PROTENLER GENEL ZELLKLER Tm canllarda sudan sonra en

PROTEİNLER

Ø GENEL ÖZELLİKLERİ: Ø Tüm canlılarda sudan sonra en fazla bulunan moleküllerdir. Ø Canlının kuru ağırlığının %50’si proteindir. Ø Oldukça büyük ve kompleks maddelerdir. Ø Hücrede ribozom organelinde sentezlenirler. Ø Sentezi için DNA şifre verir. Bu anlamda tek moleküldür. Ø Proteinler suda çözünür.

Ø Yapıcı-onarıcı, düzenleştirici ve enerji verici görevleri vardır. Ø Temel atomları: Ø C , H, O ve N (Azot) tur. Bazılarında P ve S ‘de vardır. Ø Proteinlerin yapıtaşları: Ø Aminoasitler dir.

Ø Aminoasitler birbirine peptit bağı ile bağlanır. Ø Bir aminoasitin yapısı: Ø NH 2 : Amino grubu COOH: Karboksil grubu R: Radikal (farklı) grup

Ø Doğada 20 çeşit aminoasit vardır. Ø Tüm aminoasitlerde R grubu hariç diğer gruplar aynıdır. Ø O halde aminoasitlerin çeşitli olmasını R grubu belirler.

Ø ÖRNEK: Ø R yerine H gelirse; Glisin aminoasiti, Ø R yerine CH 3 gelirse; Alanin aminoasiti oluşur. Ø Bunun gibi 18 aminoasit daha yazılabilir.

Ø Amino grubu (NH 2) bazik, Karboksil grubu (COOH) asitik özellik gösterir. Ø Yani aminoasitler hem asit hem baz özelliği gösterir. Ø Bu yüzden aminoasitler amfoter maddelerdir.

Ø Aminoasitler peptit bağlarıyla bağlanırlar. Ø Her bağlanmada 1 molekül su açığa çıkar. Ø (dehidrasyon sentezi) Ø Yani: Ø (n) aminoasit Protein + (n-1) Su Ø Not. Peptit bağı sayısı = Su sayısı

Ø 2 aminoasit birleşirse: Dipeptit Ø 3 aminoasit birleşirse : Tripeptit Ø Çok aminoasit birleşirse: Polipeptit denir.

Ø Peptitleşme

Ø Proteinler canlıya özgüdür. Antijen özelliği gösterirler. Ø Doku ve organ nakillerinde, Ø Akrabalıkların belirlenmesinde kişilerin protein benzerliğine bakılır.

Ø Proteinlerin çeşitli olmasını ne sağlar? Ø Yapısındaki aminoasitlerin, Ø sırası (dizilişi), Ø sayısı ve Ø çeşidi belirler. Ø Bu sıra, sayı ve çeşidin nasıl olacağını da canlının DNA’sı belirler.

Ø İnsanlar ve hayvanlar 20 çeşit aminoasitin 8 tanesini sentezleyemez. Dışarıdan besinlerle hazır alırlar. Ø İşte vücutta sentezlenmeyip besinlerle alınan aminoasitlere esansiyel (temel = zorunlu) aminoasit denir. Ø Bitkiler ise hepsini sentezleyebilir.

Ø Yüksek basınç, asit, ısıtma gibi işlemler proteinlerin yapısını bozar. Ø Buna denatürasyon denir. Ø Proteinler sindirilmeden hücre zarından geçemezler.

Ø Proteinler bileşimleri yönünden 2 çeşit. Ø Basit protein Bileşik protein Ø Sadece aminoasitten Aminoasitten başka organik oluşan proteindir. ÖRNEK: Kandaki albumin ve Globulin veya inorganik bileşikler de içeren proteindir. ÖRNEK: Nükleoprotein Lipoprotein

Ø PROTEİNLERİN GÖREVLERİ Ø 1. Yapıcı, onarıcı, düzenleştirici ve enerji verici görev yaparlar. Ø 2. Saç , tırnak gibi yapılar proteinden oluşur. Ø 3. Enzimler protein yapıdadır. Ø 4. Kas kasılmasında görevli aktin ve miyozin iplikler protein yapıdadır. Ø 5. Vücut savunmasında görevli antikorlar protein yapıdadır. Ø 6. Düzenleştirici görevi olan hormonların çoğu protein yapıdadır.

Ø 7. Vücutta taşımada rol alır. ÖR. Kandaki hemoglobin proteini O 2 ve CO 2 taşır. Ø 8. Vücut sıvılarının (kan-doku sıvısı gibi) ozmotik basıncını düzenler. (ÖR. Kan proteinleri) Ø 9. Hücre zarında bazı molekülleri tanıyıp hücre içine alınmasını sağlarlar. Ø Kısacası vücutta protein olmayan doku veya organ yok gibidir.

Ø Protein eksikliğinde ; Ø 1. Büyüme yavaşlar, hatta durabilir Ø 2. Yaralar geç iyileşir Ø 3. Zihinsel gerilik oluşur Ø 4. Savunma (bağışıklık) sistemi zayıflar Ø 5. Alyuvar (kan) yapımı zayıflar Ø 6. kanın ozmotik basıncı düşeceğinden dokular arasında ödem (şişlik) oluşur.

Ø Protein bakımından zengin besinler: Ø Et, tavuk, balık, sakatatlar, yumurta, süt, kuruyemişler, baklagiller…. . Ø Hayvansal proteinler, esansiyel aminoasitleri daha çok bulundurduğundan ve kolay sindirildiğinden daha değerlidir.

Ø SORULAR

Ø 800 Aminoasitin birleşmesiyle …………peptit bağı oluşur, …………. molekül ………açığa çıkar Ø Amino asitlerin çeşitli olmasını yapısındaki ……………. . Grup belierler Ø Protein sentezi hücrede ………… organelinde olur.

Ø Protein sentezi için şifreyi …………. . verir. Ø 3 aminoasit birleşirse …………. oluşur Ø Vücutta sentezlenmeyip dışarıdan alınan aminoasitlere ……………aminoasit denir Ø Proteinlerin yapıtaşlarına…………. . denir Ø Proteinlerin yapısının bozulmasına …………. . denir. Bunda ……. . , …… ve……. gibi faktörler etkilidir.

Ø Sadece aminoasitlerden oluşan proteine…………………. . protein denir. Ø Vücutta protein eksikliğinde, 1………. , 2………. , 3………. , 4………. . gibi aksaklıklar görülür. Ø Proteinleri oluşturan bağın adı …………… bağıdır.

Ø Proteinlerin çeşitli olmasını yapısındaki aminoasitlerin …………. , …………. ve ………. belirler. Ø Akrabalık derecelerinin belirlenmesinde ve organ nakillerinde kişilerin ………… benzerliğine bakılır. Ø Proteinlerin temel atomları ……- …. . -…… Ø Canlı yapısına katılan toplam……. …. . çeşit vardır. aa.

Ø D-Y soruları Ø Proteinler enerji vermez(…. . ) Ø Proteinler suda çözünür (…. . ) Ø Protein sentezinde 300 su çıkması için 299 aminoasit birleşmelidir. (…. . ) Ø Proteinlerin çeşitli olmasını Radikal grup belirler. (…. . )

Ø Aminoasitler hem asit hem baz özelliği gösterir (……. ) Ø Enzimler protein yapıdadır(……. ) Ø Vücudumuzda en çok bulunan organik madde proteinlerdir. (……. ) Ø Protein sentezi mitokondri organelinde olur(…. )

Ø Her aminoasitte N (azot) bulunmaz(……. ) Ø Tırnak, saç gibi yapılar proteinden oluşur. (…. ) Ø Proteinler sindirilmeden hücre zarından geçebilirler. (……. ) Ø Yüksek sıcaklık proteinlerin yapısını bozar. (…)

Ø Çok sayıda aminoasit birleşirse polipeptit oluşur(…. . ) Ø Protein benzerliği fazla olan canlılar daha yakın akrabadır. (……. ) Ø Zorunlu aminoasitleri vücutta sentezleyemeyiz.

Ø 9001 molekül aminoasit kullanılmasıyla oluşan bir protein sentezinde, açığa çıkan su kullanılarak kaç molekül yağ hidroliz edilebilir? Ø I. 4 molekül Maltoz Ø II. 3 molekül Laktoz Ø III. 1 molekül Tripeptit Ø IV. 3 molekül Nötral yağ Ø Yukarıdaki moleküllerin sentezinde açığa çıkan su miktarlarını çoktan aza doğru sıralayın