Upravljanje zalihama Vrste zaliha koristi i trokovi njihovog

Upravljanje zalihama

Vrste zaliha, koristi i troškovi njihovog držanja • Zalihe su deo obrtnih sredstava neophodnih za normalno obavljanje procesa proizvodnje i prodaje. • Klasifikacija zaliha : sirovina i materijal, nedovršena proizvodnja, gotovi proizvodi i roba • Koristi držanja zaliha i njihovog upravljanja : izbegavanje gubitaka na prodaji, postizanje količinskih popusta, smanjivanje troškova porudžbine, povećanje efikasnosti proizvodnje i sl. • Troškovi koji nastaju u vezi sa zalihama : troškovi porudžbine, troškovi držanja zaliha i troškovi nedostatka zaliha

Optimalna veličina porudžbine • Treba utvrditi koliko će se jedinica sirovina, materijala ili robe pribaviti plasiranjem jedne porudžbine, da bi ukupni troškovi zaliha bili minimalni. • Da bi se rešio problem optimalne veličine porudžbine koriste se različiti matematički modeli, grafičke metode, kao i postepeno izračunavanje ukupnih troškova zaliha za različite veličine porudžbine. • 1. Osnovni matematički model polazi od sledećih pretpostavki: a) potrebna količina materijala za jednu poslovnu godinu je unapred utvrđena na osnovu iskustva iz prethodnih godina i planirane proizvodnje za dati period b) materijala se troši kontinuirano i u približno istim količinama svakog dana u toku godine c) ne razmatraju se troškovi nedostatka zaliha

UKUPNI TROŠKOVI ZALIHA I OPTIMALNA VELIČINA PORUDŽBINE • T= • Prvi sabirak u formuli predstavlja troškove porudžbine, a drugi troškove držanja zaliha. Pri optimalnoj veličini porudžbine, ukupni troškovi su minimalni, a pomenute dve komponente troškova se izjednačavaju. • (C*Q)/2 je prosečna nabavna vrednost zaliha, pretpostavke o ravnomernoj upotrebi zaliha materijala. zbog

UKUPNI TROŠKOVI ZALIHA I OPTIMALNA VELIČINA PORUDŽBINE • Optimalna veličina porudžbine: Qopt = • Ako bi troškovi držanja zaliha, umesto u % od nabavne vrednosti, bili izraženi u novčanim jedinicama po jedinici nabavljenog materijala, onda bismo pod korenom, umesto C*i, imali oznaku, koja bi predstavljala troškove držanja zaliha, izražene u novčanim jedinicama, za određeni vremenski period.

UKUPNI TROŠKOVI ZALIHA I OPTIMALNA VELIČINA PORUDŽBINE Sa povećanjem veličine jedne porudžbine, broj porudžbina se smanjuje, povećava se prosečna veličina porudžbine i troškovi držanja zaliha. Zato je funkcija troškova držanja zaliha (C*Q*i/2) rastuća, ali je i linearna. ( Nezavisna promenljiva je Q). Kreće iz koordinatnog početka, tj. kada nema zaliha, troškovi držanja zaliha su 0. Sa povećanjem veličine jedne porudžbine, broj porudžbina se smanjuje, smanjuju se i troškovi porudžbine, tj. funkcija (S/Q * O) je opadajuća i predstavljena u vidu hiperbole.

ZADATAK • Izračunati optimalnu veličinu porudžbine materijala i nabavnu cenu po jedinici materijala, ukoliko su poznati sledeći podaci: Ukupna godišnja upotreba materijala iznosi 300. 000 kg, troškovi jedne porudžbine iznose 60. 000, troškovi držanja zaliha materijala su 25% i ukupni minimalni troškovi zaliha (pri optimalnoj veličini porudžbine) iznose 1. 200. 000. Grafički predstaviti ukupne troškove zaliha, kao i pojedine komponente. • Konačno rešenje: Qopt = 30. 000 kg C = 160

Optimalni momenat za plasiranje zaliha • Neophodno je utvrditi kako preduzeće ne bi ostalo bez zaliha sirovina i materijala , što bi uslovilo prekid procesa proizvodnje, odnosno bez zaliha robe, što bi dovelo do prekida kontinuelne prodaje. • Za njegovo utvrđivanje potrebne su dve informacije: 1. dnevna upotreba materijala , odnosno dnevna prodaja robe 2. vreme izvršenja porudžbine Optimalni momenat = Dnevna upotreba x vreme izvršenja za plasiranje materijala porudžbine

Just-in-time sistem upravljanja zalihama • Podrazumeva isporuku materijala “tačno na vreme”, odnosno da ne postoje zaliha materijala. • Samo izuzetno drže se sigurnosne zalihe • Cilj je da se troškovi držanja zaliha svedu na minimalnu meru. • Gotovo najvažniju pretpostavku ovog sistema čine odnosi sa dobavljačima.

Optimalna veličina proizvodne serije • Određuje se da bi se minimizirali ukupni godišnji troškovi pripreme proizvodnje i troškovi držanja zaliha. • Osnovni matematički model za utvrđivanje optimalne veličine porudžbine, pri čemu se mora poći od sledećih osnovnih pretpostavki: 1. proizvodnja se odvija prema planu proizvodnje proisteklog iz plana prodaje 2. gotovi proizvodi se realizuju kontinuelno tokom godine 3. vreme celokupne proizvodnje je kraće u odnosu na maximalni godišnji kapacitet

UKUPNI TROŠKOVI PROIZVODNE SERIJE I OPTIMALNA VELIČINA PROIZVODNE SERIJE T= • Prvi sabirak predstavlja troškove pripreme proizvodnje, a drugi troškove držanja zaliha gotovih proizvoda. • Qopt =

ZADATAK • Izračunati optimalnu veličinu proizvodne serije, maksimalni godišnji kapacitet, kao i optimalan broj proizvodnih serija, ako su poznati sledeći podaci: ukupna godišnja proizvoda iznosi 72. 000 komada, troškovi pripreme jedne proizvodne serije iznose 20. 000, troškovi držanja zaliha gotovih proizvoda u procentu od cene koštanja iznose 10%, cena koštanja po jedinici proizvoda iznosi 100, ukupni minimalni relevantni troškovi iznose 60. 000. • Konačna rešenja: v Qopt = 48. 000 v P = 82. 285, 71 v Optimalan broj proizvodnih serija = 1, 5