ORTEZ TANIMI TERMNOLOJ VE REETELENDRME n n Ortez

ORTEZ TANIMI, TERMİNOLOJİ VE REÇETELENDİRME

n n Ortez, nöromuskuloskeletal sistemin yapısal ve fonksiyonel özelliklerini modifiye etmek amacıyla, vücudun herhangi bir bölümüne, eksternal olarak uygulanan cihazlara verilen genel addır. Bu cihazların yapım ve kullanımına ait bilgi alanına ortotik, cihazları tasarlayan ve yapan kişiye ortotist denmektedir.

n n Hastanın gereksinimine göre en uygun ortezin seçimi ve doğru bir şekilde yapılarak uygulanması, rehabilitasyon programının çok önemli bir parçasıdır. Doğru zamanda, doğru ortezin verilmesi çok önemlidir. Klinisyenler, en doğru seçimi yapmak için, bu konudaki değişiklikleri ve gelişmeleri yakından izlemelidir.

n n n Bir ortez planlanırken, seçeneklerin avantaj ve dezavantajları araştırılmalıdır. Uygun reçete edilen, doğru yapılan ve doğru uygulanan bir ortezin hastaya tıbbi ve sosyopsikolojik bir çok yararı olacağı gibi; gereksiz reçetelendirildiğinde, uygun yapılmadığında veya doğru kullanılmadığında hastaya çok ciddi zararlar verebilir.

n n Uygun olmayan ortezler kullanımı sırasında dolaşımı engelleyip bası yaralarına neden olabilir, ayrıca deformite, ağrı, cilt ve sinir zedelenmesi de yapabilirler. Hastanın ilerideki potansiyel gelişmesi de dikkate alınmalıdır. Bir süre sonra hastanın gereksiniminin kalmayacağı veya değişeceği göz önüne alınarak, tedavi döneminde test gereçlerinin kullanılması; uzun dönemde gereksiz maddi kayıpları önleyecektir.

n n n Amacın iyi anlatılması, hastanın uyumunu ve kullanma isteğini artıracaktır. Kullanılmayan ortez, ortez değildir Hasta gelişebilecek komplikasyonlar konusunda bilgilendirilmeli, olası zararardan kaçınma ve komplikasyon geliştiğinde ne yapmaları gerektiği anlatılmalı ve mutlaka aralıklı kontrolleri yapılmalıdır.

İSİMLENDİRME n n n Ortak isimlendirme, rehabilitasyon ekipleri arasındaki iletişim açısından çok önemlidir. Bu güne kadar ortak, evrensel bir dil oluşturulamamıştır. Önceleri, değişik ortez tiplerini özgül patolojik durumlara göre tanımlama eğilimi vardı. Son yıllarda tasarımcısının adıyla veya yaptıkları işlevle isimlendirilmektedir.

n n Bu gün için ortezin içine aldığı vücut segmentinin tanımlanması olan mevcut isimlendirme, daha açık ve daha uygun olduğu görülmektedir. ( örn: el bileği ve ele uygulanan ortezin el bileği-el ortezi olarak isimlendirilmesi gibi. ) Uygulanan bölgenin tanımlanması yanı sıra, hareketin yapılmasına izin verilmesi veya hareketin kısıtlanmasını tanımlayacak şekilde de; bilek hareketli el bileği el ortezi gibi isimlendirmeler yapılmaktadır

STATİK ORTEZ n DİNAMİK ORTEZ n HİBRİD ORTEZLER n

STATİK ORTEZ n n n Statik ortezlerde hereket edebilir eklem yoktur. Bir segmentin istenilen pozisyonda immobilizasyonunu sağlamak, ağrı ve inflamasyonu azaltmak, istenmeyen hareketten korumak, kalıcı bir traksiyon elde etmek amacıyla Kontrolsüz kullanımları atrofi ve eklem limitasyonuna yol açabilir

DİNAMİK ORTEZ n n Hareketi sınırlandırabilen, traksiyon yapabilen ve zayıf kaslara yardım edebilen eklemlere sahiptir. Bu şekilde kontrollü eklem hareketine izin verirler, ya da eklem hareket açıklığını arttırmak amacıyla uygulanırlar. Ortezin fonksiyonel olabilmesi için, başka bir deyişle orteze dinamik özellik kazandırabilmek için eksternal yada internal güç kaynaklarından yararlanılır. Genellikle elastik bantlar, yaylar, hereketli eklemler, piller ve sıkıştırılmış gazlar eksternal güç kaynakları olarak kullanılır.

HİBRİD ORTEZLER n n Aynı cihazda hem statik, hem de dinamik ortezlerin özelliklerini barındırırlar. Bu tip ortezler birden fazla eklemi çaprazlarlar, bazılarının hareketlerini kısıtlar veya bloke ederken; bazılarının hareketine ise izin verir veya artırırlar

ORTEZLERİN FONKSİYONLARI KULLANIM PRENSİPLERİ ENDİKASYONLAR n n n n İmmobilizasyon veya Destek Traksiyon Zayıf Segmentlere Yardım Olmayan Motor Gücün Yerine Konması Hareketin Kontrolü Yardımcı Cihaz Kullanımını Sağlamak Kas veya Eklemin Egzersizini Sağlamak

REÇETELENDİRME n n Ortez reçetesi yazılmadan önce, hasta detaylı olarak değerlendirilmelidir. Ortez reçete edilmeden önce, hastanın tıbbi gereksinimi yanısıra, sosyopsikolojik yönü ve fiyatı da göz önüne alınarak dikkatlice seçilmelidir. Hasta için en uygun ortez önerilirken, hastada ortezin kullanımını engelleyecek durumlar olmamalıdır.

n n Tanı, özürlülük, prognoz, kulanım süresi gibi bilgileri içermelidir Ortez reçete eden ve üreten arasında iyi bir iletişim kurulması, cihazın hedeflerini tam olarak anlaşılmasını sağlayacaktır

n n n ortezin yapılacağı materyal eklem hareket açıklıkları, kilit tipleri, ekstra bant gereksinimleri, kemer tipi, ortezin bota birleştirilme özelliği gibi ayrıntılar yazılmalıdır.

n Teşekkürler….