Meningokokken ACWY Vaccinatie 2018 Yvonne Wiijnands medisch adviseur

Meningokokken ACWY Vaccinatie 2018 Yvonne Wiijnands medisch adviseur RIVM-Zuid 1 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Disclosure belangen spreker 2 (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere relatie, namelijk … Geen Geen Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Inhoud 1. Meningokokken en Men. W 2. Men. ACWY-vaccinatie: Wie en waarom? 3. Men. ACWY-vaccinatie: Implementatie 4. Men. ACWY-vaccin en vaccinatietechniek 3 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Meningokokken en Men. W 4 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Meningokokken ● Gram-negatieve bacterie Neisseria meningitidis ● Kapsel van suikerketens (polysaccharide) ● Op basis van kapsel: 12 verschillende serotypen In Europa komen B, C, W, Y voor 5 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Meningokokken ● Alleen bij mensen ● Asymptomatisch dragerschap in keel en neus Bij 10 -20% van de mensen Meestal kortdurend ● Dan wel overdraagbaar 6 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Dragerschap naar leeftijd Age 7 Christensen et al, Lancet ID 2010 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Meningokokkenziekte ● Bij passeren slijmvliezen invasieve ziekte Klassiek: ● Begin met plotseling griepachtige beeld ● Snelle progressie ● Koorts of lage temp ● Sepsis ● Meningitis 8 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Meningokokkenziekte (Alarm)symptomen: ● Petechiën ● Luierpijn ● Nekstijfheid 9 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Meningokokken Gevolgen: ● Overlijden (gemiddeld 5 -10%) ● Ernstige Restverschijnselen (bij 6%): – Hersenschade – Doofheid – Cognitieve- of gedragsproblemen – Amputatie 10 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

92 19 93 19 94 19 95 19 96 19 97 19 98 19 99 20 00 20 01 20 02 20 03 20 04 20 05 20 06 20 07 20 08 20 09 20 10 20 11 20 12 20 13 20 14 20 15 20 16 20 1 20 7 18 * 19 Incidentie per 100. 000 Meningokokkenziekte 1992 -2017 5. 0 4. 5 11 B C 4. 0 W 3. 5 Y 3. 0 totaal 2. 5 2. 0 1. 5 1. 0 0. 5 0. 0 *t/m mei 2018* Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Meningokokkenziekte W in NL in 2004 -2018 *t/m juli 2018* 12 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men. W – Leeftijdsverdeling van de ziektegevallen *t/m juni 2018* 13 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men. W – Sterfte 2015 -2018 Men. B: 4% Men. Y: 7% 200 16% niet overleden 180 overleden 160 Aantal patiënten 140 120 100 80 18% 60 24% 40 20 14% 12% 16% 65 -79 80+ 7% 0% 0 <5 5 -13 14 -24 25 -44 45 -64 Leeftijdsgroep Total *t/m mei 2018 14 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men. W overlijden 2015 -2018* 90 80 niet overleden 70 14% Aantal patiënten 60 50 26% 12% 40 30 20 10 0% 0 2015 2016 2017 2018* * t/m mei 2018 15 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men. W - Geografische verdeling ziektegevallen Made by Loes Soetens 16 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men. W – soms een atypisch ziektebeeld Klassiek beeld meningokokken: ● Begin met plotseling griepachtige beeld ● Snelle progressie ● Koorts of lage temp ● Sepsis ● Meningitis Maar Men. W verloopt vaak atypisch 17 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Gastro-intestinale presentatie 18 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Gastro-intestinale presentatie NED TIJDSCHR GENEESKD. 2017; 161: D 1456 19 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men. W – klinisch beeld 2015 -2017 70 52% Atypische symptomen: • Gastro-intestinaal • Keelpijn • Epiglottitis • Pneumonie • Artritis 60 Number of cases 50 40 30 17% 15% 20 8% 10 8% 0 septicaemia 20 meningitis septicaemia and meningitis pneumonia Men. ACWY-vaccinatie september 2018 other

Men. W – overeenkomsten met uitbraak in UK ● Zelfde stijging, maar dan aantal jaar later ● Zelfde leeftijdsverdeling ● Komt in het hele land voor ● Niet gerelateerd aan reizen ● Dezelfde atypische klachten ● Ook een sterfte van 14% ● De meesten patiënten waren vooraf gezond 21 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men. W – vaccinatie in UK ● ● Ingevoerd in 2015 Targetgroep: 13 -18 jarigen Met een geleidelijke catch-up Vaccinatiegraad 72 -85% Emerging Infectious Diseases • www. cdc. gov/eid • Vol. 23, No. 7, July 2017 Campbell et al, Euro Surv 2015 22 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Meningokokkenvaccins Polysaccharidevaccins: ● Gebaseerd op (delen van) het suikerkapsel ● Geven geen goede afweerreactie <2 jr ● Geven kortdurender bescherming Geconjugeerde vaccins: ● De antigenen zijn gekoppeld aan een dragereiwit ● Daardoor ook goede reactie <2 jaar ● En langduriger bescherming Eiwitvaccin: Men. B-vaccin (Bexsero) 23 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Meningokokkenvaccins ● Geconjugeerd Men. C-vaccin: Sinds 2002 in het RVP, rond leeftijd 14 mnd ● Geconjugeerd Men. ACWY vaccin: Momenteel vooral gebruikt voor reizigers Of op eigen initatief ● Men. B vaccin: Vaccin is wel geregistreerd in NL maar niet/nauwelijks verkrijgbaar Niet in RVP 24 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men ACWYvaccinatie Wie en waarom? 25 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

VWS besluit in september 2017 26 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Besluitvorming over Men. ACWY-vaccinatie in NL Eind 2017 Besluit Min VWS: ● 2018 en 2019: Invoering vaccinatie in 2018 en 2019 als ‘uitbraakmaatregel’ Vaccineren om een uitbraak te voorkomen ● In 2018 advies van Gr over meningokokkenvaccinatie in het RVP ● Daarna besluit VWS over meningokokkenvaccinatie in het RVP na 2019 27 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

VWS besluit in juli 2018 28 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie – Wie en Waarom? 14 mnd. Sinds 1 mei 2018: ● Kinderen 14 maanden: Men. C Men. ACWY vaccinatie Een van de leeftijdsgroepen met hogere incidentie Vooral individuele bescherming Geen ‘inhaalcampagne’ 29 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie – Wie en Waarom? 14 jaar In najaar 2018 ● Jongeren 14 jaar: Geboren tussen 01 -05 -2004 en 31 -12 -2004 Een van de leeftijdsgroepen met hogere incidentie Vlak voor begin toename dragerschap Individuele bescherming én verminderen verspreiding In 2019 ● Jongeren die dan 14 worden (geboren 2005) 30 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie – Wie en Waarom? 15 -16 -17 -18 jaar Inhaalcampagne 2019 met als doel: Eind 2019 alle 14 -18 jarigen een vaccinatie aangeboden! ● Kinderen geboren 01 -01 -2004 tot 01 -05 -2004 ● Cohort 2003 ● Cohort 2002 ● Cohort 2001 Een van de leeftijdsgroepen met hogere incidentie ziekte en dragerschap Individuele bescherming én verminderen verspreiding Inhaalcampagne 31 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie - Doel ● Individuele bescherming – Jonge kinderen – Adolescenten ● Groepsbescherming, ook bij andere leeftijdsgroepen – Door afname dragerschap (mn adolescenten) – Afname transmissie 32 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie in inhaalschema’s Sinds 01 -05 -2018 vervangt Men. ACWY-vaccin het Men. C-vaccin in inhaalschema’s ● Late starters ● Vestigers ● Asielzoekerskinderen Onderdeel ‘beslisboom’ inhaalschema’s Men. ACWY 33 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie in inhaalschema’s Stelregel: Als in een inhaalschema voorheen indicatie zou zijn geweest voor Men. C, wordt voortaan Men. ACWY-vaccin gebruikt Dat zijn dus kinderen met inhaalschema’s en: ● Geboren op of na 01 -06 -2001 ● Die nog geen geconjugeerd Men. C (of Men. ACWY)- vaccinatie hebben na hun 1 e verjaardag Dus niet voor: • Kinderen >12 mnd die al Men(A)C(WY)-vaccin hebben gehad Zie ook Richtlijn Uitvoering RVP addendum 19 34 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie in inhaalschema’s Voorbeeld 1: Een kind van 2 jr, heeft bij 13 maanden Men. C-vaccin gehad Komt nu niet in aanmerking Men. ACWY-vaccin Voorbeeld 2: Een kind van 5 jaar uit buitenland, heeft nog nooit een meningokokkenvaccinatie gehad Krijgt nu Men. ACWY-vaccin in inhaalschema Om ‘onze’ meningokokkenvaccinatie rond 14 mnd in te halen 35 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie in inhaalschema’s Inhaalschema’s bij kinderen geboren 2001 t/m 2005 De cohorten van de tienercampagne in 2018 en 2019 Jongeren die nog géén geconjugeerd Men. C (of Men. ACWY)- vaccinatie hebben gehad na hun 1 e verjaardag: ● Krijgen nu in inhaalschema Men. ACWY-vaccin Om ‘onze’ meningokokkenvaccinatie van rond 14 mnd in te halen ● En worden tzt ook uitgenodigd in de tienercampagne Jongeren die al wél een geconjugeerd Men(A)C(WY)-vaccin hebben gehad na de 1 e verjaardag: ● Nu geen Men. ACWY-vaccin in inhaalschema ● Worden straks uitgenodigd in tienercampagne 36 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie in inhaalschema’s Voorbeeld 3: Een kind van 16 jr, Komt uit buitenland Heeft daar ooit een polysaccharide meningokokkenvaccin gehad En verder niets Komt nu in aanmerking Men. ACWY-vaccin in inhaalschema En zal in 2019 worden opgeroepen in de tienercampagne Voorbeeld 4: Een kind van 16 jr, Komt uit buitenland Heeft rond 2 jaar geconjugeerd Men. C-vaccin gehad Krijgt nu geen Men. ACWY-vaccin in inhaalschema Wordt in 2019 uitgenodigd voor Men. ACWY-vacci-campagne 37 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Tienercampagne en al Men. ACWY gehad Alle jongeren in de betreffende leeftijdscohorten worden uitgenodigd* Ook als zij al eerder Men. ACWY-vaccinatie hebben gehad! ● Men. ACWY mag dan gewoon gegeven ● Medisch geen enkel bezwaar ● Vaccinatie wordt goedgekeurd en uitbetaald Als de eerdere Men. ACWY-vacc. werd gegeven: ● Vòòr de 11 e verjaardag: Advies is: tijdens tienercampagne opnieuw ● Nà de 11 e verjaardag: Vaccinatie hoeft niet opnieuw, mag wel! *Tijdens no-showbeleid en rappel worden jongeren van wie al een Men. ACWYvacc is geregistreerd na de 11 e verjaardag niet opnieuw opgeroepen 38 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie Men. ACWY buiten het programma Andere kinderen komen nu niet in aanmerking voor Men. ACWY-vaccinatie uit het RVP Reden: zij hebben veel minder kans op meningokokkenziekte type W Het kàn wel: ● Via huisarts of reizigersvaccinatiebureau ● Kosten vaccin verschillen, meestal rond 60 euro ● De beschikbaarheid van vaccins kan slecht zijn (wisselt) 39 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men ACWYvaccinatie: Implementatie 40 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Implementatie vaccinatie 14 maanden 41 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 mnd: Implementatie ● Sinds 01 -05 -2018 is er Men. ACWY-vaccins op alle CB’s (en is er geen Men. C-vaccin meer aangwezig) ● Vanaf het moment van productwissel is Men. ACWY-vacc. voor ieder kind: › Dat vanaf dat moment zijn reguliere Men-vaccinatie krijgt › Ouder dan 14 mnd is en nog geen Men. C (of Men. ACWY)-vacc. gehad Maar dus niet voor kinderen die na 1 e verjaardag al een Men. C of een Men. ACWY hebben gehad! 42 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 mnd: Info voor ouders ● Dit is een productwissel naar een vaccin met bredere bescherming vergelijkbaar met Pneu-7 naar Pneu-10 ● Vaccinatiekaart Men. C en folder al rond leeftijd 1 mnd verstuurd Nu geen: Verzending nieuwe oproepkaart Men. ACWY Brief op huisadres over productwissel ● Nu wel: Informatie over productwissel door JA/JV ● Nu ook: - Poster voor wachtkamer CB - Flyers voor op het CB - Rijksvaccinatieprogramma. nl: info voor ouders 43 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 mnd: registratie vaccinatie ● In DD-JGZ is ingebouwd optie Men. ACWY te registreren ● Oproepkaarten: Men. C-kaart kan gebruikt worden voor Men. ACWYvaccinatie (sticker chargenummer + datum toediening) ● Instructie JGZ voor registratie in Vaccinatiebewijs: Verander Men. C in Men. ACWY, of noteer bij ‘overig’ 44 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Implementatie vaccinatie 14 jaar (najaar 2018) 45 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): Hoe? ● In 2018: kinderen geboren 01 -05 -2004 t/m 31 -12 -2004 ● In de periode oktober-november 2018 ● Groepsvaccinaties Vorm en groepsgrootte te bepalen door JGZ: – Alternatieve mogelijkheden op andere dagdelen/tijden – Idealiter op meerdere locaties binnen gebied – Benaderbaar voor vragen ● Daarna een no-show beleid 46 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): 1 e uitnodiging Jongeren (en hun ouders) krijgen 2 weken voor de vaccinatieronde: ● Uitnodiging van het RIVM ● En bijlage-brief van JGZ ● Oproepkaart ● Vaccinatiebewijs* ● Folder *: ook de meisjes die het al hebben ivm HPV-vaccinatie 47 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): no-show beleid Jongeren die niet verschenen zijn krijgen een 2 e uitnodiging: ● Binnen 2 weken na de laatste vaccinatiemogelijkheid ● Show/no-show in samenwerking met DVP te bepalen – Kinderen die al geconjugeerd Men. ACWY-vacc hebben gehad na hun 11 e verjaardag worden niet opnieuw benaderd ● Deze 2 e uitnodiging is brief van JGZ: – (Eventueel verstuurd door DVP) – Met nieuwe vaccinatiemogelijkheid (Binnen 8 weken) – En wederom actief beschikbaar stellen voor vragen/gesprek 48 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar: vaccinatiebewijs Dit wordt ook voor de HPV-vaccinatie gebruikt. 49 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): Publiekscampagne 50 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): Publiekscampagne 51 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): Publiekscampagne 52 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

53 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

54 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): Publiekscampagne Ervaringsverhalen: Mensen die meningokokkenziekte hebben gehad Of van dichtbij hebben meegemaakt In tekst of filmpjes Filmpjes: Een kort interview (Jan Versteegh) deelditnietmetjevrienden. nl Haal die prik tegen meningokokkenziekte 55 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

56 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): Publiekscampagne 57 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

58 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): Publiekscampagne 59 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinatie 14 jaar (2018): Publiekscampagne Informatie voor huisartsen Wordt opgestuurd naar de praktijk 60 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Implementatie inhaalcampagne (2019) 61 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vaccinaties in 2019 Al in de planning stond: ● Vaccinatie van jaarcohort 2005 in het voorjaar Daarnaast ook inhaalcampagne 2019: ● Kinderen geboren 01 -01 -2004 tot 01 -05 -2004 ● Cohort 2003 ● Cohort 2002 ● Cohort 2001 Deze inhaalcampagne zal ook worden uitgevoerd door JGZ. Wanneer en hoe deze wordt uitgevoerd, wordt nog uitgewerkt. Doel is: eind 2019 zijn alle dan 14 - t/m 18 -jarigen uitgenodigd. 62 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men ACWY-vaccin En vaccinatietechniek 63 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Men. ACWY conjugaat vaccins ● Twee vaccins geregistreerd in Europa – Nimenrix (ACWY-TT, GSK): voor 12 maanden en ouder – Menveo (ACWY-CRM 197, Novartis): voor 2 jaar en ouder Voor zowel 14 maanden wordt Nimenrix gebruikt Voor de 14 -jarigen in 2018 en 2019 is ook Nimenrix ingekocht Voor de inhaalcampagne is de aanbesteding nog niet voltooid 64 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Nimenrix® ● Voorgevulde spuit + gevriesdroogd poeder in flacon Poeder moet voor gebruik worden opgelost in de vloeistof en daarna z. s. m. worden toegediend. ● Wordt geleverd zonder veilige naald én zonder oplosnaald. ● Intramusculaire vaccinatie van 0, 5 ml dosis in deltoïdspier of dijbeen. Techniek hetzelfde als bij andere RVP-vaccins. ● Het betreft geïnactiveerd vaccin. 65 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Verpakking ● Relatief grote verpakking, vergelijkbaar met MMRvax. PRO (zelfs nog 2 cm langer)-> houd rekening met ruimte in de koelkast 66 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Aansluiting naald ● Nimenrix heeft een luer lock adapter (LLA) voor goede aansluiting naald 67 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Problemen met LLA ● ● DVP-RIVM ontvangt momenteel klachten met Nimenrix mbt LLA zit soms los of beweegt of er is lekkage Bekend probleem (Synflorix en Cervarix) Nog geen oplossing, wel gebruikersadviezen (zie RVP-nieuws 29 mei 2018) – Enige beweging LLA kan voorkomen – Houd dan naast de romp vd spuit ook de LLA vast – Haal de LLA er niet af! – Zorg dat de naald voldoende ver in de LLA gedraaid zit – Gebruik veiligenaaldsystemen, ook bij reconstitutie (geeft ook meer houvast) ● Meld altijd productklachten bij DVP-regiokantoor en bewaar de spuit 68 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Schema en beschermingsduur ● Schema – Één vaccinatie > 12 maanden is voldoende voor basisimmuniteit – Buiten RVP: Bij vaccinatie <12 mnd zijn meerdere vaccinaties + één herhaalvaccinatie > 12 mnd nodig ● Beschermingsduur: – Bij 14 maanden: enkele jaren, gelijkwaardig met Men. C-vaccinatie – Vanaf 11 e verjaardag: minimaal 5 jaar 69 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Contra-indicaties Vergelijkbaar met Men. C-vaccinatie en andere geïnactiveerde RVP-vaccins: Absolute contra-indicaties: ● Aangetoonde ernstige allergie voor een bestanddeel vaccin ● Aangetoonde zeer ernstige allergische reactie na eerdere toediening van dit vaccin Relatieve contra-indicaties: ● Zie richtlijn ‘Uitvoering RVP’ ● Zwangerschap en borstvoeding: geen contra-indicaties 70 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Simultaan vaccineren Vaccin mag gelijktijdig worden toegediend met: ● BMR-vaccinatie ● D(K)TP-(Hib)-(Hep. B)-vaccinatie ● Hep. B-vaccinatie ● Pneu-vaccinatie ● Hep. A-vaccinatie ● Griepvaccinatie ● Sinds enige tijd ook registratie voor gelijktijdige toediening met HPV goedgekeurd. 71 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Bijwerkingen Vergelijkbaar met Men. C-vaccinatie en andere geïnactiveerde RVP-vaccins: Vooral gemeld: ● Pijn, roodheid, zwelling/verharding ter plaatse van de injectie ● Hoofdpijn ● Koorts ● Malaise ● Slaperigheid (bij jonge kinderen) ● Flauwvallen tijdens of vlak na vaccinatie (oudere kinderen) Doorgaans verschijnen en verdwijnen bijwerkingen binnen 48 uur. Geen hogere kans op bijwerkingen door combinatievaccin 72 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Tenslotte: Informatie voor professionals Rijksvaccinatieprogramma. nl/professionals: ● Richtlijn Addendum ‘Men. ACWY’ (addendum 19) bij de Richtlijn Uitvoering RVP ● Vraag- en antwoorden over uitvoering Men. ACWY-vaccinatie op de professionalswebsite ● RVP-Nieuws: – 04 en 05 2018 over productwissel 14 mnd – In het najaar aandacht voor tienercampagne En verder ● Op www. rivm. nl/vaccinaties Vaccinaties op maat – Men. ACWY vaccinatie 73 Men. ACWY-vaccinatie september 2018

Vragen? 74 Men. ACWY-vaccinatie september 2018