Pensioenakkoord hoe verder Pensioencongres Techniek Nederland Verzekeringen 12

Pensioenakkoord: hoe verder? Pensioencongres Techniek Nederland Verzekeringen 12 november 2019 Emile Soetendal

Pensioenakkoord gaat over veel onderwerpen 1. Minder snelle stijging AOW-leeftijd 2. Gezond werkend je pensioen bereiken 3. Vernieuwing pensioenstelsel 4. Uitkering ineens bij pensionering 5. Uniformering nabestaandenpensioen 6. Verkleinen kans op verlagen 7. Zelfstandigen 8. Witte vlek kleiner maken 12 november 2019 2

Routekaart vandaag ØDe organisatie van de uitwerking van het pensioenakkoord ØPlanning kabinet Ø“Hete hangijzers”. Vandaag: Ø Nieuw contract Ø Afschaffen doorsneesystematiek 12 november 2019 3

Organogram besluitvorming 12 november 2019 4

Bestuurlijk overleg ■ Afvaardiging: Minister met voorzitters FNV, CNV, VCP en VNO/NCW, MKB-Nederland en LTO. ■ Taken: Verantwoordelijk voor de monitoring van de uitwerking van het gehele pensioenakkoord. Geen day to day sturing, maar wel beschikbaar voor escalatie en bijsturing waar noodzakelijk. ■ Frequentie: Eens per kwartaal, voor het eerst in september 2019. ■ Ondersteuning: Projectsecretariaat SZW ■ Rapportage: Voortgangsrapportages aan Tweede Kamer in najaar 2019 en voorjaar 2020. 12 november 2019 5

Stuurgroep ■ Afvaardiging: DG Werk en afvaardiging van drie personen per geleding (kabinet (waaronder de voorzitter), bonden, werkgevers). Niet zijnde leden van het bestuurlijk overleg (rollen en personen scheiden). Externe deskundigen zijn adviserend lid van de stuurgroep: DNB, AFM, CPB, Pensioenfederatie en Verbond van Verzekeraars. ■ Taken: ■ De stuurgroep is binnen de kaders van het pensioenkaders besluitvormend op de thema’s ‘contract’ en ‘transitie afschaffing doorsneesystematiek’, waarbij afwijking van het pensioenakkoord wordt geëscaleerd naar het bestuurlijk overleg. ■ De stuurgroep monitort de voortgang van het totale proces van de afspraken uit het Pensioenakkoord, inclusief de onderwerpen waarvoor de stuurgroep niet primair aan de lat staat (zoals AOW, witte vlek, kortingen etc. ). Verantwoordelijken voor deze onderwerpen rapporteren aan de stuurgroep. ■ Frequentie: Eens per zes weken, voorbereidende bijeenkomst in juli 2019, eerstvolgende bijeenkomst 12 september ■ Ondersteuning: Projectsecretariaat SZW ■ Rapportage: Voortgangsrapportage (eens per kwartaal) aan bestuurlijk overleg. 12 november 2019 6

Voorbereidingsgroep ■ Afvaardiging: Directeur AV en afvaardiging van drie personen per geleding (kabinet (waaronder de voorzitter), bonden, werkgevers). Niet zijnde leden van de stuurgroep (rollen en personen scheiden). Eén persoon per adviserend lid van de stuurgroep. ■ Taken: Alle stukken die aan de stuurgroep worden aangeboden, worden voorafgaand aan de stuurgroep gepresenteerd en besproken in de voorbereidingsgroep en voorzien van een (gedragen) advies. Discussie in de voorbereidingswerkgroep kan aanleiding geven om de stukken aan te passen voor verzending aan de stuurgroep. ■ Frequentie: Dit orgaan komt twee weken voor de stuurgroep bijeen (dus eens per zes weken). ■ Ondersteuning: Projectsecretariaat SZW ■ Rapportage: rapporteert (eens per zes weken) aan de stuurgroep. 12 november 2019 7

Technische werkverbanden ■ Op dit niveau vindt de feitelijke uitwerking plaats. Er wordt gewerkt in werkverbanden (bijv. afschaffen doorsneesystematiek, transitie, contract, rekenregels, beleggingsbeleid) onder regie van SZW. ■ Taken: Kleine werkverbanden van experts werken op basis van heldere opdrachten van de stuurgroep en onder aansturing van kartrekkers onderdelen van de uitwerking uit en komen met concrete voorstellen of opties voor de voorbereidingswerkgroep. ■ Frequentie: zo vaak als nodig is. ■ Ondersteuning en rapportage: Het projectsecretariaat bewaakt de voortgang en verbindt de verschillende werkverbanden m. b. t. planning en inhoud. De werkverbanden rapporteren via het projectsecretariaat aan de voorbereidingsgroep. 12 november 2019 8

10 technische werkverbanden (1) ■ Thema contract 1. Nieuw contract 2. Beleggingsbeleid 3. n. FTK 4. WVP+ (Wet verbeterde premieregelingen) 12 november 2019 9

Technische werkverbanden (2) ■ Thema Transitie 1. Overstap degressieve opbouw 2. Besluitvorming 3. Invaren 4. Compensatie ■ Horizontale thema’s 1. Fiscaal kader 2. Informatie 12 november 2019 10

Planning op hoofdlijnen 2019 Nadere uitwerking tweede pijler in stuurgroep o September 2019 roadmap naar Kamer o Najaar 2019 voortgangsrapportage naar de Kamer 2020 Voorjaar 2020: uitwerkingsnota en Kamerdebat over resultaten stuurgroep Opstellen + behandeling wetsvoorstel (gericht op inwerkingtreding per 1/1/2022). 2021 Parlementaire behandeling wetsvoorstel 12 november 2019 11

Pensioenakkoord: Sociale partners kunnen kiezen uit twee typen premieregelingen 1. Een nieuwe premieregeling waarbij de premie onmiddellijk rente- en leeftijdsafhankelijk wordt omgezet in voorwaardelijk pensioen (“regeling met annuïteiten”). 2. De bestaande verbeterde premieregeling, maar dan met leeftijdsonafhankelijke premie die wordt gestort in een persoonlijk pensioenvermogen dat volgens een life cycle wordt belegd (WVP+). Ø In de periode vóór pensionering wordt dit pensioenvermogen geleidelijk omgezet in voorwaardelijke annuïteiten in een risico delend uitkeringscollectief. Ø De SER heeft het kabinet gevraagd om voldoende waarborgen voor het overeind houden van de verplichtstelling aan het fonds in dit contract. Ø Het kabinet gaat daartoe onderzoeken of het aanvullende instrumenten voor risicodeling kan toevoegen, bijvoorbeeld een begrensde solidariteitspremie of een mechanisme om macro-langlevenrisico gericht te delen. 12 november 2019 23/04/2018 12

Gevolgen invoering nieuw pensioencontract ■ De pensioenuitkering wordt flexibeler en beweegt mee met goede en slechte beleggingstijden. ■ Dat betekent dat de pensioenuitkering de ene keer omhooggaat en de andere keer daalt. ■ Pensioenfondsen kunnen de pensioenen eerder indexeren/verhogen respectievelijk korten/verlagen ■ De extra financiële buffers die fondsen nu moeten aanhouden, zijn niet meer nodig 12 november 2019 23/04/2018 13

Maar…… Nieuw pensioencontract biedt geen oplossing voor huidige financiële kwetsbaarheden Ø Pensioenvermogen wordt niet groter Ø Pensioenproduct wordt niet goedkoper 12 november 2019 14

De grote trek naar het nieuwe pensioencontract 12 november 2019 15

De weg naar een nieuw pensioencontract gaat over drie transities 1. als gevolg van de afschaffing doorsneesystematiek (van tijdsevenredige opbouw naar degressieve opbouw) 2. als gevolg van de aanpassing van het fiscale kader 3. als gevolg van de overstap op een ander type pensioencontract evt. inclusief het ‘invaren’ van bestaande pensioenaanspraken en rechten in een ander pensioencontract als sociale partners daartoe besluiten 2 en 3 blijven buiten beschouwing 12 november 2019 23/04/2018 16

Wat is doorsneesystematiek? 12 november 2019 17

Van tijdsevenredige opbouw naar degressieve opbouw Ø Ø Leeftijdsafhankelijke pensioenopbouw……. . is dat benadeling van ouderen? Meer pensioenopbouw voor jongeren Invoering van degressieve opbouw halverwege de pensioenrit met doorsneesystematiek…. nadeel 12 november 2019 18

Van tijdsevenredige opbouw naar degressieve opbouw ■ Vermindert perspectief op pensioenopbouw voor de huidige beroepsbevolking ■ Effecten verschillend per pensioenuitvoerder Plaatje: combinatie van afschaffen doorsneesysteem en invaren 12 november 2019 19

Evenwichtige overgang naar degressieve opbouw 1. Is compensatie nodig? 2. Financieringsbronnen 3. Gevolgen voor groepen 4. Wat is evenwichtig? 12 november 2019 20

Evenwichtige overgang naar degressieve opbouw Is compensatie nodig? § Betreft toekomstige opbouw § Inbreuk op redelijkerwijze te verwachten perspectief (bijvoorbeeld uniform pensioenoverzicht (UPO), pensioenregister) § Verminderen juridische risico’s § Spreiden lasten over generaties § Afgesproken in pensioenakkoord: ja, compenseren Ø kostenneutraal Ø evenwichtig 12 november 2019 21

Evenwichtige overgang naar degressieve opbouw Wat zijn financieringsbronnen? ■ Premie uit langere beleggingshorizon Ø Meer/minder afhankelijk bestandsopbouw ■ Premie uit verhoging fiscale pensioenrekenleeftijd van 67 naar 68 Ø Vaak al anders ingezet ■ Dubbele transitie: bij invaren eerder indexeren Ø Alleen als nu uitkeringsregeling onder FTK + bereid tot invaren ■ Gericht inzetten buffers Ø Alleen als nu uitkeringsregeling en buffers ■ Gericht inzetten extra premie Ø Mits passend binnen fiscale ruimte 12 november 2019 22

Evenwichtige overgang naar degressieve opbouw Gevolgen voor groepen ■ Kostenneutraal? Ø voor de overheid? ■ Premie: werkgevers en actieven Ø Gericht of ongericht? Ø Gericht: nieuwe instroom betaalt wel, krijgt niet ■ Buffer: (voormalige) deelnemers en pensioengerechtigden Ø O. a. dubbele transitie Ø Gericht of ongericht? Ø Gericht: pensioengerechtigde betaalt wel, krijgt niet ■ Open en onvoorwaardelijk om arbeidsmarktbelemmeringen te voorkomen 12 november 2019 23

Evenwichtige overgang naar degressieve opbouw Wat is evenwichtig? Ø Hoe komen pensioenuitvoerders tot een evenwichtige compensatie in een situatie waar bij de belangen van gepensioneerden niet (altijd) synchroon lopen met die van actieve deelnemers? Ø Evenwichtigheid is een open norm die zich op pensioenfondsbestuurders richt en waarbij pensioenfondsen veel beleidsvrijheid hebben om er invulling aan te geven. Ø Het is daarom niet eenvoudig aan te geven wanneer bepaalde effecten van de transitie wel of niet evenwichtig zijn. 12 november 2019 24

Evenwichtige overgang naar degressieve opbouw Wat is evenwichtig? ■ Evenwichtigheid is open norm Ø Maximeren achteruitgang? Ø Deze transitie sec of eerdere veranderingen meenemen? Ø Verandering t. o. v. verleden of toestand na verandering? Ø Boter bij de vis of verbeterd perspectief? ■ Kan iedere uitvoerder evenwichtig over? Verschillen in: Ø Vanuit uitkeringsregeling of premieregeling: dubbele transitie? Ø Omvang buffer Ø Premieruimte binnen fiscale kader Ø Bestandsopbouw 12 november 2019 25

Wat maakt het lastig? ■ Verschillen in de regeling waar vandaan de transitie start (uitkeringsovereenkomst, premieregeling) ■ Verschillen in financieringsbronnen en mate van compensatie ■ Verschillen in b. v. bestandsopbouw (per pensioenuitvoerder) ■ De kosten van de transitie worden door belanghebbenden gedragen ■ Evenwichtige belangenafweging is uitdaging. 12 november 2019 26

Tot slot. Welk antwoord is juist? A. De vernieuwing van het pensioenstelsel gaat door B. De vernieuwing van het pensioenstelsel gaat niet door C. Althans niet in 2022 D. Anders 12 november 2019 27

The end 23/04/2018 28

Contactinformatie Naam: Emile Soetendal 070 76 20 237 Soetendal@pensioenfederatie. nl 29