STERLZASYON VE DEZENFEKSYON HASTANEDE ENFEKSIYON KONTROL Dezenfeksiyon Sterilizasyon

STERİLİZASYON VE DEZENFEKSİYON

HASTANEDE ENFEKSIYON KONTROLÜ Dezenfeksiyon Sterilizasyon El hijyeni Sürveyans-izolasyon önlemleri

TANIMLAR STERİLİZASYON: Mikrobiyal yaşamın tümtüm formlarının fiziksel veya kimyasal yöntemler uygulanarak tamamen yok edilmesi AAMI ’ye göre: (Association for Advencement of Medical Instrumentation) “Kabul edilebilir sterilite güvence düzeyini sağlayacak ölçüde ortamın mikroorganizmalardan arındırılması" Sterilite güvenlik düzeyi: SAL (Sterility Assurance Level): Canlı mikroorganizma sayısının milyonda bire (10 -6) düşmesi Ya da sterilizasyonun sağlanamama olasılığının bir milyon işlemde birden daha düşük olması

TANIMLAR DEZENFEKSİYON: ortamlar, Patojenmikroorganizmaların. Cansız Patojen elimine eşya ve aletler edilerek enfeksiyon yapmayacak düzeye indirilmesi işlemi ANTİSEPSİ: Patojen mikroorganizmaları öldürmek veya Patojen Canlı ortam üremelerini durdurma amaçlı vücut yüzeylerine kimyasal madde uygulama işlemi

DEZENFEKTANLARA DİRENÇ Prion inaktivasyon işlemi Prion Sterilizasyon Bakteri sporları Yüksek düzey dezenfeksiyon Protozoon kistleri Orta düzey dezenfeksiyon Düşük düzey dezenfeksiyon En dirençli Mikobakteriler Küçük zarfsız virüsler Mantarlar Vejetatif bakteriler Zarflı virüsler En duyarlı

TANIMLAR DEKONTAMİNASYON: Sağlık çalışanının, tıbbi alet ya da malzemeye herhangi bir koruyucu araç kullanmadan elle dokunması durumunda risk taşımaması TEMİZLEME: Nesnenin yabancı maddelerden, deterjanla veya deterjansız su ile mekanik olarak arındırılması

Ø STERİLİZASYON YAPMADAN TEMİZLİK YAPABİLİRSİNİZ Ø TEMİZLİK YAPMADAN STERİLİZASYON YAPAMAZSINIZ

MERKEZİ STERİLİZASYON ÜNİTESİ q 365 gün 24 saat hizmet üreten dinamik merkez q Sterilizasyon işlemlerinin tek bir merkezde yapılması Düzenli takip Sterilizasyon güvencesi Çalışma güvenliği q Bir hastane için olmazsa olmaz!!!

Kirli alan bölümü

Kirli alan bölümü

Temiz alan bölümü

Steril alan bölümü

Aletlerin kullanım alanından transferi Ön Temizlik, Dekontaminasyo n Kullanma Kurutma, Sayım, Bakım, Kontrol Depolama Sterilizasyon Paketleme

Bi dakka!!! Avukatmış… Hemen ellerimizi yıkayalım

ENFEKSİYON RİSKİNE GÖRE TIBBİ MALZEMELER Spaulding, 1968 SINIF CİHAZ, ALET VE MALZEME GEREKLİ İŞLEM Sterilizasyon KRİTİK Cerrahi aletler, kardiyak ve üriner kateterler, implantlar, vb. Fleksible endoskoplar, nazal kanüller, airway, aspirasyon sondaları, vb. Yüksek düzey dezenfeksiyon Civalı cam termometreler, hidroterapi tankı Orta düzey dezenfeksiyon YARI KRİTİK OLMAYAN Steteskop, tansiyon aleti manşonu, küvöz, sürgü, yüz maskeleri, vb. Düşük düzey dezenfeksiyon

STERİLİZASYON YÖNTEMLERİ Kimyasal maddeler Sıvılar Gazlar Filtrasyon Isı Kuru ısı Işınlama Nemli ısı UV ışını X ışını Buhar Sıcak su Gama ışını Basınçlı Kaynatma Tindalizasyon Basınçsız Koagülasyon

KURU ISI İLE STERİLİZASYON NEMLİ ISI İLE STERİLİZASYON Yakma Pasteur fırını Otoklav

SÜZME İLE STERİLİZASYON KİMYASALLAR İLE STERİLİZASYON Etilen oksit, Formaldehid, Gaz plazma, Ozon, Klorindioksit…

STERİLİZASYONUN KONTROLÜ Maruziyet kontrolü Etiket kartları Otoklav bantları Cihazın kontrolü Bowie-Dick testi Yük kontrolü Biyolojik indikatörler Kimyasal indikatörler Bohça içi kontrol Kimyasal indikatörler Kayıt sistemi

DEZENFEKTANLAR Sıvı fazlı bileşikler: 1. • Gaz(buhar) fazlı bileşikler: 2. • ü Alkoller, aldehidler, fenol bileşikleri (fenolikler), halojenler (özellikle klor ve klor bileşikleri), iyodoforlar, peroksijenler (perasetik asid ve hidrojen peroksid) ve dört değerli amonyum bileşikleri Etilen oksit, propilen oksid, formaldehid, β-propiyolakton ve metil bromür Kimyasal sterilizasyon ü Yüksek düzey dezenfeksiyon ü Orta düzey dezenfeksiyon ü Düşük düzey dezenfeksiyon

KİMYASAL STERİLİZAN SÜRE ISI Glutaraldehit (Glut) (% > 2. 0) 10 saat 20 -25°C Hidrojen peroksit (HP) % 7. 5 5 saat 20 -25°C Perasetik asit (PA) % 0. 2 12 dk 50 -56°C HP %1. 0+ PA % 0. 08 8 saat 20°C HP %7. 5 + PA % 0. 23 180 dk 20°C HP %8. 3 + PA % 7 5 saat 25°C Glut % 1. 12 + Phenol/phenate %1. 93 12 saat 25°C Glut % 3. 4 + Isopropanol % 26 10 saat - 20° C FDA, Eylül, 2006

YÜKSEK DÜZEY DEZENFEKTANLAR KONSANTRASYON Gluteraldehit % > 2. 0 Orto-fitalaldehit (OPA) % 0. 55 Hidrojen peroksit* % 7. 5 Hidrojen peroksit + perasetik asit* %1. 0 / % 0. 08 Hidrojen peroksit + perasetik asit * % 7. 5 / % 0. 23 Hipoklorit (serbest klorin)* 650 -675 ppm Gluteraldehit + fenol/fenat** Glukoprotamin % 1. 21 / % 1. 93 %4

GLUTERALDEHIT Avantajları Metaller üzerinde korozyon yapmaz Organik materyal varlığında etkili Birçok madde ile uyumlu Sterlizasyon için 10 saat gerekli Dezavantajları Mukoza ve cilt üzerine çok irritan Sulandırıldıktan sonra raf yarı ömrü kısa (formülasyon durumuna göre 14 -30 gün) Pahalı Tekrar kullanılan solüsyonlarda konsantrasyonu monitörize edilmelidir Kullanım öncesine aktivasyon, kullanım sonrası da inaktivasyon gereklidir

ORTA DÜZEY DEZENFEKTANLAR Konsantrasyon Etil-izopropil alkol %70 Fenol bileşikleri % 0, 4 -5 İyot 50 -150 ppm Hipoklorit 1000 -5000 ppm DÜŞÜK DÜZEY DEZENFEKTANLAR Etil veya izopropil alkol Klorin 100 ppm Konsantrasyon % 70 -90 (1: 500 dilüsyon) Fenolik Firma önerisi İyodofor Firma önerisi Kuaterner amonyum Firma önerisi

DEZENFEKTAN SEÇİMİNDE DİKKATE ALINMASI GEREKENLER Etkinlik Zararsızlık Kullanıcıya / hastaya Çevreye Alet uyumu Stabilite Mükerrer kullanabilme ve bunun süresi Kullanım kolaylığı Maliyet

DEZENFEKTAN KULLANIMINDA GENEL KURALLAR Doğru sulandırımda en iyi etki (kılavuz ve üretici firma önerilerine dikkat) Kullanım sırasında kimyasal sterilizan-dezenfektan seyrelmesi olur MEC Çoğu takibi için test bantları kullanılmalı aynı gün içinde kullanılmalı Daima temiz ve ayrı bir kap içinde temiz su ile karıştırılmalı Personel koruyucu ekipman daima ve uygun olarak kullanılmalı

GENEL KURALLAR Dezenfektan doğru sulandırımlarda en iyi çalışırlar. Kılavuz ve üretici firma önerilerini dikkate alın Dilüe edildikten sonra hızla inaktive olurlar. Çoğu aynı gün içinde kullanılmalıdır. Daima temiz ve ayrı bir kap içinde temiz su ile karıştırılmalıdır Personel koruyucu ekipman daima ve uygun olarak kullanılmalıdır

ÖNERILER Her ünite için dezenfektan değil Her seviye için hastane genelinde dezenfektan alınmalıdır Hizmet içi eğitimler verilmelidir Uygun ortamlar sağlanmalıdır Yapılan her işlem mutlaka kayıt altına alınmalıdır

ÖNEMLI Kritik NOKTALAR veya yarı kritik gereçlerin dezenfeksiyonunda asla düşük düzey dezenfektanları kullanmayınız Yüksek düzey dezenfektanları çevre temizliği veya kritik olmayan gereçlerin dezenfeksiyonunda kullanmayınız Önerilen konsantrasyonlarda ve önerilen temas süresinde kullanınız Çok yüksek konsantrasyondaki dezenfektan bazen mikrobisidal olmayıp kullanıcı için toksik olabilir Her zaman güvenlik önlemlerini alınız

KLOR Ürün Kullanım Dilüsyon Klorin miktarı Çamaşır suyu (% Kan dökülmesi 5 sodyum hipoklorit 1 ölçek ÇS % 0. 5 9 ölçek su 5000 ppm 50 000 ppm) 1 ölçek ÇS % 0. 1 50 ölçek su 1000 ppm 1 ölçek ÇS % 0. 025 200 ölçek su 200 ppm 1 ölçek ÇS % 2. 5 1 ölçek su 20 000 ppm Dilüe etmeden % 5 - 50 000 ppm Yüzey temizliği Gıda yüzeyleri Alet temizliği (prion)

Ø STERİLİZASYON YAPMADAN TEMİZLİK YAPABİLİRSİNİZ Ø TEMİZLİK YAPMADAN STERİLİZASYON YAPAMAZSINIZ

Enfeksiyon kontrolü ellerimizde başlar