SINIF YNETM Do Dr Hasan DAM Hi dndnz

SINIF YÖNETİMİ Doç. Dr. Hasan DAM

Hiç düşündünüz mü? n n n Aynı sınıfa derse giren öğretmenlerden bazıları niçin diğer arkadaşlarından daha iyi sınıf yönetirler? Bir sınıftaki öğrenciler, öğretmen değiştiğinde niçin öncekinden oldukça farklı davranış gösterirler? Niçin bazı öğretmenler zevkle ve huzurla ders yaparken diğerleri bitmiş, bezmiş bir halde dersten çıkarlar?

DERSİN İÇERİĞİ n Eğitim Kavramı n Okulun Görevleri n Okul yönetimi n Sınıf Yapısının Özellikleri n Sınıf Yönetiminin Tanımı n Sınıf Yönetiminin Boyutları n Sınıf Yönetiminin Modelleri

Eğitim Kavramı Eğitim sözcüğünün farklı tanımlarının ortak yanı, onun davranış değiştirme, davranış oluşturma amaçlı etkinlikler bütünü olmasıdır.

n n ÖĞRETİM *Öğretim, öğrenme ve davranışın sağlanması amacıyla yapılan ön çabalardır. *İnsanların öğrenim düzeylerinin göstergesi diplomaları, *Eğitim düzeyleri ise davranışlarıdır.

n *Toplumsal yaşamımıza bu açıdan baktığımızda, öğrenim düzeyi yüksek olan çok sayıda insanın azımsanmayacak sayıdaki davranışının, bilmesi gereken yasal-düşünsel kurallara, çoğu kez bilinçsiz olarak uymadığını görürüz. n *Bu davranışlar süreklilik kazanması durumunda o kişiler için, öğretilmiş ama eğitilmemiş denebilir.

n n n İstenilen Hedeflere Ulaşabilmemiz için, *Bilgiyi taşıyan ama kullanamayan değil, nasıl öğreneceğini bilen, gerçek bilgilere ulaşabilen, bildiği gibi davranan, düşünerek yeni bilgiler üreten, sorun çözen insanlara gereksinim vardır. *Nasıl bir öğrenme sağlayalım ki çabuk unutulmasın, uygun koşullarda davranışa dönüşebilsin sorunun yanıtı verilmelidir.

n n Öğretmenler, *Bilgi taşıyıcı ve aktarıcı değil, bilgi kaynaklarına giden yolları gösterici birer EĞİTİM LİDERİ olmalıdır. *Okullarımızın birer örnek ve sınırlanmış, yapıları buna uygun olarak değiştirilmeli, yalnızca yaptığını doğru yapan değil, doğru olanı yapan İnsanlar yetiştirilmelidir.

Okul genel anlamda “toplumun ve bireylerin eğitim gereksiniminin planlı, programlı ve istendik bir biçimde karşılanabilmesi için kurulmuş formal bir örgüttür”

Okul ve Çevre n *Eğitim yalnızca okullarda gerçekleştirilen bir etkinlik değildir, ama okul, eğitim amacıyla kurulmuş özel bir çevredir. *Okulun varlığı, bu özel çevrenin oluşturulup denetlenmesi amacından kaynaklanmıştır.

Okul-Çevrenin üç Temel İşlevi -1Öğrencileri dış çevrenin güçlüklerinden korumak, onlara yaşamı kolaylaştırmak. n n Bunun için okul, yönetici-öğretmen ve diğer görevlilerin sürekli denetimindedir. (bazı aileler okulı sırf bu işlev için kullanmaktadır. Asl)

Okul-Çevrenin üç Temel İşlevi -2 Dış çevrede kolay rastlanabilecek olan istenmeyen davranışları içeri sokmayarak, öğrenci davranışlarını temizlemektir. n n n Not: Yasal metinlerde eğitim kurumlarının çevresinde bazı iş yerlerinin olamayacağı hükmü vardır. (200 m)

-3 Dengeleme; yani okulun dışındaki çevrede, insanların kişisel özellikleriyle açıklanamayacak düzeylerde yaşama farklılıkları görülür. Bu çarpıcı farklar, toplumun güç dengesini değiştirerek huzurunu bozar, gelişmesini engeller. n n İşte okul, bu aşırı farklılıkların kendi sınırları içinde sergilenmesine, yaşamasına izin vermeyen, toplumsal yaşamda olmayan dengeyi kendi sınırları içinde kurması gereken bir kurumdur.

n *Bütün öğrenciler, şu yada bu renk ve biçimde yada formda giyerler; aynı öğretmenlerden yararlanırlar; aynı sırada otururlar. n *Dış çevrede çok farklı koşullarda yaşayan öğrenciler, okula geldiklerinde, benzer koşullarda yana olur, birlerinin yaşama koşullarından etkilenirler, birlerini daha iyi tanır, anlarlar.

Yönetme n Bir iş ya da çalışma takımını, bir örgüt ya da kuruluşu amaca uygun olarak yönlendirme.

n Eğitim Yönetimi Nedir? n Eğitim yönetimi, genel yönetim tanımına uygun olarak “toplumun eğitim gereksinimini karşılamak üzere, amaçlarını gerçekleştirecek işleri yapmak için bir araya getirilen insan gücünü ve diğer kaynakları etkili bir biçimde örgütleyip eşgüdümleyerek eyleme geçirme sürecidir”

n Okul Yönetimi Nedir? n Okul yönetimi ise, eğitim yönetiminin bir alt biriminin yönetimi olarak düşünülmelidir. n Okul Yönetimi; Okuldaki tüm insan ve madde kaynaklarını etkili bir biçimde kullanarak okulu amaçlarına uygun olarak sevk ve idare etmektir.

n n Sınıf nedir? Ortak özelliklerden dolayı bir araya getirilen öğrenci gruplarına, önceden belirlenmiş ortak davranışların kazandırılması için öğretimin yapıldığı, öğretmenle öğrencilerin yüze geldiği ortamın adı olarak ifade edilmektedir.

Sınıf Ortamının Özellikleri n Çok Boyutluluk: n Öğrencilerin çokluğu ve farklılığı nedeniyle bir tek olay bile öğrencilerin özelliklerine göre değişen çok sonuca yol açar. n Eşzamanlılık: Sınıfta aynı anda birden çok şey olur. Öğretmen bir öğrenciyi dinlerken, diğerlerini izler, yeni bir soru düşünür, zamanı kontrol eder. n

n n n Anındalık-çabukluk: Kısa sürede çok sayıda olayla karşılaşmak mümkündür ve bu olaylar beklemez, anında cevap ister. Kestirilmezlik: Bu olaylar en beklenmedik zamanlarda ortaya çıkabilir. Açıklık: Sınıfta meydana gelen bir olaya öğrencilerin çoğu tanık olur. Yanlışlıklar, beceriksizlikler, ortamda oluşan her şey sınıftakiler tarafından görülür.

n n Uzun sürelilik: Bütün bir dönem boyunca, her gün sınıf içinde bulunulur. Bu özellik, davranışları yönlendirici normlar ve deneyimler oluşturmak için öğretmene fırsat sağlar. Bu oluşumlar gelecekteki eylemleri etkiler.

n n n SINIF YÖNETİMİ NEDİR? Sınıf Yönetimi, eğitim yönetimi hiyerarşisinin ilk ve temel basamağıdır. Eğitim Yönetiminin kalitesi, büyük ölçüde sınıf yönetiminin kalitesine bağlıdır.

Sınıf yönetimi, “Sınıfta etkili bir öğrenme çevresinin oluşturulması ve eğitim – öğretim amaçları doğrultusunda yönetilmesi” olarak tanımlanabilir. Sınıf Yönetimi; eğitim amaçlarının gerçekleştirilmesi için planlama, örgütleme, uygulama ve değerlendirme işlevlerine ilişkin ilke, kavram, model ve tekniklerin sistematik ve bilinçli bir biçimde uygulanmasıyla ilgili etkinliklerin tümüdür. Sınıf Yönetimi; öğretmen ve öğrencilerin çalışma engellerinin en aza indirilmesi, öğretim zamanının uygun kullanılması ve öğrencilerin derse etkin katılımının sağlanmasıdır.

Sınıf Yönetimi; Sınıf yaşamının bir orkestra gibi yönetilmesidir. Öğretmen, bir orkestra şefidir.

n Sınıf Yönetiminde Etkililik n Sınıf Yönetimi kararları, öğrencileri kontrolden çok eğitimin kalite ve sürekliliğini sağlamaya yönelik olmalıdır. n İyi bir sınıf yönetimi, iyi bir öğretime bağlıdır. n n Bu anlamda sınıf yönetimi araç, kaliteli bir eğitim amaçtır.

Öğrenci başarısının değişkenlerinden biri, belki başlıcası sınıf yönetimidir. Araştırmacılar, öğrenci özelliklerindeki farklar kadar, sınıfın yapı ve yönetimindeki farkların da başarıyı belirleyici olduğunu göstermiştir. Bir sınıfta başarılı olan bir öğretmen benzer öğrencilerin bulunduğu başka bir sınıfta başarısız olmuştur.

n n Sınıf Yönetimi, Çok yönlü ve uzun çabalar isteyen, güç bir iştir. n Her gün saatlerce kala-balık bir öğrenci grubuyla beraber olmak, yapılacak her davranışı ayrıntısıyla planlamak, gerçekleşmesini sağlamak, sınıftaki her şeyden her an haberli olmak kolay bir iş değildir. n *Öğrenciler uzun süre oturarak, derse ilgilerini veremezler. n Öğretmenin erken-geç, kolay-güç öğrenen, normalözürlü öğrencilerle ayrı ilgilenmesi gerekir. *Sınıfta çok yönlü karmaşık bir ilişki ağı vardır. n

Sınıf Yönetiminin Boyutları: n Sınıf Ortamının Fiziksel Düzenlemesi: n Sınıfın genişliği, düzenlenmesi, renkler, ısı ve ışık, oturma düzeni, öğrencilerin gruplandırılması, temizlik, estetik, eğitsel araçlar. n

Plan-Program Etkinlikleri: Programlara uygun Yıllık, ünite planları yapıldıktan sonra öğrenciyi asıl etkileyen Günlük Planların yapılması ve uygulanması. Sınıf Yönetiminin Boyutları:

Zaman Düzenine yönelik etkinlikler: Etkili öğretim, öğrenmeye ayrılan zamanın çoğunluğuna ve etkili kullanımına bağlıdır. Zamanın ders dışı ve bozucu etkinliklerle harcanmaması, sıkıcılığın önlenmesi, öğrenci zamanının çoğunluğunu okulda-sınıfta geçirmesi; devamsızlığın önlenmesi. Sınıf Yönetiminin Boyutları:

İlişki Düzenlemeleri: Sınıf kurallarının belirlenip, öğrencilere benimsetilmesi, sınıf yaşamının kolaylaştırılması, öğrenci-öğrenci, öğrenci-öğretmen ilişki düzenlemeleri vs. Sınıf Yönetiminin Boyutları:

Davranış Düzenlemeleri: *Sınıf ortamının istenen davranışı sağlayabilir hale getirilmesi. *Sınıf ikliminin olumlulaştırılması *Sorunların ortaya çıkmadan tahmin edilmesi yoluyla istenmeyen davranışların önlenmesi. *Sınıf kurallarına uyulmasının sağlanılması. *Yapılmış olan istenmeyen davranışların değiştirilmesi.

Sınıf Yönetiminin Modelleri n n *Eğitim alanındaki gelişmeler toplumsal gelişmelere de bağlı olarak sınıf yönetimi modellerini; baskıcıdan demokratiğe, şekil yöneliminden amaç yönelimliye, yönelimliye öğretmen ağırlıklıdan öğrenci ağırlıklıya yönlendirmiştir.

Sınıf Yönetiminin Modellerini Şöyle sıralayabiliriz: n Tepkisel Model: İstenmeyen bir düzenleniş sonucuna yada bir davranışa tepki olan sınıf yönetimi modelidir. Amacı; istenmeyen durum yada davranışın değiştirilmesidir. İşleyişi, istenmeyen sonuç-tepki şeklindedir. n Düzen sağlayıcı ödül-ceza türü etkinlikleri içerir. n n n

Önlemsel Model: Planlama düşüncesine bağlı, geleceği kestirme, istenmeyen davranış ve sonucu, olmadan önleme yönelimlidir. Amacı: Sınıf sorunlarının ortaya çıkmasına imkan vermeyen bir düzenleyiş ve işleyiş oluşturarak, tepkisel modele gereksinimi azaltmaktır. Sınıfta yanlış davranışa imkan vermeyen bir sosyal sistem oluşturmaya çalışır. Etkinlikler bireyden çok gruba yöneliktir.

Gelişim Modeli: Sınıf yönetiminde öğrencilerin, fiziksel, duygusal, deneyimsel gelişim düzeylerinin gerektirdiği uygulamaların geliştirilmesini esas alır; uygulamaya geçilmeden önce öğrencilerin ona bu açıdan hazırlanmasını öngörür.

n n Bütünsel Sınıf Modeli: Bu modelde önlemsel sınıf yönetimine öncelik verme, gruba olduğu kadar bireye de yönelme, istenen davranışa ulaşabilmek için, istenmeyenin nedenlerini ortadan kaldırma vardır. n Etkinlikler sürecinde seçilecek davranış örgüleri, öğrencinin gelişim basamakları ile uyumlu olanlardan seçilir. n Modelin çevre boyutunda, okul, aile, boş zaman etkinliklerinin yer aldığı arkadaş çevresi vardır.