Metodyka nauczania teoretycznych przedmiotw zawodowych Opracowaa Grayna LindnerCegiea

Metodyka nauczania teoretycznych przedmiotów zawodowych Opracowała: Grażyna Lindner-Cegieła

1. Przedmiot i zadania metodyki nauczania przedmiotów zawodowych

Podstawowe pojęcia stosowane w kształceniu zawodowym. zawód - należy utożsamiać ze zbiorem zadań zawodowych, wyodrębnionych w wyniku społecznego podziału pracy, wymagających od pracownika odpowiednich kwalifikacji, zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. zawód wyuczony - to zespół wiadomości i umiejętności nabytych w toku przygotowania zawodowego, warunkujących wykonywanie zawodu. Jeśli przygotowanie zawodowe odbywa się w systemie szkolnictwa zawodowego (w szkole zawodowej), to taki zawód nazywa się zawodem szkolnym. Zawód wyuczony potwierdzony jest świadectwem, dyplomem lub innym dokumentem. zawód wykonywany - definiuje się jako zespół czynności lub prac, których wykonywanie stanowi główne źródło utrzymania danej jednostki. Zawód wykonywany jest często utożsamiany z tzw. zawodem gospodarczym, czyli zawodem realnie występującym na rynku pracy.

Podstawowe pojęcia stosowane w kształceniu zawodowym – c. d. kwalifikacje zawodowe - to układ: - umiejętności, - wiadomości, - cech osobowościowych, pozwalający rozwiązywać zadania na stanowiskach pracy wyszczególnionych w opisie zawodu lub kwalifikacje zawodowe - to potwierdzony zasób wiadomości i zakres umiejętności tak wyodrębniony, aby pozwalał na samodzielne wykonywanie konkretnego zestawu zadań zawodowych i umożliwiał podjęcie zatrudnienia. kwalifikacje w zawodzie - określane są dla potrzeb egzaminu – stanowią podzbiór (pewien wycinek) kwalifikacji zawodowych (uprawniających do wykonywania zawodu) i obejmują wiadomości i umiejętności sprawdzane na egzaminie, wynikające z przyjętych, głównych (typowych) zadań zawodowych. Cechy osobowościowe (kwalifikacje psychofizyczne) nie są przedmiotem egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.

Podstawowe pojęcia stosowane w kształceniu zawodowym – c. d. Wiadomości - to zestaw informacji niezbędnych do ukształtowania określonych umiejętności [4] Umiejętności - są rozumiane jako gotowość do świadomego działania, opartego na wiedzy oraz konkretnym ruchowym opanowaniu (wyćwiczeniu) określonych czynności z możliwością dostosowania ich do zmiennych warunków. Wyróżniamy: - umiejętności intelektualne (które polegają na określaniu różnic i podobieństw, tworzeniu pojęć, formułowaniu sądów na podstawie abstrahowania, dowodzeniu i sprawdzaniu) oraz - umiejętności motoryczne, stanowiące możliwość sprawnego i celowego wykonywania określonej czynności. Umiejętności zawodowe - to takie, które gwarantują skuteczne wykonywanie zawodu. Określają zdolność człowieka do wykonywania czynności zawodowych, prowadzących do uzyskania zaplanowanego wyniku(realizacji zadania zawodowego). Ich poziom opanowania stanowi o kwalifikacjach zawodowych człowieka

Podstawowe pojęcia stosowane w kształceniu zawodowym – c. d. Czynności zawodowe - oznaczają każde działanie pracownika (we współpracy z wyposażeniem, materiałami, ludźmi, informacjami, ideami, danymi, wydarzeniami i warunkami), dające określony efekt użyteczny. Czynności, podobnie jak zadania zawodowe, mogą mieć charakter technologiczny (wykonawczy), organizacyjny i współpracy. Kwalifikacje zawodowe można uzyskać w formach szkolnych – możliwe jest kształcenie w szkołach zawodowych (ponadgimnazjalnych, policealnych i wyższych) oraz w formach pozaszkolnych (np. kursowych).

Klasyfikacja zawodów szkolnictwa zawodowego - to spis zawodów, uporządkowany i podzielony na grupy według określonych kryteriów. Jest dokumentem regulującym kształcenie zawodowe w Polsce. Aktualnie obowiązująca klasyfikacja zawodów szkolnictwa zawodowego zawarta jest w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 124, poz. 860 ze zm. ).

Podstawa programowa kształcenia w zawodzie - zawiera obowiązkowe dla danego zawodu zestawy umiejętności i treści nauczania. Zawarte są w niej tzw. treści stałe zawodu, nie podlegające szybkim zmianom, wynikające z podstawowych funkcji pełnionych przez pracownika zatrudnionego na różnych stanowiskach pracy.

Standardy kwalifikacji zawodowych a standardy wymagań egzaminacyjnych. kwalifikacje zawodowe - to potwierdzony zasób wiadomości i zakres umiejętności tak wyodrębniony, aby pozwalał na samodzielne wykonywanie konkretnego zestawu zadań zawodowych i umożliwiał podjęcie zatrudnienia.

Program nauczania dla zawodu - to podstawowy dokument, w oparciu o który realizowane są zadania edukacyjne określone w podstawie programowej dla danego zawodu. Stanowi on zbiór usystematyzowanych, celowych układów umiejętności i treści nauczania wraz ze wskazówkami dotyczącymi realizacji procesu kształcenia i oceniania osiągnięć edukacyjnych ucznia.

Treści kształcenia w zawodzie Treści kształcenia w szkołach zawodowych – obejmują treści nauczania przedmiotów ogólnych oraz treści nauczania w zawodzie. W szkołach zawodowych obowiązuje informacyjna i czynnościowa koncepcja treści. Treści kształcenia w zawodzie to układ treści: - przedmiotów zawodowych teoretycznych, - zajęć praktycznych, - praktyk zawodowych.

Przygotowanie merytoryczne i metodyczne nauczyciela do prowadzenia teoretycznych i praktycznych zajęć edukacyjnych. Przygotowanie merytoryczne do prowadzenia teoretycznych i praktycznych zajęć edukacyjnych – potwierdzone jest dokumentem kwalifikacyjnym, wymaganym od nauczyciela. Przygotowanie metodyczne – umiejętność przekazania wiedzy merytorycznej przy pomocy różnych metod nauczania i środków dydaktycznych.

Planowanie pracy dydaktycznej obejmuje: - plan pracy na semestr, rok, cykl kształcenia, - projektowane elementów procesu dydaktycznego (scenariusze zajęć), - organizowanie jednostki dydaktycznej,

Ocenianie efektów kształcenia obejmuje: - przedmiotowy system oceniania, - budowanie zadań sprawdzających i kryteriów oceniania, - sprawdzanie, recenzowanie i ocenianie uczniów. ocenianie wewnątrzszkolne osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań edukacyjnych, wynikających z programów nauczania oraz formułowania oceny. Szczegółowe zasady oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia o ocenianiu wydanego przez ministra

Ocenianie efektów kształcenia – c. d. Ocenianie wewnątrzszkolne ma na celu: 1. informowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i jego zachowaniu oraz o postępach w tym zakresie; 2. udzielanie uczniowi pomocy w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju; 3. motywowanie ucznia do dalszych postępów w nauce i zachowaniu; 4. dostarczenie rodzicom (prawnym opiekunom) i nauczycielom informacji o postępach, trudnościach w nauce, zachowaniu oraz specjalnych uzdolnieniach ucznia; 5. umożliwienie nauczycielom doskonalenia organizacji i metod pracy dydaktyczno-wychowawczej.

Dokumentowanie przebiegu nauczania: - dziennik lekcyjny, - dzienniczek zajęć praktycznych, - arkusze ocen, - protokoły przebiegu egzaminów ( klasyfikacyjnych, poprawkowych)…

Ocenianie zewnętrzne – egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie egzamin zewnętrzny o egzamin przeprowadzony przez instytucję zewnętrzną względem szkoły, z wykorzystaniem opracowanych przez nią jednolitych wymagań (zadań egzaminacyjnych), kryteriów oceniania i zasad przeprowadzania egzaminu. egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe to egzamin zewnętrzny, nieobowiązkowy, przeprowadzany przez okręgową komisję egzaminacyjną (OKE). Egzamin ten jest formą oceny poziomu opanowania wiadomości i umiejętności z zakresu danego zawodu, określonych w standardach wymagań. Wszyscy zdający w całej Polsce przystępują do egzaminu pisemnego w tym samym terminie ustalonym przez dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i rozwiązują te same zadania (dla określonego zawodu), które ustala Centralna Komisja Egzaminacyjna. Egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe zwany jest też egzaminem zawodowym. Literatura: - Słowniczek –podstawowe pojęcia dla uczniów techników i szkół policealnych – E. Goźlińska

Dokumenty, w oparciu o które realizuje się kształcenie w zawodzie: Klasyfikacja zawodów szkolnictwa zawodowego Podstawa programowa Ramowy plan nauczania Program nauczania Standardy wymagań egzaminacyjnych Standardy wyposażenia dydaktycznego pracowni kształcenia zawodowego