Kinezyterapia historia podstawy teoretyczne Marta WoldaskaOkoska l Caa

Kinezyterapia – historia, podstawy teoretyczne Marta Woldańska-Okońska

l Cała wiedza medyczna ma dwa potężne filary, na których się wspiera. Są nimi ćwiczenia fizyczne i dietetyka l Ćwiczenia wzmacniają, a nieczynność osłabia ciało Hippokrates Metody i idee jego szkoły znamy z zachowanego dzieła Corpus Hippocraticum, stanowiącego zbiór Hippocraticum około siedemdziesięciu pism lekarskich sprzed połowy IV wieku p. n. e. zebranych 100 lat po śmierci Hipokratesa. Stworzył pierwsze opisy dotyczące zimna, ciepła słonecznego, światła i ćwiczeń fizycznych jako zabiegów leczniczych.

salus aegroti suprema lex primum non nocere

l Ruch to życie, a bezruch to śmierć Blaise Pascal Francuski matematyk, fizyk i filozof religii. Miał znaczący wkład w konstrukcję mechanicznych kalkulatorów i mechanikę płynów; sprecyzował także pojęcia ciśnienia i próżni. W swoich opracowaniach bronił metody naukowej. Zajmował się teorią prawdopodobieństwa l Ruch jest w stanie zastąpić prawie każdy lek, ale wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu Wojciech Oczko Doktor medycyny i filozofii, nadworny lekarz królów polskich. Jeden z twórców medycyny polskiej, syfilidiolog i pisarz medyczny. Przeżdziak B. : Historia rehabilitacji w świecie i w Polsce. W: Kwolek A. : Rehabilitacja medyczna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa

Definicja l l l Kinezyterapia (gr. kinesis - ruch) - leczenie ruchem, gimnastyka lecznicza. Ruch staje się środkiem leczniczym, mającym wpływ na cały organizm. Leczenie polegające na ćwiczeniach ruchowych. Zadaniem kinezyterapii jest maksymalne usunięcie niesprawności fizycznej i przygotowanie do dalszej rehabilitacji, np. zawodowej http: //www. sportbb. pl/

Definicja l l Kinezyterapia to zbiór środków, ćwiczeń i działań ruchowych stosownych w celu osiągnięcia określonego efektu leczniczego Metody w kinezyterapii powstają dzięki podbudowie teoretycznej wskutek zdobycia długotrwałego doświadczenia w leczeniu pacjentów ze schorzeniami o jednolitej etiologii. Nie znaczy to jednak, że do takich samych lub lepszych efektów nie można dojść inną drogą przy wykorzystaniu innych koncepcji i środków. Ta okoliczność stanowi podstawę rozwoju i doskonalenia metod kinezyterapeutycznych.

Cele kinezyterapii Uzyskanie maksymalnej poprawy utraconej funkcji l l l l Zapobieganie ograniczeniom ruchomości w stawach Zapobieganie osłabieniu mięśni i ich zanikom Zapobieganie obrzękom Przywracanie prawidłowej ruchomości w stawach oraz siły i wytrzymałości mięśni Reedukacja nerwowo-mięśniowa Poprawa koordynacji i równowagi Korekcja wad postawy ciała Woźniewski M. : Kinezyterapia. W: Kwolek A. (red. ): Rehabilitacja medyczna. Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Wrocław 2004, wydanie 1, 375.

Cele kinezyterapii l l l Pobudzanie czynności o. u. n. Zwiększanie wydolności i sprawności ogólnej Ułatwianie wystąpienia procesów kompensacji Zabezpieczanie przed wykształceniem nieprawidłowych stereotypów ruchowych Zapobieganie skutkom hipokinezji w układzie krążenia i oddychania oraz w innych układach.

Skutki stosowania terapii ruchem l l l l l Zwiększenie siły mięśniowej Poprawa zakresu ruchu Zmniejszenie podwyższonego napięcia mięśni Poprawa wydolności krążeniowo - oddechowej Podwyższenie poziomu endorfin (zmniejszenie dolegliwości bólowych) Zwiększenie wydzielania mazi stawowej Podwyższenie lub obniżenie ciśnienia krwi Nasilenie procesów przemiany materii Usprawnienie działania narządów układów trawienia i wydalania Hamowanie odruchów patologicznych

Starożytny Egipt • Szeroko stosowano namaszczanie ciała z masażem (papirusy sprzed 5000 lat pne) oraz elementy gimnastyki leczniczej. • Płaskorzeźby z grobu Ptahhotepa przedstawiają ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha i grzbietu oraz ćwiczenia przypominające zwisy (2400 pne). http: //www. google. pl/imgres? q=grób+Ptahhotepa&hl

Systemy gimnastyczne w starożytnych Chinach l l Początków kinezyterapii można doszukiwać się już w systemie filozoficznym Konfucjusza (2700 lat pne), który eksponował znaczenie określonych pozycji ciała w uzyskaniu efektów profilaktyczno-leczniczych Najstarszym systemem ćwiczeń jest kong-fou. Nazwa ta oznacza dosłownie „ człowieka pracującego z artyzmem” 1200 pne. Cong – artysta, Fou – człowiek. Kong Fou – przetrwały jako sztuka walki W starożytnych Chinach we wszystkich prowincjach znajdowały się elitarne szkoły gimnastyki leczniczej, kształcące lekarzy, których uczono metody: Tao-See, wykorzystanie energii seksualnej kobiet i mężczyzn dla zdrowia. Tantra w Indiach System Szeng – przeznaczony dla osób starszych, z przewagą ćwiczeń gimnastycznych wykonywanych w pozycji siedzącej i leżącej

Systemy gimnastyczne w Chinach l l Tai Chi. Za twórcę Taijiquan (lub Tai Chuan) uważa się taoistycznego mnicha o imieniu Chang San-Feng (1391 - 1459 – dynastia Ming), legenda głosi, że stał się nieśmiertelny. W rodzinie Chen jej przedstawiciele słynęli ze stylu Pao Chui (wystrzałowego boksu) Obserwacja przyrody - San Feng pojął przewagę miękkości nad twardością oraz wyższość ustępowania nad stawianiem oporu. Styl Yang, obecnie najbardziej popularny na świecie, został stworzony przez Yang Lu Chana (1799 -1872) Z przewagą ćwiczeń oddechowych, charakteryzujący się starannym doborem ćwiczeń gimnastycznych w zależności od możliwości ćwiczącego

Starożytne Indie l l l Opis ćwiczeń leczniczych w świętych księgach Wedy (Ayur Weda - system medycyny indyjskiej) 3000 lat pne Starożytni Hindusi byli prekursorami balneoterapii, kładli bowiem duży nacisk na zachowanie higieny ciała i wykorzystywali stosowanie zabiegów przyrodoleczniczych: kąpieli wodnych zimnych i ciepłych, kąpieli parowych oraz kąpieli w gorącym piasku. Yoga (Hatha-joga)(początki II tysiąclecia pne), system religijnej medytacji, uwzględniający szereg ćwiczeń fizycznych, opisany w II wieku pne w dziele Yogasuthra

Starożytna Grecja i Rzym l l l Za twórcę medycyny jako nauki uważany jest Hipokrates ( 460 -370 pne), którego uznaje się również za jednego z prekursorów gimnastyki leczniczej. Na podstawie obserwacji i doświadczeń wyciągał wnioski prowadzące do ustalenia diagnozy – metoda EBM (Aulus Cornelus) Aurelius Celsius 25 p. n. e. , zm. ok. 50 n. e. – stosował gimnastykę, terapię wodną, stworzył szereg przyrządów ułatwiających ćwiczenia. Galen (129 -199) – lekarz gladiatorów, anatom Dziedziny - fizjologia ćwiczeń, mechanika oddychania, Galen dokonał podziału gimnastyki na: właściwą (zdrowotną), wojskową (wojenną), atletyczną (sportową). Wyróżnił ćwiczenia wstępne, właściwe i końcowe.

Islam l l Spadkobiercą kultury antycznej był świat islamu. W szczególności należy wymienić Abu Ali Ibu Sina ( 980 -1037) Awicennę. Wskazywał on na znaczenie ruchu jako metody poprawy przemiany materii, zalecał stosowanie wszelakiego ruchu w leczeniu i profilaktyce, zalecał ćwiczenia łączone z masażami i natryskami Był autorem 450 książek z szerokiego zakresu wiedzy, z których wiele traktowało na tematy filozoficzne i medyczne, z których najbardziej znane to Kanon medycyny. Aldona Mikusińska, Anna Rossa, Anna Tarnowska: Wielkie biografie. 1, Przywódcy, reformatorzy, myśliciele. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 186 -187.

Europa l l Najwybitniejszym lekarzem Odrodzenia był Paracelsus (1493 -1541) zwany ojcem medycyny nowożytnej, profesor Uniwersytetu Bazylejskiego, nauczał nie po łacinie, lecz po niemiecku. Wprowadził on do lecznictwa alkohol, sole arsenu, miedzi, ołowiu i srebra oraz opracował reguły dawkowania leków. Uważany za twórcę i propagatora lecznictwa naturalnego, w tym wodolecznictwa. Ambroży Pare ( 1510 -1590 r) cyrulik wojsk francuskich. Wskazywał on na konieczność stosowania ćwiczeń leczniczych usprawniających po złamaniach i amputacjach

Europa l l Francis Glisson( 1599 -1677) brytyjski lekarz i anatom, propagował ćwiczenia przy leczeniu zniekształceń klatki piersiowej i kręgosłupa. Wprowadził on pętlę wyciągową za głowę, stosowana jest ona dzisiaj i nazwana jego imieniem Nicolas Andry, lekarz francuski, wprowadza ćwiczenia w wadach postawy tzw. ćwiczenia antygrawitacyjne

Europa l l Pehr Henrik Ling (oraz syn Hjalmar Ling) stworzył system gimnastyki zdrowotnej zwierający ćwiczenia aktywne, pasywne i oporowe, elementy gimnastyki korekcyjnej Opracował system ćwiczeń i gimnastyki, wydzielając w nim cztery gałęzie: (1) pedagogiczną, (2) medyczną, (3) wojskową, (4) estetyczną. Uczył się od chińczyka Minga systemu Tui Na pochodzacego z 2000 pne Jonas Gustav Zander – otworzył zakład mechanoterapii (1865)

W Polsce l l l Maciej z Miechowa (1457 -1523) był lekarzem nadwornym Zygmunta I Starego, wielokrotny rektor Akademii Krakowskiej – wydał pracę Jak zachować zdrowie (1508) Wojciech Oczko (1537 -1599) – doktor medycyny i filozofii, syfilidiolog, nadworny lekarz królów polskich: Zygmunta Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy (sekretarz królewski tego pierwszego), wydał dzieło Cieplice, podał zasady wodolecznictwa, wskazania metodyczne do stosowania gimnastyki (1578). W szczególności zalecał jazdę konną, zapasy, szermierkę, piłkę i tańce. Sebastian Petrycy (1554 -1626) (Uniwersytet Jagielloński) - ćwiczenia w profilaktyce i leczeniu. Petrycy zajmuje jedno z ważniejszych miejsc w historii polskiej filozofii. Był zwolennikiem umiarkowanego racjonalizmu i empiryzmu.

W Polsce l Jędrzej Śniadecki (1768 -1838) – wydał dzieło O fizycznym wychowaniu dzieci (1805) – podkreśla rolę aktywności fizycznej w rozwoju młodego organizmu. Był profesorem chemii i medycyny w Uniwersytecie Wileńskim Opracował zręby polskiej terminologii chemicznej oraz napisał pierwszy polski podręcznik chemii W 1822 Śniadecki jako pierwszy opisał metodę leczenia krzywicy za pomocą zwiększonej ekspozycji na światło słoneczne Był promotorem higieny i dietetyki oraz pionierem wychowania fizycznego w Polsce

Józef Dietl (1804 – 1878) l l l polski lekarz, polityk, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezydent Krakowa zbadał i opisał polskie źródła lecznicze twórca lecznictwa uzdrowiskowego w Polsce To, co łożymy na oświatę nie jest wydane, lecz pożyczone

W Polsce l l l Ludwik Bierkowski – utworzył Zakład Gimnastyczny w Krakowie (1837), wydał pracę Kilka słów o ważności, potrzebie i użyciu gimnastyki Teofil Małecki (Poznań) – zakład gimnastyki leczniczej dla dzieci i dorosłych (1840); Halina Kuczalska (Warszawa) – Zakład Gimnastyki Szwedzkiej (1892), pierwsza w Polsce szkoła gimnastyki zdrowotnej i masażu leczniczego (1906) Mieczysław Nartowski – opublikował pracę Elektrodiagnoza i elektroterapia (1901), wydał tłumaczenie pracy Cohna oraz podręcznik radiologii Chełmoński A. – opublikował Podstawy leczenia fizykalnego (1922)

Poznań l l l 1919 – utworzenie Katedry Higieny i Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Poznańskiego. Profesor Ireneusz Wierzejewski – wykłady z zakresu gimnastyki leczniczej 1925 – Studium Wychowania Fizycznego (3 -letnie) – zajęcia z masażu i gimnastyki leczniczej prowadzone przez doc. Franciszka Raszeję (zwolennik jonoforezy) i doc. Wiktora Degę 1930 – pierwszy szkolny kurs gimnastyki wyrównawczej i leczniczej dla dzieci.

Warszawa l l l 1922 – powołanie pierwszego w Polsce klubu sportowego inwalidów (przy Instytucie Głuchoniemych w Warszawie) 1924 – pierwszy udział polskich niepełnosprawnych sportowców w Międzynarodowych Igrzyskach sportowych dla Niesłyszących w Paryżu 1929 – Poradnia Wychowania Fizycznego Kliniki Chorób Wewnętrznych 1929 – otwarcie Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego (CIWF), przekształconego w 1938 r. w Akademię Wychowania Fizycznego 1932 – książka Eleonory Reicher „Oddziaływanie ćwiczeń cielesnych na ustrój ludzi zdrowych i chorych”

Sport inwalidzki l 1948 – pierwsze igrzyska sportowe dla inwalidów narządu ruchu w Stoke Mandeville (prof. Ludwik Guttmann) l 1960 – pierwsza paraolimpiada dla inwalidów w Rzymie

Rozwój medycyny fizykalnej i rehabilitacji l 1952 – pierwszy Międzynarodowy Kongres Medycyny Fizykalnej (Londyn) l 1960 – powstanie Międzynarodowego Towarzystwa Rehabilitacji Inwalidów z siedzibą w Nowym Jorku

Rehabiltacja w Polsce l 1950 – mianowanie prof. Wiktora Degi krajowym specjalistą ds. rehabilitacji l 1959 – uznanie rehabilitacji za specjalizację medyczną (dwustopniową)

Fizjoterapia w Polsce l l l 1953 – rozpoczęto kształcenie techników fizjoterapii w Ciechocinku, Warszawie i Gdańsku 1953 – pierwsza konferencja magistrów wychowania fizycznego pracujących w rehabilitacji 1954 – powstaje Zakład Gimnastyki Leczniczej AWF Warszawa (w Konstancinie) 1967 – wprowadzenie specjalizacji z gimnastyki leczniczej i masażu dla absolwentów AWF 1973 – powstaje Zakład Rehabilitacji Ruchowej AWF w Poznaniu 1973/74 – na studiach stacjonarnych wprowadzono kierunek rehabilitacja ruchowa

Rehabilitacja w Polsce 1960 – powstaje pierwsza w Europie Klinika Rehabilitacji AM w Poznaniu 1961 – powstaje Klinika Rehabilitacji AM w Warszawie Konstancin

Fizjoterapia w Polsce l l l 1983 – wprowadzono specjalizację rehabilitacja ruchowa (dwustopniowa) dla magistrów gimnastyki leczniczej 1984 – powstaje Wydział Rehabilitacji Ruchowej AWF w Warszawie 1987 – powstaje Polskie Towarzystwo Fizjoterapii 1987 – powstaje pierwsze w Polsce pismo poświęcone problemom rehabilitacji – Postępy Rehabilitacji, które później stanie się organem wydawniczym Polskiego Towarzystwa Rehabilitacji (red. prof. Andrzej Ronikier) 1989 – powstaje interdyscyplinarne Polskie Towarzystwo Rehabilitacji

Polska fizjoterapia jest ściśle związana z kulturą fizyczną, wychowaniem fizycznym, oddziaływaniem poprzez ruch wraz z edukacyjnym charakterem wpływów Wyraża się to przyswojeniem z obszaru kultury fizycznej terminologii, systematyki, jak i nazw stosowanych środków, a w konsekwencji działań terapeutycznych

Definicja fizjoterapii. Przez fizjoterapię rozumie się powszechnie zblokowane zabiegi z kinezyterapii, fizykoterapii i masażu leczniczego W Polsce fizjoterapeuci byli szkoleni głównie na uczelniach typu AWF, w związku z tym w triadzie środków fizykalnych dominuje kinezyterapia fizykoterapia masaż fizjoterapia 6 pkt 4 pkt 2 pkt 12 pkt

Polska koncepcja rehabilitacji Konstytucyjne prawo do nauki, pracy i ochrony zdrowia l Powszechność i bezpłatność służby zdrowia – obecnie służba zdrowia w dobie nieustającej reformy. Cechy rehabilitacji: 1. Powszechność – dostępność dla wszystkich bez względu na wiek. 2. Kompleksowość – rehabilitacja zespolona – lecznicza, psychologiczna, społeczna i zawodowa. 3. Wczesność – rehabilitacja rozpoczęta już w okresie początków leczenia, nawet w stanie ostrym np. : w udarze mózgu. 4. Ciągłość – rozciągnięcie rehabilitacji poza szpital, do życia społecznego i zawodowego. Rehabilitacja leczy człowieka, a nie chorobę. Medycyna holistyczna. Rehabilitacja przyczynia się do rehumanizacji medycyny. l

Zespół rehabilitacyjny 1. Lekarz specjalista w rehabilitacji 2. Magister rehabilitacji ruchowej 3. Technik fizjoterapii 4. Terapeuta zajęciowy – ergoterapeuta 5. Psycholog 6. Asystent socjalny 7. Instruktor pracy zawodowej 8. Technik ortopedyczny 9. Pielęgniarka 10. Pedagog specjalny

Miejsce kinezyterapii w kompleksowej rehabilitacji Rehabilitacja kompleksowa ↓ Rehabilitacja medyczna ↓ Fizjoterapia ↓ Kinezyterapia ↓ działająca ↓ ↓ Miejscowo Ogólnie

Ćwiczenia odziałaniu miejscowym • Bierne • Czynno-bierne • Samowspomagane • Samokontrolowane • Czynne w odciążeniu • Czynne wolne • Czynne oporowe • Prowadzone • Redresje • Wyciągi • Ćwiczenia synergistyczne • Oddechowe • Relaksacyjne • Samoobsługi • Pionizacja i nauka chodzenia Kinezyterapia systematyka O działaniu ogólnousprawniwjącym Cwiczenia • Ogólnokondycyjne • W wodzie • Gimnastyki porannej • Sport osób niepełnosprawnych • Inne rodzaje ćwiczeń Metody • Mechaniczne • Neurofizjologiczne • Edukacyjne

Kinezyterapia systematyka l W zależności od wpływu - Ćwiczenia działające miejscowo - Ćwiczenia ogólnie usprawniające sposobu wykonywania q Czynne Ø Wolne Ø W odciążeniu Ø Z oporem q Bierne q Specjalne