Karaparann Kaytd Ekonomi ersindeki Yeri ve Karapara Aklanmasnn

Karaparanın Kayıtdışı Ekonomi İçersindeki Yeri ve Karapara Aklanmasının Getirdiği Tehlikeler Araş. Gör. Murat YILDIRIM 4. 12. 2020 1

Giriş • Çeşitli ülkelerde yer altı ekonomisi, illegal ekonomi, kara ekonomi, resmi olmayan ekonomi gibi çeşitli ismiler ile anılan kavram 19. yy ortalarından itibaren ekonomistlerin ilgisini çekmeye başlamış ancak yapılan çalışmalar 1970’li yıllardan itibaren yoğunluk kazanmıştır. Ülkemizde ise 80’li yılların sonundan itibaren hesaplanıp tartışılmaya başlanan bu sektör için kayıtdışı ekonomi deyimi kullanılmaya başlanmıştır 4. 12. 2020 2

Kayıtdışı Ekonomi • Kayıt dışı kavramı kullanıcıların kullanım alanlarına göre değişik anlamlar ifade edebilir. • Örneğin mali açıdan vergi kaçakçılığı • Çalışma hayatı açısından kayıtdışı istihdam • Bankacılık ve finans açısından karapara ve karapara aklama anlamında kullanılabilir. • Ancak kayıt dışı ekonomi kavramı bu tür faaliyetlerin bütünü oluşturmaktadır. 4. 12. 2020 3

Kayıtdışı Ekonomi • Kayıtdışı ekonomi kavramının bir çok genel kabul görmüş kesin bir tanımı bulunmamakla birlikte en çok kullanılan tanımı; bilinen istatistiki yöntemlere göre tahmin edilemeyen ve gayri safi hasıla hesaplarını elde etmede kullanılmayan gelir sağlayıcı faaliyetlerin tümüdür. 4. 12. 2020 4

Kayıt Dışı Ekonominin Boyutları Faaliyet Çeşitleri Yasal Olmayan Faaliyetler Yasal Faaliyetler Parasal İşlemler Çalıntı malların ticareti, uyuşturucu Çalıntı mal, kaçak mal ve uyuşturucu satışı ve imalatı, fuhuş kumar, kaçakçılık, dolandırıcılık vb. takası, kişisel kullanımı için uyuşturucu üretimi ve yetiştirilmesi, kişisel kullanım için hırsızlık yapmak Vergi Kaçırma Vergiden Kaçınma Serbest meslekten Çeşitli adlar altında çalışanlara yapılan ancak vergiye tabi tutulmayan elde edilen kayıt altına alınmamış gelir, yasal mallar ve hizmetlere ilişkin kayıt altına alınmamış işten elde edilen ücret, maaş ve kazançlar 4. 12. 2020 Parasal Olmayan İşlemler Vergi Kaçırma Yasal mal ve hizmetlerin takas edilmesi Vergiden Kaçınma Bütünüyle kendi işini yapmak ve komşu yardımı almak ödemeler ve işçi ödemeleri iskontolar 5

Kazançların Ekonomik Alan Tercihi • Yasal olan kayıt dışı faaliyetler sonucunda elde edilen kazanç Gri Para olarak ifade edilir. • Yasal olmayan kayıt dışı faaliyetlerin sonucunda elde edilen kazanç Karapara olarak ifade edilir. Bu kazançlar ekonomide ilgin davranış tarzı gösterirler. 4. 12. 2020 6

Kazançların Ekonomideki Alan Tercihi KARAPARA GRİ PARA YASADIŞI ALAN 4. 12. 2020 YASAL ALAN 7

Kazançların Ekonomideki Alan Tercihi • Yasal olan kayıtdışı faaliyetleri yürütenlerin asıl amaçlarının vergi, sosyal güvenlik vb. yükümlülüklerinden kaçmaktır. • Yasal olmayan yollardan elde edilen kazanç sağlayanların amacı ise gerektiğinde resmi yükümlülüklere de katlanarak el ettikleri suç gelirlerini yasal mali sisteme dahil etmektir. 4. 12. 2020 8

Kazançların Ekonomideki Alan Tercihi • Hükümetler yasal olan faaliyetlerdeki kayıt dışılığa, sosyal politika, toplanacak ödemelerin toplama maliyetlerini karşılamaması gibi nedenlerden ötürü göz yumabilirler. Ancak bu durum daha da geniş bir alana ulaşırsa yasal olmayan faaliyetlerin artmasına da neden olabilir. 4. 12. 2020 9

Karaparanın Tanımı • Karaparanın çeşitli açılardan yapılmış tanımları bulunmaktadır. Bunlar − Sosyal anlamda karapara − Ahlaki anlamda karapara − Ekonomik anlamda karapara − Hukuki anlamda karapara olarak sıralanabilir. Bununla birlikte bizim mevzuatımızı ilgilendiren AB konseyi tarafından yapılmış karapara tanımı da mevcuttur. Sosyal açıdan karaparanın tanımına baktığımızda. . 4. 12. 2020 10

Karaparanın Sosyal ve Ahlaki Açıdan Tanımları • Sosyal anlamda karapara: Dolaylı olarak da olsa toplumsal hayata zarar veren her türlü faaliyetten elde edilen kazanç olarak tanımlanır. • Ahlaki anlamda karapara: Kanunlarca yasaklanmış olsun veya olmasın toplum nazarında ahlaki görülmeyen fiiller sonucunda elde edilen tüm kazançlar olarak tanımlanabilir. Karaparanın kapsam bakımından en geniş tanımı da budur. 4. 12. 2020 11

Ekonomik ve Hukuki Anlamda Karaparanın Tanımı • Ekonomik anlamda karapara: Kanunlar tarafından suç sayılan fiillerin yanı sıra ekonomik hayatı düzenleyen kurallar, usuller ihlal edilerek elde edilen kazanç olarak ifade edilebilir. • Hukuki anlamda karapara: Ülke mevzuatlarında öncül suç sayılan fiillerden elde edilen kazançlardır. Buna göre bazı ülkeler için suç sayılan unsurlar bazılarında suç sayılmamaktadır. Durum çeşitli boşluklar oluşturduğu için istifade edenleri çıkaracaktır. 4. 12. 2020 12

Avrupa Konseyine Göre Karaparanın Tanımı • Bir iktisadi değere sahip maddi veya gayri maddi, taşınır yada taşınmaz her türlü varlık ile bu varlıklar üzerindeki bir hakkı veya menfaati kanıtlayan her türlü hukuksal belgeler ve araçlar suç sayılan faaliyetlerden kazanıldığı takdirde “karapara” olarak tanımlanmaktadır. 4. 12. 2020 13

Karaparanın Genel Tanımı • Kaynağında uyuşturucu ve psikopat maddeler, silah kaçakçılığı, patlayıcı maddeler, kadın ve çocuk ticareti adam kaçırma şantaj, terör vb. gibi suçlar olan her türlü kazanç karapara olarak ifade edilebilir. Karaparanın içinde bulunduğu ortamda çeşitli tepkileri çekmemek için yasal yollardan kazanılmış imajının verilmesi gerekir bu nedenden ötürüde aklama işlemine gerek vardır. 4. 12. 2020 14

Karaparanın Aklanması • Karapara aklama yasadışı yollardan elde edilen kazançların değerini mümkün olduğunca koruyacak, yetkililerin dikkatini çekmeyecek ve kullanılabilirliğini arttıracak şekilde başka varlıklara dönüştürülmesi işlemidir. • Karapara yasadışı yollardan elde edilen kazançlara yasallık kazandırmak kaynağını gizlemek veya şeklini değiştirmek için aklama işlemine tabi tutulmaktadır. 4. 12. 2020 15

Karaparanın Aklanma Nedenleri • Karapara aklayanlar aşağıdaki nedenlerden ötürü karapara aklamak isteyebilirler − Adli soruşturmalardan korunmak − Daha çok gelir elde etmek − Yasadışı yollardan elde edilen kazançların müsadere edilmesini engellemek − Yasadışı yollardan elde edilen gelirin değerini korumak − Yetkililere yasal yollardan kazanıldığını iddia edebilmek veya yetkililerin dikkatini çekmemek − Elde edildiği yerlerin dışında harcayabilmek gibi nedenlerden dolayı karapara aklanmak istenebilir. 4. 12. 2020 16

Karapara Aklamanın Aşamaları • • 4. 12. 2020 Yerleştirme Aşaması Ayrıştırma Aşaması Bütünleştirme Aşaması Bu aşamalar birbirinden farklı zamanlarda gerçekleştirilebileceği gibi eş zamanlı olarak da gerçekleştirilebilir. Bu üç aşamanın seçimi mümkün olan aklama mekanizmalarına, paranın aklanacağı ülkeye, finansal imkanlara, aklayıcıların diğer faaliyetlerine ve ihtiyaçlarına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Karaparanın aklama aşamaları kirli bir çamaşırın makineye de gördüğü işlemlere benzetilebilir. 17

Yerleştirme Aşaması • Genellikle yasadışı yollardan elde edilen kazançlar nakit formada bulunmaktadırlar. Bu aşama karaparanın nakit formdan kurtularak finansal sistem içerisine sokulması aşamasıdır. Kredi kartı, çek uygulamaları ve diğer nakit olmayan araçların kullanıldığı günümüzde nakit haldeki paranın hareketleri dikkat çekicidir. Bu aşama çek vb. ödeme araçlarının yaygın olmadığı ekonomilerde daha kolay şekilde tamamlanmaktadır. Bu ülkelerde karapara cennetleri olarak tanımlanmaktadır. 4. 12. 2020 18

Yerleştirme Aşaması • Bu aşama karapara aklayıcıları için önemli bir aşamadır. Çünkü mali sistem içersinde nakit paranın taşınması ve kullanılması vb. işlemlere tabi tutulması zor olmaktadır. Bankacılık sisteminin içerisine giren para daha rahat hareket edebilmektedir. • Bununla birlikte nakit para sonuçta bir varlık olduğu için ve belli hacim taşıdığı için genellikle güvenlik güçleri tarafından bulunması, yakalanması ve el konulması riskin taşımaktadır. 4. 12. 2020 19

Ayrıştırma Aşaması • Bu aşamada nakit formundan kurtulan karapara kaynağından mümkün olduğunca uzaklaşarak yetkililerce izinin sürülmesinin, bulunmasının ve yakalanmasının önüne geçilmeye çalışılır. Finansal sistem içerisine sokulmuşsa uzaklaştırılması daha kolay ve hızlı olmaktadır. Bu aşamada karaparayı kaynağından uzaklaştırmak için birbirine benzemeyen bir dizi mali işlem yapılmaktadır. Bu şekilde denetim mekanizmaları aşılmaya çalışılmaktadır. 4. 12. 2020 20

Bütünleştirme Aşaması • Bu aşama içi karaparanın kaynağı olan ülkeye yani yuvaya dönme aşaması da denilmektedir. Ayrıştırma aşamasından yasa dışı kaynağı ile ilişkisi kesilen karapara bütünleştirme aşamasında yasal işlemlerle ülkenin mali sisteminin içerisine aklanmış olarak sokulur. Bu aşamada yetkililerce paranın kaynağına dair sorulabilecek sorulara net cevaplar verilebilir, veya artık karapara yetkililerin dikkati çekmez 4. 12. 2020 21

Karaparanın Aklanmasından Kullanılan Kurum ve Yöntemler • • 4. 12. 2020 Finansal kurumlarla iş birliği yapmak: Bu tip bir işlem ile bildirim yükümlülüğünü aşmak için bildirim tutarının üstünde paranın yatırıldığı kuruluşun yönetimi veya çalışanı ile anlaşılarak bildirimin yapılmaması, yanlış bildirilmesi veya tanına muafiyetlere sokulması sağlanmaktadır. Çeşitli şirketlerden yaralanma: Bu yöntemde göstermelik şirketlerden yasal olarak faaliyet gösteren şirketlerden ve kâğıt üstündeki (paravan) şirketlerden yararlanılmaktadır. 22

Karaparanın Aklanmasından Kullanılan Kurum ve Yöntemler • 4. 12. 2020 Nakit kaçakçılığı: Bu yöntemde yasadışı faaliyetlerde elde edilen nakitler ya para kuryesi olarak görev yapan şahıslar tarafından veya başka herhangi bir vasıtayla bankacılık alanına gizlilik prensibine sıkıya bağlı denetimin ve bir takım yükümlülüklerin çok fazla olmadığı ülkelere götürülmektedir. Daha sonra söz konusu nakitler, bu ülkelerdeki finans sisteminin içerisine sokularak yasal görünüm kazanmaları sağlanmaktadır. 23

Karaparanın Aklanmasından Kullanılan Kurum ve Yöntemler • • • 4. 12. 2020 İşçileri kullanma: Gelişmiş ülkelerde çalışan işçilerin kendi ülkelerindeki yakınlarına yapacakları havale işlemlerinin dikkat çekmeyecek çekmeyeceği düşüncesiyle kullanılan bir yöntemdir. Döviz büfeleri: Nakit halindeki yasadışı gelirin döviz büroları tarafından alınarak finansal sistem içerisine sokulmasıdır. Yabancı finansal kuruluşlarla işbirliği: Sınır ötesi merkezler ve diğer yabancı finansal kuruluşlarla işbirliği yoluna gidilmesi yöntemidir. 24

Karaparanın Aklanmasından Kullanılan Kurum ve Yöntemler • 4. 12. 2020 900’lü telefon hatları: Suçtan, özelliklede uyuşturucudan elde edilen gelirin nakit olduğu varsayılmaktadır. Bu bütün dünyada da böyle kabul edilmekte, dolayısıyla da tüm önlemler bu varsayıma göre alınmaktadır. Aklayıcılar uyuşturucu satışından sonra alıcıdan parayı nakit almak yerine işlettikleri erotik teflon hatlarının numaralarını vermişlerdir. Uyuşturucu alanlar borçları kadar bu hatlarda telefonla konuşmakta ve borçlarını bu yolla ödemektedirler. Bu tip hizmetlerde telefon işletme sisteminin maliyeti düşük olduğundan hattın kar marjı yüksek olmakta çok aranmasa da arandığı anda iyi kar marjı bırakabilmektedir. 25

Karaparanın Aklanmasından Kullanılan Kurum ve Yöntemler • 4. 12. 2020 Sigorta Poliçeleri: Bazı ülkelerde hayat sigortası sahibi öldüğünde poliçeyi satmışsa satın alan kişinin poliçeden doğan bütün hakları sigorta şirketinden talep etme hakkı vardır. AİDS hastalığının artmasıyla birlikte hastaların sahip oldukları poliçelerin bir ikincil piyasası oluşmuştur. Hastalar öleceklerini bildiklerinden poliçelerini kalan günlerini iyi geçirmek için satmaktadırlar, alanlar ise iskontolu olarak aldıklarından aradaki fark kadar kar elde etmektedirler. Aklayıcılar da bu poliçelerden nakit karşılığı ikinci el piyasalarda oluşan fiyatından fazlasını vererek yani gerçek bedeline göre düşük iskontolarla almaktadırlar. 26

Karaparanın Aklanmasından Kullanılan Kurum ve Yöntemler • • 4. 12. 2020 Talih oyunlarından kazanılan ikramiyeler: Bu yöntemde; ikramiye kazanan talihli, ikramiyesini almadan önce aklayıcılar tarafından bulunur ve kazandığı ikramiyeden daha fazlası kendisine verilerek elindeki bilet, kupon vs. alınır. Böylece elde edilen karaparaların, talih oyunlarından kazanıldığı izlenimi verilir. 27

Karaparanın Aklanmasından Kullanılan Kurum ve Yöntemler • Gazinolar, kumarhaneler vb. işletmeler: Aklayıcıların elinde bulunan nakitler kumarhanelerden fiş almak için kullanılmakta ancak hiç kumar oynamamakta veya çok az oynanmakta ve fişler kumarhaneden çeklerle değiştirilmektedir. Söz konusu çekler daha sonra bir bankaya yatırılarak çek bedenleri buradan başka bir ülkeye transfer edilmekte veya emlak alımında kullanılmaktadır. • Öte yandan kara paralar doğrudan da kumarhaneye verilebilmekte ve karşılığında komisyondan sonra kalan para kumar kazancı olarak düzenlenen çeklere çevrilebilmektedir. Her iki olayda da kara para sahipleri tarafından bu paraların kaynağına ilişkin sorulara kumar kazancı olarak cevap verilmektedir. 4. 12. 2020 28

Karaparanın Aklanmasından Kullanılan Kurum ve Yöntemler • Finans dışı sektörler: Genellikle yerleştirme aşamasında kullanılan bu yöntemde, finans sektörünün dışında yer alan kurumlar ve kişiler karaparanın aklanması amacı ile kullanılmaktadır. Bu kurumlar arasında − − − − 4. 12. 2020 Para havale edenler ve seyahat acenteleri Havale hizmeti verenler Otomobil, uçak, tekne, gayrimenkul gibi lüks mal satıcıları Profesyonel kuryeler Posta yoluyla havale hizmeti verenler, çekleri paraya çevirenler Paralel para değişim piyasaları veya karaborsa Değerli taşlar, sanat ve tarihi eser aracıları, sayılabilmektedir. 29

Karaparanın Ekonomi Üzerindeki Etkileri • Küreselleşme süreci finansal piyasaların liberalizasyonu, sermaye hareketlerinin serbestleştirilmesi uluslar arası bir nitelik taşıyan karapara aklama sürecine kolaylıklar getirmiştir. • Paralar yasal ve ekonomik anlamda uygun olan ülkelerde aklanarak tekrar yasal ve ekonomik açıdan sıkı olan ülkelere geri dönmektedirler. 4. 12. 2020 30

Karaparanın Ekonomi Üzerindeki Etkileri • Karaparanın ekonomi üzerindeki etkilerini − Para talebinde ortaya çıkan olumsuzluklar − Büyüme oranlarında ortaya çıkan olumsuzluklar − Gelir dağılımındaki ortaya çıkan olumsuzluklar − Vergi hasılatının düşmesi − Mali kurumlar üzerindeki zararlar − Sosyal yapı üzerindeki olumsuz etkiler şeklinde özetlemek mümkün 4. 12. 2020 31

Para talebinde ortaya çıkan olumsuzluklar • Karapara aklayıcıları, paranın aklanması için seçtikleri ülkelerin karapara aklama ile ilgili yasal düzenlemelere sahip olmaması, banka veya müşteri sırrına sahip bankacılık sisteminin varlığı, büyük miktardaki nakdin dikkat çekmeyeceği nakit tabanlı bir ekonomik sisteme, şirket kurmanın kolay olması, ekonomik faaliyetlerin kayıt altına alınmamış olması gibi kriterleri göz önünde bulundurmaktadırlar. 4. 12. 2020 32

Para talebinde ortaya çıkan olumsuzluklar • Beklenmedik fon giriş ve çıkışları ülkelerin piyasalarında dalgalanmalara ve istikrarsızlıklara neden olmaktadırlar. Karapara aklayıcıları genellikle kaynağından uzaklaştırmak için parayı bir döviz birimine çevirdikte sonra gittikleri ülkelerde bu dövizi yerli paraya çevirmektedirler. Bu şekilde ülke yerli paraya yönelik bir para talebi oluşacağı için yerli paranın aşırı değerlenmesi ortaya çıkmaktadır. Bu durum ödemeler bilançosunda dengesizliklere neden olmakta; ithalatı özendirip ihracatı azaltmaktadır. 4. 12. 2020 33

Para talebinde ortaya çıkan olumsuzluklar • Bununla birlikte döviz kurlarında yaşanan değişimler ülkelerde kur riskini yükselmektedir. Bu iflas ve sorunlara neden olmaktadır. • Karaparanın mali sistem üzerinde oluşturduğu diğer bir etkide menkul kıymet piyasalarında ortaya çıkmaktadır; sıcak para girişi borsayı ateşlemekte bu paranın çekilmesi kararı da borsa da ani düşüşlere neden olmaktadır. • Aynı etki gayri menkul fiyatlarında da istikrarsızlığa neden olabilmektedir. • Sonuçta büyük miktarlara ulaşan karapara girişi piyasadaki fiyatları suni bir şekilde etkilemekte ve para çıkışı ise ani fiyat düşüşlerine neden olabilmektedir. 4. 12. 2020 34

Büyüme Oranlarındaki İstikrarsızlık • Ülkelerin lokomotifi olan reel sektördür. Finansal sektörde yaşanan istikrarsızlık reel sektörü de etkileyecektir. • Şirketler için yerli kaynaklar artık günümüzde yeterli olmamakta, yabancı yatırımcılarında dikkatlerini çekmeye çalışmaktadırlar. Anca karaparaların aklandıkları ülkelere yabancı yatırımcıların ilgilerini çekmek de zor olmaktadır. Yabancı yatırımcıları yatırımları için ülke riskini de göz önünde bulundurarak yatırım yapacakları için istikrarsızlığın yaşandığı ülkelere yatırım yapmaktan ziyade istikrarsızlığı daha az olduğu ülkeler yöneleceklerdir. Yani Gresham Kanunu olan “kötü para iyi parayı kovar” işlemiş olacaktır. Bu durum büyümeye olumsuz etki yapacaktır. 4. 12. 2020 35

Büyüme Oranlarındaki İstikrarsızlık • Karapara aklayıcıları kazanılan paraları risk içeren yatırımlardan ziyade daha az risk taşıyan devlet tahvili ve hazine bonosu gibi yatırımlara yönelterek reel sektörün faydalanmasını da engellerler. 4. 12. 2020 36

Gelir Dağılımındaki Bozukluk • Karapara aklama aynı zamanda gelir ve servet yoğunlaşmasına yol açarak gelir dağılımı üzerinde olumsuz etkiler doğuracaktır. Bu durumda bazı kişilerin refah düzeyi artarken, diğer taraftan toplumun ahlak ve etik değerleri bozulmakta ve gelir elde etmenin üretimden ziyade daha kolay yolları aranmaya başlıyor. Bu da üretim ve yatırım üzerinde olumsuz etkilere neden olmaktadır. 4. 12. 2020 37

Vergi Hasılatının Düşmesi • Vergi ve borçlanma devletlerin en önemli kaynaklarını oluşturmaktadır. Borçlanmanın bir karşılığı olduğu için devletler tarafından istenen bir kaynak çeşidi değildir. En iyi kaynak herhangi bir karşılığı olmayan vergi gelirleridir. Karapara aklanıncaya kadar yasal sistemin içerisine girmeye ve aklanmaya çalışırken, aklanma sonrasında yasal sistemin dışında durmaya değer yitirmemeye çalışmaktadır. Bunun için vergi planlamaları düşünülerek verginin düşük olduğu alanlara yönelir yada kayıtdışı faaliyetlere yönelebilir. Bu durum devletin vergi hasılatını olumsuz etkileyecek ve devleti borçlanmaya yönetecektir. Borçlanma dışlama etkisi, faiz oranlarının artması ve enflasyon gibi sorunlarını da beraberinde getirecektir. 4. 12. 2020 38

Mali Kurumlar Üzerindeki Zararlar • Karapara aklanmasında bilmeyerek görev alan mali kurumların aktif ve pasif yapıları ani meydana gelebilecek değişikliklerden, zarar görecek ve bu kurumlar için bir risk oluşturacaktır. Ayrıca kamu otoritelerinin dikkatinin bu kurumlar üzerine kayması hem denetimleri artıracak hem de kamuoyundaki itibarı zedelenecektir. 4. 12. 2020 39

Sosyal Yapı Üzerinde Ortaya Çıkan Olumsuzluklar • Karaparadan sağlanan en büyük kazanç uyuşturucu ticaretinden elde edilmektedir. Bu trafik geçmiş yıllarda mafyanın elindeyken giderek terör örgütlerinin eline geçmekte bu da her ülke için ciddi tehdit olmaktadır. Bununla birlikte karaparanın temelinde silah kaçakçılığından organ ticaretine kadar pek çok suç yattığı için bu tür faaliyetlerin artması ve devletin bunlarla başa çıkamaması devlete olan güvenin azalmasına neden olmaktadır. Bu durum toplumda giderek güçlülerin kanunsuzlukları ortaya çıkaracaktır. 4. 12. 2020 40

Ülkemizde Karapara 4. 12. 2020 veriler Anadolu ajansından alınmıştır 41

Türkiye’de paranın rengi “kara” • Türkiye’de davası eden dosyalarda 1997 yılı başlarından bu yana 2 katrilyon 331 trilyon 709, 9 milyar lira karapara aklandığı belirlendi. 4. 12. 2020 42

Türkiye’de paranın rengi “kara” • Bu süreçte, dava konusu olan 172 dosyada 1 katrilyon 305 trilyon 568 milyar lira karapara aklandığı saptandı. Aynı şekilde 710 milyon 423 bin 309 Dolar, 17 milyon 163 bin 694 Avro ve 43 milyon 877 bin Alman Mark ile çeşitli miktarlarda İngiliz Sterlini, Hollanda florini, Fransız Frangı ve Belçika Frangı da aklamaya konu edildi. Böylece toplanda 2 Katrilyon 331 trilyon 709. 9 milyar milyon liraya ulaşılmış oluyor. 4. 12. 2020 43

9 yıllık dönemde Masak’a karapara aklama suçu nedeniyle 2 bin 638 ihbarda bulunuldu. • 1138’i Cumhuriyet Savcılıklarından • 815’i Kamu kurumlarından • 66’sı Bankalardan • 27’si Basından • 556’s gerçek ve tüzel kişilerden • 36’sı da yurtdışından gelmiştir. 4. 12. 2020 44

Karaparanın Kaynağı Olan Faaliyetler 4. 12. 2020 45

Sonuç • Kayıtdışı ekonominin bir parçasını oluşturan yasa dışı yollardan elde edilen kazançlar, gelişmekte olan ülkelerin yasal ve ekonomik boşluklarından faydalanarak bu ülkelere akmaktadırlar. Bu sıcak para ülke piyasalarında bir hareketlik oluştursa da aslında bu paranın ana ülkeye geri dönmesi yada ülke piyasalarından çekilmesi önemli zararlara neden olacaktır. Bu sayılan olumsuz ekonomik ve sosyal etkilerden ötürü karaparanın aklanması ile uluslar arası düzeyde mücadele edilmeli, ve ülkenin gelişimi için gerekli yapısal ve ekonomik tedbirler alarak gerçek yabancı yatırımcıları ülkeye çekilmelidir. 4. 12. 2020 46

Kaynakça • ALP, İA. ‘Paranın Karası’, http: //www. masak. gov. tr/tr/akgunmakale. htm (2000) Erişim (29. 03. 2006). • BAŞAK Ramazan, ‘ 50 Soruda Karapara ve Karaparanın Aklanmasının Önlenmesi’, TBB Yayınları, Yayın No: 206, Yıl 1998. BAŞAK Ramazan, ‘ Karapara İle Mücadele Gereği Türkiye Gerçeği ve Uluslar Arası İşbirliği’, http: //bsy. marmara. edu. tr/TR/sempozyum_bildirileri/RAMAZAN%20 BASAK_156 -169_. pdf (2004). KARAGÜL Mehmet, ‘Kayıtdışı Ekonomi ve Türkiye’deki Kayıtdışı Ekonominin İncelenmesi’, CBÜ. , İİBF. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, Sayı: 3, 1997. KILDİŞ Yusuf, ‘Kayıtdışı Ekonominin Ulusal-Uluslararası Boyutu ve Çözüm Önerileri’, DEÜ. SBE. Dergisi, Cilt 2, Sayı 2, Yıl 2000. TOPTAŞ Ülker, ‘Türkiye’de Kayıtdışı Ekonominin Nedenleri’ Tes-Ar Yayınları No: 26 Ankara, 1998. T. C. Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu ve Türkiye Bankalar Birliği, ‘Karaparanın Aklanması Suçu İle Mücadele ve Bankaların Yükümlülükleri’ TBB Yayınları, Yayın No: 235 Aralık 2003. YAZICI Ayla, ‘Karaparanın Aklamanın Ekonomi Üzerinde Etkileri’, SÜ. Karaman İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 1 2005. http: //www. masak. gov. tr/tr/kp. Nedir. htm, Erişim (10/03/2006) • • 4. 12. 2020 47

• Teşekkürler… 4. 12. 2020 48