Opis przymiotnika i przyswka w Sowosieci Marek Maziarz

Opis przymiotnika i przysłówka w Słowosieci Marek Maziarz *, Maciej Piasecki*, Stanisław Szpakowicz #, Justyna Wieczorek *, Michał Kaliński * # * Katedra Inteligencji Obliczeniowej Politechnika Wrocławska, Wrocław, Polska School of Electrical Engineering and Computer Science University of Ottawa, Ontario, Canada Politechnika Wrocławska

Plan prezentacji Politechnika Wrocławska

Plan prezentacji 1. Przymiotnik i przysłówek w Word. Necie princetońskim 2. Przymiotnik w Słowosieci 3. Przysłówek w Słowosieci 4. Wnioski Politechnika Wrocławska

Przymiotniki i przysłówki w Word. Necie Politechnika Wrocławska

Word. Net 3. 1 180000 rzeczowniki przede wszystkim 160000 140000 przysłówków jest mało 120000 100000 przymiotnik drugi na podium 80000 60000 40000 20000 0 rzeczownik przymiotnik czasownik przysłówek lematy jednostki leksykalne Politechnika Wrocławska synsety

Słowosieć 3. 0 180000 160000 140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 podobna sytuacja w Słowosieci rzeczowniki przymiotniki czasowniki przysłówki lematy jednostki leksykalne Politechnika Wrocławska synsety

Word. Net - przymiotnik antonimia scala grona Politechnika Wrocławska struktura gronowa (similarity)

Słowosieć - przymiotnik struktura hierarchiczna (hiponimia) inne relacje też ważne antonimia ważnym dodatkiem Politechnika Wrocławska

Word. Net - przysłówek izolowane synsety przymiotnik jako baza derywacyjna Politechnika Wrocławska

Word. Net - przysłówek przymiotnik jako baza derywacyjna Politechnika Wrocławska hierarchia hiponimiczna

[relacji na jednostkę leksykalną] Gęstość relacji (tylko główne relacje) rzeczownik czasownik przymiotnik przysłówek PWN 3. 1 Politechnika Wrocławska Słowosieć 3. 0 emo

Przymiotnik w Słowosieci Politechnika Wrocławska

Przymiotniki w Słowosieci 2 typy przymiotników: jakościowe – relacyjne jasny kolor jest jasny jasność koloru zależy od… bardzo jasny sweter Politechnika Wrocławska brzegowy * Ten piasek jest brzegowy * brzegowość piasku * bardzo brzegowy piasek brzegowy

Przymiotniki w Słowosieci 2 typy przymiotników: jakościowe – relacyjne jasny +orzecznik +ość prepozycja +bardzo Politechnika Wrocławska brzegowy -orzecznik -ość postpozycja -bardzo

Przymiotniki w Słowosieci 2 typy przymiotników: jakościowe – relacyjne jasny +orzecznik +ość prepozycja +bardzo brzegowy -orzecznik -ość postpozycja -bardzo drewniany +orzecznik -ość prepozycja -bardzo Politechnika Wrocławska

Przymiotniki w Słowosieci 3 typy przymiotników: jakościowe – relacyjne - materiałowe Liczba znaczeń leksykalnych 30639 15934 1240 jakościowe Politechnika Wrocławska relacyjne materiałowe

Przymiotniki w Słowosieci • Relacje: • synonimia międzyparadygmatyczna: brzegowy brzeg • hiponimia: jasnoczerwony • wartość cechy: ciężki ciężar • gradacyjność: gorący ciepły letni … • określnik: kary koń, głupi człowiek • rola – subiekt: cieniolubny lubić • stopień wyższy: dobry lepszy Politechnika Wrocławska

Przymiotniki w Słowosieci Politechnika Wrocławska

Przysłówek w Słowosieci Politechnika Wrocławska

Przysłówek w Słowosieci Czy przysłówek jest potrzebny wordnetom? • Należy do klasy otwartej leksemów autosemantycznych (wespół z rzeczownikiem, czasownikiem i przymiotnikiem). • Nie wszystkie przysłówki da się derywować od przymiotnika. • Nie wszystkie przymiotniki tworzą swoje przysłówki. • Pomimo tego, że na derywację od przymiotnika do przysłówka patrzy się jak na transpozycję, znaczenia nie pokrywają się w takim samym stopniu, jak w przypadku par czasownik – gerundium czy przymiotnik – rzeczownik na – ość. Politechnika Wrocławska

Przysłówek w Słowosieci • System relacji leksykalno-semantycznych w obrębie przysłówka stanowi kopię systemu relacji synsetów dla przymiotnika jakościowego. • Relacje synsetów: – hiponimia: gorączkowo 1 → nerwowo 1, – wartość cechy: intensywnie 2 → intensywność1, – gradacyjność: brązowawo 1 → brązowo 2, – synonimia międzyrejestrowa: dziwnie 1 ↔ dziwno 1. Politechnika Wrocławska

Przysłówek w Słowosieci • Relacje jednostek leksykalnych: – antonimia: apriorycznie 1 'a priori' ↔ aposteriorycznie 1 'a posteriori', – konwersja: lepiej 1 (niż…) ↔ gorzej 1 (niż…), – synonimia międzyrejestrowa: dziwnie 1 → dziwny 1, – stopień (wyższy, najwyższy): (naj)lepiej 1 → dobrze 1, – derywacyjność: intonacyjnie 1 → intonacja 3. Politechnika Wrocławska

Przysłówek w Słowosieci Testy podstawieniowe Jeżeli ktoś/coś robi coś X, to robi to Y. Jeżeli ktoś/coś robi coś Y, to niekoniecznie robi to X. Politechnika Wrocławska

Przysłówek w Słowosieci Jeżeli ktoś/coś robi coś gorączkowo 1, to robi to nerwowo 1. Jeżeli ktoś/coś robi coś nerwowo 1, to niekoniecznie robi to gorączkowo 1. Zaakceptować czy odrzucić? Politechnika Wrocławska

Politechnika Wrocławska

mądrze 4 (adv) og. `w sposób niełatwy do zrozumienia, skomplikowany, uczony, naukowy, specjalistyczny’ Jakkolwiek mądrze by to nie brzmiało, naukowcy uważają, że emitowane podczas naturalnego, spontanicznego „odwrócenia spinów atomu niezjonizowanego wodoru międzygwiezdnego” fale o długości 21 cm mogą dostarczyć przekaz z innych, odległych planet. Politechnika Wrocławska

Wnioski Politechnika Wrocławska

Wnioski 1. System relacji w obrębie części przymiotnikowej i przysłówkowej jest hierachiczny (hiponimia/wartość cechy) 2. Struktura przysłówka dziedziczy wiele rozwiązań przymiotników jakościowych. 3. W przypadku przysłówka otrzymaliśmy większą gęstość relacji niż w Word. Necie. 4. Dla przymiotnika ta gęstość jest taka sama, ale mamy precyzyjniejsze relacje (hiponimia zam. similarity). Politechnika Wrocławska

Work supported by the Polish Ministry of Education and Science, Project CLARIN-PL. Politechnika Wrocławska

Dziękujemy za uwagę Politechnika Wrocławska

Jak wprowadzaliśmy przysłówki • Przysłówek powstał w procesie półautomatycznym. • Najpierw wybraliśmy częste przymiotniki jakościowe Słowosieci. • Od nich – za pomocą Derywatora – utworzyliśmy przysłówki. • I „przetłumaczyliśmy” relacje przymiotnikowe na relacje przysłówkowe. • Cały proces in vitro – sprawdziliśmy jakość. • Zmiany przepisaliśmy na Słowosieć (in vivo). • Każdą jednostkę i każdy lemat potem pieczołowicie poprawialiśmy. Politechnika Wrocławska

Jak wprowadzaliśmy przysłówki Lematy przymiotnikowe o znaczeniach jakościowych Derywowane lematy przysłówkowe Derywator 27 042 17 042 6 321 10 190 11 402 Przysłówkowe jednostki leksykalne Politechnika Wrocławska Przysłówkowe jednostki leksykalne Specjalne reguły filtrujące

Jak wprowadzaliśmy przysłówki Lematy przymiotnikowe in vitro Lematy przymiotnikowe o znaczeniach jakościowych Derywowane lematy przysłówkowe Derywator 27 042 PI = 76÷ 99% PII = 65÷ 96% 17 042 6 321 10 190 11 402 filtrowanie Przysłówkowe jednostki leksykalne Politechnika Wrocławska P 0 = 53÷ 84% Przysłówkowe jednostki leksykalne

in vivo Jak wprowadzaliśmy przysłówki przymiotniki Word. Netu przymiotniki przysłówki Lematy przysłówków Jednostki leksykalne PIII = 75÷ 83% Politechnika Wrocławska

pokrycie Jak wprowadzaliśmy przysłówki tylko przysłówki Pokrycie korpusu Korpus Słowosieci, 2 G tokenów przez przysłówki Słowosieci 10 -100 k Lematy przysłówkowe o danej frekwencji przysłówki lematów f > 10 w Słowosieci 3720 f > 10 poza Słowosiecią 1418 f ≤ 10 w Słowosieci 2601 ca 1000 przestarzałych