TELF HAKLARININ TEMEL KAVRAMLARI Sunum Plan v Telif

TELİF HAKLARININ TEMEL KAVRAMLARI

Sunum Planı v Telif Hakkı Nedir? v Telif Hakkının Tarihsel Gelişimi v Türkiye’de Telif Hakları Sistemi v İktibas Serbestisi v FSEK Kapsamında Haksız Rekabet

Fikri Mülkiyet Hakkı Nedir? Kişinin her türlü fikri emeği ile meydana getirdiği ürünler üzerinde hukuken sağlanan haklardır.

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI FİKRİ HAKLAR SINAİ HAKLAR • Patent Eser sahibinin hakları ve bunlarla bağlantılı haklar • Faydalı model • Endüstriyel Tasarım • Marka • Coğrafi İşaret • Entegre Devre Topografyaları • Yeni Bitki Çeşitleri Üzerinde Islahçı Hakları

ESER KAVRAMI § Telif Haklarının Ana Omurgasını Oluşturan Kavramdır § Bir fikri ürünün eser olarak kabul edilebilmesi için gereken bazı kriterler vardır: a) Subjektif Kriter : Sahibinin hususiyetini taşıması gerekir (En Önemli Kriterdir) v Hususiyet Kavramı: Belli düzeyde orijinallik aranır!!! b) Objektif Kriter : FSEK’te belirtilen eser kategorilerinden birine girmesi gerekir: v İlim ve Edebiyat Eserleri v Güzel Sanat Eserleri v Musiki Eserleri v Sinema Eserleri v İşlenme ve Derlemeler

Eser: FSEK m. 1/B-a (Tanımlar): Eser: Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini, İşlenmeler ve Derlemeler: FSEK m 6 – Diğer bir eserden istifade suretiyle vücuda getirilip de bu esere nispetle müstakil olmayan ve aşağıda başlıcaları yazılı fikir ve sanat mahsulleri işlenmedir: Tercümeler, Roman, hikaye, şiir ve tiyatro piyesi gibi eserlerden birinin bu sayılanlardan bir başkasına çevrilmesi, Musiki, güzel sanatlar, ilim ve edebiyat eserlerinin filim haline sokulması ……

FSEK KAPSAMINDA ESER SAHİPLİĞİ v. FSEK m. 8/1: “Bir eserin sahibi, onu meydana getirendir. ” BİRLİKTE ESER SAHİPLİĞİ MÜSTAKİL ESER SAHİPLİĞİ Paylı Eser Sahipliği: Eser kısımlara ayrılabilir İştirak Halinde Eser Sahipliği: Eser ayrılamaz bir bütün Tek bir gerçek kişi tarafından meydana getirilen eser

ESER SAHİPLİĞİ KARİNELERİ (FSEK m. 11) v Yayımlanmış eser nüshalarında veya bir güzel sanat eserinin aslında, o eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse, aksi sabit oluncaya kadar o eserin sahibi sayılır. v Umumi yerlerde veya radyo-televizyon aracılığı ile verilen konferans ve temsillerde, mutad şekilde eser sahibi olarak tanıtılan kimse o eserin sahibi sayılır

ESER SAHİPLİĞİ KARİNESİ (YARGITAY KARARI) ‘…bilirkişi raporunda dava konusu bir kısım kitaplarda davacının adının zikredildiği belirtilmiş, diğerlerinde ise hangi soruların ve yanıtların davacı yanca hazırlandığının belirlenemediği belirtilmiştir. O halde, adı geçen eserlerdeki eser sahipliği açısından davacı lehine yasal bir karine oluşmuştur. Karinenin aksini ispat yükü davalıdadır… (Y. 11. HD. 10. 2007 gün ve E. 2006/4347, K. 2007/12656)

ESER SAHİPLİĞİ İLKESİ v Fikri bir eserin meydana getirilmesi sahibine eser sahipliği adı verilen bir hukuki durum bahşeder. v Anılan hukuki durum, tüm mali ve manevi hakların kaynağını oluşturur. v Hukuki durum, eserin meydana getirilmesiyle kendiliğinden (ipso iure) doğar.

MALİ HAKLAR MANEVİ HAKLAR ÇOĞALTMA HAKKI ADIN BELİRTİLMESİ YETKİSİ YAYMA HAKKI ESERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINI MENETME YETKİSİ UMUMA İLETİM HAKKI UMUMA ARZ HAKKI TEMSİL HAKKI ESER SAHİBİNİN MALİK VE ZİLYEDE KARŞI HAKLARI İŞLEME HAKKI

ESER SAHİBİNİN MALİ HAKLARININ BAŞLICA ÖZELİKLERİ SÜRE SAYI • Eser sahibine tanınan mali haklar eser sahibinin ölümünden itibaren 70 yıl süreyle korunurlar. • 70 yıllık sürenin bitiminden itibaren, herkes eser sahibine tanınan mali haklardan faydalanabilir (FSEK m. 26) • Sınırlı sayıdadır (numerus clausus) • Bir kısmı/tamamı devredilebilir DEVİR • Miras yoluyla intikal eder

ESER SAHİBİNİN MANEVİ HAKLARININ BAŞLICA ÖZELİKLERİ SÜRE SAYI DEVİR • Korunmaları süresizdir • Sınırlı sayıdadır (numerus clausus) • Devredilemez (Kullanım yetkisi devredilebilir) • Miras yoluyla intikal etmez

MALİ HAKLAR-Çoğaltma Hakkı: v Bir eserin aslını veya kopyalarını, herhangi bir şekil veya yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli olarak nüshasının veya nüshalarının çıkarılmasıdır (FSEK m. 22). v Eserin kopyasının çıkarılması; her türlü kayıt; ses ve müzik tespitleri; mimarlık eserlerinin projelerinin uygulanması, v Fotokopi yoluyla çoğaltma, bilgisayara download (indirme) işlemi vs.

MALİ HAKLAR-Yayma Hakkı: Yayma hakkı; bir eserin aslını veya çoğaltılmış nüshalarını, kiralamak, ödünç vermek, satışa çıkarmak veya diğer yollarla dağıtmak hakkı olarak tanımlanmıştır (FSEK m. 23).

MALİ HAKLAR-Umuma İletim Hakkı: v Umuma İletim Hakkı: Eserin yayınlanması, yeniden yayınlanması; telli veya telsiz araçlarla satışı veya diğer biçimlerde umuma dağıtılması veya sunulması; gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda esere erişimi sağlanması hakkıdır. (FSEK m. 25) v İnternet veya televizyon yoluyla yayınlama

MALİ HAKLAR-Temsil Hakkı: v Temsil Hakkı: Eserin, doğrudan doğruya yahut işaret, ses veya resim nakline yarayan aletlerle umumi mahallerde okunması, çalınması, oynanması, gösterilmesi hakkıdır (FSEK m. 24) v Bir tiyatro oyununun tiyatroda sergilenmesi

MALİ HAKLAR-İşleme Hakkı: v İşleme Hakkı: İşleme hakkı bir eserden, onu işlemek suretiyle faydalanma hakkıdır (FSEK m. 21). v Diğer bir eserden yararlanarak bu esere oranla bağımsız olmayan ve işleyenin hususiyetini taşıyan fikir ve sanat ürünleri meydana getirme hakkıdır. v Tercümeler, bir romanın opera haline getirilmesi…

MALİ HAKLAR-İşleme Hakkı: v İşleme Hakkı: İşleme hakkı bir eserden, onu işlemek suretiyle faydalanma hakkıdır (FSEK m. 21). v Diğer bir eserden yararlanarak bu esere oranla bağımsız olmayan ve işleyenin hususiyetini taşıyan fikir ve sanat ürünleri meydana getirme hakkıdır. v Tercümeler, bir romanın opera haline getirilmesi…

MANEVİ HAKLAR-Adın Belirtilmesi Yetkisi v. Bir eserin, sahibinin adıyla veya müstear adıyla yahut adsız olarak umuma arz etme veya yayımlama hususunda karar vermek yetkisidir (FSEK m. 15)

MANEVİ HAKLAR-Umuma Arz Yetkisi v. Eserin umuma arz edilip edilmemesini, yayımlanma zamanını ve tarzını tayin etmek; içeriği hakkında bilgi vermek; şeref ve itibarını zedeleyen umuma arza engel olmak yetkisidir (FSEK m. 14).

MANEVİ HAKLAR-Eserde Değişiklik Yapılmasını Menetmek Yetkisi v. Eserin umuma arz edilip edilmemesini, yayımlanma zamanını ve tarzını tayin etmek; içeriği hakkında bilgi vermek; şeref ve itibarını zedeleyen umuma arza engel olmak yetkisidir (FSEK m. 14).

İKTİBAS SERBESTİSİ v İktibas’ın Türkçe karşılığı alıntılamadır. v İktibas genel olarak bir eser ya da eser parçasının başka bir eser içerisinde kullanılmasıdır v İktibas serbestisi ise bu şekilde bir kullanımın FSEK’in belirttiği bazı koşullar altında serbest olmasıdır.

Bir eserden aşağıdaki hallerde iktibas yapılması caizdir: (İktibas Serbestisi) (FSEK m. 35), (Temel Düzenleme Niteliğinde) v Alenileşmiş bir eserin bazı cümle ve fıkralarının müstakil bir ilim ve edebiyat eserine alınması; v Yayımlanmış bir bestenin en çok tema, motif, pasaj ve fikir nevinden parçalarının müstakil bir musiki eserine alınması; v Alenileşmiş güzel sanat eserlerinin ve yayımlanmış diğer eserlerin, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderacatını aydınlatmak maksadıyla bir ilim eserine konulması; v Alenileşmiş güzel sanat eserlerinin ilmi konferans veya derslerde, konuyu aydınlatmak için projeksiyon ve buna benzer vasıtalarla gösterilmesi. v İktibasın belli olacak şekilde yapılması lazımdır. İlim eserlerinde, iktibas hususunda kullanılan eserin ve eser sahibinin adından başka bu kısmın alındığı yer belirtilir.

BERN SÖZLEŞMESİNİN İLGİLİ DÜZENLEMELERİ Hak sahibinin meşru menfaatlerine zarar verilemez Eserden normal yararlanmaya aykırı davranılamaz Bern m. 9/2; m. 10/1 Mutad uygulamaya uygun olmalı Amacın haklı göstereceği ölçüyü aşmamalı

FSEK m. 34 Kapsamında İktibas v Yayımlanmış musiki, ilim ve edebiyat eserlerinden ve alenileşmiş güzel sanat eserlerinden, maksadın haklı göstereceği bir nispet dâhilinde iktibaslar yapılmak suretiyle, hal ve vaziyetinden eğitim ve öğretim gayesine tahsis edildiği anlaşılan seçme ve toplama eserler vücuda getirilmesinin serbest olacağı düzenlenmiştir (FSEK madde 34/1). v. Münhasıran okullara mahsus olarak hazırlanan ve MEB tarafından onanan (okul-radyo) yayımları için de birinci fıkra hükümleri uygulanır. (FSEK m. 34/2) v. Yayımlanmış musiki, ilim ve edebiyat eserlerinden ve alenileşmiş güzel sanat eserlerinden, iktibaslar yapılmak suretiyle eğitim ve öğretim gayesi dışında seçme ve toplama eserler vücuda getirilmesi; ancak, eser sahibinin izniyle mümkündür. Bütün bu hallerde eser ve eser sahibinin adı mutad şekilde zikredilmelidir (FSEK m. 34/3). v. Meydana gelen eser seçme ve toplama eser, diğer bir ifadeyle derleme eser olmak zorundadır. O halde iktibas yapılan esere bağımlı bir nitelik göstermek zorundadır!!! FSEK m. 35 kapsamında yapılan iktibastan bu yönüyle ayrılmaktadır.

Gazete Münderecatı (FSEK m. 36) v Basın Kanununun 15 inci maddesi hükmü mahfuz kalmak üzere basın veya radyo tarafından umuma yayılmış bulunan günlük havadisler ve haberler serbestçe iktibas olunabilir. v Gazete veya dergilerde çıkan içtimai, siyasi veya iktisadi günlük meselelere müteallik makale ve fıkraların iktibas hakkı sarahaten mahfuz tutulmamışsa aynen veya işlenmiş şekilde diğer gazete ve dergiler tarafından alınması ve radyo vasıtasıyla veya diğer bir suretle yayılması serbesttir. İktibas hakkı mahfuz tutulsa bile sözü geçen makale ve fıkraların kısaltılarak basın özetleri şeklinde alınması, radyo vasıtasıyla veya diğer bir suretle yayılması caizdir. v Bütün bu hallerde, iktibas edilen gazete, dergi ve ajansın ve eğer bunlar da başka bir kaynaktan alınmışlarsa o kaynağın adı, tarih ve sayısından başka makale sahiplerinin adı, müstear adı veya alameti zikredilmek icap eder. FSEK m. 35’ten farkı yararlarlanılan eser ya da eser parçalarının bağımsız nitelik taşıyan yeni bir eser içerisinde kullanılmasının zorunlu olmamasıdır

Haber (FSEK m. 37) Haber mahiyetinde olmak ve bilgilendirme kapsamını aşmamak kaydıyla, günlük hadiselere bağlı olarak fikir ve sanat eserlerinden bazı parçaların işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan vasıtalara alınması mümkündür. Bu şekilde alınmış parçaların çoğaltılması, yayılması, temsil edilmesi veya radyo ve televizyon gibi araçlarla yayınlanması serbesttir. Bu serbestlik, hak sahibinin hukuki menfaatlerine zarar verecek şekilde veya eserden normal yararlanmaya aykırı biçimde kullanılamaz.

HAKSIZ REKABET v Bir eserin ad ve alametleri ile çoğaltılmış nüshaların şekilleri, iltibasa meydan verebilecek surette diğer bir eserde veya çoğaltılmış nüshalarında kullanılamaz (FSEK m. 83). v Bir eserin ad ve alametleri ile çoğaltılmış nüshaların şekilleri, iltibasa meydan verebilecek surette diğer bir eserde veya çoğaltılmış nüshalarında kullanılamaz (FSEK m. 84).

Teşekkür Ederim. Barış GÖZÜBÜYÜK bgozubuyuk@telifhaklari. gov. tr