Infecties en Immuniteit Overzicht afweermechanisme immuunsysteem Vaccin tegen

Infecties en Immuniteit

- Overzicht afweermechanisme – immuunsysteem - Vaccin tegen griep - VIB-onderzoek

Ziekteverwekkers bacterie virus schimmel s parasiet ‘zieke’ cellen

Lichaamseigen/-vreemd • Ziekteverwekker = lichaamsvreemd bv. bacterie antigenen lichaamseigen versus lichaamsvreemd

Afweer: verdedigingslijn oog trilharen luchtpijp huid maagsappen

Afweer: Bloed Rode bloedcellen O 2 Bloedplaatjes Wonde herstellen Witte bloedcellen verdediging

Afweer: witte bloedcellen verschillende vormen en taken aangemaakt in beenmerg gezond persoon: tot 25. 000 per bloeddruppel

Afweer: overzicht • Afweer - zeer uitgebreid - mechanismen niet-specifiek fagocyten of ‘vreetcellen’ lymfocyten alle Animalia enkel gewervelden

Niet-specifieke afweer • fagocyten of ‘vreetcellen’ § kleine granulocyten § grote macrofagen • vallen lichaamsvreemde stoffen aan • opruimers • zeer beweeglijk – ‘pseudopodiën’ • kruipen naar indringer door bloedvat

Niet-specifieke afweer • Vreetcellen

Specifieke afweer • Lymphocyten B-cellen ‘training’ in lymfeknopen T-cellen ‘training’ in thymus (zwezerik )

Specifieke afweer • Antilichamen • zeer kleine eiwitten • herkenning door specifieke ‘handjes’ • 1 type antilichaam per B-cel • miljoenen soorten antilichamen • heel kleine verschillen • sleutel / slot

Specifieke afweer • Antilichamen

Antilichamen • Immuniteit op korte en lange termijn macrofaag antigenpresenterende cel instructies voor aanmaak antilichaam in B-cellen via T-helper cel eerste keer: ~ 1 week tweede keer: onmiddellijk (‘geheugencel’)

Humorale immuniteit • Afweer: zeer gespecialiseerd B-cel: antilichamen: humorale immuniteit

Cellulaire immuniteit • Afweer: zeer gespecialiseerd cytotoxische T-cel: cellulaire immuniteit geïnfecteerde cel T-cel

Overzicht afweermechanisme • Afweer - continu wisselwerking • niet-gespecialiseerd • antilichamen • specifieke cellen - cellen informeren elkaar via signalen ‘cytokines’

- Overzicht afweermechanisme – immuunsysteem - Vaccin tegen griep - VIB-onderzoek

Virussen • Virus: – Gastheerspecifiek – Infecteert een cel en vermenigvuldigt zich – Virus parasiteert in de gastheer • Griepvirus: – Infectie van de onderste luchtwegen – Behandeling: preventief via vaccinatie= beste oplossing

Werking van een vaccin • Principe (deel 1): Virusinfectie= antigenen macrofagen geactiveerd presentatie van antigenen aan lymfocyten Lymfocyten: productie van antilichamen Eerstvolgende infectie: antilichamen tegen virusdeeltje

Werking van een vaccin • Principe (deel 2): na infectie: aanwezigheid van lymphocyten die virus onthouden = geheugencellen vroegtijdige verwijding van virus

Aanmaak van vaccins – ‘dood’ griepvirus in kippeneieren kweken – ‘dood’ virus dat op ziekmakend virus lijkt = vaccin – probleem bij griepvirus: verandert eigenschappen elk jaarlijks aangepast vaccin belang van biotechnologie: onderzoek naar nieuwe vaccins!

- Overzicht afweermechanisme – immuunsysteem - Vaccin tegen griep - VIB-onderzoek

Griepvaccin • Willy Min Jou, Xavier Saelens, Walter Fiers

Influenza A virus • Virusmantel: extracellulaire antigenen • Vaccins gericht tegen deze antigenen

Eiwitten van de virusmantel • HA: hemagglutinine – Voordeel: gemakkelijk te herkennen antigen – Nadeel: verandert regelmatig

Eiwitten van de virusmantel • NA: neuraminidase – Voordeel: gemakkelijk te herkennen antigen – Nadeel: niet stabiel

Eiwitten van de virusmantel • M 2: eiwit met ionkanaalactiviteit – Voordeel: geconserveerd – Nadeel: minder goed gepresenteerd

Aanmaak van vaccins • Recombinant viraal gen tot expressie gebracht als antigen • Bacteriën, gisten of dierlijke cellen • Opzuiveren • Klaar voor gebruik