Doc dr Arif Nani v ass Haris Hasi

Doc. dr Arif Nanić v. ass Haris Hasić, MA UVOD U GRAĐANSKO PRAVO

DA LI STE OD JUTROS ZAKLJUČILI I JEDAN UGOVOR?

DA LI STE VLASNIK?

DA LI STE SUBJEKTOM PORODIČNOG PRAVA?

DA LI STE AUTOR?

SVE TO JE GRAĐANSKO PRAVO?

�Građansko pravo je sistematizovan skup pravnih pravila koja uređuju pravne odnose između subjekata prava povodom povom stvari, činidaba i prava, odnosno povodom imovine.

GRAĐANSKO PRAVO JE. . . � Sistematizovan skup pravnih pravila

GRAĐANSKO PRAVO JE. . . � Pravna pravila uređuju

GRAĐANSKO PRAVO JE. . . pravne odnose � P. p. uređuju

GRAĐANSKO PRAVO JE. . . � Ti pravni odnosi su između subjekata prava

GRAĐANSKO PRAVO JE. . . � Ti pravni odnosi su radi: �Stvari �Činidaba �Prava � Odnosno oni su povodom imovine.

GRAĐANSKO PRAVO JE U ISTO VRIJEME I GRANA NAUKE SA SVOJOM SISTEMATIZACIJOM, PRAVILIMA, ZAKONITOSTIMA, INSTITUTIMA I DRUGIM SASTAVNIM ELEMENTIMA SVAKE NAUKE A POSEBNO DRUŠTVENE NAUKE.

NAZIV „GRAĐANSKOG“ PRAVA - POTIČE IZ RIMSKOG PRAVA (IUS CIVILE)

RAZLIKA IZMEĐU SUBJEKTIVNIH I OBJEKTIVNIH PRAVA � Objektivno pravo je skup svih pravnih normi kojima se uređuju odnosi povodom materije određene grane prava – npr. stvarno pravo � Subjektivno pravo je konkretno ovlaštenje koje pravni poredak daje određenom subjektu prava povodom određenog pravnog odnosa a koja proizilazi iz normi objektivnog prava – npr. pravo vlasništva na Vašem mobitelu

NAČELA GRAĐANSKOG PRAVA

NAČELO DISPOZITIVNOSTI (AUTONOMIJE -SLOBODE VOLJE) �Načelo dispozitivnosti u građanskom pravu znači da grašanskopravni odnos nastaje, prestaje i mijenja se voljom pravnih subjekata

NAČELO JEDNAKOSTI STRANAKA I RAVNOPRAVNOSTI NJIHOVIH VOLJA � Položaj subjekata u građanskopravnom odnosu je koordiniran. � U građanskom pravu nema podređivanja jedne strane građanskopravnog odnosa drugoj strani � Nema subordinacije što je karakteristika nekih drugih grana (javnog) prava � Čl. 2 ZOO – Sudionici u obveznom odnosu su ravnopravni

NAČELO IMOVINSKE SANKCIJE � Ukoliko dođe do povrede građanskopravnih normi, jedini mogući vid sankcije je na imovinu a nikada na ličnost pravnog subjekta. � U građanskom pravu sankcija će uvijek glasiti na imovinu (najčešće u obliku novčanog iznosa) i NIKADA neće glasiti na zatvor.

NAČELO PROMETLJIVOSTI SUBJEKTIVNIH GRAĐANSKIH PRAVA � Ima se na umu promet subjektivnih građanskih prava � Sva subjektivna građanska prava su prometna, u smislu da mogu mijenjati nosioca

MJESTO GRAĐANSKOG PRAVA U SISTEMU PRAVA � Pravni sistem predstavlja skup svih pravnih normi u jednom pravnom poretku, koji je ustrojen po određenim mjerilima, tako da predstavlja jedinstvenu i neprotivriječnu cjelinu. � Pravni sistem se uobičajno djeli na: � međunarodno i domaće (unutrašnje pravo), � javno i privatno, i na � materijalno i formalno (procesno) pravo

SISTEMATIZACIJA GRAĐANSKOG PRAVA � Sistematizacija prava je tehničko raspoređivanje postojećih pravnih normi u jednu jedinstvenu i neprotivriječnu cjelinu, koje se vrši s obzirom na sadržinu i društvene odnose na koje se te norme odnose. � Građansko pravo se može proučavati: � Egzegetski – svaka norma za sebe (napušten, koristi se kod izrade komentara zakona) , ili � Sistematski način

SISTEMATIZACIJA GRAĐANSKOG PRAVA � � Skupina pravnih normi koje imaju isti cilj, isti karakter i usklađenu sadržinu, i koje čine jednu organsku cjelinu zbog toga što regulišu jedinstven odnos, jedinstven predmet, nazivaju se pravnim ustanovama. Npr. Vlasništvo, ugovor. Daljom sistematizacijom iz više pravnih ustanova izvlače se odnosno stvaraju u sistematskoj obradi opšta pravna načela. Sistematizacija građanskog prava podrazumijeva način sređivanja građansko-pravnih normi u veće cjeline (ustanove, institute, grane) na osnovu zajedničkih karakteristika, ali i razlika među njima. Sistematizacija građanskog prava se primjenjuje kako u pravnoj nauci i teoriji tako i u zakonodavnoj praksi.

SISTEMATIZACIJA GRAĐANSKOG PRAVA �Dvije najvažnije sistematizacije građanskog prava su: �Institucijska i �Pandektna

INSTITUCIJSKA SISTEMATIZACIJA GRAĐANSKOG PRAVA � Gajeve Institucije � Institucijama cjelokupno građansko pravo je podijeljeno u tri dijela: � 1. subjekti (prva knjiga- lica, personae), � 2. stvari (druga i treća knjiga- res), i � 3. tužbe (četvrta knjiga-actiones). � Code 1844. civil i OGZ i Srpski građanski zakonik iz

PANDEKTNA SISTEMATIZACIJA GRAĐANSKOG PRAVA � Imenovana po djelu Justinianove kodifikacije, nastaje krajem XVIII i početkom XIX vijeka, a zagovaraju je njemački profesori. � Po ovoj sistematici, cjelokupno građansko pravo je podijeljeno u pet cjelina i to: � Opšti dio (sastavljen od zajedničkih normi, pojmova i institucija), � Stvarno pravo, � Obligaciono pravo, � Porodično pravo, i � Nasljedno pravo.

PANDEKTNA SISTEMATIZACIJA GRAĐANSKOG PRAVA � Primjenjuju je Saski građanski zakonik, Njemački g. z. te u Aziji, Južnoj Americi i Evropi. � Prednosti: stalnost, logičnost i praktičnost � Prihvaćena u pravnoj nauci i u nastavnim planovima na pravnim fakultetima.

RAZGRANIČENJE GRAĐANSKOG PRAVA OD OSTALIH GRANA PRAVA � Predmet građanskog prava predstavljaju, najopštije rečeno, takvi društveni odnosi, odnosno ekonomski odnosi, u kojima se jedno lice kao subjekat prava pojavljuje u odnosu sa drugim licem, kao subjektom prava, a povodom, u krajnjoj liniji, izvjesne ekonomske vrijednosti. � Druge grane prava imaju isti metod i predmet regulisanja.

ODNOS GRAĐANSKOG PRAVA PREMA DRUGIM GRANAMA PRAVA � Građansko pravo – trgovačko pravo � Građansko pravo – porodično pravo � Građansko pravo – radno pravo � Građansko pravo – upravno pravo � Građansko pravo – međunarodno privatno pravo

Pitanja? HVALA NA PAŽNJI!