KALTE GVENCES VE STANDARTLARI r Gr Mehmet Ali

KALİTE GÜVENCESİ VE STANDARTLARI Öğr. Gör. Mehmet Ali ZENGİN 1

KONU BAŞLIKLARI 1. 2. 3. 4. KAİZEN YAKLAŞIMI NEDİR? KAİZEN YAKLAŞIMININ AMACI SİSTEMATİK PROBLEM ÇÖZME YAKLAŞIMI KAİZEN REHBERİ 2

KAİZEN NEDİR? II. Dünya Savaşından sonraki yıllarda ucuz ve çürük mal üretmekle ünlenen Japonya; savaş sonrasında Amerikan Kalite uzmanları Deming ve Juran’ın konferanslarıyla başlatılan kalite hareketi vasıtası ile temel kalite araçlarını öğrenen Japonlar, öğrendiklerini kendi sistemlerine ve kültürlerine uyarlayıp geliştirerek kendilerine özgü olan “Kaizen” uygulamasını yarattılar. “Japonca Kai: “değişim”, Zen: “iyi, daha iyi” anlamına gelen Kaizen“SÜREKLİ İYİLEŞTİRME” sayesinde çürük ürünler üreten bir ülke konumundan çıkarak, batıya kalite felsefesi ihraç eden bir ülke konumuna geldiler. 3

KAİZEN NEDİR? Toplam Kalite Yönetimi’nin temel ilkelerinden biri olan Kaizen stratejisi, Japon yönetiminde başlı başına en önemli kavramdır ve Japonya’nın rekabetteki başarısının anahtarıdır. İyiye doğru değişiklikleri Her gün daha iyi için yapılan küçük değişiklikleri Yavaş, küçük ama sürekli iyileştirmeleri Müşteri memnuniyetini arttırmaya yönelik, herkes tarafından, her alanda, her zaman(sürekli) yapılan sürekli iyileştirmeleri ifade eder. 4

KAİZEN NEDİR? Kaizenin etkisi yavaş ortaya çıkar. En temel özelliği de elde edilen sonuçlara geçici gözüyle bakılmasıdır. Çünkü felsefenin temeli, devamlı iyileştirme çabalarına dayanır. Dolayısıyla ulaşılan her sonuç, bir atlama taşı olarak kabul edilir. Buna göre Kaizene; koruma ve iyileştirme felsefesine dayanan, uzun vadeli, küçük adımlarla, sürekli ve düzenli gelişerek, tüm çalışanların katılımını sağlayarak, küçük yatırımlarla daha iyi sonuca yönelik yöntem ve çabalar bütünüdür denilebilir. Toplam Kalite Yönetiminin bir parçası ve devamı olan Kaizen, kaliteyi yükseltmenin yanı sıra maliyetleri de sürekli olarak azaltmaktadır. 5

KAİZEN NEDİR? Kaizen’i gerçekleştirmek için 3 temel koşulu sağlamak gerekir: Ø Mevcut durumu yetersiz bulmak: Mevcut durumla yetinmek Kaizen’in baş düşmanıdır. Dolayısıyla Kaizen problemlerin bilincinde olmayı öngörür ve bu problemleri tanımlayabilmek için ipuçları sağlar. Ø İnsan faktörünü geliştirmek: Çalışanlarına kaliteyi işleyebilen bir şirket kaliteli üretim yolunu zaten yarılamış demektir. Çalışanlar problem çözme araçlarının kullanımı konusunda eğitilmeli ve belirledikleri problemleri bu araçları kullanarak çözmeleri sağlanmalıdır 6

KAİZEN NEDİR? Ø Problem çözme tekniklerini yaygın biçimde kullanmak: “Problemleri çözmekte düşülen en büyük hata, belirtiler üzerinde yoğunlaşıp, sorunların altında yatan asıl nedenleri görememektir. Sorunları tam olarak çözebilmek için, her sorunu en uç sebebine kadar izlemek ve sorunun asıl kaynağını bularak bir daha ortaya çıkmayacak şekilde çözüme ulaştırmak gerekir. Sorunun temelden çözüme kavuşturulmasında birtakım istatistiksel problem çözme araçlarının kullanılması gerekmektedir. Pareto diyagramları, sebep sonuç diyagramları, histogramlar, kontrol tabloları, saçılma diyagramları, grafikler ve kontrol çizelgeleri, problem çözmede kullanılan yedi istatistiksel araç olarak ifade edilen etkin problem çözme teknikleridir. 7

KAİZEN NEDİR? Temelde anlam kargaşasına yol açmamak için iki çeşit Kaizen vardır diyebiliriz. Bunlar; Ø Kaizen Önce Sonra (Before – After): Birey öncelikli çalışmalar olduğundan dolayı kalabalık ekip oluşturulmasına gerek duyulmamakta en fazla iki kişilik ekipler yeterli görülmektedir. Kısıtlı bir uygulama alanı olmayan bu Kaizen yöntemi insanların yaşadığı, gelişme sağlanabilecek bütün alanlarda gerçekleştirilecek tarzdadır ve zaman ile ilgili bir kısıtlama bulunmadığından her an uygulanabilmektedir. Ø Kobetsu. Kaizen: Ekipler tarafından yapılan Kaizenlerdir. Sistematik şekilde önemli iyileşmeler sağlamak için yapılır. Hedef hataları sıfırlayıp, kaliteyi iyileştirmek, üretim ve 8 teslim sürelerini kısaltmaktır. Kayıplar azaltılıp, fireler düşürülerek maliyeti düşürmek üzere yoğunlaşılır.

KAİZEN NEDİR? Kaizen Şemsiyesi 9

Gruplar halinde yapılması daha hızlı sonuç alınmasını sağlar. Grupta; İlk amirler Operatörler Orta kademe yöneticiler Diğer alanlardan katılımcılar yer alır. 10

KAIZEN AMAÇ Amaç, Kayıpları gidererek maliyetlerin azaltılması Niçin? Piyasa fiyatı – Maliyetler = Kar Gerçek Maliyet Kayıplar Kaizen: «İyileştirmenin sınırı yoktur» anlayışını esas alır. 11

İŞLETMELERDE FAALIYETLER Faaliyetler 3 gruba ayrılır: 1 - Değer katan faaliyetler 2 - Değer katmayan ancak yapılması gereken faaliyetler 3 - İsraflar 12

İŞLETMELERDE KAYıPLAR- İSRAFLAR İşletmelerde ürüne katma değer sağlayan, • Minimum işçilik • Minimum zaman • Minimum ekipman süresi • Minimum malzeme • Minimum yer • Minimum enerji • … kısaca, minimum kaynak ve girdinin haricinde kullanılan her fazla kaynak ve girdi kayıptır, israftır. 13

İŞLETMELERDE KAYıPLAR- İSRAFLAR Grup çalışmaları şeklinde yapılan kaizen çalışmaları, üretim prosesi içinde maliyet katan tüm etkenleri belirlemek, iyileştirmek ve böylelikle daha iyi ürünü, daha hızlı, daha ucuza, daha emniyetli bir şekilde üretmek için yapılır. 14

KAIZEN VE SISTEM Sistem kur Standartlaştır Kaizen İşleyişi, standart ve sonuçları ölçülebilen sistemlerde kaizen yapılması anlamlıdır. Çünkü kazançlar ölçülebilir. 15

KAIZEN VE KAYıPLAR • Gereksiz hareketler • Gereksiz elleçlemeler • Beklemeler • Tekrar işleme (tamir), hurda oluşumu • Ürün üzerinde gereksiz işlem • Fazla üretim / gereksiz stok • Enerji kayıpları 16

SÜREKLI IYILEŞTIRME ÇEVRIMI Kayıp Tespiti Temel(Kök) Nedenin Tespiti Standartlaşma İyileştirme Uygulaması 17

ÖNERI SISTEMI VE KAIZEN İyileştirilecek konu bulunmasının en önemli aracı öneri sisteminin kurulmasıdır. Öneri sistemi, “yönetim” faaliyetlerinin ayrılmaz bir parçası haline getirilmelidir. • Sistemin bir parçası haline getirilmesi • Yönetimin bir tarzı haline getirilmesi • Önerileri önemseme, cevaplandırma • Vizyon ve amaç birliği yaratma • Teşvik, ödüllendirme • Performans değerlendirme sistemine dahil etme 18 • Personelin eğitimi

ÖNERI SISTEMI VE KAIZEN Başarılı kaizen çalışmaları için; - Çalışanların kendini güvende hissetmesi - Takımlar halinde çalışması - Çalışanların “eğitimli” olması gerekir Eğitim, proses hakkında bilgilenmeyi, sistematik problem çözme yaklaşım ve tekniklerini kapsamalıdır. 19

SİSTEMETİK PROBLEM ÇÖZME YAKLAŞIMI 1 - Sorunun tanımlanması 2 - Sorunla ilgili mevcut durumun incelenmesi Kim, neyi, nasıl, nerede, ne zaman, niçin yapıyor? 3 - Fikir üretme: beyin fırtınası ile çözüm için fikirler üretilir. Beyin fırtınasında amaç, bir işin daha kolay, daha kaliteli, daha çabuk ve daha az maliyetli bir şekilde nasıl yapılabileceğini, olası hiçbir fikri kaçırmadan araştırmaktır. 20

SİSTEMETİK PROBLEM ÇÖZME YAKLAŞIMI Beyin fırtınası çalışmasının püf noktaları: - Üretilen tüm fikirlere açık olunmalıdır. Fikirler eleştirilmeden dinlenmelidir. - Beyin fırtınası 1 saati geçmemelidir. - Mümkünse videoya kaydedilmelidir. - Önce gereksiz işlem tamamen ortadan kaldırılmaya çalışılmalıdır. - Olmazsa, bu işlem hızlandırılmaya çalışılır. - Makinenin yenilenmesi en son düşünülmelidir. 21

SİSTEMETİK PROBLEM ÇÖZME YAKLAŞIMI 4 - Değerlendirme : Öne sürülen fikirler yapıcı olarak ele alınıp değerlendirilmeli, uygulama kolaylığı, maliyet, elde edilecek sonuç, … açısından en uygun olan seçilmelidir. 5 - Uygulama programı yapılması 6 - Uygulama: mümkünse önce pilot uygulama yapılmalıdır. Bunun bir faydası da, çözümün faydasına ikna olmayan kişileri, pilot alanda uygulama yapılıp sonuç alma yoluyla ikna etmektir. 7 - Ödüllendirme: fikir üreten, çözümü gerçekleştiren, sorunu çözen kişiler para ödülü, sertifika, taktir etme, 22 … yoluyla ödüllendirilmelidir.

SİSTEMETİK PROBLEM ÇÖZME YAKLAŞIMI Öncelikle para gerektirmeyen work kaizenler (metot, zaman, hareket, iş ) gerçekleştirilir. Bunun için operatörün yaptığı hareketler, yürüme mesafeleri takip edilebilir ve “daha iyisi nasıl olabilir” diye sorgulanabilir. Daha sonra yatırım gerektiren makine kaizenleri (otomasyon, makine, kalıp vb. ) yapılır. Bir kaizen yapılmadan önce fayda-maliyet analizi yapılır, tüm detaylar, planlar kağıt üzerinde yapılıp tekrar ve tekrar kontrol edildikten sonra uygulamaya geçilmelidir. 23

KAIZEN REHBERI 1 - “Her zaman böyle yapmaktayız” ı kabul etmeyin 2 - Yeniliklere açık olun 3 - “Nasıl yapılabileceğini” düşünün, “nasıl olmayacağını” değil 4 - Temel nedenlere ulaşana kadar “niçin” sorusunu sorun 5 - Takım çalışmasına ve takım kararına / çözümüne itibar edin. 6 - Detaylı ve uzun analizlerle zaman kaybetmeyin, anlayın, karar verin, yapın 24

KAIZEN REHBERI 7 - İlk defada mükemmele ulaşmaya aramayın, gelişme ve iyileşme kaydedin, zaman kaybetmeyin 8 - “Hızlı ve kaba”yı, “yavaş ve zarif”e tercih edin. 9 -Hatalar derhal düzeltin 10 - En kötü durumda orijinale dönüşü sağlayın 11 - Pozitif ve neşeli olun. 12 - İyileştirme olasılığı sınırsızdır, kuru havludan bile su elde edilebilir. 25

KAIZEN REHBERI Kaizen’de aşağıdaki tavırlar içine girmemek çok önemlidir. Olumsuz Tavır Alma: Ø Bun üzerinde çalışamayacak kadar çok meşgulüm Ø İyi bir fikir fakat zaman uygun değil Ø Bütçede yok Ø Teori, uygulamadan farklıdır Ø Senin başka işin yok mu? Ø Bence bu söylediğin şirket politikasına uymaz. 26

KAIZEN REHBERI Daha da Olumsuz Tavır Alma: Ø Bu bizim işimiz değil, bırakalım da onu başkası yapsın. Ø Bu yeni bir şey değil onu herkes biliyor zaten Ø Bunu yapmasak bile sonucu biliyoruz Ø Onun sorumluluğunu alacak durumda değilim Ø Daha iyi bir fikrin yok mu? 27

KAIZEN REHBERI Kaizen yaklaşımının problemler konusunda insana bakışı: Ø İnsanlar problem değildir. Ø İnsanları suçlamak problemeleri çözmez Ø Cevap: insanları problem çözücü(bireyler) haline getirmektir. 28