Rozumienie czytanego tekstu Par Jocelyne GIASSON Roz 1

Rozumienie czytanego tekstu Par Jocelyne GIASSON Roz. 1 : Model rozumienia czytanego tekstu

Ewolucja koncepcji rozumienia tekstu czytanego : • Koncepcja tradycyjna : 1. czynność czytania to zbiór kolejnych sprawności, których uczymy się w sposób hierarchiczny (drabinkowy) nabycie każdej z tych sprawności oddzielnie = nabycie umiejętności czytania Czytanie = mozaika izolowanych (oddzielnych) sprawności. • model Koncepcja bardziej współczesna 1. Model bardziej globalny ukierunkowany jest na integrację każdej ze sprawności, które muszą pojawić się przy czytaniu : Czytanie = proces holistyczny i całościowy ; sugeruje interakcję między poszczególnymi sprawnościami (umiejętność czytania oddzielona od swego kontekstu, traci część swego znaczenia) Metafora (str. 5) - rower - orkiestra symfoniczna

Ewolucja koncepcji czytania ze zrozumieniem : rola czytajacego • Koncepcja tradycyjna : - sens jest w tekście rola czytającego = wyłonienie tego sensu i przetransponowanie go do swej pamięci. czytanie = rozumienie tego, co autor napisał i brak przy tym jakiejkolwiek swobody interpretacji czytający Tekst • Koncepcja bardziej współczesna: - tworzenie tekstu przez czytelnika, który posługuje się: - tekstem - swoimi wiadomościami - swoją intencją w czytaniu. tworzenie sensu ≠ nie oznacza „byle czego”. Ciąg dalszy metafory orkiestry symfonicznej (str. 6).

Model rozumienia polegającego na konsensusie. Komponenty: tekst, czytelnik, kontekst. Intencja autora Forma Funkcja lektury Struktury Procesy CZYTAJĄCY TEKST KONTEKST Psychologiczny Społeczny Fizyczny

Model rozumienia polegający na konsensusie. Istotna jest relacja między tymi komponentami (zmiennymi) C T K Im większa jest ta relacja, tym lepsze będzie zrozumienie Oto sytuacje, które utrudniają czytanie ze zrozumieniem (str. 8) : C T T T C C K Sytuacja 1 K Sytuacja 2 K Sytuacja 3

Zmienna: CZYTAJĄCY To, kim jest ! To, co robi ! Czytelnik Procesy Struktury 1 Struktury kognitywne Wiedza o języku Struktury afektywne Wiedza o świecie 2 Mikroprocesy 3 Makroproces Proces integracji 4 5 Proces opracowania Proces metakognitywny

Zmienna: CZYTAJĄCY Struktury = to cechy czytającego (to, kim czytelnik jest) niezależnie od sytuacji czytania kognitywne afektywne (p. 15) Odnośnie języka (str. 10) : - wiedza fonologiczna -postawa wobec czytania -Zainteresowania - wiedza syntaktyczna +odnośnie innych - wiedza semantyczna - wiedza pragmatyczna Na temat świata : Większa znajomość = lepsze rozumienie =nabycie nowych form poznania

Zmienna CZYTAJĄCY Proces = to, co czytający robi podczas czytania (umiejętności wykonania) Są one jednoczesne ( nie następują po sobie) ukierunkowane są na rozumienie informacji zawartej w zdaniu. Mikroprocesy Procesy integracyjne Makroprocesy ukierunkowane są na poszukiwanie związku (spójności) między zdaniami ->dokonanie powiązań między propozycjami a zdaniami. ukierunkowane na rozumienie globalne tekstu, na powiązania, które pozwalają uczynić z tekstu spójną całość.

Zmienna CZYTAJĄCY Procesy opracowania pozwalają na postawienie hipotez, na zintegrowanie tekstu z wcześniejszymi informacjami->pozwalają na wyjście ponad tekst i na wyciągnięcie wniosków nieprzewidzianych przez autora. m sy ne e c Pro nityw og k a et zarządzaja rozumieniem, pozwalają czytającemu na dostosowanie się do tekstu i sytuacji (ustalenie stopnia braku rozumienia, . . . )

Zmienna CZYTAJĄC Oto, przedstawione “w skrócie”, poszczególne aktywności kognitywne czytającego: -zdolność odtworzenia fragmentu tekstu poprzez użycie tej samej lub prawie tej samej struktury syntaktycznej i semnatycznej, którą posługiwał się autor =mikroprocesy -zdolność wytworzenia powiązań=procesy integracyjne -zdolność dokonania uogólnień=makroprocesy -zdolność wyjścia ponad tekst=procesy opracowania -zdolność zastanowienia się nad własnym sposobem rozumienia tekstu=procesy metakognitywne

Model rozumienia polegającego na konsensusie. Komponenty: tekst, czytelnik, kontekst. Intencja autora Forma Funkcja lektury Struktury Procesy CZYTAJĄCY TEKST KONTEKST Psychologiczny Społeczny Fizyczny

Zmienna TEKST Różne zachowania czytającego, zależnie od rodzaju tekstów potrzeba ich sklasyfikowania. Według funkcji czytania : - funkcje użyteczne - funkcje estetyczne JAK? Według gatunków literackich: albumy, bajki, legendy, powieści, gat. dokum entalne, komiksy, poezja, teksty humorystyczne Według intencji autora: -oddziaływanie na emocje czytającego: poezja, bajki, opowiadania, . . . -oddziaływanie na zachowania czytającego: schematy działań, polecenia, sposoby użycia, porady i ostrzeżenia, . . -oddziaływanie na wiedzę czytającego: streszczenia, artykuły, monografie, . .

Model rozumienia polegającego na konsensusie. Komponenty: tekst, czytelnik, kontekst. Intencja autora Forma Funkcja lektury Struktury Procesy CZYTAJĄCY TEKST KONTEKST Psychologiczny Społeczny Fizyczny

Zmienna KONTEKST Zmienna ta oznacza wszystkie warunki, w których znajduje się czytający (z jego strukturami i procesami) w momencie wchodzenia w kontakt z tekstem; wśród tych warunków są takie, na których koncentruje się czytający i takie, które określają środowisko czytającego. Kontekst psychologiczny: 1. intencja autora=najważniejsze (np. lektura opisu domu z punktu widzenia złodzieja lub kupca, str. 22) 2. motywacja do czytania 3. zainteresowanie prezentowanym tekstem = opracowanie projektu!

Zmienna KONTEKST Kontekst społeczny = wszystkie rodzaje interakcji, mające miejsce podczas czytania, zachodzące między czytającym, nauczającym lub innymi formami czytania (czytanie indywidualne, czytanie przed grupą osób, czytanie z przewodnikiem lub bez niego, . . . ) Kontekst fizyczny = oznacza wszystkie warunki materialne, w których ma miejsce czytanie (hałas z zewnątrz, jakość reprodukcji tekstu, temperatua otoczenia, . . . )

Konkretnie Aby kształtować rozumienie u uczniów, trzeba najpierw upewnić się, czy wszystkie trzy zmienne są adekwatne: Czy tekst jest na poziomie odpowiadającym umiejętnościom czytającego? Czy czytający posiada wiedzę potrzebną do rozumienia tekstu? Pozytywna odpowiedź na te 3 pytania=nadrzędny warunek do nauczania czytania za zrozumieniem. Czy kontekst psychologoczny, społeczny i fizyczny wspomaga rozumienie?