LME VE DEERLENDRME DERS Prof Dr Nadir elikz

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME DERSİ Prof. Dr. Nadir Çeliköz Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi

ÖLÇME ARAÇLARI

ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN ÜÇ TEMEL NİTELİK VARDIR. . GÜVENİRLİLİK. GEÇERLİK. KULLANIŞLILIKTIR.

GÜVENİRLİK • Bir ölçme aracının ölçme sonuçlarındaki kararlılık derecesidir. Yani şartlarda bir değişiklik olmadıkça ölçüm sonuçlarının aynı olması gerekir. Örnek 1; • birinci ölçümde bir masanın boyu 95 cm • ikinci ölçümde bir masanın boyu 85 cm • üçüncü ölçümde bir masanın boyu 110 cm • Örnek 2; • birinci ölçümde bir masanın boyu 90 cm • ikinci ölçümde bir masanın boyu 90 cm • üçüncü ölçümde bir masanın boyu 90 cm kararlı değil kararlı-güvenilir • Güvenirlik ölçümlerin hatasızlık derecesi ya da gerçeği yansıtma derecesidir • Ölçmede güvenirlik; öğrencilerin aldıkları puanlarla gerçek puanları arasındaki korelasyonun karesidir • Ölçümlere, ölçmeye konu olmayan faktörlerin karışması güvenirliği azaltır • Sistematik hatalar geçerliliği, tesadüfi hatalar güvenirliği azaltır. • Örneğin yanlış hazırlandığı için cetvelin 20 cm yerine 19 santim ölçmesigeçerliliği düşürür • Örneğin 20 cm’lik bir cetvelin dikkatsizlik sonucu 19, 18, 21 cm ölçmesigüvenirliği düşürür

TESTİN GÜVENİRLİĞİNİ TAHMİN YÖNTEMLERİ GÜVENİRLİK Testin Tekrarı Puanlayıcı Güvenirliği Eşdeğer Formlar Testi Yarılama İç Tutarlılık Cronbach Alpha KR-20 ve KR-21

GÜVENİRLİĞİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER • Testin uzunluğu • Test maddelerinin ifadesi • Testin açıklaması • Grubun homojenliği • Testin güçlüğü • Testin süresi • Puanlamadaki objektiflik • Ölçmenin yapılış şartları • Güvenirliği hesaplama yöntemleri

GEÇERLİLİK • Ölçülmek istenen değişkenin amaca uygun olarak ölçülebilmesi • Hiç bir ölçme aracının geçerliliği tam değildir • Testin en önemli özelliği geçerliliğidir • Test puanlarıyla kıriterler takımı arasındaki ilişki katsayısına geçerlilik katsayısı denir. -1 ile +1 arasında değişir • Geçerliliği; güvenirlikle ilgili tüm faktörler etkiler • Yanlılık etkiler

TESTİN GEÇERLİLİĞİNİ TAHMİN YÖNTEMLERİ GEÇERLİLİK Kapsam Geçerl. Yapı Geçerliliği Kıriter Geçerliliği Görünüş Geçerl. Yordama Uyum

ÖLÇMEDE KULLANIŞLILIK • Ölçme ekonomik olmalı • Hazırlama ve değerlendirme süresi normal olmalı (Test ve kompozisyon sınavları hazırlık ve değerlendirme aşamaları ters süre alan sınavlardır) • Uygulama süresi uygun olmalı • Puanlama kolay olmalı. . .

GÜVENİRLİĞİ ARTIRMA YOLLARI 1. Soru sayısı az olmayacak 2. Sorular açık, anlaşılır ve kesin cevaplı olacak. 3. Sınav süresi, bilen bütün öğrencilerin bütün soruları cevaplandırmalarına yetecek. 4. Bir soru, sınava katılanların en az yarısı tarafından doğru olarak cevaplandırılacak. 5. Puanlama objektif olacak. Çeşitli uzmanlar aynı cevaplara aynı puanı verecek. 6. Ölçme hataları yapılmayacak.

GEÇERLİLİĞİ ARTIRMA YOLLARI 1. Her soru bir hedef davranışı ölçmelidir. 2. Her soru, bilenlerin doğru cevaplandırabileceği, bilmeyenlerin ise doğru cevaplandıramayacağı nitelikte olmalıdır. 3. Sınav, hem kapsayıcı hem dengeli (her hedefi temsil edebilen) bir tarzda olmalıdır. 4. Sınav, güvenilir olmalıdır. Güvenirlik yoksa geçerlik de yoktur. 5. Soruların zorluğu iyi ayarlanmalı, bütün öğrencilere hitap etmelidir.

EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI

YAZILI YOKLAMA Tanım: Yazılı olarak verilen birkaç sorunun cevaplandırılmasıdır. Özellikler: • Cevaplar, cevaplayıcı tarafından yazılmak durumundadır. • Soru ve cevaplar yazılıdır. • Soruların hazırlanması kısa zaman alır. • Cevaplama zamanı uzundur. • Cevaplayıcı istediği cevabı verebilir (yoruma açık). • Kısmi puan verilebilir. • Puanlaması daha çok subjektiftir. • Puanlaması güç ve uzun zaman alır. • İleri düzey davranışlarının ölçülmesi için uygundur • Şans başarısı yok denecek kadar azdır. • Puanlama ve cevap anahtarı hazırlanması geçerlik ve güvenirliği artırmak için gereklidir.

KISA CEVAPLI TESTLER Tanımı: Bir sözcük, bir rakam veya en fazla bir cümle ile cevaplandırılması gereken sorulardan oluşan sınavlardır. Özellikleri: • Cevaplar kısadır. • Cevaplayıcı istediği cevabı verebilir. • Soru sayısı çoktur. • Puanlaması yazılı yoklamaya göre daha objektiftir. • Cevaplar öğrenci tarafından düşünülüp bulunur. • Şans başarısı oldukça düşüktür. • Puanlaması yazılı yoklamaya göre daha kolaydır.

SINIFLAMA GEREKTİREN TESTLER Tanımı: Doğru ya da yanlış önermeler halinde verilen ifadelerin, kapsamındaki fikre göre D-Y olarak sınıflandırılması istenilen sınavlardır. Özellikleri: • Cevaplar D-Y halindedir. • Zamanın çoğu okumaya ve cevabı bulmaya ayrılır. • Soru sayısı çoktur. • Puanlaması objektiftir • Şans başarısı çok yüksektir. (%50) • Puanlaması Kolaydır

SÖZLÜ SINAVLAR Tanımı: Sözlü olarak verilen soruların sözlü olarak cevaplandırılması istenen sorulardır. Özellikleri: • Cevaplar sözlüdür. • Sınav bireyseldir. • Soru sayısı azdır. • Her öğrenciye farklı sorular sorulacağından ağırlıkları eşit olmayabilir. • Cevaplama iyice düşünülmeden yapılır. • Puanlaması genel izlenime göre yapılır. • Öğrencinin bireysel özelliği cevaplama davranışını etkiler. • Puanlamaya öğrencinin konuşması, giyimi gibi nedenler karışabilir. (Puanlama subjektifdir)

ÇOKTAN SEÇMELİ TESTLER Tanımı: Sorulan bir sorunun cevabını, verilen cevaplar arasından seçme gerektiren maddelerden oluşan testlere çoktan seçmeli, yada seçme gerektiren testler denilmektedir.

ÖĞELERİ Madde kökü madde ile ne sorulduğunu ifade eden ve sorunun çözümü için gerekli bilgileri veren kısımdır Seçenek madde kökündeki soruya, olası doğru cevap olarak verilen ifadelerdir Anahtarlanmış cevap (doğru cevap), madde yazanı tarafından doğru olarak belirtilen seçenektir. Çeldirici, bir maddenin anahtara göre yanlış olan seçenekleridir. Madde Formu Çoktan seçmeli testin belirtilen dört öğesiyle beraber tamamına denir.

ÖZELLİKLERİ • Çoğu zaman doğru cevap madde formu içerisinde verilir. • Zamanın büyük bir kısmı soruyu okumaya ve cevabı düşünmeye ayrılır. • Soru sayısı çoktur. • Puanlaması objektiftir. • Şans başarısından etkilenir. (%25) • İleri düzeydeki davranışları ölçülmesi zordur. • Puanlaması kolay ve az zaman alır. • Hazırlaması uzun zaman alır. • Cevaplama işaretleme ile olur.

ÇOKTAN SEÇMELİ TESTLERDE MADDE TİPLERİ: Doğru Cevaba Göre Sınıflama • Doğru cevabı kesin ve biricik olan maddeler • Anahtarlanmış cevabı en doğru olan maddeler • Anahtarlanmış cevabı birden fazla olan maddeler • Birleşik cevap gerektiren maddeler • Doğru cevabı gizli maddeler:

Madde Köküne Göre Sınıflama • Kökü soru kipinde olan maddeler • Kökü eksik cümle yapısında olan maddeler • Kökü olumsuz maddeler

Maddelerin Gruplanışlarına Göre Sınıflama • Ortak köklü maddeler • Ortak seçenekli maddeler

SORU YAZIMINDA DİKKAT NOKTALARI • Anlaşılır ve açık yazılmalı. ’Çoğu zaman , bazen, . . ’gibi ifadeler kullanılmamalı. • Mümkün olduğunca az kelime ile ifade edilmeli. • Dili cevaplayıcının düzeyinin altında olmalı. • Soru bir kaynaktan olduğu gibi alınmamalı. • Sorular birbirinden bağımsız cevaplandırılmalı. • Bir maddede verilen bilgi başka bir maddenin cevabını açıklamamalı.

• Sorular noktalama kurallarına uygun yazılmalı. • Soru iki ayrı sayfaya bölünmemeli. • Seçeneklerin ifade, tarz ve uzunlukları benzer olmalı. • Soru okunduğunda seçeneklere bakılmadan doğru cevap bulunabilmeli. • Çeldiriciler bilmeyene doğru gibi görünmeli.

• Yazımda kolay okunacak bir punto büyüklüğü ve yazı tipi seçilmeli. • Olumsuz ifadeler belirgin halde yazılmalı. • Çeldiriciler yazım yanlışlığı yaparak oluşturulmamalı. • Çeldirici bulmada güçlük çekiliyorsa, zayıf çeldirici yazmak yerine madde formu değiştirilmeli. • Maddelerin seçenekleri mümkünse alta gelecek sıralarda verilmelidir. • Eğer, yerden tasarruf yapıp kısa olan seçenekleri yana yazmak

• Doğru cevaplar seçeneklere yaklaşık olarak eşit sayıda dağıtılmalı. • Seçenekleri belirtmede büyük harfler kullanılmalı, küçük harf kullanılmamalı. • Sorular arasında ve madde kökü ile seçenekler arasında fark edilebilir düzeyde boşluk bırakılmalı. • Ortak köklü ve ortak seçenekli maddeler birer çizgi ile diğerlerinden ayrılmalı.

• “Yukarıdakilerden hepsi” seçeneği dikkatli kullanılmalı; birinin yanlışlığı açıkça belli ise kullanılmamalı. • “Hiçbiri” seçeneği dikkatli kullanılmalı; en doğru cevabı gerektiren madde formunda kullanılmamalı. • “Hepsi” ve “Hiçbiri” seçenekleri aynı anda kullanılmamalı. • Anlamlı bir sıraya konulabilen seçenekler bu sıraya göre verilmeli. • Seçenek sayısı öğrenci düzeyine uygun olmalı. • Bir testte bütün maddeler aynı sayıda seçeneğe sahip olmalı. • Doğru cevaplar test formu içerisine belirli bir örüntüyle yerleştirilmemeli.

TEST HAZIRLAMA • Testin amacının belirlenmesi (Ara sınav, hazır bulunuşluk vb. ) • Test kapsamında yer alacak davranışların, konu ve düzeylerinin saptanması (Belirtke tablosunun hazırlanması) • Testte kullanılacak uygun soru belirlenmesi (Ortak köklü vb. ) • İlgili soruların hazırlanması • Test güçlüğünün belirlenmesi (Ortak güçlük vb. ) • Testin oluşturulması • Testin uygulanması • Testin sonuçlarının değerlendirilmesi • Sonuçların istenen amaçlar için kullanılması

SORULAR 1. Bir testte kendi başına puanlanabilecek en küçük birim hangisidir? a) madde takımı b) soru kökü c) test maddesi d) test bataryası e) seçenek

SORULAR 2 -5. Soruları Aşağıdaki soruya göre cevaplandırınız. 2) Aralıklı ya da oranlı ölçeklerde iki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi açıklamakta kullanılan korelasyon katsayısının isminin baş harfi nedir? a) K b) S c) G d) P e) L

SORULAR 3) Yukarıda verilen soru bilişsel alanın hangi basamağındaki davranışı ölçmeye yöneliktir? a) bilme b) Kavrama c) uygulama d) Analiz e) sentez

SORULAR 4. Yukarıda verilen soru, çoktan seçmeli soru hazırlamada kullanılan formatlardan hangisine uygun olarak hazırlanmıştır? a) birleşik cevap gerektiren madde formatı b) doğru cevabı gizli olan madde formatı c) ortak köklü madde formatı d) cevabı en doğru madde formatı e) kökü eksik cümle olan madde formatı

SORULAR 5) Yukarıda verilen sorunun, yalnızca baş harfi buldurmaya yönelik olarak hazırlamasının nedeni aşağıdakilerden hangisi olamaz? a) maddenin ayırt edicilik gücünü artırmak b) seçeneklerden tanıyarak cevaplamayı önlemek c) çeldiricilerin işlerliğini artırmak d) testin toplam süresini azaltmak e) maddenin güçlük düzeyini artırmak

SORULAR 6) Hangisi tamamlamalı test maddelerinin üstün olduğu yön ya da yönleri göstermektedir? I) şans faktörü II) örnekleme III) değerlendirme a) yalnız I b) yalnız II c) yalnız III d) I ve II e) II ve III

SORULAR 7) Verilen cevap şıklarından doğru cevabın dışında kalanlara. . . . denir? a) doğru cevap b) çeldirici c) madde formu d) seçenek e) madde

SORULAR 8) Bir test maddesinin kağıt üzerinde aldığı şeklin bütününe. . . . denir? a) doğru cevap b) çeldirici c) madde formu d) seçenek e) madde

SORULAR 9) Aşağıda üstün olduğu yönler verilen test türü hangisidir? I) objektiftir, puanlaması oldukça kolaydır II) örnekleme özelliği oldukça üstündür III) ayırt etme ve yargıyı gerektiren davranışların ölçülmesinde oldukça geçerlidir a) çoktan seçmeli b) doğru-yanlış c) Eşleştirmeli d) Tamamlamalı e) sözlü yoklama

SORULAR 10) Aşağıdaki test türlerinden hangi ikisi benzerlik taşımaktadır? I) çoktan seçmeli II) doğru-yanlış III) tamamlamalı IV) yazılı yoklama V) eşleştirmeli a) I-II b) II-III c) III-IV d) I-V e) III-V

SORULAR 11) Testin maliyeti daha çok hangi özelliğini etkiler? a) objektiflik b) güvenirlik c) kullanışlılık d) ayırt edicilik e) tutarlılık

SORULAR 12) Hangisi objektif testler içerisinde yer almaz? a) yazılı yoklama b) doğru-yanlış c) tamamlamalı d) çoktan seçmeli e) eşleştirmeli

SORULAR 12) Bir ölçme değerlendirme uzmanı, geçerlilik ve güvenirlik arasındaki ilişkiyi: “mahkemede her sorulduğunda tanığın aynı cevabı vermesi, onun doğru söylediği anlamına gelmez”. şeklindeki bir örnekle açıklamıştır. Bu örnekte uzman neyi vurgulamaktadır? a) geçerlilik için güvenirliğin şart olduğu b) güvenirliğin geçerliliğe göre daha önemli olduğu c) geçerliliğin güvenirliğe göre daha önemli olduğu d) geçerlilik için güvenirliğin gerekli fakat yeterli bir şart olmadığı e) hem geçerliliğin hem de güvenirliliğin şart olduğu

SORULAR 12) Hangisi objektif testler içerisinde yer almaz? a) yazılı yoklama b) doğru-yanlış c) tamamlamalı d) çoktan seçmeli e) eşleştirmeli