ETM KLTR VE DEMOKRAS Eitim Demokrasi Kltr kavramlarnn

EĞİTİM, KÜLTÜR VE DEMOKRASİ Eğitim, Demokrasi, Kültür kavramlarının içeriği ve kapsamı

DERSIN AMACı, 2. 11. 2020 olduğu yerde kültürün nasıl geliştiği Dr. Pınar KIZILHAN � Demokrasinin bunların da devamı için eğitimin önemi. � Dünya üzerinde demokratik ortamda oluşan eğitimler, 2

Eğitim, Kültür ve Demokrasi İlişkisi 2. 11. 2020 Toplumda demokrasinin yerleşebilmesi ve gelişebilmesi, o toplumdaki insan davranışlarının örüntüsü olan kültürün demokratikleşmesini Dr. Pınar KIZILHAN zorunlu kılmaktadır. Demokrasinin yerleşmesi ve gelişmesi, demokratik kültürün ailede, okulda, çevrede ve toplumda yaşanmasıyla mümkün olur. Peki aile, okul, çevre ve toplumda bu demokratik kültür nasıl yerleşip gelişecektir? Aile ve medya gibi kurumların demokratik bir kültürün oluşmasında katkısı olmakla birlikte, okulun bu sürece katkısı oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Okullar, öğrencilere demokratik kültürün gerektirdiği ortak bilgi, beceri ve değerleri sunarak onların demokratik sürece daha aktif katılan bireyler olarak yetişmelerine yardımcı olur (MEB, Ortaöğretim Demokrasi ve İnsan Hakları Dersi Öğretim Programı, 2013). 3

2. 11. 2020 � Demokrasi, sadece bir politik yapı veya yönetim sistemi � John Dr. Pınar KIZILHAN değil, aynı zamanda bir yaşam tarzıdır. Dewey’in belirttiği gibi demokrasi, bir yönetim yapısından daha fazla bir anlam ifade etmektedir; demokrasi, temelde ortak deneyimleri ve birlikte yaşamayı kapsamaktadır (MEB, Ortaöğretim Demokrasi ve İnsan Hakları Dersi Öğretim Programı, 2013). 4

KÜLTÜR 2. 11. 2020 ‘cultura’ Dr. Pınar KIZILHAN � Latince Ekip ürün almak, üretmek, � Arapça’da hars Toprağın işlenmesi � Ekin kültür sözcüğü ile eş anlamlıdır (Gülmez, 2013). 5

2. 11. 2020 � Latince Colere fiilinden türemiş olan kültür terimi, 18. yy’ a Dr. Pınar KIZILHAN kadar genellikle tarımsal etkinliklerde toprağı ıslah etme ve ürün yetiştirme gibi anlamlarda kullanılmıştır. � 18. yy’ dan itibaren Aydınlanma düşüncesiyle birlikte kültür terimi toplumsal bir değer ve davranış biçimlerini ifade eden toplumsal bir anlam kazanmıştır. Aydınlanma’ dan itibaren kültür terimi ‘insan zihninin etkin olarak geliştirilmesi’ anlamını da kazanmıştır. 6

KÜLTÜR OLGUSUNUN ÜÇ ANLAM KATMANı; 2. 11. 2020 � Genel bir entelektüel, tinsel ve estetik gelişim süreci � Entelektüel Dr. Pınar KIZILHAN (uygarlık, medeniyet anlamında) ve sanatsal ve etkinlik pratikleri (yüksek kültür anlamında) � Bir grubun ya da bir dönemin yaşam biçimi olarak kültür. 7

2. 11. 2020 O halde kültür, Dr. Pınar KIZILHAN � insan hayatını düzenleyen bir değerdir, � etkileşimdir, � kültürel çeşitliliği olumlu karşılamaktır, 8

2. 11. 2020 � Tarihsel bilgiler, kültürün tüm toplumlarda mutlaka bir İşleme (enerji, tarım, madencilik, av ve balıkçılık) Zanaat (tüketim eşyalarını ve mekanik nesneleri üretme) Dönüştürme (maddeyi dönüştürme, fiziksel, Dr. Pınar KIZILHAN birikime dayandığını göstermektedir. Bu birikim, kimyasal, teknolojik olanaklarla başka bir nesneye dönüştürme; yaşam alanını dönüştürme; mimari, ulaşım) (Gülmez, 2013). 9

tüm toplumsal grupları düzenleyen organik görenek, inanç maddelerini, ve adetleri, ahlaksal aletleri kuralları, ve tüketim insanların gerçekleştirdiği yetenek ve alışkanlıkları içine alan Dr. Pınar KIZILHAN kuralları, düşünsel eğilimleri ve sanatları, gelenek, 2. 11. 2020 � Kültür, bütünsel bir olgudur (Gülmez, 2013). 10

Kültür, bütünsel bir kavramdır, çünkü kuralları düzenleyen organik kurallar bütünüdür, � Gelenek, Dr. Pınar KIZILHAN � Toplumsal 2. 11. 2020 görenek, inanç ve adetler değişen ve değişmeyen özellikleriyle bir bütündür, � İnsanların gerçekleştirdiği yetenek ve alışkanlıkları içine alan bütünsel bir olgudur � Simgesel olarak bütünsellik arz eder (Gülmez, 2013). 11

KÜLTÜR NEDİR? Kültür hakkında birçok tanım yapılmıştır. Andersen ve Taylor’a göre kültür: “Karmaşık bir anlam ve davranış sistemi olup bir toplum veya grubun yaşam biçimini kapsar” (akt. Kırel ve Sungur, 2015, s. 58) “Bir Fransız düşünürüne göre, kültür, “Herşey unutulduğu zaman belleklerde ne kalıyorsa, ona verilen isimdir” (Keleş, 2005) Mehmet Kaplan’a göre, kültür, “Kültür; dili, mûsıkiyi, mimâriyi, dağı, taşı her şeyden önce insanı işlemek, bunları ulaşabilecekleri en yüksek, en güzel, en ince noktaya kadar ulaştırmaktır”(Arslanoğlu, 2000). 12

KÜLTÜR NEDİR? “Krober'e göre kültür, öğrenilmiş ve aktarılmış hareki reaksiyonlar ve alışkanlıklar, teknikler, fikirler, değerler ve teşvik edilen davranışların tümüdür” (akt. Arslanoğlu, 2000). “E. W. F. Tomlin'e göre kültür, insan hayatına mâna veren, insanı yükselten kısacası, "hayatı yaşanmaya değer kılan" bir şeydir”(akt. Arslanoğlu, 2000). “T. S. Eliot'a göre kültür, aslında herhangi bir toplumun dininin vücut bulmuş bir şeklidir. Din kültüre muhtaç olduğu çerçeveyi temin eder ve bütün insanlığı bunalım ve ümitsizlikten kurtarır” (akt. Arslanoğlu, 2000). “Kültür öğrendiğimiz bir bütün, toplumsal olarak aktardığımız gelenek, bilgi, maddi ürünler ve davranışlardır” (Kırel ve Sungur, 2015, s. 58). 13

KÜLTÜRÜN ÖGELERİ Maddi ve manevi olmak üzere ikiye ayrılır. Kültürün Maddi Ögesi: “Bir toplumun ya da grubun herhangi bir gelişim aşamasındaki teknolojik ilerlemesini, üretim, teknik, hüner ve becerilerini ifade eder” (Kırel ve Sungur, 2015, s. 60). Kültürün Manevi Ögesi: “Toplum yaşamını düzenleyen değer, inanç, gelenek, görenek ve ahlak kurallarından oluşur” (Kırel ve Sungur, 2015, s. 60). 14

KÜLTÜRÜN ÖZELLİKLERİ 1. Kültür paylaşılır: Kültür farklılıklarına rağmen insanlar belirli sembolleri, dil kalıplarını, inanç sistemlerini paylaşarak ortak bir kültür oluştururlar (Kırel ve Sungur, 2015, s. 62). 2. Kültür kalıtsal değildir, öğrenilir: “Kültürel inanç ve pratikler gayet iyi bir biçimde öğrenilmişlerdir ve doğaldır (Kırel ve Sungur, 2015, s. 63). 3. Kültür olduğu gibi kabul edilir: Kültür öğrenilmiş bir kavram olduğu için toplu üyeleri kültürü nadir sorgular (Kırel ve Sungur, 2015, s. 63). 4. Kültür semboliktir, dil aracılığıyla aktarılır: “Kültürü belirgin kılan şey insanların objelere ve davranışlara atfettikleri anlamlardır veya sembollerdir” (Kırel ve Sungur, 2015, s. 63). 15

KÜLTÜRÜN ÖZELLİKLERİ 5. Kültür yer ve zamana göre değişir: “Nasıl fiziksel ve sosyal çevre bir toplumdan diğerine farklılık taşıyorsa, insanların yaratıcılığı ve uyum yeteneği karşılaştıkları sorunlara adapte olmalarını sağlıyorsa, kültür de bir yerden başka bir yere göre değişir” (Kırel ve Sungur, 2015, s. 64). 16

KÜLTÜRÜ OLUŞTURAN PARÇALAR 1. DİL: Düşünce ve duyguları bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracıdır (TDK). Kültür için en önemli parçadır. Bir kültürü kuşaktan kuşağa dil sayesinde aktarırız. 2. NORMLAR: “Kültürün belirlediği yerleşik davranış kurallarıdır” (Kırel ve Sungur, 2015, s. 66). “Her kültürde toplumsal düzeni sağlayan bireylere yol gösteren kurallar, standartlar ve fikirler bulunur. Bütün bunlara norm adı verilir” (Kırel ve Sungur, 2015, s. 66). “Yemekten önce elini yıkamalısın” “Küçüklerini sev, büyüklerini say” 17

KÜLTÜRÜ OLUŞTURAN PARÇALAR 3. DEĞERLER: “Değerler, toplumun sosyo-kültürel ögelerine anlam veren en önemli ölçütlerdir” (Özensel, 2003). “Değerler bir toplu içinde yaşayan insanların iyiyi, doğruyu, güzeli, uygun olanı veya yanlışı, çirkini, uygun olmayanı belirlediği ortak düşüncelerdir” (Kırel ve Sungur, 2015, s. 68). Değerler kültürün en önemli parçasından biridir. 18

KAYNAKÇA Arslanoğlu, İ. (2000). Kültür ve Medeniyet Kavramları. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, sayı: 15 Keleş, R. (2005). Kent ve Kültür Üzerine. Mülkiye Dergisi, cilt: 29, sayı: 246 Kırel, Çiğdem A. ve Sungur, Z. (Şubat 2015). Davranış Bilimleri-1. Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir Özensel, E. (2003). Sosyolojik Bir Olgu Olarak Değerler Eğitimi Dergisi, 1 (3), 217 -239 Türk Dil Kurumu, http: //www. tdk. org. tr/index. php? option=com_gts&arama=gts&guid=TDK. GTS. 5 a 58 1967147252. 06342444 19

BILIMLERIN ODAĞıNDA KÜLTÜR TARIHI, KÜLTÜR FELSEFESI, EDEBIYAT, KÜLTÜREL ANTROPOLOJI 2. 11. 2020 Böylesine geniş içerikli kültür olgusu kültür tarihi gibi bir bilim dalının doğmasına neden olmuştur. Kültür tarihinin çalışma alanı; Düşüncelerin evrimi Arkeolojik bulgular, Antropolojik veriler, Bilimsel gelişmelerdir (Gülmez, 2013). Dr. Pınar KIZILHAN � 20

BILIMLERIN ODAĞıNDA KÜLTÜR Kültür tarihi, kurumları, toplumsal grup ve çevrelerin yaşam konu edinir. Dr. Pınar KIZILHAN tarzlarını ve kültür nesnelerini, popüler kültür geleneklerini 2. 11. 2020 Kültür tarihçileri, olayların tarihsel özelliklerinin ötesinde olayların psiko-sosyal boyutunu, olayların gerçekleştiği günlerde her kesimden dile getirilen tasvirlerin oluşturduğu yazılı metinleri, resimleri ve diğer görsel malzemeleri de değerlendirmektedir (Gülmez, 2013). 21

BILIMLERIN ODAĞıNDA KÜLTÜR 2. 11. 2020 kültür ve uygarlığın oluşması için öncelikli olarak bir kentin varlığı, belli bir iş, emek ve çabanın gerçekleştirilmesi, bir üretim olayına ulaşılması, bir Dr. Pınar KIZILHAN � Bir yönetim sisteminin oluşturulması (devlet, kent yönetimi) ön koşuldur (Gülmez, 2013). 22

BILIMLERIN ODAĞıNDA KÜLTÜR komşu ülke ve kentlerle Ticaret ilişkileri, Yazı ve dil dolaşımı, Bilimsel bilgilerin gelişmesi, Sanatsal, dinsel anıt v. b eserlerin yapımı izler (Gülmez, 2013). Dr. Pınar KIZILHAN 2. 11. 2020 � Bunu 23

BILIMLERIN ODAĞıNDA KÜLTÜR 2. 11. 2020 Kent yalnızca ortak bir yaşam alanı olmanın ötesinde, ortak bir ruh halinin de temsilcisidir çünkü kent yaşamı, belirli bir yerde sabit kalmayı gerektiren üretim ilişkilerine bağlıdır. Düzenli tarım, istikrarlı ticaret, sanayi kentin varlık nedeni olmuştur. Dr. Pınar KIZILHAN 24

BILIMLERIN ODAĞıNDA KÜLTÜR arasındaki etkileşimler kaçınılmazdır, şiddetli bir çatışma alanıdır (Gülmez, 2013). Dr. Pınar KIZILHAN uygarlıklar kültürlerarası etkileşimler aynı zamanda 2. 11. 2020 � Uygarlıklar 25

Demokrasi-kültür ilişkisi, ‘demokrasinin oluşumunda kent kültürü’ olarak da ele alınabilir. � Birinci ‘kent devrimi’ : Günümüzden 5000 yıl önce Mezopotamya’da verimli hilal denilen bölgede � İkinci ‘kent devrimi’: 1650’lerde Avrupa’da endüstri devrimi ile � Üçüncü ‘kent devrimi’: Günümüzdeki megapolisler… (Güvenç, 1995). 2. 11. 2020 Dr. Pınar KIZILHAN 26

BILIMLERIN ODAĞıNDA KÜLTÜR Edebiyat eserleri ve kültür insanlık kültürünün farklı ve benzer yanlarını, insanların ‘öteki’yi anlamalarına, kültürlerarası iletişim Dr. Pınar KIZILHAN Edebiyat eserleri 2. 11. 2020 kültürlerarası köprüdür (Gülmez, 2013). 27

KAYNAKLAR Anadolu Üniversitesi Yayınları. Dr. Pınar KIZILHAN Güvenç, B. (1995). Kültür ve Demokrasi. İstanbul, Gündoğan Yayınları. 2. 11. 2020 Gülmez, B. (2013). Evrensel bir kavram olarak kültür (İçinde: Kültür Tarihi). Eskişehir, 28