DUYU ORGANLARIMIZ 332021 www slaytyerim com DUYU ORGANLARIMIZ

DUYU ORGANLARIMIZ 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DUYU ORGANLARIMIZ Ø Çevremizi algılamamızda görevli olan göz, kulak, burun, dil ve deri duyu organlarımızdır. Ø Duyu organlarımız birlikte çalıştığında çevremizi algılamamız daha kolay ve doğrudur. Çevremizdeki cisimlerin sesini, rengini, kokusunu, sertliğini, yumuşaklığını, sıcaklığını vb. özelliklerini duyu organlarımız sayesinde hissederiz 3/3/2021 www. slaytyerim. com

BURUN Ø Burun, koku alma ve solunum organımızdır. Bu organ, alınan havanın temizlenmesini, ısıtılmasını, nemlendirilmesini ve kokusunun algılanmasını sağlar. Bir süre aynı koku alınacak olursa bu koku bir müddet sonra hissedilmez. Ancak ortama değişik bir koku geldiğinde bu yeni koku fark edilir. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

BURUN Ø Burun, kemik ve kıkırdakla desteklenen bir organımızdır. Burun boşluğunun duvarı, mukus salgısı üreten hücrelerle kaplıdır. Mukus salgısı üreten bu tabaka mukoza olarak adlandırılır. Mukoza burnun içinin nemli kalmasını sağlar. Burun boşluğunun üst tarafında koku almaçları bulunur. Koku almaçlarının yoğunlaştığı bölgeye sarı bölge denir. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

BURUN 3/3/2021 www. slaytyerim. com

Ø BAZI BURUN HASTALIKLARI Ø Sinüzit: Sinüslerin iltihaplanmasına sinüzit denir. Doktorun tavsiye edeceği ilaçlarla tedavi edilebilir. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

BAZI BURUN HASTALIKLARI Ø Saman nezlesi: Saman nezlesi bir alerjidir. ilkbahar ve yaz aylarında polenler rüzgârlara kapılarak geniş alanlara yayılır. Aldığımız nefesle burnumuza yerleşen polenler şiddetli hapşırıklar eşliğinde burnun suya benzer bir akıntı salgılamasına neden olur. ilaçlarla ya da aşı yapılarak tedavi edilebilir. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

BAZI BURUN HASTALIKLARI Ø Burun akıntısı: Burun akıntısı; nezle, saman nezlesi, sinüzit, alerjik burun iltihabı veya burna herhangi bir şey kaçmış olması nedeniyle oluşabilir. Ayrıca kızamık başlangıcında da burun akıntısı görülür 3/3/2021 www. slaytyerim. com

BAZI BURUN HASTALIKLARI Ø Burun kanaması: Büyümeye bağlı olarak ergenlik döneminde burun kanamaları görülebilir. Orta yaşlarda ise tansiyon yüksekliğinden kaynaklanan burun kanamaları görülebilir. Burun kanamalarını durdurmak için yapılacak ilk yardım hastayı hemen oturtmak, başını öne doğru hafifçe eğip, burnunun kanayan deliğini on dakika kadar bastırmak, bu sırada ağızdan nefes almasını ve yutkunmasını söylemektir. Ø 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DİL Ø Biberin acı, limonun ekşi, çikolatanın ise tatlı olduğunu nasıl ayırt ettiğimizi biliyor musunuz? Bu farklı tatları almamızda görevli olan dilimizin acaba başka görevleri de olabilir mi? Dilimizin tat alma, çiğneme, yutma ve konuşmaya yardımcı olma gibi görevleri vardır. Maddelerin tadının alınabilmesi için bu maddelerin tükürükte çözünmesi gerekir. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DİL Ø Dilin ucunda, yanlarında ve arkasında tat alma tomurcukları yer alır. Tat alma tomurcuklarında tatları algılamaya yarayan almaçlar bulunmaktadır. Dilimizin her bölgesi her tadı alabilir. Ama bazı tatları alan tat tomurcukları dilimizin bazı bölgelerinde daha fazladır. Dilimizin ucu tatlı, arkası acı, ön yanları tuzlu ve arka yanları da ekşi tatları daha fazla alır. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DİL 3/3/2021 www. slaytyerim. com

NASIL TAT ALIRIZ Ø 1. Tükürükte çözünen maddeler, tat tomurcuklarındaki almaçları uyarır. Ø 2. Almaçlar, aldıkları uyarıları tat alma sinirlerine iletir. Ø 3. Tat alma sinirleri beyindeki tat alma merkezini uyarır ve tat duyusu algılanır. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DİL HASTALIKLARI Ø Tat Körlüğü: İnsanların bir kısmı bazı maddelerin tatlarını alamazlar. Kalıtsal olan bu duruma tat körlüğü denir. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DİL HASTALIKLARI Ø Dil iltihabı: Çürük dişler, diş eti iltihabı, sigara, çok sıcak veya çok soğuk şeyler yemeyi alışkanlık hâline getirmiş kimselerde görülebilen bir tür hastalıktır. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DİL HASTALIKLARI Ø Dil Yaraları: Dilin etrafında görülen kızarıklık ve içi su dolu küçük kabarcıklar dil yaralarının belirtileridir. Bu hastalık hazımsızlık veya gripten kaynaklanabilir. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DERİ Ø Deri, en büyük duyu organımızdır ve vücudumuzun dışını tamamen kaplar. Ayrıca vücut ısısını ayarlar, solunum ve boşaltıma yardımcı olur ve vücudu dış etkilerden korur. Derinin üzerinde dokunmayı, basıncı, ağrıyı, sıcağı, soğuğu vb. duyuları algılayan almaçlar vardır. Deri, üst deri ve alt deri olmak üzere iki tabakadan oluşur. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DERİ 3/3/2021 www. slaytyerim. com

DERİ HASTALILARI Ø Deri hastalıkları fiziki sebeplerle (kesici, ezici vb. cisimler ile kimyasal maddeler gibi) oluşabildiği gibi parazitler sebebiyle de ortaya çıkabilmektedir. Bunlardan bazıları mantar hastalıkları ile pire ve kene gibi parazitlerin ısırmalarından meydana gelen deri bozukluklarıdır. Deri iltihaplanmalarına yol açan bazı mikroorganizmalar da derideki herhangi bir yaranın üzerine kolayca yerleşebilir. Alerjik deri hastalıkları arasında ise kurdeşen ve egzama sayılabilir. Bazı deri hastalıklarının teşhisinde dermatoskop adı verilen cihaz kullanılır. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 1. Aşağıdakilerden hangisi insanda burun tarafından gerçekleştirilen görevlerden değildir? Ø A)İç kısmındaki kıllar ve salgıladığı mukus ile havayla giren tozlar tutulur. Ø B)Akciğerlere giren havanın nemlenmesini sağlar. Ø C)Giren havanın oksijen oranını arttırır. Ø D)Mukusta çözülebilen maddelerin kokusunu algılar. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 2. Burun içerisinde yer alan kılların faydası nedir? Ø A)Solunuma yardım etmek Ø B)Alınan kokuların özelliğini korumak Ø C)Alınan havayı tozlardan arındırmak Ø D)Nemli havayı kurutmak. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 3. Burun içerisindeki mukus sıvısının koku alınmasındaki görevi aşağıdakilerden hangisine benzerlik gösterir? Ø A)Cisimlerin küçültülmüş görüntüsünün sarı benekteki sinirlere verilmesi Ø B)Tat maddelerinin tükürükle eriyerek dildeki duyu almaçlarını uyarması Ø C)Sıcak ve soğuk maddelerin deri tarafından algılanması Ø D)Salyangozdaki sıvının ses titreşimlerini duyu almaçlarına iletmesi 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 4. Koku alma duyusunun “yorulma” özelliğine sahip olması aşağıdakilerden hangisine yöneliktir? Ø A)Solunumun sürekliliğinin sağlanması Ø B)Beyinin gereksiz yere uyarılmasının önlenmesine Ø C)Besinlerden daha fazla tat alınmasına Ø D)Gece uykusunun rahat şekilde gerçekleşmesine 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 5. Polis köpekleri yolları üstündeki binlerce koku arasından belli bir insanın kokusunu algılayarak aranan suçluyu bulabilirler. Ø I. Köpeklerin koku maddelerini algılama hassasiyeti oldukça fazladır Ø II. Köpeklerin beynindeki koku değerlendirme yeteneği iyi gelişmiştir Ø III. Köpeklerin bütün duyu organları hassas çalışmaktadır. Ø A)Yalnız I B)I ve II Ø C)I ve III D)II ve III, 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 6. İnsanda alıcıları benzer biçimde uyarılan iki duyu aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir? Ø A)İşitme – Görme Ø B)Tat alma – Koklama Ø C)Görme – Duyma Ø D)Koklama – Görme 3/3/2021 www. slaytyerim. com

Ø Ø Ø SORULAR 7. Besinlerin tadının algılanması için suda ya da tükürükle çözünmesi gerektiğini deney yaparak kanıtlamak isteyen bir öğrencinin yapması gereken deney aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir. A)Dilinin bir tarafına tatlı diğer tarafına acı bir besin sürmeli B)Önce sıcak içecekleri içip sonra acı yemeli C)Dil kuruduktan sonra besini sürmeli aynı besini ıslatıp yine sürmeli D)Şekeri önce diline değdirmeli daha sonra sıcak çayın içinde eritip tadına bakmalı 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 8. Bir besin maddesinin tadının algılanabilØ mesi için öncelikle aşağıdakilerden hangisiØ Nin gerçekleşmesi gerekir? Ø A)Alıcı hücrelerin uyarılması Ø B)Alınan besinin tükürük içinde çözülmesi Ø C)Duyu sinirlerinin uyarılması Ø D)Uyartının beyindeki tat alma merkezine iletilmesi 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 9. Yenen besinlerden lezzet alınmasında hangi iki duyu organının çalışması birbirine bağlıdır? Ø A)Göz ve kulağın çalışması Ø B)Burun ve dilin çalışması Ø C)Göz ve derinin çalışması Ø D)Burun ve kulağın çalışması 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 10. Bir dil ameliyatı geçirim dilinin yarısı ameliyat ile alınan bir kişinin iyileştikten sonra diliyle Ø I. Tatlı Ø II. Tuzlu Ø III. Ekşi Ø IV. Acı Ø A)II ve III B)II, III ve IV Ø C)I, II ve III D)I, III ve IV 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 11. I. Kılcal damarlar Ø II. Ter bezleri Ø III. Alt deri Ø IV. Buhar kanalı Ø Yukarıdakilerden hangileri derinin kısımlarındandır? Ø A)I ve II B)II ve III Ø C)II. III ve IV D)I, II ve III 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 12. Deri hastalıkları aşağıdakilerden hangisi ile tedavi edilebilir? Ø A)Utuason Ø B)Diyaliz Ø C)Dermokoskop 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 13. Vücudu çepe çevre saran deri yardımıyla Ø I. Cisimlerin sıcaklığını algılama Ø II. Cisimlerin sertliğini algılama Ø III. Cisimlerin kimyasal yapısını algılar Ø Şeklindeki özelliklerden hangileri gerçekleşebilir? Ø A)Yalnız I B)I ve II Ø C)I ve III D)I. II ve III 3/3/2021 www. slaytyerim. com

SORULAR Ø 14. Güneş ışığının vücut sağlığı için kullanılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir? Ø A)Derinin renk almasını sağlamak Ø B)Derinin vitamin üretmesini sağlamak Ø C)Derinin terlemesini sağlamak Ø D)Derinin esnek olmasını sağlamak 3/3/2021 www. slaytyerim. com

CEVAPLAR Ø 1=C Ø 2=C Ø 3=B Ø 4=B Ø 5=B Ø 6=B Ø 7=C 3/3/2021 www. slaytyerim. com

CEVAPLAR Ø 8=D Ø 9=A Ø 10=D Ø 11=D Ø 12=C Ø 13=B Ø 14=B 3/3/2021 www. slaytyerim. com

GÖRME ORGANI GÖZ Ø Aşağıdaki fotoğrafı inceleyerek gözümüzü koruyan ve görme işinde görevli olan yapıların neler olduğunu söyleyebilir misiniz? Göz, çevremizden aldığı ışık sayesinde görmemizi sağlayan duyu organımızdır. Gözümüzü koruyan yapılar kaşlar, göz kapakları, kirpiklerdir. Gözümüzde ayrıca gözyaşı bezleri ile göz yuvarlığını göz çukuruna bağlayan ve bunların hareketini sağlayan kaslar bulunur. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

GÖZ 3/3/2021 www. slaytyerim. com

Göz sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabaka (retina) olmak üzere üç bölümden oluşur. Gözün Bölümleri a) Sert Tabaka: Gözün dışında bulunan beyaz renkli kısımdır ve gözü dış etkilerden korur. Işığı kıran bu tabakaya saydam tabaka (kornea) adı verilir. b) Damar Tabaka: Sert tabakanın altında yer alır ve gözün beslenmesini sağlayan damarlardan oluşur. Damar tabaka, gözün ön kısmındaki irisi oluşturur. iris gözün renkli kısmıdır. irisin ortasında bulunan kısma göz bebeği adı verilir. iris, gözümüze gelen ışığın şiddeti fazla olduğunda göz bebeğini daraltır, az ışıklı ortamlarda ise göz bebeğinin büyümesini sağlar. c) Ağ Tabaka (Retina): Işığa karşı duyarlı almaçların bulunduğu kısımdır. Ağ tabakadaki sinirler birleşerek göz yuvarlağının arka tarafından çıkıp beyne gider. Sinirlerin göz yuvarlağından dışarı çıktığı yere kör nokta adı verilir. Kör nokta ışığa karşı duyarlı değildir ve burada görüntü oluşmaz. Kör noktanın üst kısmında ve göz bebeğinin hizasında bulunan çukur bölgeye sarı leke denir. Görüntü sarı lekede meydana gelir. Ağ tabakanın ön kısmında göz merceği bulunur. Ø 3/3/2021 www. slaytyerim. com

Nasıl Görürüz? 1. Cisimlerden yansıyan ışık ışınları, önce saydam tabakaya gelir ve burada kırılır. Kırılan ışın ardından göz bebeğine gelir. 2. Göz bebeğinden gelen ışınlar, göz merceğinde tekrar kırılarak ağ tabaka üzerine düşer. 3. Ağ tabakada yer alan sarı leke üzerinde ters bir görüntü oluşur. Oluşan görüntü buradaki görme almaçları tarafından algılanır. 4. Algılanan görüntü, görme sinirleri vasıtasıyla beyindeki görme merkezine iletilir. Ters görüntü, beyindeki görme merkezinde düz olarak algılanır. Böylece görme gerçekleşir. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

GÖZ KUSURLARI VE TEDAVİ YOLLARI Göz kusurları doğuştan olabileceği gibi sonradan da oluşabilir. Doğuştan olan bazı göz kusurları şunlardır: Ø Renk körlüğü (Daltonizm): Kırmızı ve yeşil renklerin birbirinden ayırt edilemediği bir göz kusurudur. Tedavisi yoktur. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

Şaşılık: Gözü hareket ettiren kasların uyumsuzluğu sonucunda oluşur, ameliyatla giderilebilir. Aşağıdaki çizelgede sonradan oluşan bazı göz kusurları, bu kusurlara sahip kişilerin nasıl gördükleri ve bunların tedavi yolları verilmiştir. Ø Gözlük ve kontak lensler, bazı göz kusurlarının tedavisinden kullanılan teknolojik araçlardandır. Saydam tabakadaki saydamlığın bozulduğu veya yok olduğu ya da bu tabakanın şeklinin değiştiği durumlarda hastalara kornea nakli yapılır. Kornea nakli, gözün bozuk olan korneasının sağlam bir kornea ile değiştirilmesi işlemidir. Ø Ø 3/3/2021 www. slaytyerim. com

ÖNEMLİ NOT Göz görmemizi sağlayan duyu organımızdır. Göz kaşlar, göz kapakları, kirpikler ve gözyaşı bezleri ile göz yuvarlığını göz çukuruna bağlayan ve bunların hareketini sağlayan kaslardan oluşmuştur. Ø Gözün görmeyi sağlayan bölümlerinin sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabakadır. Ø İris gözümüze gelen ışığın şiddeti fazla olduğu zaman göz bebeğini daralttır, az ışıklı ortamlarda ise göz bebeğinin büyümesine sebep olur. Ø Ø 3/3/2021 www. slaytyerim. com

KULAK Ø Kulaklarımız işitmemizi ve dengemizi sağlayan duyu organımızdır. Suya atılan bir taşın oluşturduğu dalgalar gibi havada da ses dalgaları mevcuttur. Bu ses dalgaları kulağımızdaki duyu almaçları ile algılanır 3/3/2021 www. slaytyerim. com

KULAK Ø Ø Kulak dış, orta ve iç kulak olmak üzere üç bölümden oluşur. Kulağın Bölümleri Ø a) Dış Kulak: Kulak kepçesinden ve kulak yolundan oluşur. Kulak yolunun sonunda kulak zarı bulunur. Kulak kepçesi kıkırdak bir yapıya sahiptir. Kulak yolu, kulak kepçesini orta kulağa bağlayan bir kanaldır. Kulağımız kulak kiri olarak adlandırılan bir sıvı salgılar. Bu sıvı, kulak yolundaki kıllar ile birlikte kulağa giren toz vb. maddelerin kulak zarına ulaşmasını engeller. Ø b) Orta Kulak: Orta kulakta çekiç, örs, üzengi kemikleri, östaki borusu ve oval pencere bulunur. Üzengi kemiği vücudumuzun en küçük kemiğidir. Çekiç kemiği kulak zarına, üzengi kemiği ise iç kulaktaki oval pencereye temas eder. Bu özellikleri ile kulak kemikleri, kulak zarını iç kulağa bağlayan bir köprü oluşturur. Östaki borusu orta kulaktan yutağa açılır. Böylece orta kulak ile vücudun dışı arasındaki basınç farkını dengeleyerek kulak zarının yırtılmasını engellemiş olur. Ø c) iç kulak: Dalız, salyangoz ve yarım daire kanallarından oluşur. Dalız, oval pencereden gelen ses dalgalarını salyangoza iletir. Salyangozda işitme sinirleri vardır ve gelen ses dalgaları işitme sinirleri ile beyne iletilir. Vücudumuzun dengesinin bozulup bozulmadığını beyinciğe bildirme işini salyangozun üst kısmındaki yarım daire kanalları yapar. Ø 3/3/2021 www. slaytyerim. com

: ÖNEMLİ NOT: Ø İç kulakta yarım daire kanalları vücudun dengesini sağlanmasında önemli rol oynar. Vücudun durumu değiştiğinde buradan beyne giden mesajlar sonucu beyin vücudun konumunu değiştirip denge sağlar 3/3/2021 www. slaytyerim. com

İŞİTME NASIL OLUR? Ø 1. Kulak kepçesi ile toplanan ses dalgaları kulak yolu ile kulak zarına gelir ve zarı titreştirir. Ø 2. Kulak zarının titreşmesiyle birlikte çekiç, örs ve üzengi kemikleri de titreşir ve bu titreşim oval pencereye iletilir. Ø 3. Üzengi kemiği, ses titreşimlerinin oval pencereden iç kulakta bulunan dalıza iletmesini sağlar. Dalız, oval pencereden gelen ses dalgalarını salyangozdaki yarım daire kanallarına gönderir. Ø 4. Ses, yarım daire kanallarındaki işitme almaçları tarafından algılanır ve işitme sinirleri aracılığı ile beyindeki işitme merkezine iletilir. Böylece işitme olayı gerçekleşmiş olur. 3/3/2021 www. slaytyerim. com

3/3/2021 www. slaytyerim. com