .

Spacifične stope fertiliteta u periodima 1965 -1969 do 2000 -2005 . Starost 15 -19 20 -24 25 -29 30 -34 35 -39 40 -44 45 -49 1965 -69 1970 -74 1975 -79 1980 -84 1985 -89 1990 -95 2000 -05

Transverzalna naspram kohortne analize fertiliteta . Fertilitet na bazi transverzalne analize Odnosi se na kratke periode vremena Pokazatelji se odnose na sadašnji, aktuelni period Podaci se prikupljaju za pojedine godine ili periode Kohortni fertilitet Ističe godišnje varijacije fertiliteta pod uticajem prolaznih faktora Izravnava vremenske varijacije fertiliteta jer realna kohorta žena može da prolazi kroz periode visokog i niskog fertiliteta Odnosi se na reproduktivno iskustvo u toku života Pokazatelji se odnose na protekli period Zahteva ili longitudinalne podatke ili retrospektivno ispitivanje žena starosti 50+ Zbirni pokazatelj je Stopa ukupnog Zbirni pokazatelj je Stopa fertiliteta kumulativnog fertiliteta Odnosi se na hipotetičku Odražava reproduktivno ponašanje (teorijsku) kohortu žena realnih kohorti

Pokazatelji fertiliteta a) Pokazatelji fertiliteta na bazi transverzalne analize 1. Opšta stopa fertiliteta gde je broj žena u fertilnom periodu 2. Specifične stope fertiliteta po starosti (po pojedinačnim godinama i po petogodišnjimstarosnim grupama)

Pokazatelji fertiliteta Opšta i specifične stope fertiliteta u Srbiji Stope u ‰ 2000 Opšta stopa Ispod 15 15 -19 20 -24 25 -29 30 -34 35 -39 40 -44 45 -49 50 i više SUF (15 -49) 2010 39, 48 0, 22 26, 26 96, 78 94, 07 51, 24 20, 08 3, 14 0, 24 0, 05 1, 46 2016 40, 68 0, 32 19, 93 64, 88 91, 62 69, 76 29, 48 5, 05 0, 35 0, 03 1, 41 41, 71 0, 47 15, 29 57, 50 91, 77 82, 19 37, 99 7, 11 0, 39 0, 06 1, 46

. Opšta i specifične stope fertiliteta u Srbiji

Pokazatelji fertiliteta 3. Stopa ukupnog fertiliteta pokazuje ukupan broj živorođene dece na jednu ženu, pod uslovom da je fertilitet po starosti iz godine posmatranja isti kroz ceo reproduktivni život. Ona odražava delove reproduktivne istorije različitih kohorti (ukupno 35 kohorti) koje su rađale u datoj kalendarskoj godini

Pokazatelji fertiliteta 4. Bruto stopa reprodukcije 0, 485 je verovatnoća rođenja ženskog deteta, Bruto stopa reprodukcije pokazuje broj živorođene ženske dece koju bi rodilo živo žensko dete, pod uslovom da im fertilitet po starosti u toku čitavog fertilnog perioda bude isti kao iz godine posmatranja

Pokazatelji fertiliteta 5. Neto stopa reprodukcije gde je aritmetička sredina verovatnoća da će živorođeno žensko dete doživeti starost od 15 do 49 godina gde je medijana verovatnoća da će živorođeno žensko dete doživeti starost od 15 do 49 godina

Pokazatelji fertiliteta ili po petogodištima Neto stopa reprodukcije pokazuje broj živorođene ženske dece koju će roditi živo žensko dete, pod uslovom da im fertilitet i mortalitet po starosti budu isti kao iz godine posmatranja. Ako je R 0=1 u pitanju je prosta reprodukcija

Bruto i neto stopa reprodukcije u Srbiji u periodu od 1950. do 2016. godine . 1950. 1960. 1970. 1980. 1990. 2000. 2016. Bruto stopa reprodukcije 1, 83 1, 24 1, 09 1, 11 1, 01 0, 72 0, 69 0, 71 Neto stopa reprodukcije 1, 49 1, 02 0, 97 1, 03 0, 97 0, 70 0, 68 0, 70

Pokazatelji fertiliteta 6. Razmak u godinama između sukcesivnih generacija gde je - neto stopa reprodukcije - prvi momenat

Pokazatelji fertiliteta b) Pokazatelji fertiliteta na bazi kohortne analize 1. Stopa kumulativnog fertiliteta gde je n broj živorođene dece, V n broj žena prema broju živorođene dece Stopa kumulativnog fertiliteta pokazuje prosečan broj živorođene dece po ženi iz određene starosne kohorte

Pokazatelji fertiliteta 2. Verovatnoće povećanja porodice ( a 0, a 1, a 2. . . ) Ove verovatnoće se izračunavaju na osnovu podataka o distribuciji žena prema broju živorođene dece, koji su dobijeni na osnovu popisa ili ankete. Obično se izračunavaju za određenu grupu žena, npr. udate žene u starosti 45 do 49 godina. Ako je sa s obeležena pripadnost žena ispitivanoj grupi, distribucija žena prema broju živorođene dece može se napisati - broj žena u grupi s sa 0 živorođene dece - broj žena u grupi s sa 1 živorođenim detetom - broj žena u grupi s sa 2 živorođena deteta, itd.

Pokazatelji fertiliteta proporcija žena u ukupnom broju žena sa najmanje jednim živorođenim detetom proporcija žena u broju žena sa jednim detetom sa najmanje dvoje dece proporcija žena u broju žena sa dvoje dece sa najmanje troje dece

Pokazatelji fertiliteta - proporcija žena sa najmanje dvoje živorođene dece - proporcija žena sa najmanje troje živorođene dece - proporcija žena bez ijednog deteta - proporcija žena sa tačno jednim živorođenim detetom - proporcija žena sa tačno dvoje živorođene dece

Diferencijalna analiza fertiliteta U pitanju je analiza fertiliteta prema različitim karakteristikama žena (bračnom stanju, obrazovanju, nacionalnosti, zanimanju, pripadnosti gradskim i seoskim naseljima i drugo) a) Transverzalni metod Analiza se sprovodi na osnovu podataka vitalne statistike o broju živorođene dece prema određenim karakteristikama majke i podataka popisa o distribuciji žena prema istim karakteristikama Diferencijalne stope fertiliteta za obeležje s

Diferencijalna analiza fertiliteta b) Kohortni metod Koriste se podaci popisa ili anketa. Izračunava se prosečan broj živorođene dece na jednu ženu iz određene starosne kohorte i pripadnosti različitim modalitetima ispitivanog obeležja. Na primer, kod obrazovanja uobičajeni modaliteti su: bez škole, osnovna škola, srednja, viša, visoka. Diferencijalna analiza treba da pokaže koliki je fertilitet žena bez škole, žena sa osnovnim, srednjim, višim i visokim obrazovanjem. Prema podacima popisa 2011. godine za starosnu kohortu žena od 40 do 49 godina, najviši fertilitet imale su žene bez školske spreme (2, 41 deteta po ženi) i one sa završenom osnovnom školom (2, 08 dece po ženi). Najnižu plodnost imale su žene sa visokom školskom spremom (1, 37 dece po ženi)

Druga ispitivanja nataliteta 1) Maskulinitet živorođene dece označava strukturu živorođenih prema polu. Stopa maskuliniteta na rođenju pretstavlja broj živorođene muške na 100 živorođene ženske dece, tj. 2) Vitalitet na rođenju označava podelu svih rođenja na živorođenja i mrtvorođenja. Stopa mrtvorođenja ili mortinataliteta se izračunava kao broj mrtvorođenih na 1000 živorođene dece, tj. 3) Bračnost živorođene dece, tj. da li je dete rođeno u braku ili vanbračno

Druga ispitivanja nataliteta 4) Trajanje braka 5) Red rođenja, tj da li je dete rođeno kao prvo, drugo, treće itd. Prema podacima za 2016. godinu, od ukupnog broja živorođenih, na prvorođenja otpada čak 48, 6% , na decu rođenu kao drugo po redu 35, 7%, a samo 1, 5% dece rođeno je kao peto i više. Nasuprot, u 1950. godini čak 14% dece rođeno je kao peto, šesto i više.