Praktische tips en adviezen MarieJos de Gier Verpleegkundig

Praktische tips en adviezen Marie-José de Gier Verpleegkundig Specialist

Opbouw presentatie • Werkgroep vermoeidheid • Definitie vermoeidheid • Praktische adviezen

definitie Kankergerelateerde vermoeidheid is een aanhoudend, subjectief gevoel van uitputting gerelateerd aan kanker of aan de behandeling ervan, dat interfereert met het dagelijks functioneren.

Definitie Vermoeidheid bij kanker verschilt van normale vermoeidheid door de intensiteit, de duur en de sensatie. Vermoeidheid bij kanker is heviger dan de vermoeidheid die men normaal gesproken na inspanning ervaart, reageert niet op rust of slapen, en is overweldigend in die zin dat men er niet overheen kan stappen. www. oncoline. nl

Uitingen vermoeidheid Kankergerelateerde vermoeidheid kent verschillende uitingsvormen c. q. dimensies: • lichamelijke vermoeidheid (bijv. zwakte, het niet in staat zijn tot het verrichten van lichamelijke inspanning, misselijkheid) • mentale vermoeidheid (bijv. concentratie- en geheugenstoornissen, moeite met denken, beslissingen nemen) • emotionele vermoeidheid (bijv. snel optredende geïrriteerdheid of emotionele labiliteit) • verminderde interesse en motivatie (bijv. geen zin in sex)

Wat kun je er aan doen? • • wees duidelijk naar uw omgeving. Geef uw grenzen aan en vertel wat de vermoeidheid met u doet. Vertel ook waarmee u bezig bent om het te verbeteren, kijk eens naar uw dagplanning; probeer uw activiteiten over de dag te verdelen, probeer (tijdelijk) andere hobby’s, iets wat past in uw veranderende levensritme, probeer goed en regelmatig te eten, schakel zonodig hulp in van een diëtist, rusten mag, maar niet te veel en niet te lang. Als u zich inspant lukt het ook vaak om u weer te ontspannen. Uw lichaam heeft dit nodig om in conditie te blijven, pas uw sportactiviteiten (tijdelijk) aan. Wandelen is prima om uw basisconditie te verbeteren, zorg goed voor uzelf. Als u er verzorgd uitziet, voelt u zich ook vaak goed, bespreek uw ervaringen met een lotgenoot.

Praktisch Persoonlijke hygiëne • Was je haren onder de douche en niet in de wastafel. Gebruik een rubberen antislipmat in bad of douche. Gebruik een krukje en een manuele douche. Het water niet te warm. • Gebruik een spons of borstel met een lange handgreep om de voeten en rug te wassen. • Gebruik een badjas in plaats van je af te drogen met een handdoek. • Laat een handgreep of staaf installeren om makkelijker uit bad te kunnen. • Ga zitten en laat de ellebogen op de wastafel rusten bij het wassen.

Praktisch Kleding • Draag geen te strakke kleding. Draag eerder gilets of vesten in plaats van truien. • Draag schoenen waar je onmiddellijk in kunt stappen (zonder veters/ elastische veters • Gebruik een schoenlepel met een lange greep.

Praktisch Mobiliteit • Draag schoenen met platte en schokdempende zolen of schoenen met binnenzolen. • Plaats stoelen op strategische plaatsen in huis zodat je kunt rusten indien nodig. • Gebruik een rolstoel voor lange wandelingen. • Gebruik evt. een rollator voor extra steun • Slaap eventueel op het gelijkvloers. • Pas het tempo aan • Denk praktisch • Houd dagboek bij/ energie verdelen

Praktisch Boodschappen • Maak een boodschappenlijstje op in de volgorde waarin de artikelen staan uitgestald in de winkel. • Gebruik altijd een winkelkarretje. Het kan ook dienst doen als steun. • Ga nooit alleen. Vraag hulp om de kar te vullen / boodschappen in te pakken/ artikelen op hoogte/ laagte aan te geven

Praktisch Huishoudelijk werk • Verdeel de huishoudelijke taken over de hele week en doe elke dag iets. Draag zware werkjes zo veel mogelijk over aan anderen. Schakel indien mogelijk een huishoudelijkehulp in. • Gebruik een rijdbare tas om boodschappen te doen. • Doe het huishoudelijk werk indien mogelijk al zittend. • Gebruik altijd een lange steel bij het afstoffen, dweilen, …

Praktisch In de keuken • Zittend werken • Laat een ander koken, kant-en klaar, maaltijdbezorging • Schep in keuken op bord: niet sjouwen • Bereid dubbele porties en vries in • Placemats ipv tafelkleed • Laat anderen de afwas doen/ vaatwasser inruimen

Praktisch Was & Strijk • Zittend werken (sorteren/ strijken) • Aparte waszakken voor sorteren was • Kritisch kijken naar wat moet worden gestreken

Praktisch Lichamelijke beweging • Conditie opbouwen/ oncologische revalidatie Oncomove Revalidatie 1 e lijn versus 2 e lijn = Rijndam Let op voeding: energiebron

Praktisch Ontspanning • Hobby moet ontspanning, plezier geven • Zoek aanpassing in hobby • Visite • Zoek afleiding • Verwennen • Inloophuis: lotgenotencontact, activiteiten

Praktisch Werk • Blijf in gesprek met werkgever en maak afspraken • Ga niet alleen naar controlerende instanties • Goed voorbereiden • Niet laten overvallen • Eerlijk zijn • Ken uw rechten en plichten: website NFK, Re-turn

Praktisch Slaap & Waakritme • Regelmatig ritme • Belemmerende factoren vermijden • Koele, rustige slaapomgeving • Beter 2 x kort dan 1 x lang rusten • Hulpmiddelen: kruik, elektrische deken, afleiding, oordopjes • Bij slapeloosheid, rusten en ontspannen • Slaaptherapeut

Praktisch Professionele hulp bij vermoeidheid • Nederlands Kenniscentrum Chronische Vermoeidheid (NKCV) : cognitieve gedragstherapie voor lang na behandeling • Het Helen Dowling Instituut (HDI) heeft de online-therapie ‘Minder moe bij kanker’

“Het is een moeheid die ik voor mijn ziekte niet kende. Toen was ik wel eens moe, nu ben ik uitgeput. Echt helemaal op. Fysiek, maar vooral ook mentaal. Er kan dan niets meer in mijn hoofd bij. ‘ “Ik denk dat ik ongeveer 30% van de energie heb die ik vroeger had. Ik heb geleerd om niet meer veel op 1 dag te plannen. ’s Avonds heb ik daarom meestal geen afspraken. Het lijkt alsof ik die tijd nodig heb om de dingen die me zijn overkomen te kunnen verwerken. ” Annemee

Samenvatting • • Veel voorkomend probleem Dagboek bijhouden Hulp VRAGEN + ACCEPTEREN Stel verwachtingen bij/ realiteit

literatuur • • Oncoline NFK Kanker. nl KWF

Afsluiting • ‘Vermoeidheid is onderdeel van uw leven maar vermoeidheid is niet uw leven!!!’