Chronisch nierlijden in Nederland Prof dr Jack F

Chronisch nierlijden in Nederland Prof. dr Jack F. M. Wetzels/ Jeroen Deegens Afdeling nierziekten UMC St Radboud Nijmegen 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Onderwerpen • Prevalentie en kosten van nierinsufficiëntie • Nierinsufficiëntie = risicofactor voor cardiovasculaire morbiditeit en mortaliteit • “Nierfunctie” = Glomerulaire Filtratie (GFR) – creatinine: geen goede maat – formules voor berekening van GFR: • Cockcroft-Gault • MDRD 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Chronische nierinsufficiëntie: kosten United States Renal Data System 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

USA: Incidentie en prevalentie van ESRD 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

USA: toename ESRD niet alleen door veroudering 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

ESRD: Nederland vs USA 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

ESRD: rol van diabetes 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Nierfunctievervangende behandeling in Nederland Aantal nieuwe patiënten aangewezen op nierfunctievervangende behandeling in Nederland ESRD = end stage renal disease Gansevoort Kidney Int 2004; 66 (suppl 92) S-7 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Nierfunctievervangende behandeling: oorzaken afhankelijk van leeftijd Unknown IN Incidence of RRT in patients < 60 yrs, adjusted for age and sex per million people Gansevoort Kidney Int 2004; 66 (suppl 92) S-7 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Nierfunctievervangende behandeling: oorzaken afhankelijk van leeftijd Unknown IN Incidence of RRT in patients > 60 yrs, adjusted for age and sex per million people Gansevoort Kidney Int 2004; 66 (suppl 92) S-7 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Samenvatting • Sterke toename van het aantal patiënten met ESRD en toename kosten • Toename ESRD niet alleen door veroudering • Belangrijke oorzaken zijn renovasculaire aandoeningen en diabetes mellitus type 2 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

De Nierfunctie als risicofactor • Patiënten met nierinsufficiëntie hebben sterk verhoogd risico op mortaliteit en morbiditeit • Het betreft met name cardiovasculaire events 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

De Nierfunctie als risicofactor Verhoogde cardiovasculaire mortaliteit bij dialysepatiënten ESRD population Foley AJKD 1998; 32: S 112 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

De Nierfunctie als risicofactor • Patiënten met nierinsufficiëntie hebben sterk verhoogd risico op mortaliteit en morbiditeit • Het betreft met name cardiovasculaire events • Dit geldt niet alleen voor patiënten met eindstadium nierfalen maar ook voor patiënten met slechts licht gestoorde nierfunctie 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

De Nierfunctie als risicofactor Age-Standardized Rates of Death from Cardiovascular Event According to the Estimated GFR among 1, 120, 295 Ambulatory Adults Go, A. et al. N Engl J Med 2004; 351: 1296 -1305 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

De Nierfunctie als risicofactor GFR: >90 ml/min GFR: 60 -89 ml/min GFR: 16 -59 ml/min Renal function is a risk marker for cardiovascular end-points: Results of the ARIC study 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie Manjunath JACC 2003; 41: 47 -55 J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

De Nierfunctie als risicofactor Unadjusted Adjusted model: Age, sex, race, baseline CVD, hypertension, diabetes, cholesterol, LVH, smoking, BMI, albumin, fibrinogen Renal function is a risk marker for cardiovascular end-points: clinical relevance of adjusted risk? 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie Patients with CKD have many risk factors Manjunath JACC 2003; 41: 47 -55 J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Indeling in stadia van nierschade • Patiënten met beperkte nierschade hebben verhoogd risico op cardiovasculaire mortaliteit en morbiditeit • Indeling in stadia van nierschade • Op basis van albuminurie en nierfunctie (GFR) • Voorgesteld door K/DOQI 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Stadia van nierschade 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Chronische nierinsufficiëntie in Nederland Stadium GFR Albuminurie Prevalentie VS (%) Nederland (%) (ml/min/1, 73 m 2) > 30 mg/24 hr 1 >90 Ja 3, 3 1, 3 2 60 -89 Ja 3, 0 3, 8 3 30 -59 Ja/nee 4, 3 5, 3 4 15 -29 Ja/nee 0, 2 0, 1 5 <15 Ja/nee 0, 1 <0, 1 VS: Jones 1998; Nederland: de Zeeuw 2005 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Chronische nierinsufficiëntie in Nederland Richtlijnen: Aggressief beleid bij patiënten met nierinsufficiëntie (GFR < 60 ml/min/1, 73 m 2) Bloeddruk: < 130/85 mm Hg Lipiden: LDL chol < 2, 6 Ca-P-PTH: P < 1, 5 mmol/l Hb: Hb> 6, 8 mmol/l Acidose: bicarbonaat > 22 mmol/l Leefstijl: bewegen/voeding/gewicht/roken 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Chronische nierinsufficiëntie: opsporing? Nierfunctie = glomerulaire filtratie snelheid (GFR) (Wat is normaal? ) voorlopig afkappunt < 60 ml/min/1. 73 m 2 Hoe meten we het? 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Meten van klaring Ux * V Klaringx = Px Inuline Cr 51 -EDTA J 125 -thalamaat Nadelen: Exogeen, intraveneus, duur 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Creatinine als marker voor GFR • Creatinine: actieve secretie in de tubuli, neemt toe bij afname GFR • Creatinine productie en dus serum creatinine is mede afhankelijk van spiermassa • Creatinineklaring: 24 uurs urine, lastig, grote variatie 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

ECC overschat de GFR Toename creatinine secretie bij afname GFR 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Formules voor schatting van GFR Ux * V Klaringx = Px Ux * V = constant Afhankelijk van spiermassa: geslacht, leeftijd, gewicht, ras 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Formules voor schatting van GFR Cockcroft & Gault = ECC (ml/min) (140 – leeftijd) x gewicht/(0, 815 x creat) (x 0, 85 vrouw) MDRD 1 = GFR ml/min/1, 73 m 2 170 x (creat x 0. 0113)-0, 999 x (leeftijd)-0, 176 x (ureum x 2, 8)0, 170 x (albumine/10)+0, 318 x 0, 762 (vrouw) x 1, 18 (black) MDRD 2 = GFR ml/min/1, 73 m 2 186, 3 x (creat x 0, 0113)-1, 154 x leeftijd-0, 203 x (0, 742 vrouw) x 1, 212 (black) 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Schatting van GFR: MDRD formule beter bij nierinsufficiëntie 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct

Conclusies Nierinsufficiëntie: incidentie neemt toe, hoge kosten, behandelbaar Vroege herkenning van nierinsufficiëntie is belangrijk Nodig is goede maat voor GFR Rapportage van berekende GFR door laboratorium 14 -9 -2006 nierinsufficiëntie J. Wetzels Dept Nephrology Radboud University Nijmegen Medical Ct