ERKEK REME SSTEM Prof Dr Mustafa AYYILDIZ Erkek

ERKEK ÜREME SİSTEMİ Prof. Dr. Mustafa AYYILDIZ

Erkek Üreme Organları • Gonadlar – Testisler • Kanallar – Vas deferens (duktus deferens) – Ejakülasyon kanalları – Üretra • Bezler – – Seminal vesiküller(2), prostat (1), bulbourethral bez (2), spermi destekleyen diğerleri • Penis

ERKEK ÜREME SİSTEMİ

Testis bölmelerle küçük loblara ayrılmıştır. Bu loblarda 800 kadar sperm tüpcüğü bulunur. Sperm bu tüpcüklerde meydana gelir.

SKROTUM Testislerin sıcaklığını düzenler, vücut sıcaklığından yaklaşık 30 C daha düşük tutar.

Skrotumun Rolü • Skrotum testisleri destekleyen yapıdır • Skrotum penisin tabanından aşağı doğru sarkan ve deriden oluşan bir yapıdır • Skrotumun konumu ve kaslarının (dartos kası ve kremaster kası) kasılması testislerin sıcaklığını ayarlar (vücut sıcaklığının 2 -3 o C altında). Bu sperm üretimi için önemlidir

TESTİS: Sperm ve testosteron üretir

TESTİS Ø Embriyonal hayatın 8. ayında skrotum içine göçer. Ø Testis bölmelerle küçük loblara ayrılmıştır. Ø Sperm ana hücreleri bazal membranda sıralanmıştır.

Testisler n n Tunica albuginea testisi lobullere ayırır Her bir lobül spermlerin yapıldığı 1 -3 seminifer tübülünden oluşur.

Testislerdeki Hücreler • Sperm hücreleri (spermatozoa) – Seminiferous tubullerde yapılır ve spermatogonia adı verilir(sperm kök hücresi) – Spermatogonia puberte dönemine kadar aktif olmadan kalır. • İnterstisyel Leydig hücreleri – Testosteron salgılar • Sertoli hücreleri – Spermlerin beslenme ve korunmalarını sağlar

Testosterone • Puberte başlangıcında anterior hipofiz bezi gonodotropik hormonu salgılatır – Luteinizing hormone (LH) – Leydig hücrelerinden testosteronun salgılanmasını uyarır (kolesterolden sentez edilir) – Follicle-stimulating hormone (FSH) – spermatogenesis (sperm yapılması)

Testosteronun Etkileri 1 Ø Spermatogenezi uyarmak ve spermlerin olgunlaşmasına yardım etmek Ø Erkek üreme yollarındaki yardımcı organları korumak Ø Yüzdeki kıllar , vücut şekli , yağ dokusunun durumu kas yapısı gibi sekonder seks karakterlerini belirlemek Ø Protein sentezi ve kas büyümesi başta olmak üzere vücutta metabolizmayı hızlandırmak Ø Cinsi arzuyu (libido) ve cinsiyet davranışlarını uyarmak

Testosteronun Etkileri 2 Ø Testosteron hedef hücrelerde DHT’a dönüşür. Ø Testosteron üretimi embriyonal hayatın 7. haftasında başlar. Ø MSS de en göze çarpan etkisi hipotalamusta gözlenir. Ø Ergenlikte testosteron salgısı artarak cinsel olgunluğu ve sekonder seks karakterlerinin belirmesini sağlar.

Spermatogenez Ø Sperm hücrelerinin oluşmasına spermatogenez denir. Ø Üç basamakta tamamlanır: Ø Mitoz Ø Mayoz Ø Spermiyogenez

Mitoz ve Mayoz Ø Spermatogonia mitoz geçirince primer spermatositi oluşturur. Ø Testislerde 1. mayoz bölünmeyle oluşan hücrelere sekonder spermatosit denir Ø Mayoz geçiren her spermatositten 4 tane spermatid oluşur.

Spermatogenez - Sertoli hücreleri Sperm teşekkülünde Sertoli hücrelerinin rolü önemlidir : Ø Kan testis bariyerini korur Ø Mitoz ve mayozu desteler Ø Spermiyogeneze katkıda bulunur Ø İnhibin salgılar Ø Androjen bağlayan protein salgılar Ø Müllerian inhibitör faktörü salgılar

Spermatogenez Spermatogonyum (46) Mitoz Kardeş Hücreler (46)

Spermatogenez Spermatogonium (46) Mitoz Primer Spermatosit (46) Sekonder Spermatositler(23) Kardeş Hücreler (46) Büyüme Mayoz I

Spermatogenez Spermatogonyum (46) Mitoz Primer Spermatosit (46) Sekonder Spermatositler (23) Erken dönem spermatidler (23) Kardeş hücreler (46) Büyüme Mayoz II

Spermatogenez Spermatogonyum(46) Mitosis Primer Spermatosit (46) Sekonder Spermatositler (23) Erken dönem spermatidler (23) Geç dönem spermatidler (23) Kardeş hücreler(46) Büyüme Meiosis II Spermiyogenez

Spermin yapısı ve spermatogenez

Olgun bir spermin yapısı Ø Olgun bir sperm baş, boyun, orta kısım ve kuyruktan oluşur. Ø Baş kısmında nucleus, boyun bölgesinde sentrioller, orta kısmında mitokondri bulunur. Ø Kuyruk kısmı hareketliliği sağlar.

Erkek Üreme Sisteminin Diğer Elemanları Ø Epididimis Ø Sperm kanalı Ø Üretra Ø Yardımcı bezler (Seminal veziküller, prostat ve bulboüretral bezler)

Epididim Spermin depolanması ve olgunlaşmasında görev alır

Vas Deferens: Spermin üretraya taşınmasında görev alır

Üretra: Semenin ve idrarın taşınmasında görev alır

Seminal Vezikül – Semenin %60’ını salgılar (fruktoz, sitrik asit, fibrinojen, prostaglandinler) – Fruktoz spermin enerji kaynağıdır – Semen alkalin yapıdadır

• Prostat Bezi – Ceviz büyüklüğünde bezdir – Ejakülasyon esnasında toplam sıvının % 13 -33’ünü salgılar – Süt benzeri hafif asidik bir sıvıdır • Sitrik asit, asit fosfataz, proteolitik enzimler (PSA and hiyaluronidaz)

Bulboüretral (Cowper’s) bezler – Fındık büyüklüğünde bezdir – Koruyucu alkalik sıvı salgılar – Koruyucu mukus salgılar (spermlerin üretrada hasar görmemesi için)

Semenin yapısında şu elemanlar bulunmaktadır: Ø Spermler Ø Semen sıvısı Ø Enzimler (Proteaz, seminal plazmin, fibrinolizin)

Semen Analizi Ø Hacim: 2 -5 ml Ø Sperm sayısı: 20 milyon /1 ml ve üzeri Ø Hareketlilik: En az %60’ı aktif ve hareketli Ø Morfoloji: %60’ı normal görünümde Ø Sulanma özelliği

Penis Çiftleşme organıdır ve idrarın atılmasını sağlar

Erkek üreme sisteminin hormonal düzenlenmesi

Testosteronun etkileri Ø Spermatogenezi uyarmak ve spermlerin olgunlaşmasına yardım etmek Ø Erkek üreme yollarındaki yardımcı organları korumak Ø Yüzdeki kıllar , vücut şekli , yağ dokusunun durumu kas yapısı gibi sekonder seks karakterlerini belirlemek Ø Protein sentezi ve kas büyümesi başta olmak üzere vücutta metabolizmayı hızlandırmak Ø Cinsi arzuyu (libido)ve cinsiyet davranışlarını uyarmak

Ø Testosteron hedef hücrelerde DHT’ a dönüşür. Ø Testosteron üretimi embriyonal hayatın 7. haftasında başlar. Ø MSS de en göze çarpan etkisi hipotalamusta gözlenir. Ø Ergenlikte testosteron salgısı artarak cinsel olgunluğu ve sekonder seks karakterlerinin belirmesini sağlar.

Erkekte Seksüel Davranışın Fizyolojisi Ø Erkekte seksüel davranışlar karmaşık sinirsel refleksler tarafından düzenlenir. Ø Reflekslerin hem sempatik hem de parasempatik kolları vardır. Ø Uyarılar parasempatik liflerle omuriliğin sakral bölgesine ulaşır. Ø Parasempatik eferentler peniste ereksiyona, salgı bezlerinde sekresyona sebep olur. Ø Ejakülasyona ise sempatik lifler sebep olur.

Erkekte Yaşdönümü Ø Erkekte üreme sistemi fonksiyonlarının zayıflamaya başladığı döneme klimakterik dönem denir. Ø 50 -60 yaşlarında dolaşımda testosteron seviyesi düşer ancak FSH ve LH seviyesi artar.