Nomenclatuur alkanen Naamgeving aan de alkanen College Den
- Slides: 30
Nomenclatuur alkanen (Naamgeving aan de alkanen) College Den Hulster - Venlo - Sectie Scheikunde VMBO-T
Alkanen zijn verbindingen tussen koolstof en waterstof. De verhouding tussen de koolstof atomen en de waterstof atomen is altijd gelijk aan: Cx. H 2 x+2 Methaan C 1 H 4 Undecaan C 11 H 24 Ethaan C 2 H 6 Dodecaan C 12 H 26 Propaan C 3 H 8 Tridecaan C 13 H 28 Butaan C 4 H 10 Tetradecaan C 14 H 30 Pentaan C 5 H 12 Pentadecaan C 15 H 32 Hexaan C 6 H 14 Hexadecaan C 16 H 34 Heptaan C 7 H 16 Heptadecaan C 17 H 36 Octaan C 8 H 18 Octodecaan C 18 H 38 Nonaan C 9 H 20 Nonadecaan C 19 H 40 Decaan C 10 H 22 Eikosan C 20 H 42 Zoals je ziet hoef je alleen maar het aantal koolstof atomen met 2 te vermenigvuldigen en er dan nog twee bij op te tellen en je hebt het aantal waterstof atomen bv. decaan. Aantal C’s is 10, dus 2 x 10 = 20 + 2 = 22 waterstof atomen, C 10 H 22.
Opgaves: Zijn de volgende stoffen alkanen? 1 C H 2 C H 3 C H 5 10 23 48 34 72 4 C 12 H 26 Bereken het aantal waterstof atomen. 1 C 7 H 2 C 16 H 3 C 42 H 4 C 104 H Bereken het aantal koolstof atomen. 1 C H 12 2 C H 38 3 C H 156 4 C H 24
Opgaves: Zijn de volgende stoffen alkanen? 1 C H 2 C H 3 C H 4 C H 5 10 23 48 34 72 12 26 nee C 5 H 12 ja nee C 34 H 70 ja Bereken het aantal waterstof atomen. 1 C 7 H 16 2 C 16 H 34 3 C 42 H 86 4 C 104 H 210 Bereken het aantal koolstof atomen. 1 C 5 H 12 2 C 18 H 38 3 C 77 H 156 4 C 11 H 24
De formules van de alkanen noemen we MOLECUUL-FORMULES Maar met deze molecuulformules komen we niet verder, omdat de alkanen een ruimtelijke structuur hebben. Deze ruimtelijk structuur zorgt er voor dat er van alkanen met meer dan 4 koolstof atomen er meerdere stoffen zijn. Bij de eerste drie (methaan, ethaan en propaan hebben we dit probleem nog niet).
Hieronder zie je de eerste drie alkanen als model en met een structuurformule, dit is een twee dimensionale afbeelding van een drie dimensionaal model.
Zoals gezegd ontstaat bij het vierde alkaan (butaan) een probleem omdat hier meerdere structuren mogelijk zijn. Hieronder zie je de twee mogelijkheden. De twee stoffen kunnen NIET dezelfde naam krijgen, omdat ze verschillende eigenschappen hebben. We moeten ze dus verschillende namen gaan geven.
Kijken we naar het eerste butaanmodel: Dan kun je er de volgende structuurformule bij bedenken: Je kunt nu zien dat de langste koolstofketen 4 koolstof heeft en dat er geen zijketens aan zitten, dus heet dit molecuul dan ook n-butaan
Het tweede butaanmodel en de structuur formule zien er als volgt uit: De langste koolstofketen is een keten met 3 koolstof dit is dus een propaan. Aan dit propaan zit een zijketen van een koolstof.
Het tweede butaanmodel en de structuur formule zien er als volgt uit: De langste koolstofketen is een keten met 3 koolstof dit is dus een propaan. Aan dit propaan zit een zijketen van een koolstof. Zijketens krijgen dezelfde naam als de alkanen maar hebben alleen –Yl uitgang in plaats van –AAN uitgang. De stof heet nu methyl-propaan
Ook dit is nog niet voldoende. Je moet van elke zijketen ook melden aan welk koolstof deze vast zit. Om dat een hoofdketen twee einden heeft moet je altijd het kleinste nummer geven. In dit geval maakt het niets uit of je aan de linker of de rechter kant van de koolstofketen begint te tellen. In beide gevallen zit de zijketen aan het 2 e koolstof-atoom. De naam wordt dus: 2 -methyl-propaan
Van de stof hexaan (C 6 H 14) zijn maar liefst vijf verschillende molecuul-modellen en dus vijf verschillende structuurformules bekend.
Het eerste model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten
Het eerste model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten Er zijn geen zijketens dus is de naam: n - hexaan
Het tweede model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten
Het tweede model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten Bepaal de zijketen(s) en nummer(s) de koolstofatomen in de hoofdketen. 2 -methyl-pentaan
Het derde model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten
Het derde model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten Bepaal de zijketen(s) en nummer(s) de koolstofatomen in de hoofdketen 3 -methyl-pentaan
Het vierde model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten
Het vierde model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten Bepaal de zijketen(s) en nummer(s) de koolstofatomen in de hoofdketen 2, 2 -dimethyl-butaan
Het vijfde model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten
Het vijfde model heeft de volgende structuurformule Zoek als eerste de langste keten Bepaal de zijketen(s) en nummer(s) de koolstofatomen in de hoofdketen 2, 3 -dimethyl-butaan
Van de stof hexaan (C 6 H 14) zijn maar liefst vijf verschillende molecuul-modellen en dus vijf verschillende structuurformules met andere namen bekend. n - hexaan 3 -methyl-pentaan 2, 2 -dimethylbutaan 2, 3 -dimethylbutaan
Maar uitgaande van de naam kun je ook afleiden wat de molecuulformule moet zijn: Naam Hoofdketen Zijketen Totaal n-hexaan 6 C en 14 H 0 C en 0 H 6 C en 14 H 2 -methyl-pentaan 5 C en ( 12 - 1 ) H 1 C en 3 H 6 C en 14 H 3 -methyl-pentaan 5 C en ( 12 - 1 ) H 1 C en 3 H 6 C en 14 H 2, 2 -dimethyl-butaan 4 C en ( 10 - 2 ) H 2 x ( 1 C en 3 H ) 6 C en 14 H 2, 3 -dimethyl-butaan 4 C en ( 10 - 2 ) H 2 x ( 1 C en 3 H) 6 C en 14 H Alle stoffen hebben dus de molecuulformule C 6 H 14 en zijn dus hexanen.
Zo nu kunnen we zelf aan de slag, geef aan de volgende stoffen de juiste naam en geef ook aan bij welke alkanen ze horen 2 1 3 4
1 De langste keten is een BUTAAN Er zijn géén zijketens dus de naam is: n-butaan
2 De langste keten is een HEPTAAN Er zijn twee METHYL zijketens Deze zitten op van beide kanten op het 3 e en 5 e koolstof atoom dus de naam is: 3, 5 -dimethyl-heptaan
3 De langste keten is een HEXAAN Er zijn twee METHYL zijketens De kleinste nummers zijn 2 en 4 zo als je ziet dus de naam is: 2, 4 -dimethyl-hexaan
4 De langste keten is een HEXAAN Er is een METHYL zijketen Het kleinste nummer is 3 zoals je ziet dus naam is: 3 -methyl-hexaan
Einde Auteur: Hans Op het Roodt, na. SK 2 docent College Den Hulster - Venlo - Sectie Scheikunde VMBO-T
