Makrostruktury Co to s makrostruktury Najkrcej to struktury

Makrostruktury • Co to są makrostruktury? • Najkrócej, to struktury społeczne w skali makro, a więc procesy społeczne, zbiorowości czy instytucje obejmujące duże zbiorowości ludzkie, lub oddziałujące na masową skalę

• Słownik Socjologiczny definiuje makrostrukturę jako „typ struktury społecznej, obejmującej swym zasięgiem szerokie, mające systemowy wymiar, obszary rzeczywistości społecznej” • Znany polski socjolog Piotr Sztompka określa makrostrukturę jako sieć powiązań między złożonymi obiektami społecznymi, a więc takimi, które same są wyposażone w strukturę.

• Przykłady makrostruktur społecznych: – struktura polityczna (sieć powiązań między partiami politycznymi, parlamentem, rządem, grupami nacisku, samorządami lokalnymi itp. ), – struktura gospodarcza (sieć powiązań między przedsiębiorstwami, resortami, bankami, sklepami itp. ).

• Podstawowym pojęciem jest pojęcie społeczeństwa, które samo w sobie jest makrostrukturą • Pojęcie to jest niejasne, ze względu na złożoność zjawiska. Przedstawiciele różnych szkół socjologicznych definiują społeczeństwo odmiennie: – – Perspektywa funkcjonalno-strukturalna Perspektywa konfliktowa Perspektywa interakcyjna Perspektywa podmiotowa

Państwo • Państwo jako przykład makrostruktury • Ewolucja państwa: od wspólnot plemiennych, poprzez państwa będące własnością królów lub rodów panujących, po państwa nowożytne z nowoczesną administracją • Państwo pełni funkcje zewnętrzne (bezpieczeństwo oraz podmiot w stosunkach międzynarodowych), a także wewnętrzne (reguluje współżycie obywateli na różnych poziomach i poprzez różne instytucje). • Władza państwowa przyjmuje różne formy, od władzy autorytarnej po władzę demokratyczną.

Naród • Czy naród jest największą grupą społeczną? • Dwie wizje narodu: naród powstający na bazie państwa i naród powstający na bazie wspólnoty kulturowej • Powstawanie narodu – koncepcja Floriana Znanieckiego • Cechy konstytuujące naród: – – Mit wspólnego pochodzenia/przekonanie o „wspólnocie krwi” Terytorium narodowe Język kultura

Podstawowe instytucje społeczne • Podstawowe instytucje społeczne to takie, które regulują i wyznaczają tory życia i współżycia społecznego. Zaliczamy do nich zarówno rodzinę, jak i gospodarkę, religię, władzę. • Część z nich jest regulowana i kontrolowana przez państwo – tak jak ma to miejsce w przypadku systemu opieki zdrowotnej czy systemu edukacji. Państwo także, zgodnie z definicją Webera, ma monopol na sprawowanie władzy nad danym społeczeństwem.

• Instytucje o charakterze makrostruktur mogą także mieć zasięg większy , niż terytorium jednego państwa. Religia chrześcijańska obejmuje swoim wpływem nie tylko Europę i Amerykę, ale i inne kontynenty, podobnie zresztą jak inne światowe religie. W takim przypadku można mówić o jednej, uniwersalnej doktrynie, choć dopuszczalna jest lokalna specyfika – np. kult maryjny w Polsce czy kult św. Patryka w Irlandii. • Podobnie jest w przypadku gospodarki – systemy ekonomiczne poszczególnych państw są bardzo często połączone siecią zależności międzynarodowych, a nawet międzykontynentalnych. Wyrazem tych zależności jest znaczenie w państwowej gospodarce importu jak i eksportu produkowanych dóbr czy usług.

Zastanów się… • Makrostruktury to złożone, wzajemnie powiązane struktury społeczne. Czy potrafisz podać przykład takich struktur? • Który element odgrywa ważniejszą rolę w funkcjonowaniu narodu: – kultura czy – posiadanie własnego państwa?

Struktura społeczna • Makrostrukturami społecznymi są także mniejsze zbiorowości, takiej jak klasy społeczne – segmenty hierarchii społecznej • Klasyczne ujęcie klas społecznych – Marks (klasa jako wytwór stosunków gospodarczych, szczególnie stosunku do środków produkcji) i Weber (klasa jako zbiorowość ludzi podzielających takie samo lub podobne miejsce na rynku)

• W nowoczesnych społeczeństwach europejskich dominuje klasa średnia, zajmująca w hierarchii miejsce pomiędzy klasą wyższą i niższą. • Dominacja ma charakter ilościowy – klasa średnia jest najliczniejsza, ale także kulturowy – narzuca swoje wzorce i wartości reszcie społeczeństwa • Stara a nowa klasa średnia

Działania masowe • Nowoczesne społeczeństwa to społeczeństwa masowe – masowo mieszkamy, konsumujemy, bawimy się • Działania masowe polegają na tym, że rzesze ludzi podejmują indywidualne działania, z powodu swojej liczebności te działania mają charakter masowy i masowy wydźwięk • Masy nie są zespolone więziami społecznymi • Masa wyklucza indywidualizm; wszyscy traktowani są tak samo (kultura masowa)

Ruchy społeczne • Ruchy społeczne są przykładem działań zbiorowych ludzi, którzy mają wspólny cel i chcą go zrealizować • Ruchy społeczne są nie sformalizowane i nie zinstytucjonalizowane • Wyróżnia się: – ruchy reformatorskie, – ruchy radykalne, – „nowe ruchy społeczne”, np: ruch ekologiczny, feministyczny;

Rewolucja • Czasami celem ruchu społecznego, działania masowego jest zmiana społeczna – zmiana systemu politycznego, sprawujących władzę, problemy gospodarcze, itp. • Jeśli zmiana ma charakter gwałtowny, a jednocześnie fundamentalny, jej efektem jest przerwanie ciągłości procesu historycznego oraz zmiana struktury społecznej i/lub sposobu funkcjonowania społeczeństwa, to wówczas mówimy o rewolucji

• Cechy rewolucji: – – – 1/ zmiany społeczne o najszerszym charakterze 2/ zmiany radykalne 3/ zmiany szybkie 4/ mobilizacja znacznych segmentów społeczeństwa 5/ doświadczenie rewolucji jest przedmiotem wyjątkowych stanów emocjonalnych, odciska się trwale w pamięci zbiorowej. • „Wielkie rewolucje” epoki nowoczesności: rewolucja amerykańska (1776), rewolucja francuska (1789), rosyjska (1917), meksykańska (1919), chińska (1949)

Zastanów się… • Która z klasycznych definicji klasy społecznej lepiej pasuje do współczesnych, XXIwiecznych realiów: – Marksa czy – Webera? • Przykładem nowego ruchu społecznego jest ruch narodowowyzwoleńczy ruch antyglobalistów? • Rewolucja to gwałtowne, głębokie i rozległe zmiany. Czy w Polsce w XX wieku miała miejsce tego typu sytuacja?

Procesy makrospołeczne: urbanizacja • Urbanizacja to jeden z procesów cywilizacyjnych, który zmienił oblicze świata, w jakim żyjemy, a na pewno oblicze nowoczesnej Europy i Ameryki • Urbanizacja to słowo opisujące powstawanie i rozwój miast; rozwój aglomeracji miejskoprzemysłowych czy wielkich miast • Zmiany o charakterze demograficznoprzestrzennym maja także wpływ na zmiany kulturowe – inaczej toczy się zżycie w małych wsiach, a innym rytmem płynie w wielkich miastach

Procesy makrospołeczne: industrializacja • Industrializacja to inaczej uprzemysłowienie; pojawienie się nowej formy gospodarki – przemysłu • Pierwsza rewolucja przemysłowa (gł. w Anglii; druga połowa XVIII i wiek XIX) cechowała się wynalezieniem i rozwojem maszyn parowych • Druga rewolucja przemysłowa, przypadająca na XX wiek, dotyczy wprowadzania mechanizacji i automatyzacji w produkcji (fabryki samochodów Forda) • Wpływ industrializacji na cywilizację euroamerykańską

Globalizacja • Społeczeństwo globalne to wszyscy mieszkańcy Ziemi, ludzkość. • Globalizacja obejmuje procesy społeczne, gospodarcze, militarne, kulturowe etc. tworzące powiązania i zależności pomiędzy społeczeństwami. Prowadzi to do ujednolicenia tych społeczności. Dzięki globalizacji świat staje się jednym (Ronald Robertson) • Globalizacja oznacza nie tylko zwiększenie szans, ale także zwiększenie – na skalę globalną – zagrożeń: kryzysów gospodarczych, militarnych, ekologicznych

Pytania sprawdzające • Co to są makrostruktury społeczne? • Czy potrafisz podać przynajmniej dwa przykłady instytucji społecznych o charakterze makrostruktur? • Industrializacja to proces polegający na… • Spróbuj ukazać negatywne strony globalizacji