Pojam znaaj i faktori rasta i razvoja privrednih

Pojam, značaj i faktori rasta i razvoja privrednih društava Predmetni nastavnik Veselinka Bubanja

Sadržaj • • • Pojam rasta i razvoja Značaj razvoja Faze razvoja preduzeća Faktori razvoja Domaći zadatak Napomene

Pojam rasta i razvoja • Rast i razvoj su cilj poslovanja privrednih društava, ali i uslov njihovog opstanka. To su dvije kontinuirane, odgovorne, skupe i dobro isplanirane aktivnosti. • Od ove dvije kategorije, zahtjevnija je, dugoročnija, šira i kvalitetnija -razvoj. • Rast se prikazuje kroz povećanje rezultata privrednog društva ( Q, UP, D), koji je ostvaren povećanjem ulaganjabrojem zaposlenih, brojem mašina i, uopšte, kapaciteta. • Razvoj se ogleda u povećanju rezultata koji je postignut uz istovremeno smanjenje ulaganja (troškova)

Pojam rasta i razvoja • Rast je kvantitativna kategorija, jer se zasniva na povećanju broja radnika, broja mašina, što daje očekivan odraz na povećanje obima proizvodnje i drugih rezultata. • Razvoj je kvalitativna kategorija, jer se kroz njega mijenja kvalitet poslovanja: uvodi nova tehnika i tehnologija, povećava kvalitet proizvoda, poboljšava organizacija, ukidaju nepotrebni djelovi preduzeća, možda smanjuje broj zaposlenih, ali se poboljšava kvalifikaciona struktura, jača istraživanje tržišta i novih proizvoda i sl. Time se troškovi smanjuju na dugi rok, a rezultati povećavaju.

Značaj razvoja • Razvojem se preduzeće prilagođava promjenama u okruženju (mijenjaju se ponuda, tražnja, ukusi i potrebe potrošača, broj i snaga konkurencije, tehnologija i dr. ). • Obezbjeđuje se efikasno poslovanje, naročito kroz primjenu savremene tehnike i tehnologije. • Bez razvoja se ne može parirati konkurenciji, jer je smisao razvoja u smanjenju troškova. • Razvojem pojedinačnih preduzeća, razvija se i privreda i društvo u cjelini. • Životni standard stanovništva se podiže na viši nivo, jer se kroz razvoj povećava obim proizvodnje kvalitetnijih proizvoda, po nižoj cijeni koštanja, čime se stvaraju uslovi da prodajne cijene budu takođe niže.

Faze razvoja preduzeća Jedan od mogućih kriterijuma za razmatranje faza u razvoju preduzeća je životni vijek proizvoda. Prema ovom kriterijumu, preduzeće, baš kao i njegov proizvod, prolazi u svom razvoju kroz sledeće faze: • Fazu uvođenja: proizvod se tek uvodi, nov je, tražnja se tek formira, nema konkurencije, troškovi su visoki, skromna dobit i dr. • Fazu rasta: proizvod se sve više kupuje, tražnja raste, javlja se prva konkurencija, proizvodnja se sve više osvaja, pa su troškovi po proizvodu sve niži, a dobit sve značajnija i dr. • Fazu zrelosti i zasićenosti: prodaja doseže maksimum i dugo je stabilizovana na visokom nivou, konkurencija je izrazita. • Fazu opadanja: prodaja se smanjuje, dobit po jedinici opada. Ovo bi mogao biti kraj preduzeća, ako u međuvremenu nije lansiran novi proizvod.

Faktori razvoja • Faktori razvoja privrednih društava su brojni i u velikom stepenu se poklapaju sa faktorima uspješnosti poslovanja. Mogu se klasifikovati na spoljašnje i unutrašnja, kao i objektivne i subjektivne. Zanimljiva je i njihova klasifikacija na podsticajne i ograničavajuće faktore razvoja. • Podsticajni faktori su oni koji predstavljaju snagu privrednog društva (kadrovske sposobnosti, finansijski potencijal, tehnologija, razvijenost tržišta, imidž proizvoda i privrednog društva itd. ). Tu spadaju i faktori koji predstavljaju šanse privrednog društva ( mjere ekonomske politike, rast tražnje, razvoj nauke i tehnike, razvijenost saobraćaja itd. )

Faktori razvoja • Ograničavajući faktori rasta i razvoja mogu da se jave kao slabosti privrednog društva (pogrešna strategija razvoja, nekompetentni menadžment, nizak nivo finansijskih sredstava, slaba kvalifikaciona struktura zaposlenih, loša organizaciona klima, nemotivisanost zaposlenih itd. ). Ograničavajući faktori razvoja mogu da se jave i kao opasnosti (pretnje), uglavnom iz okruženja (destimulativna ekonomska politika, opadanje tražnje, jačanje konkurencije, promjena tehnologije, smanjenje prirodnih resursa, promjena ukusa potrošača itd. ).

Faktori razvoja • Faktori razvoja klasifikovani u snage, šanse, slabosti i opasnosti, osnov su za tzv. SWOT analizu koja se u ekonomiji često primjenjuje kada je u pitanju poslovno odlučivanje. • Ako ima više faktora koji su na strani snaga i šansi nego onih koji su na strani slabosti i opasnosti, kada je, na primjer riječ o uvođenju novog proizvoda, onda je lakše donijeti odluku u korist njegovog uvođenja. Ako je, na primjer, kod odluke o osvajanju novog tržišta, više faktora na strani slabosti i opasnosti, onda treba odustati od takve ideje.

Domaći zadatak • Odgovorite na pitanja 1 -8 iz udžbenika str. 196. • Pronađi primjer, koristeći Internet, uspješnog razvoja neke svjetski poznate kompanije.

Napomene • Opširnije o pojmu, faktorima i fazama u razvoju privrednih društava saznaćeš u udžbeniku Ekonomika preduzeća, str. 186 do 190. • Faktori razvoja su isti oni koji utiču na ekonomske principe poslovanja privrednih društava. Zato ti je njihovo izučavanje olakšano.