Hastane Enfeksiyonu Enfeksiyondan Korunma ve Aseptik Teknikler Bir

Hastane Enfeksiyonu Enfeksiyondan Korunma ve Aseptik Teknikler

Bir Mikroorganizmanın Hastalık Yapabilme Yeteneği ØMikroorganizmaların sayısı ØMikroorganizmaların hastalık yapma yeteneği (virülansı) ØBireyin bağışıklık sisteminin yeterliği ØBireyin m. o. ile temas süresi – yakınlığına bağlıdır.

Enfeksiyona Karşı Bedenin Savunma Mekanizmalarını ØNormal flora ØSlialar Øİnflamasyon ØBağışıklığın gelişimi ØMide ve genitoüriner sistemin PH’ı sağlar.

Hastane Enfeksiyonları (Nozokomiyal Enfek. ) Hastane enfeksiyonu: Hastane enfeksiyonları, hastaneye başvuru sırasında klinik enfeksiyonun var olmadığı yada enkübasyon döneminde olmadığı / başvurudan 48 saatten fazla sürede ve taburcu olduktan sonra da ortaya çıkabilen enfeksiyonlardır. Hastane enfeksiyonları hastane antibiyotiklere çok dirençli oluşturulmaktadır. ortamında bulunan m. o. lar tarafından CDC (Centers for Disease Control)

Hastane Enfeksiyonun Kliniklere Göre Dağılımı ØYoğun Bakım %11. 8 -28. 6 Øİç Hastalıkları %5. 7 -13. 4 ØOrtopedi %6. 8 -10. 7 ØGenel Cerrahi %7. 0 -10. 7 ØBeyin cerrahi %6. 5 -9. 8 ØDiğer %26. 8 -57. 5

Hastane Enfeksiyonlarının Dağılımı (Türkiye, Yunanistan, Norveç, İsviçre) ØÜriner sis. enfeksiyonları %22 -40. 3 ØAlt solunum yolu enfeksiyonu %15 -32. 6 ØCerrahi alan enfeksiyonu ØSepsis %14. 6 -30 %7. 6 -13. 9

Hastana Enfeksiyonunda Ek Yatış Süresi(gün) ØÜriner sistem enf. 1 -4 ØCerrahi alan enf. 7 -8. 2 ØAlt-solunum yolu enf. 6. 8 -30 ØBakteriyemi 7 -21

Hastane Enfeksiyonunun Oluşumunda Etkili Olan Dirençli Mikroorganizmalar ØMRSA ØÇoğul dirençli Gr(-) m. o ØVRE(vankomisine dirençli enterokoklar)

Hastane Enfeksiyonlarının Nedeni Antibiyotiklerin yoğun ve uygunsuz kullanımı

Hastane Enfeksiyonuna Neden Olan Enfeksiyon Etkenleri ØS. aureus ØKoagülaz negatif stafilokoklar ØEnterokoklar Ø Enterobakteriler

Hastane Enfeksiyonları Açısından En Riskli Bölümler ØYoğun bakım üniteleri (YBÜ) ØCerrahi bölümler ØYeni doğan üniteleri

Antimikrobiyal Kullanımı ve Antimikrobiyal Rezistans Ø MRSA Metisiline rezistan stafilokok aures (MRSA) genellikle sadece vankomisin ve teikoplanine duyarlıdır. MRSA’lar epidemiler yapabilir. Ø Enterokok Bazı enterokoklar vankomisin hariç tüm antibiyotiklere karşı dirençlidirler. VRE ile enfeksiyonlara karşı antibiyotik tedavisi bulunmamaktadır.

Hastane Enfeksiyonu 2 şekilde gelişir: ØÇapraz (dış kaynaklı=eksojen) ØBireysel (oto=iç kaynaklı)

Çapraz Enfeksiyonların Kaynakları Ø Hava Ø Su Ø Hasta Ünitesi Ø Tıbbi malzemeler Ø Eller Ø Besin Ø Salgı ve vb.

Hastane Enfeksiyonlarında Risk Faktörleri 1 -Konak Ø Yaş Ø Altta yatan hastalık Ø İmmünsupresyon 2 -Çevre Ø Cerrahi girişimler Ø Kateterizasyon Ø İnvaziv girişimler Ø 3 -Mikroorganizma Direnç

Hastane Enfeksiyonlarının Kontrolü- Önlenmesi Ø Antibiyotikler Ø Aseptik Teknikler Ø Bağışıklama Ø Ayırma (izolasyon)

Uygun Antimikrobiyal Kullanımı Ø Antibiyotik kombinasyonlarından kaçınılmalı Ø Bazı antibiyotiklerin kullanımı sınırlanmalı Ø Doğru dozda kullanılmalı Ø Antibiyotikler belli sürede kullanılmalıdır ( 5 -14 gün) Ø Dar spektrumlu antimikrobiyal ajan kullanılmalı

Hastane Enfeksiyonlarının Kontrol ve Önlenmesine Yönelik Önlemler 1 -Birinci Grup Önlemler: Kesinlikle uygulanmalıdırlar. Örn: El yıkama, sterilizasyon. 2 -İkinci Grup Önlemler: Belirli aralıklarla ve düzenli olarak uygulanmalıdır. Hastane personelinin eğitimi ve izolasyon örnektir. 3 -Üçüncü Grup Önlemler: Gerektiğinde uygulanmalıdır. Yer, duvar dezenfeksiyonu, çevreden kültür alınması.

El Yıkama Rutini Eller, çapraz enfeksiyon bulaşmasında önemli bir etkendir. El florası 2’ye ayrılır: Ø Kalıcı flora Ø Geçici flora Kalıcı florayı oluşturan gram pozitif m. o. lar enfeksiyon oluşturmaz; hatta koruyucudur.

Kalıcı floranın Enfeksiyon Oluşturma Özelliği Ø Bireyin beden direnci düşmüşse Ø Kalıcı flora başka bir yere geçmişse enf. oluşturur. Geçici Flora Geçici florayı, kontaminasyonla bulaşan ve bir süre elde yaşayan m. o. lar oluşturur.

Enfeksiyon Kontrol Komisi Hastane enfeksiyonlarını önlemek amacıyla her hastanede enfeksiyon kontrol komiteleri kurulmuştur. Hastalık kontrol komiteleri hastane enfeksiyonlarının kontrol ve önlenmesine yönelik önlemleri 3 grupta toplamıştır.

Enfeksiyon Kontrol Komitesi Ø Klinik mikrobiyoloji uzmanı ØEnfeksiyon hastalıkları uzmanı ØFarmakolog ØEpidemiyolog ØHalk sağlığı uzmanı Ø Hemşirelerden oluşmalıdır.

Hastane Enfeksiyon Kontrol Komitesinin Görevleri Ø Salgınların epidemiyolojik olarak araştırılması Ø Eğitim Ø Çalışanların sağlığı Ø Aşılama Ø Antibiyotik tüketimi konularında politikaların geliştirilmesi Ø Kalite kontrol sistemleri

Üriner Enfeksiyonlardan Korunmak İçin Ø Üretral kateterizasyondan zorunlu olmadıkça kaçınılmalıdır. Ø Genellikle en küçük kateter kullanılmalıdır. Ø Drenaj zamanı kısa tutulmaya çalışılmalı Ø Üriner kateter yerleştirme veya diğer invaziv ürolojik prosedürler sırasında uygun aseptik uygulama Ø Ellerin hijyeni kateterizasyon öncesinde sağlanmalıdır.

Üriner Enfeksiyonlardan Korunmak İçin Ø Steril eldiven giyme Ø Yerleştirme öncesi antisepik solüsyonla perineal temizlik Ø Kapalı drenaj sisteminin sağlanması Ø Hastanın hidrasyonunun sağlanması Ø Kateterli hastalarda uygun perineal hijyenin sağlanması Ø İdrar torbasının aşağıda tutulması Ø Drenaj torbasına antiseptik eklenmesi Ø Sistemik antibiyotik profilaksisi

Cerrahi Alan Enfeksiyonu(CEA) Operasyonu takip eden ilk 30 gün içinde kesi yerinde ve cerrahi girişimde bulunulan veya girişim sırasında manipüle edilen organ ve alanlarda gözlenen enfeksiyonlara cerrahi alan enfeksiyonu (CAE) denir. Vücut içine yabancı cisim (implant, protez) konulan olgularda bu süre bir yıla çıkmaktadır. CAE genellikle postoperatif 5. Günden sonra ortaya çıkar.

Cerrahi Alan Enfeksiyonları Cerrahi alan enfeksiyonlarını etkileyen faktörler Ø Cerrahi teknik ØAntimikrobiyal profilaksi Ø Cerrahi yaranın kontaminasyon özelliği Ø Operasyon süresi Ø Hastanın durumu Ø Ameliyathanedeki aseptik uygulamalar Ø Ameliyathanedeki personelden kaynaklanan m. o Ø Preoperatif hastanede kalım süresinin sınırlandırılması

Cerrahi Alan Enfeksiyonları Tüm dünyada mortalite ve morbiditeyi arttıran en önemli faktörlerden biridir. CEA: v Hastaların daha fazla antibiyotik almasına v Tedavi maliyetlerinin artmasına v Hastaların hastanede kalma sürelerinin artmasına neden olmaktadır. Nozokomiyal infeksiyonların en sık ikinci nedenidir.

Cerrahi Alan Enfeksiyonlarının Mikrobiyal Kaynağı Eksojen: Sterilizasyon hataları, cerrah ve yardımcı personel hataları, olumsuz ameliyathane koşulları. Endojen: Hastaya ait deri florası, bronş veya özofagus lümeninde bulunan bakteriler, vajen veya tüplerdeki ya da üriner sistemdeki bakteriler.

v v v v Yara Enfeksiyonlarını Etkileyen Hastaya Ait Risk Faktörleri Yaş Diyabet İmmün yetmezlik Aşırı kilo Malnütrisyon ASA>3 Ameliyattan bir hafta önce ateşli bir hastalık geçirmiş olmak Diyaliz Hastası Kronik hepatit Uyuşturucu kullanıyor olmak Arteryel dolaşım bozukluğu Periferik ödem Lenfanjit Nöropati

Cerrahi Alan Enfeksiyonları (CEA) Ameliyat Öncesi Döneme Ait Faktörler ØPreoperatif aseptik duş ØAmeliyat öncesi kılların temizlenmesi ØAmeliyat öncesi insizyon alanının temizlenmesi ØPreoperatif el-kol antisepsisinin sağlanması ØEnfekte-kolonize cerrahi personel ØAntimikrobiyal proflaksi

Ameliyat Sırası Döneme Ait Faktörler 1. Ameliyat Ortamı Havalandırma Ortamdaki yüzeyler Cerrahi aletlerin sterilizasyonu 2. Cerrahi kıyafet ve örtüler Giysiler Cerrahi başlıklar, maske ve galoşlar Steril eldivenler Önlük ve örtüler 3. Asepsi ve cerrahi teknik

Ameliyat Sonrası Döneme Ait Faktörler ØYara bakımı ØBeslenme ØUygun antibiyotik kullanımı ØKronik hastalık bulunma durumu (Örn: diabet) ØTaburculuk planı

Damar İçi Uygulamalarla İlgili Önlemler Ø Tıbbi bir endikasyon olmadığı sürece kateterizasyondan kaçınılmalı, oldukça kısa süreli kullanılmaya çalışılmalıdır. Ø Sıvıların aseptik olarak hazırlanması ve hemen uygulanması Ø Kısa süreli kullanımda antibiyotik kaplı kateterler kullanılmalıdır. Ø Enfeksiyon şüphesi olan kateterler hemen uzaklaştırılmalıdır.

Nozokomiyal Solunum Sistemi Enfeksiyonları Yoğun bakım ünitelerinde ventilatore bağlı pnömoni Ø Antiasid ve H 2 resept. blokerlerinin verilmesinden kaçınılmalı Ø Steril trakeal aspirasyon sağlanmalı Ø Baş yukarı pozisyonda tutulmalı Cerrahi hastalarda Ø Kronik respiratuar hastalığı olan hastalarda preoperatif fizyoterapi postoperatif pnömoniyi önler. Diğer önlemler Ø Aerosol veya oksijen terapisi sırasında steril su kullanılmalıdır. Ø Personel, influenzaya karşı aşılanmalıdır.

Çevrede Alınabilecek Önlemler Hastane binasının özellikleri Ø� Hastanede hastaların transportu kolaylaştırılmalı ve yüksek riskli hastalarla teması en aza indirecek şekilde olmalıdır. Ø� Yeterli sayı ve tipte izolasyon odaları olmalıdır. Ø� El yıkama kolaylaştırılmalıdır. Ø� İzolasyon odalarının ve özel hasta bakım alanlarının (transplantasyon üniteleri, operasyon alanları gibi) uygun şekilde havalandırılması sağlanmalıdır. Ø� Yenilenen bölümlerde ortaya çıkabilecek mantar sporlarına karşı hastalar korunmalıdır. Ø Atıklar uygun şekilde imha edilmelidir.

Ellerin Yıkanması Gereken Durumlar ØAmeliyat öncesinde ØKateterizasyon, anjiografi ve doğum gibi işlemlerden önce ØYeni doğan ünitesinde bakımlar öncesi ØCerrahi aletlere dokunmadan önce ØKan, idrar gibi beden atıklarıyla temastan sonra ØHasta atıklarıyla bulaşmış malzemeye dokunduktan sonra

El Yıkama Yöntemleri Sosyal el yıkama: Su ve sabun kullanılarak ellerin ve el bileklerinin 30 -60 sn yıkanmasıdır. Hijyenik el yıkama: Su ve sabun yada antiseptik bir solüsyon kullanılarak, en az 1 dk. yıkanmasıdır. Cerrahi el yıkama: Cerrahi ekipteki kişiler uygular. Eller, antiseptik bir solüsyonla dirsekleri de içerecek şekilde en az 23 dk. tekniğe uygun yıkanmasıdır.

Asepsi: Hastalık yapan mikroorganizmaların yokluğu, enfeksiyonun olmamasıdır. 2’ye ayrılır: 1 -Tıbbi asepsi: Bir konakçıdan bir başkasına hastalık yapan mikroorganizmaların geçmesini önlemeye çalışmak ve ortamdaki m. o. sayısını azaltmaktır. Örn: Aseptik teknikler, sterilizasyon, dezenfeksiyon.

2 -Cerrahi asepsi: Bir alan yada objenin tüm yaşayan mikroorganizmalardan arındırılması, arındırılmış biçimde saklanmasında kullanılan bütün işlemleri içerir. Örn: Ameliyathane, doğum odası.

Aletlerin Kullanım Süreleri Ventilatör hatları---------48 -72 saat Arteryal kanüller---------4 gün Trakeostomi kanülleri------5 gün Endotrakeal tüpler--------5 -7 gün Nazogastrik sonda--------7 gün Ürofix---------------7 gün İdrar sondası-----------15 -21 gün Periferal venöz kateterler------72 saat Arterial line ‘lar---------48 -72 saat CVP lıne ‘ları----------48 -72 saat İnternal juguler kateter-----2 -3 hafta Subclavian kateter--------2 -3 hafta

Isı İle Sterilizasyon Kuru ısı ile sterilizasyon için pastör fırını kullanılır. 121 C ‘de 6 saat, 170 C ‘de ise 1 saatte gerçekleşir. Cam ve nemden etkilenen malzemeler için uygundur. Nemli ısı ile sterilizasyon 3 şekilde uygulanır: 1 -Akım halindeki su buharı ile: Koch ve Arnold kazanında yapılır. 100 C ısıtıldıktan sonra 1 saat beklenir.

2 -Basınç altında doymuş su buharı ile: Otoklav kullanılır. En güvenilir yoldur. Bunu: Yüksek penetrasyon gücü Yüksek mikrobiyolojik etkinlik Yüksek kontrol kolaylığı Ucuz olması ile sağlar. Vakum sistemi sayesinde nemden zarar görmeyen kumaş, metal cam eşya, solüsyon ve besi yerleri 3 dk. da steril edilebilir.

3 -Franksiyone ısıtma ile Tindalizasyon diğer bir adıdır. yapılan sterilizasyon ile: Yüksek derecelerde ısıtılmayan serum gibi maddeler 56100 C arasındaki sıcaklıkta arda 3 veya daha fazla gün birer saat uygulanır. Işın ile sterilizasyon: ionize radyasyon kobalt 60 yada ultraviole ışınları ile yapılır.

Kimyasal Maddeler İle Yapılan Sterilizasyon a)Filtrasyon ile sterilizasyon: Serum ve vit. , bira sanayinde, şehir sularının ve havanın filtrasyonunda kullanılır. b)Gazlar: Özellikle plastik malzemeler, ozon, formaldehit, etilen oksit, klor ve kükürtdioksit ile 3 -6 saatte steril edilir. c)Kimyasal maddeler ile: En çok cidex kullanılır. 10 -15 dk. da etkili olur. Sporları öldürmesi için 10 saat gereklidir.