FIZIKA nastavnik prof dr Ana Kozmidis Petrovi zamena

FIZIKA nastavnik: prof. dr Ana Kozmidis Petrović zamena: prof. dr Milica Vučinić Vasić asistent: Aleksandar Antić literatura: 1. Tehnička fizika Ana Kozmids-Petrović FTN Izdavaštvo, Novi Sad 2. Zbirka zadataka iz fizike – mašinski odsek Ljuba Budinski-Petković, Ana Kozmidis Luburić, Milica Vučinić Vasić, . . . FTN Izdavaštvo, Novi Sad

Način polaganja ispita U toku zimskog semestra školske 2014/2015 preko dva kolokvijuma – pismeno. U ispitnom roku u delovima ili u celini – pismeno. U ispitnom roku student može prisustvovati ispitu SAMO AKO JE ISTI PRIJAVIO. Upis ocena se vrši istovremeno u indeks i prijavu SAMO U ISPITNOM ROKU U KOM JE STUDENT PRIJAVIO IZLAZAK NA ISPIT. Konsultacije: kabinet 102 I sprat blok F – četvrtkom u 12 h milicavv@uns. ac. rs

Sile u prirodi

Gravitacija

Njutnov zakon gravitacije Otkriven 1667 a objavljen 1686. godine Svaka materijalna čestica privlači svaku drugu česticu silom koja je upravo proporcionalna proizvodu njihovih masa a obrnuto proporcionalna kvadratu udaljenosti između njihovih centara masa.

Kevendišova vaga • Prvo precizno merenje gravitacione konstante izveo je Kevendiš 1798. godine Vrednost gravitacione konstante iznosi G=6, 67 10 -11

Zadatak: Izračunajte masu Sunca uzimajući da je udaljenost Zemlje od Sunca 1, 5 108 km. Rešenje: r = 1, 5 · 1011 m m. S = ? Fg = Fcp m. S = 2 1030 kg

Gravitaciono ubrzanje na površini Zemlje

gravitaciono ubrzanje na visini h iznad Zemljine površine.

Gravitaciono polje • Polje sile je deo prostora u kom se oseća dejstvo sile. • Svako polje je opisano vektorskom veličinom koja se naziva jačina polja.

• Linije sila gravitacionog polja prodiru kroz telo – gravitaciono polje postoji i unutar tela.

Zadatak: Koliko je gravitaciono ubrzanje na površini sfernog asteroida poluprečnika 5 km i gustine 5500 kgm-3? Rešenje: R = 5 km = 5· 103 m = 5500 kg m-3 g=? g = 7, 7· 10 -3 m s-2

Gravitaciona potencijalna energija (r→∞, Ep=0) • Gravitaciona potencijalna enerija tela u polju Zemlje je negativna i raste (manje je negativna) sa povećanjam rastojanja od središta Zemlje.

gravitaciona potencijalna energija blizu površine Zemlje iznosi promena potencijalne energije pri podizanju tela blizu površine Zemlje

• Gravitacioni potencijal

Kosmičke brzine • Prva kosmička brzina je brzina koju treba da ima telo u kruznoj orbiti oko planete.

• Druga kosmička brzina je najmanja brzina kojom bi trebalo izbaciti telo sa neke planete da bi ono napustilo zonu dejstava njenog gravitacionog polja.

• Treća kosmička brzina je najmanja brzina koja je potrebna telu da bi ono izašlo iz zone dejstva Sunca.

• Četvrta kosmička brzina je najmanja brzina koju bi trebalo da ima telo izbačeno sa Zemlje ili neke druge planete da bi napustilo zonu dejstva gravitaconog polja galaksije.

Težina tela • Težinom tela naziva se sila kojom telo deluje na horizontalnu podlogu. • Da Zemlja ne rotira, da je homogena i sfernog oblika težina tela mase m na površini Zemlje bila bi jednaka gravitacionoj sili.

• Zemlja ima oblik elipse – poluprečnik na polovima je manji u odnosu na poluprečnik na ekvatoru. Usled toga je gravitaciono ubrzanje na ekvatoru manje u odnosu na vrednost na polovima. • Na vrednost gravitacionog ubrzanja utiče i lokalna varijacija zapreminske mase Zemlje. • Zbog rotacije Zemlje na telo koje se nalazi na površini Zemlje pored gravitacione deluje i centrifugalna inercijalna sila.