mengsels scheiden destillatie filtratie enz ontleedbarestoffen bestaan uit

mengsels scheiden (destillatie, filtratie enz) ontleedbarestoffen (bestaan uit moleculen dus meerdere atoomsoorten) zuivere stoffen ontleden (thermolyse, electrolyse, fotolyse) niet-ontleedbare stoffen (bestaan uit 1 atoomsoort)

Soorten mengsels: • Vaste stof + Vloeistof Oplossing of suspensie • Vaste stof + Gas Rook • Vloeistof + Vloeistof Oplossing of emulsie • Vloeistof + Gas Nevel • Gas + Vloeistof Schuim • Gas + Vaste stof Piepschuim

1. Oplossing • Een oplossing is altijd helder en soms gekleurd. Oplossen: • De suikermoleculen gaan tussen de watermoleculen bewegen. Het volume neemt niet toe! • De moleculen verdelen zich over de hele vloeistof, dit noemen we een moleculaire of homogene verdeling.

Oplosbaarheid • Het aantal gram stof dat maximaal kan oplossen in 1 kg oplosmiddel van een bepaalde temperatuur • De oplosbaarheid van vaste stoffen neemt toe bij hogere temperatuur, de oplosbaarheid van gassen neemt juist af.

Verzadigde oplossing • Een verzadigde oplossing bevat exact de maximale hoeveelheid van een stof die je kunt oplossen.

2. Suspensie • Mengsel van een vloeistof waarin kleine vaste korreltjes (die niet oplossen) zweven. • Omdat je deze korrels ziet is een suspensie nooit helder.

3. Emulsie • Mengsel van twee vloeistoffen die niet mengen. Een emulsie is altijd troebel. • Bijvoorbeeld: olie en water. (mayonaise, yoghurt) • Emulgator: Zorgt ervoor dat water en olie wel mengen.

Scheidingsmethoden worden toegepast om mengsels weer uit elkaar te halen.

• Scheiden = sorteren. De moleculen blijven intact dus er vindt geen scheikundige reactie plaats.

1. Suspensies scheiden • Filtratie • Berust op verschil in de grootte van de deeltjes. • Vloeistof gaat door het filter(filtraat) / de vaste stof blijft achter in het filter(residu) • Filmpje Filtreren

Suspensie Residu Filtraat

Bezinken en afschenken Berust op het verschil in de stofeigenschap: massa Nadeel: duurt lang en de scheiding is niet compleet Heldere bovenlaag kun je afschenken Suspensie Deeltjes bezinken

Centrifugatie • Berust op verschil in massa (dichtheid) • Voordeel: Gaat sneller en beter Door de snelheid versnel je als het ware het neerslaan, dat anders door de zwaartekracht zou gebeuren. De stof met de hoogste dichtheid komt onderin de buis.

2. Oplossingen: INDAMPEN Berust op het verschil: kookpunt Nadeel: oplosmiddel kwijt verdampt oplosmiddel residu (nu de vaste stof die eerst was opgelost) oplossing pijl rechts volgende; pijl links vorige

Oplossingen: Destilleren • Berust op verschil in kookpunt. • Het verschil in kookpunt moet groot genoeg zijn.

Destillatie 1. Verwarmingselement 2. Destillatiekolf (met residu) 3. Glazen opzet 4. Thermometer 5. Koelwater uit 6. Koeler 7. Koelwater in 8. Erlenmeyer(met destillaat)

Mengsel van vaste stoffen: EXTRAHEREN (“eruittrekken”) • Berust op verschil in oplosbaarheid in het extractiemiddel • Voorbeeld: koffie en thee zetten • Na extractie volgt altijd nog filtreren en indampen

Extractiemiddel • Oplosmiddel waarin de ene stof wel oplost en de andere niet

EXTRAHEREN de blauwe stof lost op; de rode stof lost niet op pijl rechts volgende; pijl links vorige nu kan je filtreren mengsel van twee vaste stoffen

Kleurstoffen: ADSORPTIE • Berust op verschil in: hechtbaarheid • Na adsorptie volgt altijd filtreren. • Niet te verwarren met absorptie (opnemen).

ADSORPTIE Het adsorptie middel is fijn verdeeld, daardoor ontstaat een groot oppervlak. De moleculen van de geur-, kleur- en smaakstoffen hechten goed aan de deeltjes van het adsorptiemiddel. moleculen Norit Een bekend adsorptiemiddel is Norit. Vijf gram norit heeft de oppervlakte van een voetbalveld.

Overzicht scheidingsmethoden Scheiden Indampen extractie Filtreren Adsorptie destillatie centrifugeren kookpunt Oplosbaarheid In extractievloeistof Deeltjesgrootte Hechtingsvermogen aan adsorptiemiddel kookpunt dichtheid Oplossing Mengsel van vaste stoffen Gekleurde oplossing suspensie Suspensies

CHROMATOGRAFIE • Berust op verschil in adsorptievermogen aan het chromatografie-papier en verschil in oplosbaarheid in de loopvloeistof. • Deze methode is vooral om de samenstelling van stoffen te vergelijken. • Wordt bijvoorbeeld gebruikt om te kijken welke medicijnen iemand bij een zelfmoordpoging heeft geslikt. Een monster uit de maag wordt dan vergeleken met bekende medicijnen.

Chromatografie beide stoffen lossen op, maar de rode stof hecht minder dan de blauwe loopvloeistof mengsel pijl rechts volgende; pijl links vorige

CHROMATOGRAFIE Hoe verder het vlekje meeloopt – hoe beter het oplost in de loopvloeistof en – hoe slechter het hecht aan het oppervlak van het papier. • Filmpje Chromatografie Vlekjes altijd boven de loopvloeistof aanbrengen, anders lossen ze al op!

• OEFENINGEN: Hoe kan men de volgende mengsels scheiden? • • • water en zout zand en ijzervijlsel olie en water en alcohol krijt in water (2 x) Hoe kan je twee vloeistoffen (de ene is een oplossing en de andere is een zuivere stof) van elkaar onderscheiden?