HEMOPTIZIA Dr Sidita Vitoja Hemoptizia eshte nxjerrja nga

HEMOPTIZIA Dr. Sidita Vitoja

• Hemoptizia eshte nxjerrja nga goja e nje mase te vogel apo te madhe gjaku qe vjen nga segmenti subglotik i pemes respiratore.

• HEMOPTIZIA E RREME: Gjakderdhje me origjine nga segmenti supraglotik i pemes respiratore: - Goja Farinksi Hunda Aspirimi i hematemezes Kolonizimi nga Gram (-) bakterie: Serratia blue

• Hemoptizia (ngjyre e kuqe e ndritshme) duhet te dallohet nga hemorragjia e rrugeve aerodigjestive te siperme duke ekzaminuar hunden dhe orofaringun, dhe hematemeza(ngjyre kafe): gjaku i erret i perzier me pak ose me shume ushqime dhe nga sforcime te gjata vjelljeje.

SHKAQET: * PATOLOGJI TE APARATIT RESPIRATOR - Traumat e kraherorit qe mund te shoqerohen me ruptura trakeo-bronkiale. Traumatizimi barometrik si tek zhytesit, minatoret. - Inhalimi i avujve toksik. - Inhalimi i trupave te huaj (tek femijet). - Tbc pulmonare - Bronkiti akut, pneumonia - Bronkektazi (prodhim kronik i sputumit) - Ca e larinksit - Ca bronkial ose sekondar

- Embolia pulmonare - Edema pulmonare (sputum me shkume dhe lehtesisht I ngjyrosur, dispne e shprehur, e lidhur me nje semundje kardiake) - Infarkti pulmonar (gjak i bollshem i paperzier me sputumin, dhimbje kraherori dhe dispne) - Abscesi pulmonar (rrema gjaku te sputumit purulent, ethe, dhimbje kraherori) - Micetoma (topa fungal ne x-ray)

Tbc

Infarkti pulmonar

*PATOLOGJI JASHTE APARATIT RESPIRATOR - Crregullime te hemostazes si koagulopatite, hemopatite - Rastet e perdorimit te antikoagolanteve - Kardiopati e panjohur, - Stenoza mitrale - Aneurizem i aortes *HEMOPTIZIS ME ORIGJINE VASKULARE - Vaskulit

KUADRI KLINIK: * Hemoptizia mund te shfaqet me disa shenja prodromike si: ndjenje te fikti, nxehtesi retrosternale, ndjenje irritimi ne larinks.

• Ne varesi te sasise paraqiten: - HEMOPTIZI MINIMALE (10 -20 m. L): nxjerrje ne sasi te vogel here pas here e shoqeruar me mase sputumi viskoz me gjak te kuq, kafe, te zi, ose me rrema gjaku. -HEMOPTIZI ME SASI MESATARE (200 -250 m. L): gjaku I kuq me vezikula ajri dhe shenja te pergjithshme (zbehje, ankth, djerse, takikardi, hipotension, kolaps) - HEMOPTIZIA E RENDE/ MASIVE (250 -600 m. L/24 h): eshte e rralle por dramatike me gjendje shoku deri ne vdekje nga anemia akute dhe nga asfiksia (mbytja nga gjaku)

• Vetem 5% e rasteve jane hemoptizi masive por 80% e hemoptizive masive jane mortale!!!! • - SHKAQET E HEMOPTIZISE MASIVE: Tuberkuloza Bronketazia Ca e bronkeve

• Per te vendosur diagnozen: - ANAMNEZA: Per te diferencuar origjinen gjakut (sistemi respirator, GIS, terapi me antikoagulante, valvulopati mitrale) - EKZAMINIMI FIZIK: Hunda, goja, fyti, kraherori. Auskultim: pulmonet, zemra.

- TESTET LABORATORIKE: *Hemogram, *Monitorimi i koagulimit, *Gazometri arteriale *Testet renale *Lloji i gjakut dhe cross-match *Strisho, kulture dhe citologjia e sputumit

- EKZAMINIMET RADIOLOGJIKE: jane ekzaminimet me te rendesishme. Vleresojne shkakun, lokalizimin dhe shtrirjen e gjakderdhjes. *Grafi pulmoni *Bronkoskopi *CT toraksi (perdoret per te konfirmuar x-ray ose per aneurizem)

RENDESIA E BRONKOSKOPISE: 1 - DIAGNOSTIFIKUESE • Lokalizimi i gjakderdhjes • Biopsi e aspirimit 2 - TERAPEUTIKE • Ndalon gjakderdhjen • Lavazh dhe aspirim • Ruajtja e ventilimit te mushkerise qe nuk ka gjakderdhje

NDRYSHIMET: HEMOPTIZIS HEMATEMEZA ANAMNEZA Mungesa e nauzes dhe te vjellave Nauze dhe te vjellat prezente Semundje e mushkerive (+) Semundje e stomakut ose melcise (+) Asfiksia e pazakonte EKZAMINIMI I SPUTUMIT I shkumezuar Rralle i shkumezuar Pamje e lengshme ose e mpiksur e gjakut Pamje e llumit te kafese E kuqe e ndritshme Ngjyre kafe-e zeze EKZAMINIMI LABORATORIK p. H alkaline p. H acidike Me prani te makrofageve/neutrofileve Me prani te mbetjeve ushqimore

KOMPLIKIMET E HEMOPTIZISE: - Asfiksi - Shok - Anemi - Insuficience renale - Atelektazi - Infeksion pulmonar

3 jane synimet e terapise se hemoptizise: 1 - PARANDALIMI I ASFIKSISE 2 - NDALIMI I HEMORAGJISE 3 - TRAJTIMI I SEMUNDJES PRIMARE

SIGURIMI I RESPIRIMIT: - O 2 terapi - Regjim shtrati gjysem ndenjur - Kontrolli i kollitjes - Intubimi endotrakeal RESUSITIMI I VOLUMIT: - Perfuzione (gjak, plazem) dhe solucione KONSULTIM PER KIRURGJI